Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục: Vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học cho trẻ 5-6 tuổi tại thành phố Bạc Liêu - Hoàng Kim Hồng

• Tác giả: Hoàng Kim Hồng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đức Danh
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học (Giáo dục Mầm non)
• Đề tài: Vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học cho trẻ 5-6 tuổi tại thành phố Bạc Liêu
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng quan về quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong giáo dục mầm non

Quan điểm lấy trẻ làm trung tâm là phương pháp giáo dục đặt trẻ ở vị trí chủ động trong quá trình học tập. Trẻ được khám phá, trải nghiệm và sáng tạo theo nhu cầu, hứng thú cá nhân. Giáo viên đóng vai trò tổ chức, hướng dẫn và hỗ trợ. Tại Việt Nam, quan điểm này được Bộ Giáo dục và Đào tạo khuyến khích áp dụng rộng rãi. Nhiều nghiên cứu quốc tế và trong nước đã chứng minh hiệu quả của phương pháp này. Đặc biệt trong hoạt động làm quen tác phẩm văn học, trẻ được tự do cảm nhận, tưởng tượng và diễn đạt cảm xúc. Thành phố Bạc Liêu đã triển khai mô hình này tại các trường mầm non công lập. Kết quả ban đầu cho thấy trẻ hứng thú hơn, tham gia tích cực hơn. Tuy nhiên, việc áp dụng vẫn gặp nhiều thách thức về nhận thức giáo viên và cơ sở vật chất.

1.1. Khái niệm lấy trẻ làm trung tâm

Lấy trẻ làm trung tâm là quan điểm giáo dục coi trẻ là nhân tố quyết định quá trình học tập. Trẻ được tôn trọng nhu cầu, hứng thú và nhịp phát triển cá nhân. Giáo viên không áp đặt nội dung cứng nhắc. Thay vào đó, giáo viên quan sát, lắng nghe và điều chỉnh hoạt động phù hợp. Quan điểm này xuất phát từ lý thuyết của Piaget, Vygotsky và được áp dụng rộng rãi trong giáo dục mầm non hiện đại.

1.2. Hoạt động làm quen tác phẩm văn học cho trẻ 5 6 tuổi

Hoạt động làm quen tác phẩm văn học giúp trẻ tiếp cận truyện, thơ, đồng dao. Trẻ phát triển ngôn ngữ, tư duy tưởng tượng và cảm xúc thẩm mỹ. Ở độ tuổi 5-6, trẻ có khả năng hiểu nội dung đơn giản, kể lại câu chuyện và thể hiện cảm xúc. Hoạt động này cần được tổ chức sinh động, hấp dẫn. Phương pháp kể chuyện, đóng vai, thảo luận nhóm được áp dụng phổ biến.

II. Phân tích thực trạng áp dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm tại Bạc Liêu

Nghiên cứu thực trạng tại thành phố Bạc Liêu cho thấy nhiều kết quả đáng chú ý. Phần lớn giáo viên có nhận thức đúng về quan điểm lấy trẻ làm trung tâm. Tuy nhiên, việc vận dụng vào thực tế còn hạn chế. Nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp truyền thống, lấy giáo viên làm trung tâm. Trẻ ít có cơ hội chủ động khám phá và sáng tạo. Cơ sở vật chất tại một số trường chưa đáp ứng yêu cầu. Đồ dùng, đồ chơi phục vụ hoạt động văn học còn thiếu thốn. Thời gian tổ chức hoạt động chưa linh hoạt. Một số giáo viên chưa được đào tạo chuyên sâu về phương pháp mới. Phụ huynh chưa hiểu rõ lợi ích của quan điểm này. Kết quả khảo sát cho thấy mức độ vận dụng đạt mức trung bình khá.

2.1. Nhận thức của giáo viên về quan điểm lấy trẻ làm trung tâm

Khảo sát giáo viên tại Bạc Liêu cho thấy đa số hiểu đúng định nghĩa lấy trẻ làm trung tâm. Giáo viên nhận biết vai trò chủ đạo của trẻ trong hoạt động học tập. Tuy nhiên, nhiều giáo viên còn lúng túng trong cách tổ chức thực tế. Một số giáo viên lo ngại mất kiểm soát lớp học khi cho trẻ tự do hoạt động. Nhận thức lý thuyết tốt hơn thực hành thực tế.

2.2. Những khó khăn trong triển khai tại thành phố Bạc Liêu

Thành phố Bạc Liêu đối mặt nhiều thách thức khi áp dụng mô hình này. Sĩ số lớp học đông, trung bình 30-35 trẻ mỗi lớp. Đồ dùng học tập chưa đa dạng, thiếu thiết bị hiện đại. Giáo viên thiếu thời gian chuẩn bị giáo án sáng tạo. Ngân sách đầu tư cho giáo dục mầm non còn hạn chế. Một số trường chưa có không gian tổ chức hoạt động nhóm hiệu quả.

III. Giải pháp vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong dạy học

Để vận dụng hiệu quả quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, nhiều giải pháp cần được triển khai đồng bộ. Trước hết, giáo viên cần được bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên. Các khóa tập huấn về phương pháp mới giúp giáo viên tự tin hơn. Thứ hai, nhà trường cần đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học. Không gian lớp học cần được thiết kế mở, tạo điều kiện cho trẻ hoạt động nhóm. Thứ ba, kế hoạch giáo dục cần linh hoạt, điều chỉnh theo hứng thú trẻ. Giáo viên nên xây dựng chủ đề gần gũi với cuộc sống hàng ngày. Thứ tư, đánh giá trẻ cần dựa trên quá trình chứ không chỉ kết quả. Phụ huynh cần được tuyên truyền để phối hợp hiệu quả. Các trường cần xây dựng mạng lưới chia sẻ kinh nghiệm giữa giáo viên.

3.1. Bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động cho giáo viên

Giáo viên cần được đào tạo kỹ năng quan sát, lắng nghe trẻ. Kỹ năng đặt câu hỏi mở giúp kích thích tư duy sáng tạo. Giáo viên học cách thiết kế hoạt động lấy trẻ làm trung tâm. Phương pháp kể chuyện tương tác, đóng vai cần được hướng dẫn cụ thể. Các buổi dự giờ, rút kinh nghiệm giúp giáo viên tiến bộ nhanh chóng.

3.2. Thiết kế hoạt động làm quen văn học theo hướng lấy trẻ làm trung tâm

Hoạt động cần bắt đầu từ hứng thú và kinh nghiệm của trẻ. Giáo viên chọn tác phẩm phù hợp lứa tuổi và chủ đề gần gũi. Trẻ được kể lại, đóng vai, vẽ tranh minh họa câu chuyện. Hoạt động nhóm giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp. Không gian đọc sách, góc văn học khuyến khích trẻ tự khám phá.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn tại thành phố Bạc Liêu

Nghiên cứu khẳng định quan điểm lấy trẻ làm trung tâm mang lại hiệu quả tích cực. Trẻ 5-6 tuổi tại Bạc Liêu hứng thú hơn với hoạt động làm quen văn học. Khả năng ngôn ngữ, tư duy và cảm xúc của trẻ được cải thiện rõ rệt. Giáo viên dần thay đổi nhận thức và phương pháp giảng dạy. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cần thời gian và sự hỗ trợ từ nhiều phía. Nhà trường, gia đình và xã hội cần phối hợp chặt chẽ. Sở Giáo dục Bạc Liêu nên xây dựng đề án triển khai rộng rãi. Các trường cần xây dựng mô hình điểm, rút kinh nghiệm trước khi nhân rộng. Nghiên cứu mở ra hướng phát triển mới cho giáo dục mầm non địa phương. Kết quả này có giá trị tham khảo cho các tỉnh thành khác ở Đồng bằng sông Cửu Long.

4.1. Kết quả đạt được sau khi áp dụng mô hình

Trẻ tham gia hoạt động tích cực hơn, mạnh dạn phát biểu ý kiến. Khả năng kể chuyện, miêu tả cảm xúc cải thiện đáng kể. Giáo viên tự tin hơn trong tổ chức hoạt động sáng tạo. Mối quan hệ giáo viên-trẻ trở nên gần gũi, tin tưởng hơn. Phụ huynh phản hồi tích cực về sự tiến bộ của con em.

4.2. Hướng phát triển và kiến nghị cho tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu về hiệu quả lâu dài của mô hình. Sở Giáo dục nên tổ chức hội thảo chia sẻ kinh nghiệm giữa các trường. Giáo viên cần được hỗ trợ tài liệu, công cụ dạy học hiện đại. Nghiên cứu nên mở rộng sang các độ tuổi và lĩnh vực khác. Xây dựng ngân hàng hoạt động mẫu để giáo viên tham khảo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Hoàng Kim Hồng VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM TRONG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN TÁC PHẨM VĂN HỌC CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI TẠI THÀNH PHỐ BẠC LIÊU LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Thành phố Hồ Chí Minh - 2019 BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Hoàng Kim Hồng VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM TRONG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN TÁC PHẨM VĂN HỌC CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI TẠI THÀNH PHỐ BẠC LIÊU Chuyên ngành : Giáo dục học (Giáo dục Mầm non) Mã số : 8140101 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN ĐỨC DANH Thành phố Hồ Chí Minh - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tôi. Những tài liệu, số liệu trong luận văn là trung thực và chưa được công bố trên các công trình nào. Tôi xin chịu trách nhiệm về công trình nghiên cứu của mình. Người thực hiện Hoàng Kim Hồng LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này trước tiên tôi xin chân thành cảm ơn Tiến sĩ Nguyễn Đức Danh đã dành thời gian quý báu của mình để hướng dẫn cho tôi. Mặc dù thầy bận nhiều việc nhưng luôn hỗ trợ, động viên, định hướng cho tôi hoàn thành tốt luận văn. Cảm ơn Phòng Sau Đại học Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh đã hỗ trợ tôi hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn cô Huỳnh Ngọc Phương, Hiệu trưởng Trường Mầm non Bạc Liêu, người hỗ trợ về mặt tinh thần giúp tôi vượt qua khó khăn trong quá trình làm luận văn. Chân thành cảm ơn các bạn đồng nghiệp, tập thể Trường Mầm non Bạc Liêu đã tạo điều kiện cho tôi có thời gian nghiên cứu hoàn thành luận văn của mình. Ngoài ra tôi xin cảm ơn Ban giám hiệu, tập thể giáo viên các trường: Mầm non Hoa Mai, Mầm non Hoa Sen đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận văn. Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình của tôi đã ủng hộ về vật chất và tinh thần để tôi có thời gian nghiên cứu, hoàn thành luận văn. Người thực hiện Hoàng Kim Hồng MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các từ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ MỞ ĐẦU . CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ VIỆC VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM TRONG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN TÁC PHẨM VĂN HỌC CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI. Lịch sử nghiên cứu vấn đề. Nghiên cứu trên thế giới . Các nghiên cứu ở Việt Nam . Hệ thống các khái niệm có liên quan. Quá trình dạy học . Tổ chức hoạt động dạy học . Quan điểm dạy học lấy trẻ làm trung tâm . Quan điểm dạy học lấy người dạy làm trung tâm. Nguyên tắc dạy học . Phương pháp dạy học . Hoạt động làm quen tác phẩm văn học. Vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong dạy học cho trẻ mầm non . Mục tiêu vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong dạy học cho trẻ mầm non . Phương pháp vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong dạy học cho trẻ mầm non . Hình thức vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong dạy học cho trẻ mầm non . Vai trò của giáo viên trong vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong dạy học cho trẻ mầm non . Vai trò của trẻ trong vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong dạy học cho trẻ mầm non . Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học cho trẻ 5- 6 tuổi . 25 Tiểu kết chương 1 . THỰC TRẠNG VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM TRONG TỔ CHỨC KHẢO SÁT THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN TÁC PHẨM VĂN HỌC CHO TRẺ 5- 6 TUỔI Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON TẠI THÀNH PHỐ BẠC LIÊU . Vài nét về tình hình giáo dục tại thành phố Bạc Liêu . Tổ chức khảo sát thực trạng . Mục đích khảo sát . Nội dung khảo sát . Mẫu nghiên cứu . Cách thức xử lí số liệu . Kết quả khảo sát thực trạng vận dụng quan điểm LTLTT trong hoạt động LQTPVH cho trẻ 5- 6 tuổi ở một số trường mầm non tại thành phố Bạc Liêu . Kết quả nghiên cứu thực trạng. Nhận thức của giáo viên mầm non về quan điểm dạy học LTLTT . Khảo sát thực trạng GVMN vận dụng quan điểm LTLTT trong tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học . Kết quả thực trạng vận dụng quan điểm dạy học LTLTT trong tổ chức hoạt động cho trẻ 5- 6 tuổi LQTPVH ở một số trường Mầm non tại thành phố Bạc Liêu . Phân tích nguyên nhân thực trạng vận dụng quan điểm LTLTT trong tổ chức hoạt động LQTPVH. Thiếu cơ sở vật chất . Giáo viên chưa hiểu hết quan điểm LTLTT . Ban giám hiệu chưa hiểu hết quan điểm LTLTT .8 Phụ huynh học sinh chưa hiểu hết quan điểm LTLTT . Đề xuất của giáo viên về một số biện pháp nâng cao hiệu quả việc vận dụng quan điểm dạy học LTLTT trong tổ chức hoạt động cho trẻ LQTPVH . 100 Tiểu kết chương 2 . ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM TRONG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN TÁC PHẨM VĂN HỌC CHO TRẺ 5- 6 TẠI THÀNH PHỐ BẠC LIÊU . Cơ sở đề xuất biện pháp . Cơ sở thực tiễn: . Những nguyên tắc đề xuất biện pháp . Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học cho trẻ 5- 6 tuổi tại thành phố Bạc Liêu . Biện pháp 1: Tổ chức các buổi tập huấn, sinh hoạt chuyên môn cho BGH, GV hiểu rõ về quan niệm dạy học LTLTT . Biện pháp 2: Tổ chức chuyên đề vận dụng quan điểm dạy học LTLTT trong tổ chức hoạt động làm quen TPVH cho trẻ 5-6 tuổi cho GV tham dự . Biện pháp 3: Tăng cường tài liệu nói về quan điểm dạy học LTLTT trong nhà trường . Biện pháp 4: Tổ chức hội thi tìm hiểu về quan điểm dạy học LTLTT cho GV . Biện pháp 5: Linh hoạt trong việc tổ chức các hoạt động trong ngày cho trẻ . Biện pháp 6: Thay đổi cách đánh giá hoạt động làm quen TPVH của BGH . Biện pháp 7: Giảm tải hồ sơ sổ sách cho GV . Mối quan hệ giữa các biện pháp nâng cao hiệu quả việc vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học cho trẻ 5- 6 tuổi . Khảo sát tính cần thiết khả thi các biện pháp nâng cao hiệu quả việc vận dụng quan điểm lấy trẻ làm trung tâm trong tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học cho trẻ 5- 6 tuổi . Tính hiệu quả của các biện pháp . 119 Tiểu kết chương 3 . 120 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ . 121 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 124 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ MN Mầm non CBQL Cán bộ quản lí GV Giáo viên NT Nhóm trẻ LTLTT Lấy trẻ làm trung tâm LQTPVH Làm quen tác phẩm văn học DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Thống kê đối tượng khảo sát . Đối tượng khảo sát . Kinh nghiệm đứng lớp 5- 6 tuổi của GVMN . Trình độ của GVMN dạy lớp 5- 6 tuổi . Các kênh thông tin GVMN tìm hiểu về quan điểm dạy hoc LTLT . Quan điểm LTLTT . So sánh quan điểm LTLTT của giáo viên 03 trường Mầm non. Đặc trưng cơ bản của quan điểm LTLTT. Tổ chức hoạt động dạy học theo quan điểm LTLTT. So sánh nhận thức của giáo viên của 03 trường mầm non về tổ chức hoạt động dạy học theo quan điểm LTLTT. Vai trò của giáo viên trong vận dụng quan điểm LTLTT .12: Đánh giá của giáo viên về vai trò của giáo viên trong vận dụng quan điểm LTLTT . Vai trò của trẻ trong vận dụng quan điểm LTLTT . So sánh nhận thức của giáo viên về vai trò của trẻ trong vận dụng quan điểm LTLTT . Đánh giá trẻ trong tổ chức hoạt động dạy học theo quan điểm LTLTT. Đánh giá của giáo viên về đánh giá trẻ trong tổ chức hoạt động dạy học theo quan điểm LTLTT . Đánh giá chung phần 1. So sánh mức độ nhận thức của giáo viên về quan điểm LTLTT . Trẻ tiếp nhận tác phẩm văn học một cách tự nhiên, hiệu quả giáo viên cần làm . Đánh giá của giáo viên về mức độ hiệu quả của các hoạt động, khi tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm LTLTT. Mức độ tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm . Mức độ hiệu quả của các hoạt động khi tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm LTLTT. Mức độ hiệu quả của các hoạt động khi tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm LTLTT. Mức độ của trẻ khi tham gia vào các hoạt động làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm LTLTT . Mức độ của trẻ khi tham gia vào các hoạt động làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm LTLTT . Mức độ khi tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm LTLTT . Mức độ ảnh hưởng đến việc tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm LTLTT . Mức độ gặp phải những khó khăn khi tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm LTLTT . Mức độ vận dụng quan điểm dạy học LTLTT trong tổ chức hoạt động LQTPVH cho trẻ 5- 6 tuổi . Giáo viên tổ chức các công việc trong giờ hoạt động LQTPVH . So sánh công việc các giáo viên tổ chức trong giờ hoạt động LQTPVH . Mức độ ảnh hưởng đến việc tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm LTLTT . Bảng mức độ gặp phải những khó khăn khi tổ chức hoạt động làm quen tác phẩm văn học theo quan điểm LTLTT . Đối tượng khảo sát . Mức độ khả thi của các biện pháp có thể nâng cao hiệu quả trong việc vận dụng quan điểm dạy học LTLTT trong tổ chức hoạt động làm quen TPVH cho trẻ 5-6 tuổi .