PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường các ngân hàng thương mại đang phải đương đầu với nhiều thách thức và cạnh cạnh tranh quyết liệt. Để thích nghi với môi trường này, các ngân hàng thương mại phải không ngừng mở rộng quy mô, tăng cường nguồn nhân lực, chất lượng dịch vụ, đổi mới công nghệ và nhằm gia tăng thị phần, nâng cao hiệu quả hoạt động, tối đa hóa lợi nhuận. Mảng hoạt động bán lẻ rất được các Ngân hàng thương mại chú trọng trong giai đoạn hiện nay vì nó vừa có tiềm năng phát triển rất lớn, khả năng mang lại lợi luận cao và ít rủi ro hơn.
Không nằm ngoài xu hướng đó, Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Long An cũng từng bước chuyển đổi sang mô hình ngân hàng bán lẻ (theo đúng định hướng tái cơ cấu từ Vietcombank trụ sở chính đối với Vietcombank - Chi nhánh Long An). Dựa vào số liệu kinh doanh thực tế tại Vietcombank - Chi nhánh Long An trong giai đoạn 2016 - 2019, chi phí kinh doanh gia tăng, rủi ro nợ xấu từ các DN lớn ngày càng gia tăng (mảng bán buôn), trong khi đó kết quả hoạt động mảng bán lẻ chi nhánh ngày càng khả quan và ít rủi ro hơn. Xuất phát từ thực tế đó, việc đánh giá lại tình hình hoạt động ngân hàng bán lẻ cũng như đưa ra các giải pháp cải thiện phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ góp phần nâng cao tỷ trọng cũng như chuyển dịch cơ cấu ngân hàng Vietcombank - Chi nhánh Long An sang định hướng ngân hàng bán lẻ ( theo định hướng từ Vietcombank trụ sở chính) trong thời gian tới là rất cần thiết. Vì vậy tác giả quyết định chọn đề tài “Mở rộng hoạt động bán lẻ tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Long An” làm luận văn thạc sỹ chuyên ngành tài chính ngân hàng.
Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu chung Luận văn phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp mở rộng hoạt động bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Long An. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về hoạt động bán lẻ của Ngân hàng thương mại. 2 - Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Long An trong các năm 2016 - 2019.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm mở rộng hoạt động bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Long An. Đối tượng nghiên cứu Hoạt động bán lẻ tại Ngân hàng thương mại và thực tiễn tại Vietcombank - Chi nhánh Long An. Phạm vi nghiên cứu 4. Phạm vi về không gian địa điểm Nghiên cứu hoạt động bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Long An.
Phạm vi về thời gian Thực trạng hoạt động bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Long An qua các năm 2016 - 2019. Câu hỏi nghiên cứu - Hoạt động bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Long An trong thời gian qua như thế nào? - Giải pháp nào để mở rộng hoạt động bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Long An? 6. Phương pháp nghiên cứu Sử dụng phương pháp định tính cụ thể là: Phương pháp thống kê phân tích, thu thập thông tin, phân loại số liệu thực tế từ đó rút ra kết luận về hoạt động bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Long An. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.
TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm ngân hàng thương mại Luật số 47/2010/QH12 Luật các Tổ chức Tín dụng định nghĩa: “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của luật này, nhằm mục tiêu lợi nhuận” (Khoản 4, Điều 4). [17] Trong đó hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng, bao gồm: Huy động vốn dưới mọi hình thức; cho vay ngắn hạn, trung hạn, dài hạn; chiết khấu chứng từ có giá; bao thanh toán; cho thuê tài chính; thấu chi; cho vay trả góp; cho vay tiêu dùng; và cung cấp mọi dịch vụ ngân hàng. [17] Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng có số lượng lớn và phổ biến nhất trong nền kinh tế.
Sự có mặt của ngân hàng thương mại trong hầu hết các mặt hoạt động của nền kinh tế xã hội đã minh chứng: Ở đâu có một hệ thống ngân hàng thương mại phát triển, thì ở đó sẽ có sự phát triển với tốc độ cao của nền kinh tế - xã hội. Như vậy có thể nói rằng ngân hàng thương mại là một định chế tài chính trung gian quan trọng vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trường. Nhờ hệ thống định chế tài chính trung gian này mà các nguồn tiền nhàn rỗi nằm rải rác trong xã hội sẽ được huy động, tập trung lại, đồng thời sử dụng số vốn đó để cấp tín dụng cho các tổ chức kinh tế, cá nhân để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Căn cứ vào hình thức sở hữu vốn mà ở Việt Nam ngân hàng thương mại được phân thành: - Ngân hàng thương mại quốc doanh (hay còn gọi là Ngân hàng Thương mại Nhà nước): Là các ngân hàng kinh doanh bằng vốn của ngân sách Nhà nước.
- Ngân hàng thương mại cổ phần: Là những ngân hàng hoạt động như công ty cổ phần, nguồn vốn ban đầu do các cổ đông đóng góp. - Ngân hàng thương mại liên doanh: Có vốn góp bởi một bên là ngân hàng Việt Nam và bên còn lại là ngân hàng nước ngoài, có trụ sở đặt tại Việt Nam và hoạt động theo pháp luật Việt Nam. 4 - Chi nhánh ngân hàng thương mại nước ngoài: Là ngân hàng được thành lập theo vốn và luật pháp nước ngoài, được phép mở chi nhánh tại Việt Nam và chi nhánh này hoạt động theo luật pháp Việt Nam. - Ngân hàng 100% vốn nước ngoài: Là ngân hàng thành lập bằng 100% vốn của nước ngoài và hoạt động theo luật pháp Việt Nam.
Dạng ngân hàng này có tư cách pháp nhân, có quyền lập hội sở, mở rộng chi nhánh và có đầy đủ các quyền lợi và nghĩa vụ như các Ngân hàng thương mại trong nước theo luật pháp Việt Nam.2 Chức năng của ngân hàng thương mại - Chức năng trung gian tín dụng NHTM là cầu nối giữa cung vốn và cầu vốn. Nó tập trung những nguồn tiền nhàn rỗi trong nền kinh tế để tài trợ lại cho nền kinh tế. NHTM với vai trò là trung gian tài chính đứng ra tập trung và phân phối lại vốn tiền tệ, điều hoà cung và cầu vốn trong các doanh nghiệp của nền kinh tế, đã góp phần điều tiết các nguồn vốn, tạo điều kiện cho quá trình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp không bị gián đoạn. Trung gian tài chính đã làm tăng thu nhập cho người tiết kiệm, từ đó mà khuyến khích tiết kiệm, khuyến khích đầu tư.
[1] - Chức năng trung gian thanh toán và cung ứng phương tiện thanh toán cho nền kinh tế Ngân hàng trở thành trung gian thanh toán lớn nhất hiện nay ở hầu hết các quốc gia. Thay mặt khách hàng, Ngân hàng thực hiện thanh toán giá trị hàng hoá dịch vụ, thu hộ tiền, thanh toán hộ khách hàng. Quá trình lưu thông chuyển vốn từ tài khoản người mua sang tài khoản người bán không giống như tiền giấy được chuyển từ tay người này thực sự sang tay người khác mà chính là đồng tiền ghi sổ, góp phần thích ứng với các nhu cầu giao dịch. Hiện nay, các loại phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt: séc, uỷ nhiệm thu, uỷ nhiệm chi, L/C, thẻ thanh toán, cung cấp mạng lưới thanh toán điện tử.
Các trung tâm thanh toán không chỉ trong phạm vi quốc gia mà vươn ra tầm quốc tế đã làm tăng tính hiệu quả của thanh toán qua Ngân hàng, biến Ngân hàng trở thành trung tâm thanh toán quan trọng và có hiệu quả, phục vụ đắc lực cho nền kinh tế. [1] 5 - Cung ứng dịch vụ ngân hàng Thực hiện chức năng trung gian tín dụng và trung gian thanh toán, vốn đã mang lại những hiệu quả to lớn cho nền kinh tế - xã hội. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó thì chưa đủ, các ngân hàng thương mại cần đáp ứng tất cả các nhu cầu của khách hàng có liên quan đến hoạt động ngân hàng. Đó chính là việc cung ứng dịch vụ ngân hàng.
[1] Nói đến dịch vụ ngân hàng, người ta thường gắn nó với hai đặc điểm: Thứ nhất, đó là các dịch vụ mà chỉ có các ngân hàng với những ưu thế của nó mới có thể thực hiện được một cách trọn vẹn và đầy đủ. Ưu thế của ngân hàng thương mại được thể hiện qua các điểm sau đây: - Có hệ thống mạng lưới chi nhánh rộng khắp, không những ở trong nước mà còn ở các nước khác. - Có quan hệ với nhiều công ty, xí nghiệp, tổ chức kinh tế… do đó, nắm bắt được tình hình sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính của khách hàng một cách cụ thể sâu sắc, biết được những điểm mạnh và điểm yếu của từng khách hàng. - Có trang bị hệ thống thông tin hiện đại, đồng thời thu nhận và nắm bắt được nhiều thông tin về tình hình kinh tế, tài chính, tình hình tiền tệ, giá cả, tỷ giá,… Thứ hai, đó là các dịch vụ gắn liền với hoạt động ngân hàng không những cho phép ngân hàng thương mại thực hiện tốt yêu cầu của khách hàng, mà còn hỗ trợ tích cực để NHTM thực hiện tốt hơn chức năng thứ nhất và chức năng thứ hai.
ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ VÀ CÁC SẢN PHẨM DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM 1. Đặc điểm sản phẩm dịch vụ ngân hàng bán lẻ - Đối tượng khách hàng của dịch vụ bán lẻ đa dạng Dịch vụ NHBL là những dịch vụ cung ứng tiện ích và sản phẩm đến tận tay người tiêu dùng (tiêu dùng cho sản xuất và tiêu dùng cho sinh hoạt). Do đó, đối tượng khách hàng của dịch vụ NHBL bao gồm các cá nhân, các doanh nghiệp nhỏ và vừa và đa dạng về hình thức phục vụ.