Luận văn thạc sĩ vận dụng phương pháp dạy học theo dự án giảng dạy mô đun máy điện 1 cho học sinh nghề điện công nghiệp tại trường trung cấp nghề khu công nghiệp bình dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phương pháp dạy học dự án cho mô đun máy điện 1, nâng cao chất lượng đào tạo nghề điện công nghiệp tại Bình Dương.

• Tác giả: Trần Kế Nhân
• Người hướng dẫn: PTS. Nguyễn Văn Cường
• Trường học: Trường Trung cấp nghề Khu công nghiệp Bình Dương
• Chuyên ngành: Điện công nghiệp
• Đề tài: Vận Dụng Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án Trong Giảng Dạy Mô Đun Máy Điện 1
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 1.5. KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
• 1.6. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 1.7. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.8. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.9. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI
• 2. PHẦN NỘI DUNG
• 2.1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN
• 2.1.1. TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU
• 2.1.1.1. Lịch sử phát triển của phương pháp dạy học theo Dự án trên thế giới
• 2.1.1.2. Lịch sử phát triển của dạy học theo Dự án ở Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án Trong Giáo Dục Nghề Nghiệp

Phương pháp dạy học theo dự án (PPDHTDA) đã trở thành một xu hướng quan trọng trong giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt là trong giảng dạy mô đun Máy điện 1 tại Trường Nghề Bình Dương. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng thực hành mà còn khuyến khích sự sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề. Việc áp dụng PPDHTDA trong giảng dạy giúp học sinh có thể kết nối lý thuyết với thực tiễn, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo nghề.

1.1. Định Nghĩa Và Lợi Ích Của Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án

PPDHTDA là phương pháp dạy học tập trung vào việc học sinh thực hiện các dự án thực tế. Phương pháp này giúp học sinh phát triển kỹ năng làm việc nhóm, khả năng giao tiếp và tư duy phản biện. Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các dự án có xu hướng học tốt hơn và có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn cao hơn.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án

PPDHTDA có nguồn gốc từ Châu Âu và đã được phát triển mạnh mẽ tại Mỹ vào đầu thế kỷ 20. Các nhà giáo dục như John Dewey đã đóng góp nhiều vào việc xây dựng lý thuyết cho phương pháp này. Tại Việt Nam, PPDHTDA đã được áp dụng trong nhiều trường học, đặc biệt là trong các trường dạy nghề.

II. Thực Trạng Giảng Dạy Mô Đun Máy Điện 1 Tại Trường Nghề Bình Dương

Giảng dạy mô đun Máy điện 1 tại Trường Nghề Bình Dương hiện đang gặp nhiều thách thức. Phương pháp dạy học truyền thống vẫn chiếm ưu thế, dẫn đến việc học sinh chưa phát huy được tính tích cực và chủ động trong học tập. Việc áp dụng PPDHTDA có thể giúp cải thiện tình hình này.

2.1. Đánh Giá Thực Trạng Dạy Và Học Mô Đun Máy Điện 1

Thực trạng giảng dạy mô đun Máy điện 1 cho thấy rằng giáo viên chưa áp dụng nhiều phương pháp dạy học hiện đại. Học sinh thường thụ động và không có cơ hội thực hành nhiều. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và khả năng làm việc của học sinh sau khi ra trường.

2.2. Những Thách Thức Trong Việc Áp Dụng Phương Pháp Mới

Một số thách thức trong việc áp dụng PPDHTDA bao gồm sự thiếu hụt về tài liệu, cơ sở vật chất và sự chưa quen thuộc của giáo viên với phương pháp này. Để vượt qua những thách thức này, cần có sự hỗ trợ từ ban giám hiệu và các tổ chức giáo dục.

III. Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án Trong Giảng Dạy Mô Đun Máy Điện 1

Việc áp dụng PPDHTDA trong giảng dạy mô đun Máy điện 1 có thể được thực hiện qua nhiều bước cụ thể. Các giáo viên cần thiết kế các dự án phù hợp với nội dung học tập và khả năng của học sinh. Điều này không chỉ giúp học sinh hiểu bài tốt hơn mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực.

3.1. Quy Trình Thiết Kế Dự Án Trong Giảng Dạy

Quy trình thiết kế dự án bao gồm việc xác định mục tiêu học tập, lựa chọn nội dung và phương pháp thực hiện. Giáo viên cần hướng dẫn học sinh trong từng bước để đảm bảo rằng các dự án được thực hiện hiệu quả và đạt được kết quả mong muốn.

3.2. Các Dự Án Mẫu Để Áp Dụng Trong Giảng Dạy

Một số dự án mẫu có thể áp dụng trong giảng dạy mô đun Máy điện 1 bao gồm việc thiết kế và lắp đặt mạch điện, thực hiện các thí nghiệm về điện. Những dự án này không chỉ giúp học sinh thực hành mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án

Việc áp dụng PPDHTDA trong giảng dạy mô đun Máy điện 1 đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển được nhiều kỹ năng mềm cần thiết cho công việc sau này. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào các dự án có sự hứng thú và động lực học tập cao hơn.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Của PPDHTDA

Nghiên cứu cho thấy rằng học sinh tham gia vào PPDHTDA có kết quả học tập tốt hơn so với học sinh học theo phương pháp truyền thống. Họ cũng có khả năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề tốt hơn.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh Về Phương Pháp Dạy Học Mới

Học sinh đã có những phản hồi tích cực về PPDHTDA. Họ cảm thấy hứng thú hơn với việc học và có cơ hội để thể hiện khả năng sáng tạo của mình. Điều này cho thấy rằng PPDHTDA là một phương pháp hiệu quả trong giảng dạy.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Phương Pháp Dạy Học Theo Dự Án

PPDHTDA là một phương pháp dạy học hiện đại và hiệu quả, đặc biệt trong giảng dạy mô đun Máy điện 1 tại Trường Nghề Bình Dương. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo mà còn giúp học sinh phát triển toàn diện hơn. Tương lai của PPDHTDA trong giáo dục nghề nghiệp tại Việt Nam là rất hứa hẹn.

5.1. Tương Lai Của PPDHTDA Trong Giáo Dục Nghề Nghiệp

Tương lai của PPDHTDA trong giáo dục nghề nghiệp tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý giáo dục và sự sẵn sàng của giáo viên trong việc áp dụng phương pháp này. Cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ để giáo viên có thể thực hiện tốt PPDHTDA.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Để Nâng Cao Hiệu Quả Áp Dụng

Để nâng cao hiệu quả áp dụng PPDHTDA, cần có sự đầu tư vào cơ sở vật chất, tài liệu giảng dạy và đào tạo giáo viên. Ngoài ra, việc tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích học sinh tham gia vào các dự án cũng rất quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường lao động tại các khu công nghiệp đòi hỏi nguồn nhân lực kỹ thuật cao, đổi mới giáo dục nghề nghiệp đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm theo định hướng của Quyết định số 711/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Kết luận số 242-TB/TW của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, thực tế đào tạo tại các trường trung cấp nghề cho thấy phương pháp giảng dạy truyền thống vẫn chiếm ưu thế, dẫn đến việc người học thụ động tiếp thu lý thuyết và thiếu năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn. Vấn đề nghiên cứu cốt lõi của luận văn tập trung vào việc giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu nâng cao kỹ năng hành nghề thực tế với phương pháp truyền thụ một chiều đang tồn tại trong giảng dạy các mô đun kỹ thuật.

Mục tiêu cụ thể của đề tài là nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng và vận dụng phương pháp dạy học theo dự án vào mô đun Máy điện 1 cho học sinh nghề Điện công nghiệp tại Trường Trung cấp nghề Khu công nghiệp Bình Dương. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên 14 giáo viên thuộc bộ môn Điện công nghiệp và 38 học sinh thuộc các khóa đào tạo T11, T12, T13 trong giai đoạn 2013 đến 2015.

Mô đun Máy điện 1 có tổng thời lượng 240 giờ, trong đó thời lượng thực hành chiếm tới hơn 70% tổng chương trình theo quy định của Thông tư số 21/2014/TT-BLĐTBXH. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của nghiên cứu là xây dựng quy trình tổ chức dạy học theo dự án chuẩn hóa, giúp chuyển đổi 100% nội dung thực hành phân tán thành các dự án sản phẩm cụ thể. Giải pháp này giúp học sinh tăng cường kỹ năng làm việc nhóm, nâng cao tư duy kỹ thuật và hoàn thiện tác phong công nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn tuyển dụng của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết dạy học theo dự án được khởi xướng từ các nhà sư phạm thực nghiệm như William Heard Kilpatrick với công trình công bố năm 1918 và định hướng phân loại thời gian dự án của Karl Frey năm 2005. Theo tiêu chuẩn DIN 69901 của Châu Âu, một dự án học tập là một kế hoạch tổng thể có tính duy nhất, xác định rõ ràng mục tiêu, thời hạn, nhân lực và nguồn lực thực hiện nhằm tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh có thể công bố hoặc đánh giá.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp quan điểm dạy học định hướng hoạt động và dạy học giải quyết vấn đề theo tiếp cận năng lực của Bernd Meier và Nguyễn Văn Cường năm 2011. Các khái niệm chính được làm sáng tỏ bao gồm:

• Phương pháp dạy học theo dự án: Hình thức tổ chức dạy học lấy người học làm trung tâm, trong đó học sinh tiếp nhận nhiệm vụ phức hợp gắn với thực tế, tự lực lập kế hoạch và thực hiện theo nhóm dưới sự cố vấn của giáo viên.
• Dự án học tập: Nhiệm vụ học tập tích hợp giữa lý thuyết và thực hành nghề nghiệp nhằm tạo ra sản phẩm vật chất hoặc giải pháp kỹ thuật cụ thể.
• Dạy học tích hợp: Sự kết hợp hữu cơ giữa kiến thức chuyên môn và kỹ năng thao tác để hình thành năng lực hành nghề toàn diện.
• Đánh giá theo năng lực: Phương thức thu thập chứng cứ về khả năng thực hiện công việc đạt chuẩn kỹ năng nghề.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập từ cuộc khảo sát bằng bảng hỏi đối với 14 giáo viên trực tiếp giảng dạy và 38 học sinh đã hoàn thành mô đun Máy điện 1 tại xưởng thực hành có diện tích 100 mét vuông của nhà trường. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ đối với đội ngũ giảng viên và chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng đối với các khóa học sinh T11, T12, T13.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê toán học mô tả nhằm lượng hóa tần số và tỷ lệ phần trăm các tiêu chí khảo sát thực trạng. Đồng thời, nghiên cứu tiến hành thực nghiệm sư phạm có đối chứng giữa lớp thực nghiệm T12-ĐCN và lớp đối chứng T13-ĐCN trong năm học 2014 - 2015. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích đối chứng là để kiểm định chính xác mức độ tiến bộ về năng lực chuyên môn, kỹ năng hợp tác và khả năng tư duy độc lập của học sinh khi có sự can thiệp của phương pháp dạy học mới so với phương pháp truyền thống.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng giảng dạy mô đun Máy điện 1 tại Trường Trung cấp nghề Khu công nghiệp Bình Dương mang lại các phát hiện thực chứng nổi bật:

• Tỷ lệ áp dụng phương pháp dạy học tích cực ở mức 0%: 71.4% giáo viên sử dụng phương pháp thuyết trình ở mức rất thường xuyên và 28.6% ở mức thường xuyên trong giờ lý thuyết. Đối với giờ thực hành, 100% giáo viên duy trì phương pháp rèn luyện 3 bước hoặc 4 bước truyền thống. Chưa có bất kỳ giáo viên nào (0%) từng triển khai dạy học theo dự án trong chương trình đào tạo.
• Hình thức tổ chức lớp học thiếu tính tương tác nhóm: Hình thức dạy học toàn lớp chiếm 71.4% ở mức rất thường xuyên và 28.6% thường xuyên. Ngược lại, 85.7% giáo viên không bao giờ tổ chức dạy học theo nhóm và 14.3% chỉ sử dụng ở mức độ thỉnh thoảng.
• Sự thụ động trong hoạt động học tập và hạn chế về kỹ năng mềm: 100% giáo viên xác nhận kỹ năng thực hành của học sinh chỉ dừng lại ở mức độ bắt chước thao tác mẫu và 86% thể hiện kỹ năng lắng nghe thụ động. 100% học sinh thiếu kỹ năng thuyết trình, 86% thiếu kỹ năng làm việc nhóm và 71% chưa có kỹ năng tự đánh giá, phản biện kỹ thuật.
• Đánh giá kết quả chưa phản ánh đúng năng lực thực tế: 71.43% giáo viên sử dụng hình thức kiểm tra tự luận ở mức rất thường xuyên, trong khi hình thức báo cáo, thuyết trình sản phẩm chưa từng được áp dụng (0%). Có tới 71.43% giáo viên phân vân và 14.29% khẳng định hình thức kiểm tra hiện tại chưa phù hợp với tính chất thực hành của mô đun.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu khảo sát từ bảng thống kê hoạt động học tập chỉ ra rằng thói quen dạy học truyền thống đã tạo ra rào cản lớn đối với sự phát triển năng lực của người học. Mặc dù 78.95% học sinh nhận thức rất rõ môn học gắn liền với tương lai nghề nghiệp và 68.42% mong muốn hoàn thiện kỹ năng tay nghề, nhưng có tới 52.63% học sinh chưa được rèn luyện đúng mức về tác phong công nghiệp và kỷ luật lao động xưởng.

Nguyên nhân chính là giáo viên còn gặp khó khăn trong việc thiết kế giáo án dự án và thiếu công cụ đánh giá năng lực tích hợp. Khi so sánh với các nghiên cứu của Nguyễn Thị Diệu Thảo năm 2009 về dạy học dự án môn Công nghệ và Lê Khoa năm 2012 về kiến thức kỹ thuật điện, việc thiếu vắng các dự án gắn liền với tình huống sản xuất thực tế khiến học sinh không phát huy được tính sáng tạo. Dữ liệu thực nghiệm chứng minh rằng việc cấu trúc lại 240 giờ học thành các dự án cụ thể như quấn dây động cơ không đồng bộ 1 pha giúp chuyển đổi 100% hoạt động từ sao chép sang tư duy độc lập và làm việc nhóm hiệu quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tái cấu trúc chương trình mô đun Máy điện 1 theo các mô hình dự án học tập: Tổ bộ môn Điện công nghiệp cần phân bổ lại khung thời gian 240 giờ (gồm 45 giờ lý thuyết, 176 giờ thực hành và 19 giờ kiểm tra tích hợp) thành chuỗi dự án thực hành và dự án hỗn hợp. Mục tiêu là gia tăng thời lượng làm việc tự chủ và làm việc nhóm của học sinh lên ít nhất 60% tổng quỹ thời gian thực hành. Thời gian hoàn thành việc tái cấu trúc là trong vòng 3 tháng trước năm học mới.
2. Chuẩn hóa quy trình tổ chức dạy học theo dự án 4 giai đoạn: Ban Giám hiệu và 14 giáo viên bộ môn cần áp dụng nghiêm ngặt quy trình 4 giai đoạn: Giai đoạn 1 (Xác định chủ đề và mục tiêu dự án), Giai đoạn 2 (Xây dựng kế hoạch thực hiện), Giai đoạn 3 (Thực hiện dự án tại xưởng), và Giai đoạn 4 (Báo cáo sản phẩm và đánh giá). Giáo viên chuyển đổi hoàn toàn từ vai trò truyền thụ sang cố vấn kỹ thuật, tăng tỷ lệ phản hồi trực tiếp giữa thầy và trò lên hơn 40%.
3. Đổi mới toàn diện bộ công cụ kiểm tra và đánh giá năng lực: Phòng Đào tạo cùng giáo viên bộ môn cần thay thế hoàn toàn hình thức thi viết lý thuyết bằng hệ thống đánh giá đa chiều trong lộ trình 6 tháng. Bộ công cụ bao gồm: Phiếu hướng dẫn đánh giá theo tiêu chí định lượng (Rubrics), phiếu đánh giá đồng đẳng giữa các nhóm, phiếu tự đánh giá tiến bộ cá nhân và biên bản kiểm tra vận hành sản phẩm thực tế, đảm bảo 100% học sinh được rèn luyện kỹ năng báo cáo thuyết trình.
4. Đầu tư cơ sở vật chất và tổ chức bồi dưỡng phương pháp sư phạm: Nhà trường cần nâng cấp xưởng thực hành 100 mét vuông với đầy đủ trang thiết bị đo kiểm, máy tính kết nối internet và nguồn vật tư kỹ thuật đồng bộ. Đồng thời, tổ chức ít nhất 2 khóa tập huấn chuyên sâu hàng năm về kỹ năng thiết kế bài giảng dự án cho toàn thể đội ngũ giáo viên nghề kỹ thuật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Giáo viên dạy nghề và giảng viên các ngành kỹ thuật: Nắm bắt phương pháp chuyển đổi bài giảng lý thuyết sang quy trình dự án 4 giai đoạn, giúp tiết kiệm 50% thời gian thiết kế bài giảng tích hợp cho các mô đun kỹ thuật điện, điện tử và cơ khí.
• Cán bộ quản lý đào tạo tại các trường trung cấp và cao đẳng nghề: Tham khảo bộ tiêu chí đánh giá năng lực và quy trình tổ chức dạy học thực hành để đổi mới chuẩn đầu ra, nâng tỷ lệ sinh viên có việc làm ngay sau tốt nghiệp lên trên 90%.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu giáo dục nghề nghiệp: Khai thác kho dữ liệu khảo sát thực chứng từ 14 giáo viên, 38 học sinh và cơ sở lý luận về dạy học định hướng hành động làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu phương pháp giảng dạy.
• Doanh nghiệp và nhà tuyển dụng tại các khu công nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để phối hợp với nhà trường xây dựng chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng, tiếp nhận nguồn lao động có đầy đủ 100% kỹ năng tay nghề và tác phong công nghiệp chuẩn mực.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao phương pháp dạy học theo dự án đặc biệt phù hợp với mô đun Máy điện 1? Mô đun Máy điện 1 có thời lượng 240 giờ với hơn 70% thời gian là thực hành xưởng (176 giờ), đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa tính toán kỹ thuật và tay nghề chế tạo. Dạy học theo dự án giúp liên kết toàn bộ kiến thức rời rạc thành nhiệm vụ sửa chữa, quấn dây động cơ cụ thể, xóa bỏ tình trạng 100% học sinh chỉ thực hành bằng cách bắt chước thụ động.

Quy trình dạy học theo dự án trong luận văn gồm những giai đoạn nào? Quy trình gồm 4 giai đoạn: Xác định chủ đề và mục tiêu dự án dựa trên thực tiễn sản xuất; Xây dựng kế hoạch thực hiện và phân công nhóm; Thực hiện dự án chế tạo sản phẩm tại xưởng; Báo cáo kết quả bằng thuyết trình kết hợp đánh giá đa chiều. Mô hình này giúp 100% học sinh trực tiếp làm chủ quá trình học tập.

Làm thế nào để đánh giá chính xác năng lực học sinh khi làm việc theo nhóm? Luận văn đề xuất bộ công cụ đánh giá đa chiều gồm 4 thành phần: Phiếu đánh giá theo tiêu chí định lượng của giáo viên, phiếu đánh giá chéo đồng đẳng giữa các thành viên, phiếu tự đánh giá nỗ lực cá nhân và đánh giá chất lượng vận hành của sản phẩm, khắc phục hoàn toàn sự thiếu khách quan khi 71.43% giáo viên chỉ dùng bài kiểm tra tự luận.

Thách thức lớn nhất khi triển khai phương pháp dạy học theo dự án tại trường nghề là gì? Rào cản lớn nhất ghi nhận từ khảo sát là 0% giáo viên từng được tập huấn bài bản về thiết kế giáo án dự án và tâm lý ngại tốn thời gian chuẩn bị học liệu. Ngoài ra, việc bố trí trang thiết bị xưởng thực hành 100 mét vuông đáp ứng cho các nhóm làm việc độc lập cũng đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ từ nhà trường.

Học sinh đạt được những lợi ích nổi bật nào sau khi hoàn thành môn học theo dự án? Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức máy điện mà còn phát triển toàn diện kỹ năng mềm thế kỷ 21. Cụ thể, 100% học sinh được rèn luyện kỹ năng thuyết trình, kỹ năng phân tích lỗi kỹ thuật, kỹ năng cộng tác nhóm và nâng cao ý thức an toàn lao động, giải quyết triệt để sự thiếu hụt kỹ năng mà 86% giáo viên đã chỉ ra.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phương pháp dạy học theo dự án và dạy học tích hợp theo tiếp cận năng lực trong đào tạo nghề kỹ thuật.
• Phân tích số liệu thực trạng từ 14 giáo viên và 38 học sinh, chỉ ra sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học truyền thống đang chiếm tỷ lệ trên 71% tại Trường Trung cấp nghề Khu công nghiệp Bình Dương.
• Đề xuất thành công quy trình dạy học theo dự án 4 giai đoạn chuẩn hóa và thiết kế các dự án học tập điển hình cho chương trình mô đun Máy điện 1 thời lượng 240 giờ.
• Xây dựng trọn bộ công cụ đánh giá đa chiều kết hợp giữa giáo viên chấm điểm, đánh giá đồng đẳng và tự đánh giá sản phẩm thực hành.
• Kết quả nghiên cứu khẳng định tính khả thi cao, góp phần nâng chuẩn 100% năng lực thực hành và tác phong công nghiệp cho học sinh nghề Điện công nghiệp.

Đóng góp cốt lõi của đề tài là cung cấp một mô hình sư phạm thực nghiệm hoàn chỉnh, có thể chuyển giao ngay cho các trường nghề trong cả nước. Kế hoạch tiếp theo là mở rộng phạm vi áp dụng quy trình dạy học theo dự án cho 100% các mô đun chuyên ngành Điện công nghiệp trong lộ trình 12 tháng tới. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần nhanh chóng ứng dụng phương pháp dạy học theo dự án để nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng chính xác nhu cầu nhân lực chất lượng cao của nền công nghiệp hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO DỰ ÁN 1.TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU 1. Lịch sử phát triển của phương pháp dạy học theo Dự án trên thế giới Phương pháp DHTDA có nguồn gốc từ Châu Âu thế kỉ XVI ở Ý và Pháp. Cuối thế kỉ XIX và đầu thế kỉ XX, DHTDA được các nhà sư phạm Mỹ (John Dewey, William Heard Kilpatrick,.) xây dựng cơ sở lý luận cho phương pháp dự án và được xem đó là phương pháp dạy học (PPDH) quan trọng để thực hiện quan điểm dạy học lấy người học làm trung tâm nhằm khắc phục nhược điểm của dạy học truyền thống; và được đưa vào sử dụng chủ yếu trong dạy học tích hợp các mô đun Kĩ thuật. Cùng với sự ứng dụng ngày càng rộng rãi, các dự án dạy học sau đó được sử dụng ở hầu hết các môn học khác, kể cả các môn khoa học xã hội.

Ngày nay PPDHTDA được quan tâm nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi trên thế giới, đặc biệt ở các nước phương tây. Phương pháp DHTDA là một trong những PPDH mới được thực hiện trong vài thập kỷ gần đây, chủ yếu trong các trường THPT và Đại học ở các nước có nền giáo dục tiên tiến trên thế giới như Mỹ, Thụy Sĩ, Đan Mạch, Canada,.và là một trong những PPDH hướng vào người học, tích cực hóa người học. Các công trình nghiên cứu đã được công bố của các nhà nghiên cứu như sau: + William Heard Kilpatrick nhà sư phạm Mỹ với bài viết“Phương pháp dự án“ (Theproject method) công bố 1918. Ông đã miêu tả chi tiết về DHTDA3.

+ Regie Stites (Viện Nghiên cứu quốc tế SRI, Mỹ) đã phân tích hiệu quả của DHTDA trên một số đối tượng người học nhất định4. Wolff (Đại học Bang Oregon, Mỹ) đã đưa ra 32 kiểu môi trường học tập tự nhiên đặc trưng thích hợp cho dạy học hợp tác và DHTDA ở bậc Cao đẳng cộng đồng5. William Heard Kilpatrick (1918), The Project Methode, Teachers College, (Record 19), trang 319 - 334. 4 Regie Stites, “Evaluation of Project Based Learning.

What does research say about outcomes from project-based learning? ”, SRI International.D, “Relationships among People and Spaces: Design Features for the Optimal Collaborative, Project - Based Learning Experience “, Oregon State University.com/Research/Wolff/Project_Leaming.htm 6 + Viện nghiên cứu giáo dục Buck (USA) tổ chức đào tạo và xuất bản sổ tay hướng dẫn các GV trung học tích hợp DHTDA vào chương trình học. + Tổ chức Phát triển giáo dục Quốc gia (USA): Cuốn Gắn kết các mảnh nhỏ (2000) bao gồm một chương về “Dạy học theo dự án và công nghệ thông tin”. + Cách tiếp cận dự án: Trang web được duy trì bởi Sylvia Chard, Giáo sư trường Đại học Alberta (Canada) và đồng tác giả cuốn kích thích óc tư duy của trẻ: Cách tiếp cận dự án (2000). Quá trình lịch sử nổi bật của dạy học theo dự án được chia thành 5 giai đoạn như sau6: + Từ 1590 - 1765: Khởi đầu SV được làm việc theo dự án tại các học viện kiến trúc Châu Âu.

+ Từ 1765 - 1880: dự án đã trở thành một PPDH và lan tỏa ở khắp nước Mỹ. + Năm 1880 - 1915: Dự án được làm việc ở trường kỹ thuật và các trường học công. + Năm 1915 - 1965: Định nghĩa DHTDA và đưa DHTDA từ Mĩ quay lại Châu Âu. + Từ 1965 - nay: Làn sóng thứ 3 PPDA được lan rộng trên quốc tế 1.

Lịch sử phát triển của dạy học theo Dự án ở Việt Nam Ở Việt Nam, các đồ án môn học, đồ án tốt nghiệp từ lâu đã được sử dụng trong đào tạo Đại học trước hết là các Trường Đại học Kỹ thuật. Hiện nay các bài tập lớn, tiểu luận, khóa luận thực hiện trong các Trường Đại học rất gần gũi với DHTDA. Trong lĩnh vực lý luận, DHTDA bước đầu được quan tâm nghiên cứu trong những năm gần đây. Cụ thể một số kết quả nghiên cứu ở Việt Nam như sau: Từ năm 2004, DHTDA được Bộ Giáo dục và Đào tạo kết hợp với tập đoàn Intel triển khai thí điểm tại 20 trường học thuộc 9 tỉnh thành trên cả nước trong chương trình (Intel Teach to the Future, Teach Essentials, Teach Elements) nhằm giúp các GV khối phổ thông trở thành những nhà sư phạm hiệu quả thông qua việc hướng dẫn họ cách thức đưa công nghệ vào bài học, cũng như thúc đẩy kĩ năng giải quyết vấn đề, tư duy phê phán và kĩ năng hợp tác đối với học sinh.

Năm 2005, Bernd Meier - Nguyễn Văn Cường, chương trình hội thảo tập huấn“Phát triển năng lực thông qua phương pháp và phương tiện dạy học mới”. Tháng 6 Michael Knoll, The Project Method: Its Vocational Education Origin and International Development, University of Bayreuth, Volume 34, Spring 1997, Number 3. ch/en/Project-based_learning 7 5/2006 chương trình hội thảo của Việt - Bỉ, “Nâng cao chất lượng đào tạo bồi dưỡng GV Tiểu học và Trung học cơ sở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam”. Tập đoàn Microsoft đã triển khai chương trình PIL (Partners in learning) tập huấn cho các GV về một số phương pháp dạy học thế kỉ XXI, trong đó có phương pháp DHTDA.

Đầu năm 2009, để hỗ trợ các tỉnh miền núi phía Bắc thực hiện tốt đổi mới phương pháp dạy học theo hướng dạy và học tích cực, dự án Việt - Bỉ đã triển khai nhiều hoạt động nhằm phát triển, nâng cao năng lực sư phạm, hình thành kĩ năng, kĩ xảo về dạy và học tích cực cho giáo viên, trong đó DHTDA cũng được chú trọng và giới thiệu chi tiết. Gần đây nhất vào tháng 10 năm 2012, chương trình đào tạo GV hướng tới việc nâng cao chất lượng dạy và học ở cấp trung học cơ sở tại 5 tỉnh miền Bắc và miền Trung Việt Nam (Thái Nguyên, Quảng Ninh, Nghệ An, Quảng Nam và Quảng Ngãi) thông qua việc hỗ trợ thúc đẩy Dạy học tích cực. VVOB (VVOB là Tổ chức Hợp tác Phát triển và Hỗ trợ Kĩ thuật vùng Fla - măng, Vương quốc Bỉ, một tổ chức phi lợi nhuận. Đại diện cho chính phủ vùng Fla-măng và chính phủ Vương quốc Bỉ) hỗ trợ các trường Cao đẳng/Đại học Sư phạm tại năm tỉnh này trong việc điều chỉnh cách đào tạo, đảm bảo SV có được năng lực cần thiết để trở thành những thầy cô dạy học theo hướng tích cực, lấy người học làm trung tâm.

Đồng thời, VVOB cũng hỗ trợ các trường trong việc phát triển tài liệu cho dạy học tích cực. Công nghệ thông tin và Giáo dục môi trường được coi là phương tiện thích hợp để khởi động quá trình này. Dạy học theo dự án được rất nhiều nhà nghiên cứu, nhà giáo dục, nghiên cứu sinh, giáo viên của các bậc học khác nhau từ giáo dục phổ thông, đào tạo nghề, cao đẳng đại học trên cả nước quan tâm nghiên cứu: Tác giả Nguyễn Thị Diệu Thảo, “DHTDA và vận dụng trong đào tạo GV trung học cơ sở môn Công nghệ”,luận án Tiến sĩ giáo dục học, Hà Nội, 2009. Trong luận án, tác giả đã khái quát hóa và làm sáng tỏ vấn đề liên quan đến lý luận DHTDA.

Tác giả đã xây dựng tiến trình DHTDA trong đào tạo GV môn Kinh tế gia đình và vận dụng DHTDA trong đào tạo GV môn Công nghệ. Nguyễn Như Khương, “Áp dụng DHTDA vào quá trình dạy học môn Giáo dục học ở trường Đại học Sư Phạm Kĩ thuật Thành phố Hồ Chí Minh”, luận văn thạc sĩ giáo dục học, TP. Nội dung luận văn của tác giả đã vận dụng DHTDA để phát huy tính tích cực, độc lập của SV có sự hỗ trợ của đa phương tiện, đặc biệt là công nghệ 8 thông tin và thiết kế một số dự án học tập lý thuyết cho môn học Giáo dục học của SV trường Đại học Sư phạm Kĩ thuật - Thành phố Hồ Chí Minh. Nguyễn Kim Nhụy (2012),“Vận dụng phương pháp DHTDA cho Công nghệ lớp 12 tại trường THPT Trần Văn Ơn Tỉnh Bình Dương", luận văn thạc sĩ giáo dục học, trường Đại học sư phạm kỹ thuật TP.

Tác giả đã vận dụng DHTDA để phát huy tư duy phê phán, kĩ năng học tập hợp tác và đã thiết kế được hai dự án học tập vào môn Công nghệ 12 của trường THPT Trần Văn Ơn tỉnh Bình Dương. Phạm Hồng Bắc,“Kinh nghiệm đưa DHTDA vào dạy học Hóa học vô cơ Trung học phổ thông có hiệu quả”, tạp chí Giáo dục số 282 (kỳ 2-3/2012), trang 42. Tác giả đã đưa ra những kinh nghiệm về DHTDA đó là cách lựa chọn chủ đề, việc chọn nhóm và cách trình bày sản phẩm của dự án trong môn học Hóa học vô cơ trung học phổ thông có hiệu quả. Lê Khoa, “Tổ chức DHTDA một số kiến thức Vật lý về sản xuất điện năng ở trường Trung học phổ thông”, tạp chí Giáo dục số 290 (kỳ 2 -7/2012), trang 52.

Tác giả đã xây dựng qui trình DHTDA với 4 giai đoạn, 03 dự án và bộ câu hỏi định hướng cho HS. Thực nghiệm 3 dự án trên và kết quả HS đã biết vận dụng kiến thức đã học được vào việc thiết kế, chế tạo máy phát điện và phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo trong học tập đồng thời hình thành năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề. Các đề tài trên đã nghiên cứu cơ sở lý luận về phương pháp dạy học theo Dự án, thực trang dạy và học các mô-đun tại các trường Trung cấp nghề, Cao đẳng nghề đồng thời tiến hành thực nghiệm sư phạm. Ngoài ra, các tác giả còn đề xuất những biện pháp nâng cao hiệu quả của việc tổ chức dạy học như: Biên soạn nội dung dạy học trong các môn học/mô-đun theo hướng “tiếp cận kỹ năng”, nâng cao trình độ chuyên môn và năng lực sư phạm của giáo viên, trang bị bổ sung đầy đủ và kịp thời (phương tiện dạy học) trang thiết bị dụng cụ, nguyên vật liệu cho kịp theo yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học.

Tuy nhiên, việc đổi mới phương pháp dạy học là một quá trình lâu dài, phức tạp và rất nhiều khó khăn nó đòi hỏi cả người dạy và người học phải phấn đấu không ngừng, kiên quyết từ bỏ những thói quen, kinh nghiệm đã có từ lâu đời trong dạy học. Mặc dù còn nhiều hạn chế, nhưng việc tiến hành đổi mới phương pháp dạy học đã đem lại nhiều công trình nghiên cứu, trong đó có nhiều đề tài nghiên cứu đã quan tâm đến sự phát huy tính tích cực học tập của học sinh. Cho đến nay, các trường học trong 9 cả nước nói chung và đặc biệt là các trường đào tạo nghề tiếp tục hưởng ứng và thực hiện đổi mới phương pháp dạy học đã góp phần nâng cao chất lượng cho nền giáo dục Việt Nam.