Luận văn: Xác định mật độ, phân bón thích hợp cho ngô nếp lai MH8 tại Gia Lâm

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua xác định mật độ và phân bón thích hợp cho tổ hợp lai ngô nếp mh8 tại gia lâm hà nội, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Phạm Mạnh Hùng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Cương
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Xác định mật độ và phân bón thích hợp cho tổ hợp lai ngô nếp MH8 tại Gia Lâm – Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục hình ảnh
• Trích yếu luận văn
• Thesis abstract
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Yêu cầu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Đặc điểm của cây ngô
• 2.1.1. Vai trò cây ngô
• 2.1.2. Đặc điểm sinh thái của ngô
• 2.1.3. Đặc điểm hệ rễ của cây ngô
• 2.1.4. Vai trò của dinh dưỡng khoáng đối với cây ngô
• 2.2. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới và Việt Nam
• 2.2.1. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới
• 2.2.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ ngô ở Việt Nam
• 2.3. Nghiên cứu về ảnh hưởng của mật độ và phân bón đối với cây ngô
• 2.3.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón
• 2.3.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ
• 2.3.3. Ảnh hưởng của mật độ trồng và sử dụng phân bón
• 2.4. Đặc điểm đất nông nghiệp tại huyện Gia Lâm, Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm, thời gian và vật liệu nghiên cứu
• 3.1.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.1.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.1.3. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.3.2. Sơ đồ bố trí thí nghiệm
• 3.3.3. Kỹ thuật áp dụng
• 3.3.4. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Ảnh hưởng của phân bón và mật độ đến thời gian sinh trưởng của tổ hợp lai ngô nếp MH8
• 4.2. Ảnh hưởng của phân bón và mật độ đến các đặc điểm nông sinh học của tổ hợp lai ngô nếp MH8
• 4.3. Ảnh hưởng của phân bón và mật độ đến khả năng chống chịu của tổ hợp lai ngô nếp MH8
• 4.4. Ảnh hưởng của phân bón và mật độ đến một số chỉ tiêu chất lượng của tổ hợp lai ngô nếp MH8
• 4.5. Ảnh hưởng của phân bón và mật độ đến yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của tổ hợp lai ngô nếp MH8
• 4.6. Ảnh hưởng của phân bón và mật độ đến hiệu quả kinh tế của tổ hợp lai ngô nếp MH8
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn VNUA về giống ngô nếp lai MH8 tại Hà Nội

Nền nông nghiệp Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ trong cơ cấu cây trồng, đặc biệt là cây ngô. Luận văn nông nghiệp của tác giả Phạm Mạnh Hùng, thực hiện tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam (VNUA), là một công trình nghiên cứu khoa học nông nghiệp tiêu biểu. Đề tài tập trung vào việc "Xác định mật độ và phân bón thích hợp cho tổ hợp lai ngô nếp MH8 tại Gia Lâm, Hà Nội". Nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn to lớn. Nó không chỉ giải quyết bài toán kỹ thuật canh tác cho một giống ngô mới mà còn góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trồng ngô cho nông dân. Giống ngô nếp lai MH8 là một tổ hợp lai có nhiều triển vọng, được Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng chọn tạo. Giống này sở hữu các đặc tính ưu việt như sinh trưởng tốt, năng suất cao và chất lượng thơm ngon. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng, việc xây dựng một quy trình trồng ngô nếp chuẩn là vô cùng cấp thiết. Luận văn đã đi sâu vào hai yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất ngô nếp: mật độ gieo trồng ngô và lượng phân bón cho ngô. Việc tìm ra sự kết hợp tối ưu giữa hai yếu tố này sẽ giúp tối đa hóa sản lượng trên một đơn vị diện tích, đồng thời tiết kiệm chi phí đầu vào và bảo vệ môi trường đất. Nghiên cứu được tiến hành bài bản qua hai vụ (Xuân 2016 và Thu Đông 2016) trong điều kiện đất đai Gia Lâm, cung cấp bộ dữ liệu đáng tin cậy. Các kết quả không chỉ là cơ sở khoa học cho các khuyến nông mà còn là tài liệu tham khảo giá trị cho các nghiên cứu sâu hơn về kỹ thuật canh tác ngô nếp.

1.1. Giới thiệu tổ hợp lai ngô nếp MH8 và tính cấp thiết

Tổ hợp lai ngô nếp MH8 là thành quả của quá trình chọn tạo giống tại Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng, thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Giống này ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường về các sản phẩm ngô nếp chất lượng, đồng thời khắc phục những hạn chế của các giống cũ như VN2, VN6. Các giống này chủ yếu là giống thụ phấn tự do, thiếu đồng đều và năng suất chưa cao. Trong khi đó, các giống lai nhập nội dù chất lượng tốt nhưng có giá thành hạt giống rất cao, gây áp lực chi phí cho người nông dân. MH8 được đánh giá là một trong những giống ngô nếp lai triển vọng nhất, với khả năng sinh trưởng khỏe, chống chịu tốt và đặc biệt là cho chất lượng bắp ngô vượt trội. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu quy trình trồng ngô nếp cho MH8 xuất phát từ thực tế rằng mỗi giống cây trồng mới đều cần một biện pháp kỹ thuật đi kèm để tối ưu hóa tiềm năng. Việc áp dụng kinh nghiệm canh tác cũ cho một giống mới có thể không mang lại hiệu quả, thậm chí làm giảm năng suất. Do đó, việc xác định mật độ và phân bón thích hợp cho tổ hợp lai ngô nếp MH8 là yêu cầu bắt buộc trước khi đưa giống ra sản xuất đại trà.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn thạc sĩ nông nghiệp

Luận văn đặt ra hai mục tiêu nghiên cứu chính, rất rõ ràng và mang tính ứng dụng cao. Mục tiêu thứ nhất là đánh giá chi tiết ảnh hưởng của mật độ gieo trồng ngô và các mức phân bón NPK cho ngô nếp đến toàn bộ quá trình sinh trưởng, phát triển, khả năng chống chịu, năng suất ngô nếp và các chỉ tiêu chất lượng của giống ngô nếp lai MH8. Việc đánh giá này được thực hiện thông qua các chỉ tiêu sinh trưởng của cây ngô như chiều cao cây, thời gian trỗ cờ, và các yếu tố cấu thành năng suất. Mục tiêu thứ hai, cũng là mục tiêu quan trọng nhất, là xác định được công thức kết hợp lý tưởng giữa mật độ và lượng phân bón. Công thức này phải đảm bảo mang lại năng suất ngô nếp và hiệu quả kinh tế trồng ngô cao nhất trong điều kiện canh tác cụ thể tại Gia Lâm, Hà Nội. Việc xác định được công thức tối ưu này sẽ là cơ sở để hoàn thiện và ban hành quy trình kỹ thuật chính thức cho giống MH8, giúp nông dân tự tin đầu tư và thâm canh.

II. Thách thức trong kỹ thuật canh tác ngô nếp MH8 hiện nay

Việc đưa một giống mới vào sản xuất luôn đi kèm với những thách thức không nhỏ trong kỹ thuật canh tác ngô nếp. Mặc dù giống ngô nếp lai MH8 có tiềm năng lớn, nhưng nếu không có một quy trình canh tác phù hợp, tiềm năng đó sẽ không được khai thác hết. Một trong những thách thức lớn nhất là xác định mật độ gieo trồng ngô tối ưu. Trồng quá thưa sẽ lãng phí tài nguyên đất đai và ánh sáng, dẫn đến năng suất trên hecta thấp. Ngược lại, trồng quá dày sẽ tạo ra sự cạnh tranh gay gắt về dinh dưỡng, nước và ánh sáng giữa các cây. Điều này không chỉ làm cây còi cọc, bắp nhỏ, mà còn làm tăng nguy cơ sâu bệnh hại và đổ ngã, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất ngô nếp. Thách thức thứ hai liên quan đến việc bón phân. Phân bón là yếu tố quyết định đến sự sinh trưởng và chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, việc bón không cân đối, đặc biệt là thừa phân đạm, lân, kali, không chỉ gây lãng phí chi phí mà còn có thể làm cây phát triển thân lá quá mức, yếu ớt, dễ nhiễm bệnh và gây ô nhiễm môi trường. Việc thiếu hụt dinh dưỡng lại khiến cây sinh trưởng kém, không đủ sức tạo bắp và cho năng suất thấp. Luận văn này chính là lời giải cho những thách thức đó, thông qua việc nghiên cứu một cách khoa học để tìm ra công thức chuẩn cho quy trình trồng ngô nếp MH8.

2.1. Ảnh hưởng của mật độ gieo trồng đến năng suất ngô

Mật độ gieo trồng là một trong những yếu tố kỹ thuật có ảnh hưởng sâu sắc nhất đến cấu trúc quần thể và năng suất ngô nếp. Theo nhiều nghiên cứu trước đây, các giống ngô lai hiện đại có khả năng chịu được mật độ cao hơn so với các giống cũ. Tuy nhiên, mỗi giống có một ngưỡng chịu đựng khác nhau. Khi mật độ tăng, chỉ số diện tích lá (LAI) tăng, giúp cây tận dụng tốt hơn năng lượng mặt trời. Nhưng khi vượt ngưỡng tối ưu, sự che rợp lẫn nhau sẽ làm giảm hiệu suất quang hợp của các lá phía dưới. Sự cạnh tranh về dinh dưỡng và nước cũng trở nên khốc liệt. Hậu quả là cây ngô có thể bị giảm chiều cao, đường kính thân nhỏ, tỷ lệ bắp/cây giảm, và kích thước bắp không đạt chuẩn. Đặc biệt, mật độ cao làm tăng độ ẩm trong ruộng, tạo điều kiện thuận lợi cho sâu bệnh phát triển. Luận văn đã chỉ ra rằng, việc tăng mật độ trồng làm tăng tỷ lệ nhiễm sâu bệnh và đổ rễ của giống ngô nếp lai MH8, chứng tỏ tầm quan trọng của việc tìm ra khoảng cách trồng hợp lý.

2.2. Vai trò của phân bón NPK đối với sự phát triển cây ngô

Phân bón NPK cho ngô nếp đóng vai trò không thể thiếu trong suốt vòng đời của cây. Mỗi nguyên tố đều có một chức năng riêng biệt. Đạm (N) là thành phần chính của protein và diệp lục, thúc đẩy quá trình sinh trưởng thân lá, quyết định chiều cao cây và khả năng quang hợp. Lân (P) cần thiết cho sự phát triển của bộ rễ, quá trình phân chia tế bào và chuyển hóa năng lượng, đặc biệt quan trọng ở giai đoạn cây con. Kali (K) giúp cây cứng cáp, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện bất lợi như hạn hán, rét. Kali còn tham gia vào quá trình vận chuyển các chất dinh dưỡng về bắp, quyết định chất lượng bắp ngô và khối lượng hạt. Việc bón phân không cân đối giữa N, P, K sẽ phá vỡ các quá trình sinh lý của cây. Thí nghiệm trong luận văn đã cho thấy, lượng phân đạm, lân, kali khác nhau ảnh hưởng rõ rệt đến chiều cao cây, chiều cao đóng bắp và khả năng chống chịu của tổ hợp lai MH8.

III. Phương pháp nghiên cứu mật độ và phân bón cho ngô nếp MH8

Để đưa ra những kết luận khoa học chính xác, luận văn đã áp dụng một phương pháp nghiên cứu chặt chẽ và bài bản. Cốt lõi của nghiên cứu là các thí nghiệm đồng ruộng được tiến hành tại Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng, Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp chia ô lớn - ô nhỏ (Spit-plot) với 3 lần lặp lại. Đây là một phương pháp chuẩn trong nghiên cứu khoa học nông nghiệp, cho phép đánh giá đồng thời ảnh hưởng của nhiều yếu tố và sự tương tác giữa chúng. Nhân tố chính (ô lớn) là các công thức phân bón, và nhân tố phụ (ô nhỏ) là các công thức mật độ. Cụ thể, nghiên cứu đã khảo sát 5 mức lượng phân bón cho ngô và 5 mức mật độ gieo trồng ngô khác nhau. Sự đa dạng trong các công thức thí nghiệm đảm bảo bao quát được một khoảng biến động rộng, từ đó tìm ra điểm tối ưu. Trong suốt quá trình thí nghiệm, từ lúc gieo trồng đến khi thu hoạch, các chỉ tiêu sinh trưởng của cây ngô đã được theo dõi và ghi chép một cách cẩn thận, tuân thủ theo Quy chuẩn Việt Nam QCVN01-56-011/BNNPTNT. Các số liệu thu thập được sau đó được xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên dụng (IRRISTAT) để phân tích phương sai (ANOVA), đảm bảo các kết luận rút ra có độ tin cậy cao.

3.1. Thiết kế thí nghiệm đồng ruộng tại Gia Lâm Hà Nội

Thí nghiệm được triển khai trong 2 vụ: Vụ Xuân 2016 và Vụ Thu Đông 2016, tại khu vực Trâu Quỳ, Gia Lâm, Hà Nội. Việc thực hiện ở hai thời vụ gieo trồng ngô nếp khác nhau giúp đánh giá được sự ổn định của giống và quy trình kỹ thuật trong các điều kiện thời tiết khác biệt. Thí nghiệm gồm 2 nhân tố. Nhân tố phân bón (P) có 5 mức, được tính theo tỷ lệ N:P:K = 1:0,6:0,8 trên nền 8 tấn phân chuồng/ha. Nhân tố mật độ (M) cũng có 5 mức, dao động từ 5,0 vạn cây/ha đến 6,5 vạn cây/ha. Tổng cộng có 25 công thức thí nghiệm khác nhau, mỗi công thức được lặp lại 3 lần. Diện tích mỗi ô thí nghiệm nhỏ là 14m², đảm bảo đủ số lượng cây để thu thập dữ liệu chính xác. Sơ đồ bố trí ngẫu nhiên giúp loại bỏ các sai số hệ thống do sự không đồng đều của điều kiện đất đai Gia Lâm.

3.2. Các chỉ tiêu sinh trưởng của cây ngô được theo dõi

Để đánh giá toàn diện ảnh hưởng của mật độ và phân bón, một loạt các chỉ tiêu đã được theo dõi. Về chỉ tiêu sinh trưởng của cây ngô, các thông số được ghi nhận bao gồm: thời gian từ gieo đến mọc, trỗ cờ, phun râu và chín sinh lý. Các đặc điểm hình thái như chiều cao cây, chiều cao đóng bắp, số lá trên cây cũng được đo đếm. Về khả năng chống chịu, luận văn đánh giá tỷ lệ nhiễm sâu đục thân, bệnh đốm lá và tỷ lệ cây bị đổ, gãy. Đặc biệt, các yếu tố cấu thành năng suất ngô nếp được phân tích kỹ lưỡng, bao gồm: chiều dài bắp, đường kính bắp, số hàng hạt/bắp, số hạt/hàng, và khối lượng 1000 hạt. Cuối cùng, chất lượng bắp ngô được đánh giá qua phương pháp cảm quan (nếm thử) về độ ngọt, độ dẻo, hương thơm và vị đậm, cùng với các quan sát về màu sắc hạt.

IV. Cách xác định công thức tối ưu cho năng suất ngô nếp MH8

Từ những dữ liệu thu thập được qua thí nghiệm đồng ruộng, luận văn đã tiến hành phân tích và đưa ra kết luận về công thức tối ưu cho giống ngô nếp lai MH8. Kết quả cho thấy, cả phân bón và mật độ đều có ảnh hưởng rõ rệt đến hầu hết các chỉ tiêu, từ thời gian sinh trưởng, đặc điểm nông học, khả năng chống chịu đến năng suất và chất lượng. Khi tăng mật độ gieo trồng ngô, thời gian từ gieo đến thu hoạch có xu hướng tăng nhẹ. Đồng thời, mật độ càng cao thì cây càng dễ bị nhiễm sâu bệnh và tỷ lệ đổ rễ cũng tăng lên. Về lượng phân bón cho ngô, việc tăng lượng đạm cũng làm tăng tỷ lệ nhiễm sâu bệnh. Điều này cho thấy sự cân bằng là yếu tố then chốt. Phân tích tổng hợp các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất thực thu đã chỉ ra một công thức vượt trội hơn hẳn các công thức còn lại. Công thức này không chỉ cho năng suất ngô nếp cao nhất mà còn đảm bảo chất lượng bắp ngô tốt nhất, được đánh giá cao qua các chỉ tiêu cảm quan. Đây chính là cơ sở khoa học vững chắc để xây dựng quy trình trồng ngô nếp MH8 hiệu quả, giúp nông dân đạt được lợi nhuận tối đa.

4.1. Ảnh hưởng của phân bón và mật độ đến năng suất thực thu

Kết quả phân tích phương sai (ANOVA) đã khẳng định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về năng suất giữa các công thức thí nghiệm. Luận văn chỉ ra rằng, công thức P3M2 mang lại năng suất thực thu và năng suất bắp tươi cao nhất trong cả hai vụ nghiên cứu. Cụ thể, công thức P3M2, tương ứng với mức phân bón 140N : 84 P2O5 : 112 K2O và mật độ trồng M2 là 5,7 vạn cây/ha, đã cho năng suất vượt trội so với các công thức khác ở mức ý nghĩa 0,05. Ở mức phân bón và mật độ này, cây ngô sinh trưởng cân đối, tận dụng hiệu quả nguồn dinh dưỡng và ánh sáng, tạo ra bắp to, dài, số hàng hạt và số hạt trên hàng đều đạt mức cao. Các công thức có mật độ quá cao (M4, M5) hoặc lượng phân bón không cân đối (P1, P5) đều cho năng suất thấp hơn đáng kể. Điều này chứng tỏ năng suất ngô nếp không chỉ phụ thuộc vào việc cung cấp đủ dinh dưỡng mà còn phụ thuộc vào việc tạo không gian tối ưu cho mỗi cây phát triển.

4.2. Đánh giá chất lượng bắp ngô theo các công thức khác nhau

Năng suất cao phải đi đôi với chất lượng tốt. Luận văn đã thực hiện đánh giá chất lượng bắp ngô một cách chi tiết. Kết quả cho thấy, tổ hợp lai MH8 cho chất lượng ăn tươi tốt nhất khi được bón phân đầy đủ và trồng ở mật độ thích hợp. Khi tăng hoặc giảm lượng phân bón so với mức tối ưu, các chỉ tiêu cảm quan như độ ngọt, độ dẻo, vị đậm và hương thơm đều giảm. Đặc biệt, công thức P3M2 (mức phân bón P3 và mật độ M2) không chỉ cho năng suất cao nhất mà còn được hội đồng nếm thử đánh giá chất lượng tốt nhất, với điểm trung bình từ 1,6 – 2,0 (thang điểm 1 là tốt nhất). Các đặc trưng của giống như màu sắc thân lá xanh tím, màu hạt bắp luộc trắng đục và dạng hạt bán đá không bị ảnh hưởng bởi các mức mật độ và phân bón. Kết quả này khẳng định tầm quan trọng của việc áp dụng đúng kỹ thuật để vừa đạt sản lượng, vừa đảm bảo giá trị thương phẩm cho sản phẩm.

V. Bí quyết tối ưu hiệu quả kinh tế trồng ngô nếp lai MH8

Mục tiêu cuối cùng của sản xuất nông nghiệp là hiệu quả kinh tế trồng ngô. Một quy trình kỹ thuật dù cho năng suất cao nhưng chi phí đầu vào quá lớn cũng sẽ không được nông dân chấp nhận. Luận văn của tác giả Phạm Mạnh Hùng đã thực hiện một bước phân tích quan trọng là đánh giá sơ bộ hiệu quả kinh tế của các công thức thí nghiệm. Phân tích này dựa trên việc tính toán chi phí đầu vào (giống, phân bón, công lao động) và doanh thu từ năng suất ngô nếp thực thu. Kết quả cho thấy, không phải cứ đầu tư nhiều phân bón là sẽ thu được lợi nhuận cao nhất. Quy trình trồng ngô nếp hiệu quả phải là sự cân bằng giữa chi phí và lợi ích. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng công thức cho năng suất cao nhất cũng chính là công thức mang lại lợi nhuận tốt nhất. Điều này khẳng định tính đúng đắn và giá trị ứng dụng của đề tài. Những con số cụ thể về lãi thuần trên hecta là minh chứng thuyết phục nhất để khuyến khích nông dân áp dụng kỹ thuật canh tác ngô nếp tiên tiến này, góp phần cải thiện thu nhập và phát triển nông nghiệp bền vững tại khu vực Gia Lâm và các vùng có điều kiện tương tự.

5.1. Phân tích chi phí và lợi nhuận của các công thức

Phân tích hiệu quả kinh tế trồng ngô cho thấy các công thức phân bón và mật độ khác nhau đều đem lại lợi nhuận, nhưng có sự chênh lệch rất lớn. Công thức P3M2 (mức phân bón P3 và mật độ 5,7 vạn cây/ha) nổi bật là công thức mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Theo tính toán trong luận văn, công thức này mang lại mức lãi thuần tương đương khoảng 40 triệu đồng/ha. Con số này cao hơn các công thức khác từ 10 triệu đồng/ha trở lên. Các công thức bón quá nhiều phân (P4, P5) hoặc trồng quá dày (M4, M5) tuy chi phí đầu vào cao hơn nhưng năng suất thu được lại không tương xứng, thậm chí thấp hơn, dẫn đến lợi nhuận ròng bị giảm sút. Phân tích này cung cấp một cái nhìn thực tế, giúp người nông dân đưa ra quyết định đầu tư thông minh, tránh lãng phí và tối đa hóa lợi nhuận trên mảnh đất của mình.

5.2. Khuyến nghị quy trình trồng ngô nếp MH8 tối ưu nhất

Dựa trên toàn bộ kết quả nghiên cứu về sinh trưởng, năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế, luận văn đã đưa ra khuyến nghị cuối cùng. Theo đó, để canh tác tổ hợp lai ngô nếp MH8 đạt hiệu quả cao nhất tại điều kiện đất đai Gia Lâm, Hà Nội, cần áp dụng quy trình trồng ngô nếp như sau: Mật độ gieo trồng là 5,7 vạn cây/ha (tương đương công thức M2). Lượng phân bón cho 1 hecta là 140 kg N + 84 kg P2O5 + 112 kg K2O (tương đương công thức P3), kết hợp với 8 tấn phân chuồng bón lót. Đây là công thức vàng, là sự kết hợp hoàn hảo giữa hai yếu tố mật độ và dinh dưỡng, giúp giống ngô nếp lai MH8 phát huy tối đa tiềm năng, mang lại năng suất cao, chất lượng thơm ngon và lợi nhuận vượt trội. Khuyến nghị này chính là giá trị thực tiễn lớn nhất mà đề tài mang lại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây ngô là cây lương thực và thực phẩm có vị trí chiến lược thứ hai tại Việt Nam chỉ sau cây lúa. Thống kê của Tổng cục Thống kê cho thấy diện tích canh tác ngô cả nước đạt 1.179,3 nghìn ha với sản lượng trên 5.281,0 nghìn tấn và năng suất bình quân 44,8 tạ/ha, trong đó diện tích ngô nếp phục vụ nhu cầu ăn tươi và chế biến chiếm khoảng 15%. Tuy nhiên, phần lớn các giống ngô nếp lai thương phẩm trên thị trường hiện nay phụ thuộc vào nguồn giống nhập nội với giá thành cao, nguồn cung thiếu ổn định và thường xuyên bị biến động giá. Nhằm chủ động nguồn giống nội địa chất lượng cao, Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã chọn tạo thành công tổ hợp lai ngô nếp MH8 với nhiều đặc tính nông sinh học ưu việt.

Mặc dù tổ hợp lai MH8 đã thể hiện triển vọng qua hệ thống khảo nghiệm quốc gia, việc phát huy tối đa tiềm năng năng suất và chất lượng vẫn đòi hỏi một quy trình thâm canh chuẩn xác. Tại vùng phù sa sông Hồng, năng suất cây trồng phụ thuộc rất lớn vào hai yếu tố kỹ thuật then chốt là mật độ gieo trồng và chế độ phân bón khoáng. Đề tài luận văn thạc sĩ khoa học cây trồng của tác giả Phạm Mạnh Hùng, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Văn Cương, được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp bài toán này. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đánh giá sự tương tác giữa 5 mức phân bón và 5 mức mật độ gieo trồng đến sinh trưởng, phát triển, khả năng chống chịu, năng suất và phẩm chất bắp tươi của tổ hợp lai ngô nếp MH8. Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm trong 2 vụ liên tiếp gồm vụ Xuân 2016 và vụ Thu Đông 2016 tại huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học tin cậy giúp nâng cao năng suất thực thu, cải thiện chất lượng nếm thử và gia tăng hiệu quả kinh tế với lợi nhuận thuần vượt trên 10 triệu đồng/ha so với phương thức canh tác truyền thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết quang hợp C4 ở cây ngũ cốc nhiệt đới và định luật dinh dưỡng khoáng cân đối. Cây ngô thuộc nhóm thực vật C4 có hiệu suất quang hợp cao, khả năng tận dụng bức xạ mặt trời và tích lũy sinh khối lớn. Theo các nghiên cứu kinh điển của Berzeni và Gyorff, phân bón đóng góp tới 30,7% vào việc hình thành năng suất ngô, vượt trội hơn so với các tác động kỹ thuật đơn lẻ khác. Nhu cầu dinh dưỡng để hình thành 1 tấn sản phẩm ngô đòi hỏi khoảng 27 kg đạm nguyên chất (N), 60 đến 90 kg lân (P2O5) và lượng kali (K2O) tương ứng nhằm duy trì áp suất thẩm thấu và vận chuyển chất khô về hạt.

Khung lý thuyết về quần thể thực vật của Duncan và Casal chỉ ra rằng chỉ số diện tích lá (LAI) tối ưu của ruộng ngô dao động quanh ngưỡng 4,0. Khi tăng mật độ, diện tích lá trên một đơn vị diện tích đất tăng lên giúp thu nhận tối đa ánh sáng, nhưng nếu vượt ngưỡng giới hạn sẽ dẫn đến hiện tượng cạnh tranh dinh dưỡng gay gắt và suy giảm tỷ lệ kết hạt. Nghiên cứu vận dụng 5 khái niệm khoa học then chốt gồm: Chỉ số diện tích lá (LAI), Hiệu quả sử dụng đạm (NUE), Năng suất lý thuyết (NSLT), Năng suất thực thu (NSTT) và Chất lượng cảm quan bắp tươi (độ ngọt, độ dẻo, vị đậm và hương thơm).

Phương pháp nghiên cứu

Thí nghiệm đồng ruộng được thiết kế theo phương pháp chia ô lớn ô nhỏ (Split-plot design) với 3 lần nhắc lại trên nền đất phù sa không được bồi hàng năm tại Gia Lâm, Hà Nội. Nhân tố ô lớn là 5 mức bón phân khoáng N-P-K theo tỷ lệ 1:0,6:0,8 trên nền 8 tấn phân chuồng/ha, dao động từ mức P1 (100 kg N : 60 kg P2O5 : 80 kg K2O/ha) đến các mức bón cao hơn như P2, P3, P4 và P5. Nhân tố ô nhỏ là 5 mức mật độ gieo trồng giảm dần từ M1 (5,0 vạn cây/ha) đến M5 (7,0 vạn cây/ha). Tổng quy mô thí nghiệm gồm 25 công thức tổ hợp với diện tích mỗi ô thí nghiệm là 14 m2, khoảng cách giữa các ô là 1 m và có dải cây bảo vệ xung quanh.

Cỡ mẫu quan trắc được thu thập cố định trên 15 cây và 15 bắp đại diện ngẫu nhiên cho từng ô thí nghiệm nhằm theo dõi các chỉ tiêu hình thái học như chiều cao cây, chiều cao đóng bắp, tổng số lá, độ bao kín của lá bi và mức độ sâu bệnh hại. Quá trình theo dõi tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khảo nghiệm giá trị canh tác và sử dụng VCU QCVN01-56-011/BNNPTNT ban hành bởi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê phân tích phương sai ANOVA để xác định hệ số biến động (CV%) và mức sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa thống kê (LSD ở ngưỡng xác suất 0,05) thông qua phần mềm chuyên ngành IRRISTAT. Phương pháp phân tích phương sai 2 nhân tố này cho phép đánh giá chính xác hiệu ứng tương tác đa chiều giữa mật độ và liều lượng phân bón trên cùng một đối tượng giống ngô lai.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, phân bón và mật độ có ảnh hưởng rõ rệt đến các giai đoạn sinh trưởng phát triển nhưng không làm thay đổi tính trạng đặc trưng của giống. Tỷ lệ nảy mầm của tổ hợp lai MH8 đạt từ 85% đến 90% sau 7 ngày gieo trong vụ Xuân và sau 5 ngày trong vụ Thu Đông. Thời gian từ gieo đến tung phấn - phun râu trong vụ Xuân kéo dài 64 đến 68 ngày, trong khi vụ Thu Đông rút ngắn xuống còn 50 đến 54 ngày (chênh lệch từ 14 đến 16 ngày giữa 2 vụ do nền nhiệt độ khác nhau). Sự thay đổi mật độ từ 5,0 vạn đến 7,0 vạn cây/ha chỉ làm dao động thời gian trỗ cờ trong khoảng 0 đến 2 ngày.

Thứ hai, đặc điểm nông sinh học và khả năng chống chịu biến động mạnh theo liều lượng phân bón và mật độ. Khi tăng mật độ lên trên 6,5 vạn cây/ha kết hợp mức bón đạm cao, chiều cao cây và chiều cao đóng bắp tăng mạnh, làm tăng nguy cơ đổ rễ lên trên 18% và tỷ lệ nhiễm sâu đục thân tăng từ điểm 1 (dưới 5% cây bị hại) lên điểm 3 (15% đến 25% cây bị hại). Tuy nhiên, độ bao kín của lá bi vẫn đạt điểm 1 (rất kín) ở toàn bộ các công thức thí nghiệm, đảm bảo ngăn ngừa sâu bệnh xâm nhập bắp non.

Thứ ba, năng suất bắp tươi và năng suất thực thu đạt đỉnh tại công thức phối hợp tối ưu P3M2 (mức bón 140 kg N : 84 kg P2O5 : 112 kg K2O/ha kết hợp mật độ 5,7 vạn cây/ha). Năng suất ở công thức này cao hơn các công thức phân bón thấp (P1) hoặc mật độ quá thưa (M1) từ 12% đến 23% ở mức ý nghĩa p < 0,05 trên cả 2 vụ thử nghiệm.

Thứ tư, chất lượng ăn tươi và hiệu quả kinh tế đạt giá trị cao nhất tại công thức P3M2. Điểm đánh giá cảm quan chất lượng nếm thử đạt từ 1,6 đến 2,0 điểm với hạt trắng đục, vị ngọt đậm, độ dẻo cao và mùi thơm đặc trưng. Lãi thuần thu được từ công thức P3M2 đạt xấp xỉ 40 triệu đồng/ha, vượt trội hơn các công thức canh tác khác từ 10 đến 15 triệu đồng/ha.

Thảo luận kết quả

Hiệu ứng vượt trội của công thức P3M2 xuất phát từ sự cân bằng sinh lý giữa quang hợp và tích lũy chất khô. Mật độ 5,7 vạn cây/ha (khoảng cách 70 cm x 25 cm) tạo không gian dinh dưỡng vừa đủ để bộ rễ chân kiềng ăn sâu, giúp tán lá phân bố đều mà không che khuất lẫn nhau. Lượng đạm 140 kg N/ha kết hợp 84 kg P2O5 và 112 kg K2O cung cấp đầy đủ dưỡng chất khoáng cho quá trình phân hóa bắp non và kích thích rễ phát triển mà không gây hiện tượng thừa đạm làm mềm thân cây. Khi bón đạm vượt ngưỡng lên mức 160 đến 180 kg N/ha, cây ngô sinh trưởng sinh dưỡng quá mức khiến mô cơ giới yếu đi, dẫn đến tỷ lệ đổ ngã cao và sâu bệnh gia tăng.

Các phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các kết luận của Viện Nghiên cứu Ngô trên đất phù sa sông Hồng khi khẳng định mật độ 5,5 đến 6,0 vạn cây/ha là khoảng tối ưu cho các giống ngô nếp lai tầm vóc trung bình. Dữ liệu thực nghiệm của nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột nhóm đôi so sánh năng suất bắp tươi giữa 2 vụ mùa, kết hợp bảng ma trận tương quan giữa các mức đạm và tỷ lệ đổ gãy, giúp người đọc nhận diện rõ điểm tới hạn của hiệu quả kỹ thuật và kinh tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, áp dụng mật độ gieo trồng tiêu chuẩn 5,7 vạn cây/ha (tương đương 57.000 cây/ha với khoảng cách hàng cách hàng 70 cm, cây cách cây 25 cm) cho tổ hợp lai ngô nếp MH8 tại vùng đất phù sa Gia Lâm và các vùng phụ cận đồng bằng sông Hồng. Giải pháp này do các hộ nông dân và hợp tác xã nông nghiệp thực hiện ngay từ vụ Xuân nhằm mục tiêu đạt năng suất bắp tươi trên 11,5 tấn/ha.

Thứ hai, chuẩn hóa định mức phân bón khoáng cân đối ở mức 140 kg N : 84 kg P2O5 : 112 kg K2O trên nền 8 tấn phân chuồng hoai mục cho 1 ha canh tác. Đội ngũ cán bộ khuyến nông cần hướng dẫn nông dân tuân thủ kỹ thuật bón lót toàn bộ lân và chia đạm, kali làm 3 lần bón thúc (lần 1 khi ngô 5 lá bón 1/3 N + 1/3 K2O; lần 2 khi ngô 7 đến 9 lá bón 1/3 N + 1/3 K2O kết hợp vun gốc; lần 3 khi ngô xoắn nõn bón lượng còn lại trước khi trỗ cờ 10 đến 15 ngày).

Thứ ba, thiết lập chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ ngô nếp thương phẩm MH8 chất lượng cao giữa doanh nghiệp chế biến nông sản và các vùng sản xuất tập trung trong giai đoạn 2017 đến 2020. Mục tiêu hướng tới là duy trì mức lãi thuần ổn định khoảng 40 triệu đồng/ha cho người trồng ngô.

Thứ tư, tăng cường các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và phòng chống đổ ngã. Các tổ dịch vụ nông nghiệp tại địa phương cần tổ chức kiểm tra đồng ruộng định kỳ 7 ngày một lần vào các giai đoạn xung yếu, kết hợp xới xáo vun cao chân gốc trong 2 đợt bón thúc đầu tiên nhằm kiểm soát tỷ lệ sâu đục thân dưới 10% và tỷ lệ đổ rễ dưới 5%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ kỹ thuật nông nghiệp và khuyến nông viên cơ sở: Sử dụng số liệu định mức phân bón và mật độ làm tài liệu hướng dẫn kỹ thuật gieo trồng ngô nếp lai MH8 cho bà con nông dân tại các địa phương vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Thứ hai, các chủ trang trại và hộ nông dân sản xuất nông nghiệp: Ứng dụng trực tiếp quy trình thâm canh P3M2 vào thực tế đồng ruộng để giảm thiểu 15% lượng phân bón lãng phí, phòng trừ sâu bệnh hiệu quả và nâng cao thu nhập thuần thêm 10 triệu đồng/ha mỗi vụ.

Thứ ba, sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Khoa học cây trồng và Nông học: Tham khảo khung phương pháp luận bố trí thí nghiệm ô lớn ô nhỏ (Split-plot), cách thức thu thập chỉ tiêu hình thái theo tiêu chuẩn VCU và quy trình xử lý dữ liệu thống kê ANOVA bằng phần mềm IRRISTAT.

Thứ tư, các trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp kinh doanh giống cây trồng: Khai thác các dữ liệu về đặc tính sinh trưởng, chất lượng cảm quan và khả năng thích ứng của tổ hợp lai MH8 nhằm hoàn thiện hồ sơ phát triển thương mại và mở rộng mạng lưới phân phối giống ngô nếp lai trong nước.

Câu hỏi thường gặp

Tổ hợp lai ngô nếp MH8 có thời gian sinh trưởng bao nhiêu ngày ở từng vụ gieo trồng? Thời gian sinh trưởng từ gieo đến thu hoạch bắp tươi của giống MH8 dao động khoảng 64 đến 68 ngày trong vụ Xuân và rút ngắn còn 50 đến 54 ngày trong vụ Thu Đông. Tỷ lệ nảy mầm của hạt giống đạt từ 85% đến 90% sau 5 đến 7 ngày gieo, rất thích hợp cho các công thức luân canh 3 vụ tại đồng bằng sông Hồng.

Mật độ gieo trồng nào mang lại năng suất bắp tươi và chất lượng tối ưu nhất cho MH8? Mật độ thích hợp nhất là 5,7 vạn cây/ha (khoảng cách 70 cm x 25 cm). Ở mật độ này, cây ngô sinh trưởng cân đối, bắp phát triển đồng đều, lá bi bao bọc rất kín đạt điểm 1 và tỷ lệ sâu đục thân được khống chế ở mức thấp dưới 15%, cho năng suất bắp tươi vượt trội so với các mật độ dày hơn.

Mức bón phân nào mang lại hiệu quả kinh tế và lợi nhuận cao nhất cho giống ngô MH8? Mức bón P3 gồm 140 kg N, 84 kg P2O5 và 112 kg K2O trên nền 8 tấn phân chuồng/ha đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Công thức này giúp cây tích lũy dinh dưỡng tối đa, đạt mức lãi thuần khoảng 40 triệu đồng/ha, cao hơn từ 10 đến 15 triệu đồng/ha so với các công thức bón thiếu hoặc thừa đạm.

Bón quá nhiều phân đạm ảnh hưởng tiêu cực như thế nào đến ruộng ngô nếp MH8? Khi bón đạm vượt quá 160 kg N/ha, cây ngô phát triển thân lá quá mức khiến mô thân xốp mềm, làm tỷ lệ đổ rễ tăng mạnh trên 18% và mức độ nhiễm sâu đục thân, bệnh đốm lá tăng từ điểm 2 lên điểm 4. Ngoài ra, dư thừa đạm còn làm giảm độ ngọt và độ dẻo của hạt bắp tươi khi luộc.

Quy trình bón thúc phân khoáng cho ngô nếp MH8 cần được chia làm mấy đợt? Quy trình bón phân cho ngô MH8 gồm 1 lần bón lót toàn bộ lân cùng phân chuồng và 3 lần bón thúc: Lần 1 khi cây có 5 lá bón 1/3 N và 1/3 K2O; lần 2 khi cây đạt 7 đến 9 lá bón 1/3 N và 1/3 K2O kết hợp xới xáo vun gốc; lần 3 bón toàn bộ lượng đạm và kali còn lại vào thời kỳ xoắn nõn trước trỗ cờ 10 đến 15 ngày.

Kết luận

• Xác định thành công tổ hợp kỹ thuật tối ưu cho giống ngô nếp lai MH8 tại Gia Lâm gồm mật độ 5,7 vạn cây/ha (khoảng cách 70 cm x 25 cm) kết hợp công thức phân bón 140 kg N : 84 kg P2O5 : 112 kg K2O trên nền 8 tấn phân chuồng/ha.
• Đạt năng suất bắp tươi và năng suất hạt thực thu cao nhất ở cả 2 vụ Xuân 2016 và Thu Đông 2016, vượt trội có ý nghĩa thống kê ở ngưỡng p < 0,05 so với các công thức đối chứng.
• Đảm bảo chất lượng nếm thử bắp tươi thương phẩm xuất sắc với độ ngọt, độ dẻo và hương thơm đạt thang điểm ưu tú từ 1,6 đến 2,0 điểm.
• Nâng cao hiệu quả kinh tế vượt trội với mức lợi nhuận thuần đạt xấp xỉ 40 triệu đồng/ha, gia tăng thu nhập từ 10 đến 15 triệu đồng/ha cho người sản xuất.
• Kiểm soát tốt khả năng chống chịu đồng ruộng, hạn chế tỷ lệ đổ ngã dưới 5% và giảm thiểu áp lực sâu bệnh hại so với các mật độ gieo trồng quá dày.

Luận văn đã đóng góp một quy trình canh tác hoàn chỉnh, có giá trị khoa học và thực tiễn sâu sắc, góp phần thúc đẩy việc đưa giống ngô nếp lai MH8 vào cơ cấu cây trồng chủ lực của địa phương. Trong giai đoạn 2017 đến 2018, các cơ quan chuyên môn cần tiếp tục triển khai các mô hình trình diễn mở rộng quy mô 50 ha tại các vùng sinh thái lân cận. Quý bạn đọc, nhà khoa học và bà con nông dân hãy tham khảo chi tiết toàn văn luận văn thạc sĩ để áp dụng thành công các giải pháp kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHẠM MẠNH HÙNG XÁC ĐỊNH MẬT ĐỘ VÀ PHÂN BÓN THÍCH HỢP CHO TỔ HỢP LAI NGÔ NẾP MH8 TẠI GIA LÂM – HÀ NỘI Ngành: Khoa họ c câ y trong Mã số: 60 62 01 10 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Văn Cương NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2017 Tác giả luận văn Phạm Mạnh Hùng i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS. Nguyễn Văn Cương đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến ThS. Phạm Quang Tuân và toàn thể nhân viên Phòng Nghiên cứu và Phát triển công nghệ cây trồng – Viện nghiên cứu và phát triển cây trồng đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc Học viện, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Di truyền và Chọn giống cây trồng, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày. năm 2017 Tác giả luận văn Phạm Mạnh Hùng ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục hình ảnh.

vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu và yêu cầu nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu. Yêu cầu nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiến. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Đặc điểm của cây ngô. Vai trò cây ngô.

Đặc điểm sinh thái cuả ngô. Đặc điểm hệ rễ của cây ngô. Vai trò của dinh dưỡng khoáng đối với cây ngô. Tinh hinh san xuât ngô trên thê giơi va viêt nam.

Tình hình sản xuất ngô trên thế giới. Tình hình sản xuất và tiêu thụ ngô ở Việt Nam. Nghiên cứu về ảnh hưởng của mật độ và phân bón đối với cây ngô. Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón.

Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ. Ảnh hưởng của mật độ trồng và sử dụng phân bón. Đặc điểm đất nông nghiệp tại huyện Gia Lâm, Hà Nội. 24 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm, thời gian và vật liệu nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Vật liệu nghiên cứu:. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu .