Luận văn vận dụng phương pháp dạy học theo góc phần Hóa học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm dạy học phân hóa

Chuyên ngành

Giáo dục Hoá học

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Luận văn thạc sĩ

2018

159
0
0

Phí lưu trữ

45 Point

Tóm tắt

I. Hướng Dẫn Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Góc Hóa Hữu Cơ Lớp 11 Tổng Quan Và Lợi Ích

Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả là một yêu cầu cấp thiết. Đặc biệt, đối với môn Hóa học ở bậc THPT, phần Hóa học hữu cơ lớp 11 thường gặp nhiều khó khăn trong việc truyền tải kiến thức trừu tượng, đòi hỏi khả năng tư duy và vận dụng cao từ phía học sinh (HS). Một trong những giải pháp tiềm năng, được nhiều nghiên cứu quan tâm, là vận dụng phương pháp dạy học theo góc (PPDHTG) dựa trên quan điểm dạy học phân hoá (DHPH).

Phương pháp này không chỉ giúp giáo viên (GV) tiếp cận đa dạng phong cách học tập của HS mà còn tạo môi trường học tập chủ động, sáng tạo. Luận văn này đi sâu vào nghiên cứu và đề xuất cách thức triển khai PPDHTG trong phần Hóa học hữu cơ lớp 11, chương trình phổ thông. Việc này nhằm mục đích không chỉ cung cấp kiến thức mà còn phát triển các năng lực cần thiết cho HS, phù hợp với định hướng giáo dục đổi mới. Hiểu rõ các khái niệm cốt lõi như DHPH và PPDHTG, cùng với những lợi ích mà chúng mang lại, là bước đầu tiên để triển khai thành công mô hình dạy học này. DHPH cho phép GV điều chỉnh nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học để phù hợp với sự khác biệt về năng lực, sở thích, và tốc độ tiếp thu của từng HS. Khi kết hợp với PPDHTG, nó tạo ra các trạm học tập đa dạng, nơi HS có thể lựa chọn hoạt động phù hợp với mình. Điều này giúp tối ưu hóa quá trình học tập, biến lớp học thành không gian khám phá tri thức đầy hứng khởi và cá nhân hóa. Qua đó, chất lượng dạy học Hóa hữu cơ được nâng cao rõ rệt, thúc đẩy sự hứng thú và chủ động của HS.

1.1. Khái niệm cốt lõi Dạy học phân hoá và dạy học theo góc

Để vận dụng phương pháp dạy học theo góc Hóa hữu cơ lớp 11 THPT một cách hiệu quả, việc nắm vững các khái niệm cơ bản là vô cùng quan trọng. Dạy học phân hoá (DHPH) là quan điểm giáo dục nhấn mạnh việc điều chỉnh quá trình dạy học để đáp ứng sự khác biệt của từng cá nhân HS về năng lực, sở thích, nhịp độ nhận thức và phong cách học tập (PCHT). Mục tiêu của DHPH là tối đa hóa tiềm năng của mỗi HS, đảm bảo mọi em đều đạt được mục tiêu học tập ở mức độ phù hợp. Theo tài liệu [12] và [20], DHPH có nhiều hình thức như phân hóa theo mức độ nhận thức, theo năng lực hoặc theo nội dung học tập. Phương pháp dạy học theo góc (PPDHTG) là một hình thức tổ chức dạy học cụ thể dựa trên quan điểm DHPH. Trong PPDHTG, lớp học được chia thành nhiều góc học tập khác nhau (thường là 4 góc) với các nhiệm vụ đa dạng về hình thức, nội dung, mức độ khó, nhưng cùng hướng tới một mục tiêu chung của bài học. HS được tự do lựa chọn góc học tập phù hợp với PCHT hoặc năng lực của mình, từ đó thúc đẩy tính tự chủ và hứng thú học tập.

1.2. Tại sao cần đổi mới phương pháp dạy học Hóa học THPT

Việc đổi mới phương pháp dạy học Hóa học ở trường THPT là một yêu cầu bức thiết xuất phát từ nhiều lý do. Thứ nhất, chương trình Hóa học ngày càng tiệm cận với thực tiễn, đòi hỏi HS không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn phải biết vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Phần Hóa học hữu cơ lớp 11 đặc biệt cần sự liên hệ chặt chẽ với đời sống. Thứ hai, phương pháp dạy học truyền thống thường tập trung vào truyền thụ kiến thức một chiều, chưa phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của HS, dẫn đến tình trạng HS thụ động, thiếu hứng thú và khó nắm bắt các khái niệm phức tạp. Thứ ba, sự đa dạng về PCHT và năng lực của HS trong một lớp học đặt ra yêu cầu về một phương pháp dạy học linh hoạt, có khả năng cá nhân hóa. Dạy học phân hoá và PPDHTG chính là giải pháp hữu hiệu để đáp ứng những yêu cầu này, giúp nâng cao chất lượng dạy học Hóa học, đặc biệt là trong các chuyên đề khó như Hóa hữu cơ.

II. Thách Thức Khi Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Góc Trong Hóa Hữu Cơ Lớp 11 THPT

Mặc dù vận dụng phương pháp dạy học theo góc Hóa hữu cơ lớp 11 THPT mang lại nhiều lợi ích tiềm năng, quá trình triển khai thực tế không tránh khỏi những thách thức đáng kể. Từ việc khảo sát thực trạng đến các yếu tố bên trong và bên ngoài, nhiều trở ngại có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của phương pháp này. Những khó khăn này đòi hỏi GV phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về chuyên môn, sư phạm cũng như khả năng quản lý lớp học linh hoạt. Đặc biệt, việc thiếu kinh nghiệm trong thiết kế bài tập đa dạng, phù hợp với các góc và phong cách học tập khác nhau là một rào cản lớn. Hơn nữa, sự thay đổi trong cách học của HS từ thụ động sang chủ động cũng cần thời gian và sự định hướng từ phía GV. Việc nhận diện rõ các thách thức này là cơ sở quan trọng để tìm ra các giải pháp phù hợp, đảm bảo PPDHTG được áp dụng một cách thành công và bền vững. Điều này không chỉ giúp cải thiện kết quả học tập của HS mà còn nâng cao kỹ năng nghề nghiệp của GV, góp phần vào đổi mới phương pháp dạy học Hóa học một cách toàn diện.

2.1. Thực trạng hạn chế của dạy học phân hoá và PPDHTG môn Hóa

Theo kết quả điều tra thực trạng được trình bày trong tài liệu gốc, việc dạy học phân hoávận dụng phương pháp dạy học theo góc đối với môn Hóa học ở một số trường THPT tại TP.HCM vẫn còn nhiều hạn chế và khó khăn. Cụ thể, nhiều GV chưa nắm vững lý luận về DHPH và PPDHTG, dẫn đến việc triển khai chưa hiệu quả. Các bài giảng vẫn còn mang tính chất đồng loạt, ít chú ý đến sự khác biệt về phong cách học tập học sinh (PCHT) và năng lực của các em. Nguồn tài liệu, học liệu hỗ trợ cho việc thiết kế các góc học tập đa dạng, phong phú còn hạn chế, khiến GV khó khăn trong việc tạo ra các nhiệm vụ phù hợp với từng góc. Ngoài ra, việc quản lý lớp học khi HS hoạt động độc lập ở các góc cũng là một thách thức, đòi hỏi GV phải có kỹ năng tổ chức và kiểm soát tốt. Những hạn chế này làm giảm đi hiệu quả tiềm năng của PPDHTG trong việc nâng cao chất lượng dạy học Hóa hữu cơ lớp 11.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả vận dụng PPDHTG

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của việc vận dụng phương pháp dạy học theo góc trong giảng dạy Hóa học hữu cơ lớp 11. Yếu tố đầu tiên là năng lực của GV. GV cần được bồi dưỡng kiến thức chuyên sâu về DHPH, PPDHTG, và khả năng thiết kế các hoạt động học tập đa dạng, phù hợp với từng góc. Thứ hai là cơ sở vật chất và học liệu. Lớp học cần đủ không gian để bố trí các góc, và cần có đủ tài liệu, dụng cụ thí nghiệm, phiếu học tập phong phú để phục vụ các nhiệm vụ khác nhau. Thứ ba là phong cách học tập học sinh. Việc hiểu rõ PCHT của từng HS (ví dụ: mô hình Honey-Mumford) giúp GV phân loại và định hướng HS lựa chọn góc học tập phù hợp, từ đó tối ưu hóa quá trình tiếp thu. Cuối cùng, sự ủng hộ từ ban giám hiệu nhà trường và việc phối hợp giữa các GV cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo môi trường thuận lợi để PPDHTG phát huy tối đa hiệu quả, đặc biệt trong việc đổi mới phương pháp dạy học Hóa học.

III. Bí Quyết Áp Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Góc Hiệu Quả Cho Hóa Hữu Cơ Lớp 11

Để thực hiện vận dụng phương pháp dạy học theo góc Hóa hữu cơ lớp 11 THPT một cách hiệu quả, GV cần có một chiến lược rõ ràng và quy trình triển khai bài bản. Đây không chỉ là việc sắp xếp lại không gian lớp học mà còn là sự thay đổi sâu sắc trong cách thiết kế bài giảng, phân tích nội dung và định hướng hoạt động của HS. Việc áp dụng đúng các nguyên tắc sư phạm và lưu ý đặc thù của phần Hóa học hữu cơ lớp 11 sẽ giúp tối ưu hóa quá trình dạy học, đảm bảo HS được tiếp cận kiến thức một cách phù hợp nhất với năng lực và sở thích cá nhân. Các bí quyết này tập trung vào việc tạo ra các nhiệm vụ học tập có tính phân hóa cao, khuyến khích sự tự chủ và hợp tác của HS. Đặc biệt, việc thiết kế các góc học tập phải đảm bảo tính cân bằng giữa các loại hình hoạt động (lý thuyết, thực hành, giải bài tập, ứng dụng thực tiễn) để đáp ứng đa dạng phong cách học tập học sinh. Điều này không chỉ giúp HS hiểu sâu hơn về kiến thức Hóa hữu cơ mà còn rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề, tư duy phản biện và làm việc nhóm, góp phần vào đổi mới phương pháp dạy học Hóa học hiệu quả.

3.1. Quy trình thiết kế và triển khai bài giảng theo góc cho Hóa hữu cơ

Quy trình thiết kế và triển khai một bài giảng theo phương pháp dạy học theo góc cho phần Hóa học hữu cơ lớp 11 bao gồm các bước cụ thể. Đầu tiên, GV cần xác định mục tiêu bài học và phân tích nội dung kiến thức để xác định các đơn vị kiến thức có thể phân hóa. Tiếp theo, GV thiết kế các nhiệm vụ học tập đa dạng cho từng góc (thường 4 góc), mỗi góc tương ứng với một PCHT hoặc mức độ nhận thức khác nhau (ví dụ: góc lý thuyết, góc bài tập, góc thực hành/thí nghiệm ảo, góc sáng tạo/ứng dụng). Các nhiệm vụ này phải có tính độc lập nhưng vẫn liên kết với mục tiêu chung của bài học. Sau đó, GV hướng dẫn HS lựa chọn góc học tập phù hợp, giải thích rõ ràng yêu cầu và thời gian hoàn thành. Trong quá trình HS hoạt động, GV đóng vai trò là người hỗ trợ, quan sát và giải đáp thắc mắc. Cuối cùng, cần có hoạt động tổng kết, chia sẻ kết quả từ các góc để củng cố kiến thức chung và đánh giá hiệu quả. Việc này giúp vận dụng phương pháp dạy học theo góc đạt hiệu quả cao, tăng cường chất lượng dạy học Hóa hữu cơ.

3.2. Phân tích cấu trúc và nguyên tắc dạy học phần Hóa học hữu cơ 11

Phần Hóa học hữu cơ lớp 11 trong chương trình THPT có cấu trúc hệ thống, bao gồm các hợp chất tiêu biểu như ankan, anken, ankin, benzen và dẫn xuất halogen. Để vận dụng phương pháp dạy học theo góc hiệu quả, GV cần phân tích kỹ cấu trúc nội dung và các nguyên tắc sư phạm cần bảo đảm. Mục tiêu dạy học phần này không chỉ là cung cấp kiến thức về danh pháp, cấu trúc, tính chất, điều chế mà còn phát triển năng lực tư duy, giải quyết vấn đề, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Các nguyên tắc quan trọng bao gồm: đảm bảo tính khoa học, tính sư phạm, tính thực tiễn và tính phân hóa. Đặc biệt, cần chú ý đến mối liên hệ giữa cấu trúc và tính chất của các hợp chất hữu cơ. Khi thiết kế bài giảng theo góc, các nhiệm vụ cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc này, đồng thời khai thác đặc điểm riêng của từng loại hợp chất. Ví dụ, bài về anken có thể có góc thí nghiệm về phản ứng cộng, góc giải bài tập về đồng phân, và góc nghiên cứu ứng dụng thực tiễn của anken, giúp dạy học phân hoá hiệu quả và đổi mới phương pháp dạy học Hóa học.

IV. Tối Ưu Hóa Dạy Học Phân Hóa Với Phương Pháp Dạy Học Theo Góc Cho Hóa Hữu Cơ Lớp 11

Việc tối ưu hóa dạy học phân hoá thông qua vận dụng phương pháp dạy học theo góc là chìa khóa để nâng cao hiệu quả giảng dạy Hóa học hữu cơ lớp 11. Quan điểm DHPH là nền tảng, cho phép GV thiết kế các hoạt động học tập phù hợp với từng đối tượng HS, không chỉ về năng lực mà còn về sở thích và phong cách học tập học sinh. Khi tích hợp PPDHTG, GV có thể tạo ra một môi trường học tập linh hoạt, đa chiều, nơi HS được tự chủ trong việc lựa chọn cách tiếp cận kiến thức. Điều này không chỉ giúp HS yếu kém theo kịp mà còn tạo điều kiện cho HS khá giỏi phát triển tối đa tiềm năng của mình. Việc hiểu rõ các hình thức phân hóa và vai trò của PCHT trong quá trình này là cực kỳ quan trọng. Nó giúp GV không chỉ cung cấp kiến thức mà còn hình thành và phát triển các kỹ năng tự học, tư duy phản biện, làm việc nhóm, những kỹ năng thiết yếu trong thế kỷ 21. Sự kết hợp này mang lại một cách tiếp cận toàn diện để đổi mới phương pháp dạy học Hóa học, giúp HS không chỉ học Hóa mà còn yêu thích môn học này.

4.1. Các hình thức phân hoá hiệu quả trong dạy học Hóa hữu cơ

Trong dạy học phân hoá phần Hóa học hữu cơ lớp 11, có nhiều hình thức phân hoá có thể được áp dụng để tối ưu hóa việc vận dụng phương pháp dạy học theo góc. Tài liệu [12] và [20] đề cập đến các hình thức phân hóa phổ biến như phân hóa theo mức độ nhận thức, theo năng lực của người học và theo nội dung học tập. Phân hóa theo mức độ nhận thức cho phép GV thiết kế các nhiệm vụ có độ khó khác nhau, phù hợp với nhịp độ tiếp thu nhanh, chậm của HS. Đối với Hóa hữu cơ, điều này có thể là các bài tập từ cơ bản đến nâng cao về đồng phân, danh pháp, hoặc cơ chế phản ứng. Phân hóa theo năng lực tập trung vào việc bồi dưỡng HS khá giỏi và phụ đạo HS yếu kém, đảm bảo mọi HS đều đạt được mục tiêu học tập. Phân hóa theo nội dung dựa trên những gì HS đã biết, cung cấp các hoạt động bổ trợ hoặc mở rộng. Việc kết hợp các hình thức phân hóa này vào các góc học tập giúp đáp ứng đa dạng nhu cầu, tăng hiệu quả dạy học Hóa hữu cơ, và thúc đẩy sự tham gia của tất cả HS.

4.2. Vai trò của phong cách học tập học sinh trong dạy học theo góc

Phong cách học tập học sinh (PCHT) đóng vai trò trung tâm trong việc vận dụng phương pháp dạy học theo gócdạy học phân hoá hiệu quả, đặc biệt là trong Hóa học hữu cơ lớp 11. Mỗi HS có một PCHT riêng biệt (ví dụ: PCHT theo mô hình Honey-Mumford với các nhóm Hoạt động, Phản ánh, Lý thuyết, Thực dụng). Việc nhận diện và hiểu rõ PCHT của HS giúp GV thiết kế các hoạt động ở các góc học tập sao cho phù hợp nhất. Ví dụ, HS có PCHT hoạt động sẽ hứng thú với các góc thực hành, thí nghiệm; HS có PCHT lý thuyết sẽ thích góc phân tích khái niệm, sơ đồ; HS có PCHT phản ánh có thể cần góc thảo luận, suy ngẫm; và HS có PCHT thực dụng sẽ ưa chuộng góc giải quyết vấn đề thực tiễn. Khi HS được lựa chọn hoạt động phù hợp với PCHT của mình, sự hứng thú, chủ động và hiệu quả học tập sẽ tăng lên đáng kể. Điều này không chỉ giúp HS tiếp thu kiến thức Hóa hữu cơ tốt hơn mà còn rèn luyện khả năng tự học, tự khám phá, là yếu tố cốt lõi của đổi mới phương pháp dạy học Hóa học.

V. Kết Quả Thực Nghiệm Và Ứng Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Góc Hóa Hữu Cơ Lớp 11

Phần quan trọng nhất để chứng minh tính hiệu quả của việc vận dụng phương pháp dạy học theo góc Hóa hữu cơ lớp 11 THPT chính là thông qua các kết quả thực nghiệm sư phạm. Mục đích của thực nghiệm là kiểm chứng giả thuyết về tác động tích cực của PPDHTG kết hợp DHPH đến hứng thú và kết quả học tập của HS. Các nghiên cứu đã tiến hành khảo sát động cơ học tập, so sánh điểm kiểm tra trước và sau thực nghiệm giữa nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm. Kết quả thu được cung cấp cái nhìn định lượng và định tính về lợi ích của phương pháp này. Đặc biệt, việc xây dựng các giáo án minh họa cho các bài học cụ thể trong phần Hóa học hữu cơ lớp 11, như bài Anken và Ankin, đã thể hiện rõ ràng cách PPDHTG được triển khai trong thực tế. Những giáo án này không chỉ là công cụ để GV thực hiện mà còn là minh chứng cho việc đổi mới phương pháp dạy học Hóa học một cách có hệ thống. Chúng cho thấy cách PPDHTG tạo ra môi trường học tập năng động, nơi HS chủ động khám phá và xây dựng kiến thức, đồng thời GV có thể linh hoạt hỗ trợ từng HS theo năng lực và phong cách học tập học sinh.

5.1. Phân tích hiệu quả vận dụng PPDHTG qua khảo sát thực tiễn

Thực nghiệm sư phạm là bước thiết yếu để đánh giá hiệu quả dạy học Hóa hữu cơ khi vận dụng phương pháp dạy học theo góc. Mục đích thực nghiệm nhằm kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của việc tổ chức dạy học theo quan điểm dạy học phân hoá thông qua PPDHTG. Kết quả khảo sát động cơ học tập môn Hóa học của HS cho thấy sự cải thiện rõ rệt ở nhóm thực nghiệm so với nhóm đối chứng. HS trong nhóm thực nghiệm có sự hứng thú, tích cực hơn trong các hoạt động học tập, thể hiện qua mức độ tham gia và khả năng tự chủ giải quyết nhiệm vụ. Về điểm kiểm tra sau thực nghiệm, nhóm thực nghiệm có kết quả cao hơn đáng kể, đặc biệt là ở các câu hỏi đòi hỏi tư duy vận dụng và sáng tạo. Điều này chứng tỏ phương pháp dạy học theo góc đã phát huy tác dụng trong việc nâng cao chất lượng tiếp thu kiến thức Hóa học hữu cơ lớp 11 và phát triển năng lực cho HS, đồng thời góp phần vào đổi mới phương pháp dạy học Hóa học tại trường THPT.

5.2. Các giáo án minh họa Bài Anken và Ankin theo phương pháp dạy học theo góc

Để cụ thể hóa việc vận dụng phương pháp dạy học theo góc Hóa hữu cơ lớp 11 THPT, tài liệu nghiên cứu đã xây dựng một số giáo án Hóa học theo góc minh họa cho các bài học điển hình, ví dụ như bài Anken và bài Ankin. Trong giáo án bài Anken, các góc có thể bao gồm: góc 'Khám phá Anken' (nêu đặc điểm cấu tạo, danh pháp), góc 'Phản ứng Anken' (thực hành thí nghiệm ảo hoặc mô phỏng phản ứng cộng, trùng hợp), góc 'Giải quyết vấn đề' (bài tập ứng dụng về Anken) và góc 'Sáng tạo Anken' (thiết kế poster về ứng dụng Anken trong đời sống). Tương tự, giáo án bài Ankin cũng được thiết kế với các góc tương ứng, tập trung vào cấu tạo, tính chất hóa học đặc trưng và ứng dụng. Mỗi góc được trang bị phiếu học tập riêng, tài liệu tham khảo và dụng cụ hỗ trợ phù hợp, đáp ứng các phong cách học tập học sinh khác nhau. Việc này không chỉ giúp GV dễ dàng triển khai mà còn cung cấp một khuôn mẫu hữu ích để tiếp tục phát triển các giáo án khác theo hướng dạy học phân hoá và PPDHTG.

VI. Tương Lai Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Góc Trong Chương Trình Hóa Hữu Cơ Lớp 11

Tổng kết những kết quả nghiên cứu và thực nghiệm, việc vận dụng phương pháp dạy học theo góc Hóa hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm dạy học phân hoá đã chứng minh được tính hiệu quả và tiềm năng to lớn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Những kiến nghị đưa ra không chỉ hướng đến việc khắc phục các hạn chế hiện có mà còn mở ra những định hướng phát triển trong tương lai, nhằm phổ biến và áp dụng phương pháp này rộng rãi hơn. Tương lai của PPDHTG trong Hóa học hữu cơ lớp 11 phụ thuộc vào sự nỗ lực đồng bộ từ nhiều phía: nhà quản lý giáo dục, GV, HS và cả phụ huynh. Việc tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm và hoàn thiện các mô hình dạy học là cần thiết để đảm bảo PPDHTG luôn phù hợp với sự phát triển của chương trình giáo dục và nhu cầu của người học. Đặc biệt, việc tập trung vào phát triển năng lực của GV trong việc thiết kế và triển khai các hoạt động phân hóa là yếu tố then chốt để duy trì và phát triển những thành công đã đạt được. Chỉ khi đó, PPDHTG mới có thể phát huy tối đa vai trò của mình trong việc tạo ra một môi trường học tập năng động, sáng tạo và cá nhân hóa, góp phần vào sự đổi mới phương pháp dạy học Hóa học toàn diện.

6.1. Đánh giá tổng quan và những kiến nghị quan trọng

Nghiên cứu về vận dụng phương pháp dạy học theo góc trong Hóa học hữu cơ lớp 11 đã đạt được những kết quả tích cực, khẳng định PPDHTG là một phương pháp hiệu quả để dạy học phân hoá và nâng cao chất lượng dạy học Hóa hữu cơ. Các kiến nghị quan trọng bao gồm: cần tăng cường tập huấn, bồi dưỡng cho GV về lý luận và kỹ năng triển khai PPDHTG và DHPH; xây dựng kho học liệu đa dạng, phong phú cho các góc học tập; tạo điều kiện về cơ sở vật chất để tổ chức lớp học linh hoạt; và khuyến khích GV thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm, phát triển các giáo án Hóa học theo góc mới. Ngoài ra, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, GV và phụ huynh để tạo môi trường học tập tích cực, hỗ trợ HS phát triển phong cách học tập học sinh cá nhân. Những kiến nghị này nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy việc đổi mới phương pháp dạy học Hóa học và áp dụng PPDHTG một cách bền vững trong tương lai.

6.2. Phát triển năng lực giáo viên và học sinh trong dạy học phân hoá

Để vận dụng phương pháp dạy học theo góc Hóa hữu cơ lớp 11 THPT đạt hiệu quả cao và bền vững, việc phát triển năng lực cho cả GV và HS là cực kỳ quan trọng. Đối với GV, cần nâng cao năng lực về thiết kế bài giảng phân hóa, kỹ năng quản lý lớp học khi HS hoạt động độc lập, khả năng đánh giá đa dạng và hiểu biết sâu sắc về phong cách học tập học sinh. Cụ thể, các chương trình bồi dưỡng cần đi sâu vào việc hướng dẫn GV cách xây dựng các nhiệm vụ ở các góc sao cho vừa phù hợp với nội dung Hóa học hữu cơ, vừa đáp ứng được các mức độ nhận thức và PCHT khác nhau. Đối với HS, cần khuyến khích và hướng dẫn các em phát triển kỹ năng tự học, tự quản lý thời gian, làm việc nhóm và đưa ra lựa chọn phù hợp với bản thân. Việc này giúp HS không chỉ tiếp thu kiến thức Hóa hữu cơ tốt hơn mà còn hình thành thói quen học tập chủ động, thích ứng với môi trường giáo dục đổi mới phương pháp dạy học Hóa học.

22/04/2026

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình MỞ ĐẦU. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO GÓC THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC PHÂN HOÁ . Lịch sử vấn đề nghiên cứu . Về quan điểm DHPH . Về vận dụng PPDHTG trong hoá học ở PT . Đổi mới PPDH môn Hoá học ở trường PT . PPDH hoá học. Định hướng đổi mới PPDH ở trường THPT theo quan điểm DHPH . Quan điểm DHPH . Khái niệm về DHPH . Cơ sở lí luận của quan điểm DHPH . Các hình thức phân hoá trong dạy học . Các bước tổ chức DHPH . Một số năng lực cần có của GV trong DHPH . Phong cách học tập. Một số khái niệm cơ bản. Đặc điểm của PCHT . Một số mô hình PCHT tiêu biểu . Phương pháp dạy học theo góc . Khái niệm về dạy học theo góc (DHTG) . Bản chất của DHTG. Quy trình thực hiện dạy học theo góc. Ưu điểm và hạn chế của PPDHTG . Điều kiện để áp dụng có hiệu quả PPDHTG . Thực trạng dạy học theo quan điểm DHPH và việc sử dụng PPDHTG đối với môn Hoá học ở một số trường THPT tại TP. Mục đích điều tra . Đối tượng điều tra . Phương pháp điều tra . Nội dung điều tra . Kết quả khảo sát và phân tích kết quả khảo sát . 39 Tiểu kết chương 1 . VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO GÓC PHẦN HOÁ HỌC HỮU CƠ LỚP 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC PHÂN HOÁ . Phân tích cấu trúc và nguyên tắc dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT chương trình cơ bản . Cấu trúc và nội dung phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản . Mục tiêu dạy học . Các nguyên tắc sư phạm cần bảo đảm khi giảng dạy phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản . Một số lưu ý khi dạy học phần hoá học hữu cơ lớp 11 chương trình cơ bản . Một số yêu cầu vận dụng hiệu quả PPDHTG vào phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH. Một số giáo án dạy học . Giáo án bài Anken . Giáo án bài Ankin . 69 Tiểu kết chương 2 . THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. Mục đích thực nghiệm sư phạm . Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm . Đối tượng thực nghiệm sư phạm. Nội dung thực nghiệm . Tiến trình thực nghiệm . Kết quả thực nghiệm và xử lí, nhận xét kết quả thực nghiệm . Khảo sát động cơ học tập môn Hoá học của HS . Về điểm kiểm tra sau thực nghiệm . 93 Tiểu kết chương 3 . 104 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ . 105 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 107 PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DHPH : Dạy học phân hoá ĐC : Đối chứng ĐHSP : Đại học Sư phạm ĐHQG : Đại học Quốc gia GV : Giáo viên HS : Học sinh Nxb : Nhà xuất bản PCHT : Phong cách học tập PGS. TS : Phó giáo sư - Tiến sĩ PPDH : Phương pháp dạy học PPDHTG : Phương pháp dạy học theo góc PT : Phổ thông PTHH : Phương trình hoá học QTDH : Quá trình dạy học SGK : Sách giáo khoa THPT : Trung học phổ thông TN : Thực nghiệm Tp. HCM : Thành phố Hồ Chí Minh TS : Tiến sĩ % : Phần trăm DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Tóm tắt điểm mạnh và điểm yếu của các PCHT theo Honey - Mumford . Danh sách các trường THPT có GV tham gia khảo sát thực trạng dạy học theo quan điểm DHPH và việc vận dụng PPDHTG vào dạy học . Kết quả khảo sát các tác dụng của DHPH . Kết quả khảo sát các loại hình DHPH có thể áp dụng vào môn Hoá học . Các thuận lợi khi tổ chức DHPH theo PCHT của HS bằng PPDHTG . Các khó khăn gặp phải khi áp dụng PPDHTG theo quan điểm DHPH và giải pháp . Danh sách các lớp thực nghiệm và đối chứng . Kết quả khảo sát mức độ yêu thích môn Hoá học của HS . Kết quả khảo sát mức độ quan tâm của HS đối với mục đích học tập môn Hoá học và kết quả của môn học . Kết quả khảo sát mức độ thường xuyên của HS đối với các hành vi học tập môn Hoá học . Kết quả khảo sát thái độ học tập của HS trong giờ học môn Hoá học . Kết quả khảo sát mức độ quan tâm của HS đối với mục đích học tập môn Hoá học và kết quả của môn học . Kết quả khảo sát mức độ thường xuyên đối với các hành vi học tập môn Hoá học . Kết quả khảo sát thái độ học tập của HS trong giờ học được tổ chức bằng PPDHTG . Bảng thống kê điểm kiểm tra chương Hiđrocacbon không no của lớp TN và lớp ĐC. Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất luỹ tích điểm kiểm tra của nhóm TN và nhóm ĐC. Bảng phân loại kết quả điểm kiểm tra của nhóm TN và nhóm ĐC . Tổng hợp các tham số đặc trưng của nhóm TN và nhóm ĐC . Kết quả khảo sát ý kiến của HS về hiệu quả dạy học của PPDHTG . Kết quả khảo sát về tác động của PPDHTG đối với việc học tập môn Hoá học của HS . Kết quả khảo sát ý kiến của HS về những biện pháp mà nhà trường và GV cần thực hiện nhằm giúp việc học tập môn Hoá học của HS đạt hiệu quả .100 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Vùng phát triển lân cận theo thuyết của Vygotsky . Mô hình 8 loại hình thông minh của H. Quy trình các bước tổ chức DHPH . Mô hình học tập trải nghiệm của D. PCHT và chu trình học tập theo mô hình của D. Quy trình thực hiện dạy học theo góc . Đồ thị đường luỹ tích kết quả kiểm tra của nhóm TN và nhóm ĐC . Đồ thị phân loại kết quả kiểm tra của nhóm TN và nhóm ĐC . Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh thế giới hiện nay, quá trình toàn cầu hoá mang lại cho giáo dục Việt Nam cơ hội nhận ra vị trí hiện tại của mình trong bức tranh chung của nền giáo dục thế giới, đồng thời tạo điều kiện hấp dẫn các nền giáo dục tiên tiến gia nhập vào thị trường giáo dục Việt Nam, thúc đẩy giáo dục đổi mới và phát triển. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh giữa các quốc gia trong bối cảnh hiện nay thực chất là sự cạnh tranh về chất lượng nguồn nhân lực, vấn đề này được quyết định bởi chương trình giáo dục của mỗi quốc gia. Vì vậy, đổi mới giáo dục đang là một xu thế tất yếu, mang tính toàn cầu. Nghị quyết Trung ương 8 khoá XI về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục – Đào tạo đã nêu rõ định hướng: “Giáo dục Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân”…“Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển năng lực, phẩm chất của người học” [1]. Theo đó, dự thảo Đề án Đổi mới chương trình và sách giáo khoa phổ thông (PT) sau năm 2015 [6] đã xác định: chương trình và sách giáo khoa (SGK) được thiết kế theo hướng tăng cường tích hợp ở cấp tiểu học và cấp trung học cơ sở (THCS), phân hoá rõ dần từ tiểu học đến trung học cơ sở và sâu hơn ở trung học phổ thông (THPT). Như vậy, dạy học phân hoá (DHPH) chính là định hướng cơ bản và là xu thế tất yếu của giáo dục PT Việt Nam giai đoạn sau năm 2015. DHPH là quan điểm tiếp cận dạy và học chủ động, tập trung phát triển từng cá nhân người học. Tuy nhiên, mỗi người học là một cá thể với các đặc điểm về năng lực, tính cách, nhu cầu, sở thích… riêng biệt. Do đó, người giáo viên (GV) cần quan tâm đến các đặc điểm cá nhân của học sinh (HS), nhất là phong cách học của từng người vì HS chỉ học tập hiệu quả khi được học theo đúng phong cách học tập (PCHT) của mình. Trong số các phương pháp dạy học (PPDH) tích cực theo quan điểm DHPH thì phương pháp dạy học theo góc (PPDHTG) là phương pháp có nhiều ưu điểm. PPDH này giúp HS học bằng nhiều cách tiếp cận kiến thức khác nhau, đáp ứng tối đa yêu cầu về hứng thú học tập, sở trường và năng lực của từng cá nhân người học. Đối với các môn khoa học thực nghiệm như môn Hoá học thì sự vận dụng PPDHTG trong giảng 2 dạy là vô cùng phù hợp, khắc phục được khuyết điểm của các PPDH đồng loạt truyền thống. Mặt khác, trong chương trình THPT, HS bắt đầu học về hoá học hữu cơ từ cuối học kì I và cả học kì II của chương trình Hoá học lớp 11. Các kiến thức về hoá học hữu cơ khá phức tạp với nhiều nội dung mới và khó. Vì vậy, vấn đề đặt ra là “Làm thế nào để HS học tốt phần hoá học hữu cơ?”, “Làm thế nào để học sinh hứng thú và ham thích học tập môn Hoá học nói chung và phần hoá học hữu cơ nói riêng?”. Đây thật sự là một thách thức lớn, đòi hỏi tâm huyết và sự nghiên cứu giải pháp thực hiện của người GV Hoá học. Trên cơ sở những vấn đề trên, chúng tôi quyết định chọn đề tài: “Vận dụng PPDHTG phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH” nhằm giúp HS cải thiện chất lượng học tập môn Hoá học, đồng thời giúp GV vận dụng hiệu quả PPDHTG trong dạy học phần hoá học hữu cơ, góp phần thúc đẩy động cơ học tập tích cực và nâng cao kết quả học tập môn Hoá học ở trường PT. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu việc vận dụng PPDHTG vào phần hoá học hữu cơ lớp 11 THPT theo quan điểm DHPH, phù hợp với PCHT của HS nhằm góp phần thúc đẩy động cơ học tập tích cực và nâng cao kết quả học tập môn Hoá học ở trường THPT. Nhiệm vụ nghiên cứu 3. Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài - Tìm hiểu lịch sử của vấn đề nghiên cứu và định hướng đổi mới PPDH môn Hoá học. - Tổng quan cơ sở lý luận của quan điểm DHPH, PPDHTG và PCHT của người học. - Điều tra thực trạng dạy học theo quan điểm DHPH và việc sử dụng PPDHTG đối với môn Hoá học ở một số trường THPT tại thành phố Cần Thơ.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ