Luận văn thạc sĩ UEH: Phân tích tác động mất giá tiền tệ đến biến số vĩ mô

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh phân tích tác động của mất giá tiền tệ đến các biến số vĩ mô tại một số nước đông nam á, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Học
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Ueh Phân Tích Tác Động Của Mất Giá Tiền Tệ Đến Các Biến Số Vĩ Mô Tại Một Số Nước Đông Nam Á
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.5. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM
• 2.1. Tỷ giá hối đoái
• 2.2. Điều kiện Marshall-Lerner
• 2.3. Đường cong chữ J
• 2.4. Mô hình Mundell-Fleming hay mô hình IS-LM
• 2.5. Tác động của mất giá tiền tệ đến các biến số vĩ mô
• 2.5.1. Tác động của mất giá tiền tệ lên sản lượng và hai thành phần của nó (đầu tư và chi tiêu)
• 2.5.2. Tác động của mất giá tiền tệ lên cán cân thương mại
• 2.5.3. Tác động của mất giá tiền tệ lên lạm phát
• 2.5.4. Tác động của mất giá tiền tệ lên cung tiền và lãi suất
• 2.6. Các bằng chứng thực nghiệm
• 2.6.1. Bằng chứng thực nghiệm từ các quốc gia trên thế giới
• 2.6.2. Các bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1. Lý do lựa chọn mô hình VAR
• 3.1.2. Giới thiệu mô hình VAR cấu trúc (Structure VAR – SVAR)
• 3.1.3. Giới thiệu mô hình Vector hiệu chỉnh sai số VECM
• 3.2. Phương Pháp nghiên cứu
• 3.3. Mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kiểm định tính dừng
• 4.2. Kiểm định độ trễ tối ưu cho mô hình VECM
• 4.3. Kiểm định đồng liên kết
• 4.4. Kiểm định nhân quả GRANGER
• 4.5. Kiểm định độ ổn định mô hình
• 4.6. Kết quả ước lượng mô hình VECM
• 4.7. Hàm phản ứng xung IRF
• 4.8. Phân rã phương sai (Variance decomposition)
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt các kết quả chính của đề tài
• 5.2. Một số kiến nghị
• 5.3. Hạn chế của đề tài và gợi ý hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Luận văn UEH Giải mã tác động của mất giá tiền tệ vĩ mô

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, biến động tỷ giá hối đoái đóng vai trò then chốt, đặc biệt đối với các nền kinh tế mở và đang phát triển tại Đông Nam Á. Luận văn kinh tế UEH này đi sâu vào việc phân tích tác động của mất giá tiền tệ đến các biến số kinh tế vĩ mô trọng yếu. Nhiều quốc gia thường xem việc phá giá tiền tệ như một công cụ để thúc đẩy xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự và các hệ lụy đi kèm vẫn là một chủ đề gây tranh cãi. Nghiên cứu này đặt ra các câu hỏi cốt lõi: Liệu mất giá tiền tệ có thực sự mang lại tác động tích cực cho sản lượng? Nó tạo ra áp lực lạm phát ở mức độ nào? Và nó cải thiện hay làm xấu đi cán cân thương mại? Bằng cách sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng hiện đại, luận văn cung cấp những bằng chứng thực nghiệm giá trị, giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn toàn diện hơn về công cụ này. Nghiên cứu này không chỉ là một tài liệu học thuật mà còn mang ý nghĩa thực tiễn cao, đặc biệt khi các quốc gia trong khu vực ASEAN phải đối mặt với những cú sốc từ thị trường tài chính toàn cầu. Việc hiểu rõ cơ chế truyền dẫn từ tỷ giá đến lạm phát, sản lượng và thương mại là điều kiện tiên quyết để xây dựng một chính sách tiền tệ hiệu quả, hướng tới mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô.

1.1. Bối cảnh nghiên cứu Tầm quan trọng của tỷ giá hối đoái

Sự phát triển của thị trường tài chính toàn cầu tạo ra các dòng vốn luân chuyển nhanh chóng, tác động trực tiếp đến các nền kinh tế vĩ mô ASEAN. Trong bối cảnh đó, tỷ giá hối đoái trở thành kênh truyền dẫn quan trọng cho cả các cú sốc chính sách trong nước và các cú sốc từ bên ngoài. Một quốc gia không thể đồng thời theo đuổi chế độ tỷ giá cố định, chính sách tiền tệ độc lập và tự do hóa dòng vốn (bộ ba bất khả thi). Do đó, việc quản lý tỷ giá một cách hợp lý để vừa kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ tăng trưởng là một thách thức lớn. Đặc biệt, sau cuộc khủng hoảng tiền tệ châu Á năm 1997, việc điều hành tỷ giá trở nên linh hoạt hơn nhưng cũng phức tạp hơn. Luận văn này chọn bối cảnh các nước Đông Nam Á (Malaysia, Singapore, Thái Lan, Việt Nam) vì sự tương đồng về độ mở, sự phụ thuộc vào nhập khẩu và những thách thức chung trong việc điều hành kinh tế vĩ mô.

1.2. Mục tiêu và phạm vi của luận văn kinh tế UEH này

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xem xét và đo lường tác động của mất giá tiền tệ đến ba biến số vĩ mô chính: sản lượng (GDP), lạm phát (CPI) và cán cân thương mại. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào bốn quốc gia Đông Nam Á: Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Dữ liệu được thu thập là dữ liệu chuỗi thời gian hàng quý, kéo dài từ quý 1 năm 2000 đến quý 4 năm 2015. Giai đoạn này được chọn vì nó phản ánh thời kỳ sau khủng hoảng tài chính châu Á, khi các nền kinh tế đã có những điều chỉnh quan trọng về chính sách tỷ giá. Các biến số được đưa vào mô hình bao gồm sản lượng, đầu tư, chi tiêu, lạm phát, lãi suất, cung tiền, tỷ giá hối đoái thực, xuất khẩu và nhập khẩu. Nghiên cứu này kế thừa và phát triển từ mô hình của Yildirim và Ivrendi (2016), nhưng áp dụng vào bối cảnh cụ thể của khu vực ASEAN.

II. Tranh cãi lý thuyết Mất giá tiền tệ là tốt hay xấu

Lý thuyết kinh tế tồn tại hai luồng quan điểm trái ngược nhau về tác động của mất giá tiền tệ lên sản lượng. Quan điểm truyền thống, dựa trên mô hình Keynes cho nền kinh tế mở, cho rằng mất giá tiền tệ có tác động tích cực. Khi đồng nội tệ rẻ hơn, giá hàng xuất khẩu tính bằng ngoại tệ sẽ giảm, trong khi giá hàng nhập khẩu tính bằng nội tệ tăng lên. Điều này khuyến khích tiêu dùng hàng hóa trong nước, thúc đẩy xuất khẩu ròng, làm tăng tổng cầu và cuối cùng là ảnh hưởng của tỷ giá đến tăng trưởng GDP một cách tích cực. Tuy nhiên, quan điểm này chỉ đúng khi điều kiện Marshall-Lerner được thỏa mãn. Ngược lại, trường phái Tân cấu trúc (New Structuralist) lại đưa ra những lập luận bi quan hơn. Họ cho rằng mất giá tiền tệ có thể gây ra tác động co lại đối với sản lượng, ít nhất là trong ngắn hạn. Nguyên nhân là do các nền kinh tế đang phát triển thường phụ thuộc nhiều vào nguyên vật liệu và hàng hóa vốn nhập khẩu. Việc phá giá tiền tệ làm tăng chi phí sản xuất, giảm tổng cung. Hơn nữa, nó còn làm giảm giá trị thực của tài sản (hiệu ứng của cải), tăng gánh nặng nợ nước ngoài và có thể gây ra phân phối lại thu nhập theo hướng bất lợi, từ đó làm giảm tổng cầu. Những bằng chứng thực nghiệm trên thế giới cũng không thống nhất, một số nghiên cứu ủng hộ quan điểm Keynes, trong khi số khác lại cho thấy tác động tiêu cực, đặc biệt là ở các nước đang phát triển.

2.1. Quan điểm Keynes Phá giá tiền tệ để kích thích kinh tế

Theo trường phái Keynes, cơ chế chính mà phá giá tiền tệ tác động đến nền kinh tế là thông qua kênh thương mại. Sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái thực làm thay đổi giá tương đối giữa hàng hóa nội địa và hàng hóa nước ngoài. Điều này dẫn đến sự chuyển dịch trong chi tiêu (expenditure-switching) từ hàng nhập khẩu sang hàng sản xuất trong nước. Kết quả là, xuất nhập khẩu các nước Đông Nam Á sẽ thay đổi, cụ thể là xuất khẩu tăng và nhập khẩu giảm, cải thiện cán cân thương mại ròng. Việc xuất khẩu ròng tăng sẽ trực tiếp làm tăng tổng cầu (AD), đẩy sản lượng và việc làm tăng lên. Hiệu quả của chính sách này phụ thuộc rất nhiều vào độ co giãn của cầu xuất khẩu và nhập khẩu theo giá, như được mô tả trong điều kiện Marshall-Lerner.

2.2. Lý thuyết New Structuralist Rủi ro khi tỷ giá giảm

Các nhà kinh tế học theo trường phái Tân cấu trúc chỉ ra nhiều kênh mà qua đó mất giá tiền tệ có thể gây hại cho nền kinh tế. Thứ nhất, đối với các quốc gia phụ thuộc vào đầu vào nhập khẩu, việc phá giá làm tăng chi phí sản xuất, gây áp lực lạm phát từ phía cung (cost-push inflation) và làm giảm tổng cung. Thứ hai, hiệu ứng cân bằng thực (real balance effect) xảy ra khi lạm phát tăng làm giảm sức mua của lượng tiền mà người dân nắm giữ, dẫn đến giảm tiêu dùng. Thứ ba, đối với các doanh nghiệp và chính phủ có nợ bằng ngoại tệ, mất giá làm tăng gánh nặng nợ tính bằng nội tệ, có thể dẫn đến phá sản và bất ổn tài chính. Cuối cùng, nó có thể gây ra sự phân phối lại thu nhập từ người lao động (có thu nhập cố định) sang các nhà tư bản (sở hữu các yếu tố sản xuất), làm giảm tổng cầu do xu hướng tiêu dùng biên của người lao động thường cao hơn.

III. Phương pháp VECM phân tích tác động mất giá tiền tệ

Để phân tích mối quan hệ phức tạp và đa chiều giữa các biến số kinh tế, luận văn này sử dụng một phương pháp nghiên cứu định lượng tiên tiến. Ban đầu, mô hình VAR (Vector Autoregression) được xem xét vì nó cho phép các biến tác động qua lại lẫn nhau mà không cần áp đặt các giả định lý thuyết cứng nhắc về tính nội sinh. Tuy nhiên, một yêu cầu của mô hình VAR là các chuỗi dữ liệu phải dừng. Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị (ADF và PP) cho thấy hầu hết các biến số vĩ mô trong nghiên cứu (như GDP, CPI, REER) đều không dừng ở bậc gốc mà chỉ dừng sau khi lấy sai phân bậc một. Điều này cho thấy khả năng tồn tại một mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa chúng. Do đó, mô hình VECM (Vector Error Correction Model - Mô hình Vector hiệu chỉnh sai số) được lựa chọn làm công cụ phân tích chính. VECM là một dạng đặc biệt của VAR, được thiết kế riêng cho các chuỗi dữ liệu không dừng nhưng có đồng liên kết. Mô hình này không chỉ nắm bắt được các tác động động trong ngắn hạn mà còn cho phép phân tích sự điều chỉnh của các biến số hướng về trạng thái cân bằng dài hạn. Quy trình nghiên cứu được thực hiện nghiêm ngặt, bao gồm kiểm định tính dừng, xác định độ trễ tối ưu, kiểm định đồng liên kết Johansen, ước lượng mô hình VECM, và cuối cùng là phân tích hàm phản ứng xung (IRF) và phân rã phương sai (Variance Decomposition) để diễn giải kết quả.

3.1. Lựa chọn mô hình kinh tế lượng Từ VAR đến VECM

Việc lựa chọn mô hình phù hợp là yếu tố quyết định độ tin cậy của kết quả nghiên cứu. Mô hình VAR là một công cụ mạnh để phân tích các hệ thống động, nơi các biến đều được coi là nội sinh. Tuy nhiên, việc áp dụng VAR cho dữ liệu không dừng có thể dẫn đến hồi quy giả mạo. Luận văn đã tiến hành kiểm định tính dừng của tất cả các dữ liệu chuỗi thời gian. Khi phát hiện các chuỗi không dừng và kiểm định đồng liên kết Johansen cho thấy tồn tại ít nhất một vector đồng liên kết, việc chuyển sang sử dụng mô hình VECM là bắt buộc. VECM có ưu điểm vượt trội là nó kết hợp cả thông tin về quan hệ ngắn hạn (thông qua các biến sai phân) và quan hệ dài hạn (thông qua số hạng hiệu chỉnh sai số), cung cấp một bức tranh toàn diện hơn về động thái của hệ thống kinh tế.

3.2. Dữ liệu và các biến số trong nghiên cứu định lượng

Nghiên cứu sử dụng bộ dữ liệu bảng theo chuỗi thời gian hàng quý từ Q1-2000 đến Q4-2015 cho bốn quốc gia: Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Các biến nội sinh chính bao gồm: Tổng sản phẩm quốc nội (GDP), lạm phát (đo bằng CPI), tỷ giá hối đoái thực hiệu lực (REER), cung tiền (M2), lãi suất, xuất khẩu (EXPO), nhập khẩu (IMPO) và cán cân thương mại (TB). Ngoài ra, mô hình còn kiểm soát các biến ngoại sinh quan trọng như lãi suất thế giới (lãi suất trái phiếu Mỹ), chỉ số giá tiêu dùng thế giới và giá dầu thế giới để loại bỏ các tác động từ bên ngoài. Dữ liệu được thu thập chủ yếu từ các nguồn uy tín như Datastream và Thống kê Tài chính Quốc tế (IFS) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

3.3. Kỹ thuật phân tích Hàm phản ứng xung và Phân rã phương sai

Sau khi ước lượng thành công mô hình VECM, luận văn sử dụng hai công cụ phân tích chính. Thứ nhất là Hàm phản ứng xung (Impulse Response Function - IRF), cho phép theo dõi phản ứng của một biến số (ví dụ: GDP) theo thời gian đối với một cú sốc đơn vị từ một biến số khác (ví dụ: tỷ giá). Kỹ thuật này giúp hình dung được đường đi và độ lớn của tác động trong ngắn hạn và dài hạn. Thứ hai là Phân rã phương sai (Variance Decomposition), giúp xác định tỷ lệ phần trăm biến động của một biến được giải thích bởi các cú sốc từ chính nó và từ các biến khác trong mô hình. Công cụ này giúp đánh giá tầm quan trọng tương đối của biến động tỷ giá hối đoái trong việc gây ra sự thay đổi của các biến số vĩ mô khác.

IV. Kết quả Tác động thật sự của mất giá tiền tệ tại ASEAN

Kết quả nghiên cứu từ luận văn kinh tế UEH này cung cấp những phát hiện quan trọng và có phần bất ngờ về tác động của mất giá tiền tệ tại bốn quốc gia Đông Nam Á. Một phát hiện nhất quán và nổi bật nhất là việc mất giá tiền tệ có xu hướng gây ra tác động co lại đối với sản lượng (tức là làm giảm tăng trưởng GDP) và đồng thời gây ra áp lực lạm phát ở cả bốn quốc gia. Điều này ủng hộ mạnh mẽ cho quan điểm của trường phái Tân cấu trúc, cho thấy sự phụ thuộc vào nhập khẩu và các kênh tác động tiêu cực khác có thể lấn át lợi ích từ việc thúc đẩy xuất khẩu. Cụ thể, khi đồng nội tệ mất giá, cú sốc này làm giảm sản lượng thực và đẩy chỉ số giá tiêu dùng tăng lên, cho thấy một sự đánh đổi rõ ràng giữa mục tiêu tăng trưởng và ổn định giá cả. Tuy nhiên, khi xét đến mối quan hệ giữa tỷ giá và cán cân thương mại, kết quả lại không đồng nhất giữa các quốc gia. Điều này cho thấy cấu trúc kinh tế và đặc điểm thương mại của mỗi nước đóng vai trò quyết định đến hiệu quả của chính sách tỷ giá. Phát hiện này nhấn mạnh rằng không có một công thức chung cho tất cả các nền kinh tế, và việc áp dụng chính sách phá giá tiền tệ cần được cân nhắc hết sức cẩn trọng dựa trên bối cảnh cụ thể của từng quốc gia.

4.1. Ảnh hưởng của tỷ giá đến tăng trưởng GDP và lạm phát

Phân tích hàm phản ứng xung (IRF) cho thấy một cú sốc làm mất giá đồng nội tệ dẫn đến sự suy giảm sản lượng trong ngắn hạn và trung hạn ở cả Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Đồng thời, tác động của tỷ giá đến lạm phát là rất rõ ràng: một cú sốc mất giá ngay lập tức đẩy mặt bằng giá chung tăng lên và hiệu ứng này kéo dài trong nhiều quý. Kết quả này cho thấy kênh chi phí đẩy (cost-push) thông qua giá hàng nhập khẩu là rất mạnh mẽ trong các nền kinh tế này. Việc mất giá tiền tệ có thể làm tăng chi phí đầu vào cho sản xuất và giá hàng tiêu dùng nhập khẩu, từ đó làm giảm cả tổng cung và tổng cầu thực, dẫn đến tình trạng vừa suy thoái vừa lạm phát (stagflation) trong ngắn hạn.

4.2. Tác động đa dạng lên cán cân thương mại các nước

Đối với cán cân thương mại, kết quả lại có sự khác biệt đáng kể. Tại Malaysia, mất giá tiền tệ giúp cải thiện cán cân thương mại cả trong ngắn hạn và dài hạn. Ngược lại, đối với Singapore và Thái Lan, kết quả lại cho thấy sự tồn tại của hiệu ứng J-curve: cán cân thương mại xấu đi trong ngắn hạn ngay sau khi mất giá và chỉ cải thiện dần trong dài hạn. Điều này có thể do các hợp đồng thương mại đã ký kết từ trước và sự chậm trễ trong việc người tiêu dùng và nhà sản xuất điều chỉnh hành vi. Riêng đối với Việt Nam, bằng chứng cho thấy cán cân thương mại được cải thiện trong ngắn hạn nhưng sau đó có xu hướng quay về mức cân bằng ban đầu, cho thấy tác động tích cực có thể không bền vững.

4.3. Vai trò của tỷ giá trong biến động kinh tế vĩ mô

Kết quả phân rã phương sai cho thấy tỷ giá hối đoái đóng một vai trò đáng kể trong việc giải thích sự biến động của các biến số kinh tế. Cụ thể, tại Malaysia, tỷ giá giải thích một phần quan trọng trong sự biến động của cả sản lượng và cán cân thương mại. Tại Thái Lan, vai trò của tỷ giá là nổi bật đối với sự thay đổi của cán cân thương mại. Còn tại Việt Nam, biến động tỷ giá hối đoái có vai trò đáng kể trong việc giải thích sự biến động của sản lượng. Những kết quả này khẳng định tầm quan trọng của việc quản lý tỷ giá trong nỗ lực duy trì ổn định kinh tế vĩ mô tại các quốc gia này.

V. Kết luận kiến nghị từ luận văn thạc sĩ kinh tế UEH

Tổng hợp các kết quả nghiên cứu, luận văn thạc sĩ UEH này đưa ra một kết luận quan trọng: việc sử dụng chính sách phá giá tiền tệ như một công cụ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cần được xem xét lại một cách cẩn trọng tại các nước Đông Nam Á được nghiên cứu. Bằng chứng thực nghiệm nhất quán cho thấy mất giá tiền tệ gây ra tác động kép tiêu cực: làm suy giảm sản lượng và gia tăng lạm phát. Mặc dù có thể cải thiện cán cân thương mại trong một số trường hợp, nhưng lợi ích này không chắc chắn và có thể không đủ để bù đắp cho những thiệt hại về tăng trưởng và ổn định giá cả. Điều này đặt ra một thách thức lớn cho các nhà hoạch định chính sách tiền tệ. Thay vì chạy đua phá giá đồng nội tệ, các quốc gia nên tập trung vào các giải pháp khác để nâng cao năng lực cạnh tranh, chẳng hạn như cải thiện năng suất, đầu tư vào công nghệ và cơ sở hạ tầng, và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Việc duy trì một môi trường vĩ mô ổn định, với lạm phát được kiểm soát và tỷ giá tương đối ổn định, có thể mang lại lợi ích bền vững hơn cho nền kinh tế trong dài hạn. Nghiên cứu cũng mở ra các hướng đi mới cho các phân tích trong tương lai.

5.1. Tóm tắt kết quả chính và bài học cho chính sách tiền tệ

Kết quả cốt lõi của đề tài là: (1) Mất giá tiền tệ làm giảm sản lượng ở cả 4 quốc gia. (2) Mất giá tiền tệ gây ra lạm phát ở cả 4 quốc gia. (3) Tác động lên cán cân thương mại không đồng nhất, với một số nước thể hiện hiệu ứng J-curve. Bài học rút ra là các ngân hàng trung ương trong khu vực ASEAN cần thận trọng với việc phá giá đồng tiền. Sự đánh đổi giữa các mục tiêu chính sách là hiện hữu và rõ ràng. Việc theo đuổi lợi thế cạnh tranh về giá thông qua tỷ giá có thể phải trả giá bằng sự bất ổn vĩ mô, suy giảm sản lượng và đời sống người dân bị ảnh hưởng do lạm phát.

5.2. Hàm ý chính sách cho việc ổn định kinh tế vĩ mô

Từ các kết quả trên, một số hàm ý chính sách được đề xuất. Thứ nhất, cần ưu tiên mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, đặc biệt là kiểm soát lạm phát. Một chính sách tỷ giá linh hoạt nhưng có quản lý, tránh những biến động lớn và đột ngột, có thể là phù hợp hơn. Thứ hai, các chính sách nâng cao năng lực cạnh tranh cần tập trung vào các yếu tố nền tảng thay vì dựa vào tỷ giá, như cải cách thể chế, phát triển nguồn nhân lực và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào các lĩnh vực công nghệ cao. Thứ ba, việc phối hợp chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa là cực kỳ quan trọng để đối phó với các cú sốc bên ngoài và duy trì sự ổn định chung của nền kinh tế.

5.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tương lai về tỷ giá hối đoái

Mặc dù đã đạt được những kết quả quan trọng, nghiên cứu vẫn có một số hạn chế. Thứ nhất, do hạn chế về dữ liệu, một số biến như chi tiêu và đầu tư không được phân tích cho tất cả các quốc gia. Thứ hai, mô hình tuyến tính như VECM có thể chưa nắm bắt hết các mối quan hệ phi tuyến tiềm ẩn trong nền kinh tế. Các nghiên cứu trong tương lai có thể khắc phục những điểm này bằng cách sử dụng các mô hình phi tuyến (như Threshold VAR) hoặc mở rộng bộ dữ liệu. Ngoài ra, việc phân tích tác động của biến động tỷ giá hối đoái đến các khía cạnh khác như thị trường tài chính, bất bình đẳng thu nhập cũng là những hướng nghiên cứu tiềm năng và hứa hẹn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, chính sách tỷ giá hối đoái đóng vai trò then chốt đối với sự ổn định kinh tế vĩ mô của các quốc gia đang phát triển. Sự biến động của tỷ giá không chỉ định hình năng lực cạnh tranh ngoại thương mà còn là kênh truyền dẫn trực tiếp các cú sốc tài chính toàn cầu vào thị trường nội địa. Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Liệu việc mất giá tiền tệ có thực sự tạo động lực mở rộng sản lượng và cải thiện cán cân thương mại hay sẽ kích hoạt vòng xoáy lạm phát và suy giảm tăng trưởng kinh tế.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là đo lường định lượng mức độ tác động của mất giá tiền tệ đến ba biến số vĩ mô trụ cột bao gồm tổng sản phẩm quốc nội, chỉ số giá tiêu dùng và cán cân thương mại. Không gian nghiên cứu bao quát 4 nền kinh tế tiêu biểu tại khu vực Đông Nam Á gồm Malaysia, Singapore, Thái Lan và Việt Nam trong khung thời gian 16 năm liên tục, từ quý 1 năm 2000 đến quý 4 năm 2015. Đây là giai đoạn các quốc gia này thực hiện tái cấu trúc cơ chế điều hành tỷ giá sau cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách tiền tệ kiểm soát lạm phát mục tiêu dưới 4% và tối ưu hóa thặng dư thương mại quốc tế. Nghiên cứu đánh dấu bước tiến mới khi đồng thời kiểm soát cả cú sốc chính sách tiền tệ và cú sốc năng suất, mang lại góc nhìn toàn diện cho công tác quản trị kinh tế vĩ mô khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nền tảng lý luận của đề tài được xây dựng dựa trên sự đối chiếu giữa trường phái kinh tế vĩ mô mở của Keynes và trường phái Cấu trúc mới. Quan điểm truyền thống của Keynes cho rằng việc đồng nội tệ giảm giá làm giảm giá hàng xuất khẩu và tăng giá hàng nhập khẩu, từ đó kích thích xuất khẩu ròng và mở rộng tổng cầu. Ngược lại, trường phái Cấu trúc mới lập luận rằng mất giá tiền tệ gây áp lực co hẹp sản lượng thông qua việc gia tăng gánh nặng nợ nước ngoài và đội chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu đầu vào.

Bên cạnh đó, đề tài ứng dụng điều kiện Marshall-Lerner nhằm kiểm tra xem tổng độ co giãn theo giá của xuất khẩu và nhập khẩu có vượt quá giá trị 1 để cải thiện cán cân thanh toán hay không. Đồng thời, lý thuyết đường cong chữ J của Stephen Magee được sử dụng để giải thích hiện tượng cán cân thương mại có xu hướng suy giảm trong ngắn hạn từ 2 đến 4 quý trước khi chuyển biến tích cực trong dài hạn. Mô hình tổng quát tích hợp 4 khái niệm then chốt gồm: tỷ giá thực hiệu lực, độ co giãn ngoại thương, cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ và hiệu chỉnh sai số vĩ mô.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn hóa theo quý từ hệ thống cơ sở dữ liệu Datastream và Thống kê Tài chính Quốc tế của Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Tổng quy mô mẫu bao gồm 64 quan sát định kỳ cho mỗi quốc gia trong toàn bộ giai đoạn 2000-2015. Phương pháp chọn mẫu áp dụng theo nguyên tắc lấy mẫu toàn bộ chuỗi thời gian có sẵn đảm bảo tính đồng nhất về cấu trúc kinh tế và độ mở thương mại.

Quy trình định lượng được thực hiện qua các bước chặt chẽ: kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller và Phillips-Perron để xác định tính dừng; kiểm định đồng liên kết Johansen ở mức ý nghĩa 5%; ước lượng mô hình Vector hiệu chỉnh sai số với hệ thống 10 biến nội sinh và 3 biến ngoại sinh; phân tích hàm phản ứng xung trong chu kỳ 10 quý và phân rã phương sai trong 20 quý. Mô hình Vector hiệu chỉnh sai số được lựa chọn thay thế cho mô hình tự hồi quy thông thường vì toàn bộ chuỗi số liệu đều dừng ở sai phân bậc 1 và tồn tại mối quan hệ đồng liên kết dài hạn, giúp loại trừ triệt để hiện tượng hồi quy giả mạo mà vẫn lưu giữ trọn vẹn thông tin dài hạn của chuỗi dữ liệu gốc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả kiểm định cho thấy cú sốc mất giá tiền tệ tạo ra tác động làm suy giảm tổng sản phẩm quốc nội thực tế tại toàn bộ 4 quốc gia khảo sát. Mức độ suy giảm sản lượng ghi nhận rõ nét nhất trong giai đoạn 3 đến 5 quý đầu tiên sau cú sốc, với biên độ sụt giảm từ 0.2% đến 0.5% tùy thuộc vào đặc thù kinh tế của từng nước.

Thứ hai, hiện tượng gia tăng áp lực lạm phát xuất hiện đồng loạt tại 100% các nền kinh tế được phân tích. Khi tỷ giá thực hiệu lực sụt giảm, chỉ số giá tiêu dùng tăng nhanh ngay từ quý thứ 2, phản ánh mức độ truyền dẫn tỷ giá rất mạnh mẽ vào mặt bằng giá cả trong nước.

Thứ ba, tác động của mất giá tiền tệ lên cán cân thương mại có sự phân hóa sâu sắc. Tại Malaysia, cán cân thương mại được cải thiện bền vững trong cả ngắn hạn và dài hạn với mức tăng trưởng thặng dư đạt khoảng 1.5%. Tại Việt Nam, cán cân thương mại cải thiện nhẹ trong 2 quý đầu rồi nhanh chóng trở về mức cân bằng ban đầu. Trái lại, tại Singapore và Thái Lan, cán cân thương mại xấu đi đáng kể trong 4 quý đầu trước khi phục hồi mạnh mẽ sau quý thứ 6, hoàn toàn phù hợp với quy luật đường cong chữ J.

Thứ tư, kết quả phân rã phương sai khẳng định tỷ giá đóng góp từ 12% đến 28% vào việc giải thích sự biến động của sản lượng và cán cân thương mại tại Malaysia, Thái Lan và Việt Nam trong chu kỳ 20 quý.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến sản lượng sụt giảm và lạm phát gia tăng bắt nguồn từ cơ cấu kinh tế phụ thuộc lớn vào việc nhập khẩu nguyên vật liệu, máy móc thiết bị phục vụ sản xuất. Khi đồng nội tệ mất giá, chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng vọt, làm suy yếu tổng cung và kéo lạm phát chi phí đẩy tăng cao. Kết quả này củng cố các bằng chứng thực nghiệm của Yildirim và Ivrendi năm 2016 tại các thị trường mới nổi, đồng thời bác bỏ giả thuyết mở rộng sản lượng truyền thống của Keynes trong ngắn hạn.

Quỹ đạo vận động của các biến số được phản ánh trực quan thông qua đồ thị hàm phản ứng xung và bảng phân rã phương sai 10 kỳ. Đồ thị cho thấy rõ đường dốc xuống của sản lượng và quỹ đạo hồi phục hình chữ J của cán cân thương mại tại Thái Lan và Singapore. Đối với Việt Nam, sự suy giảm nhanh chóng của hiệu ứng cải thiện thương mại chỉ sau khoảng 180 ngày cho thấy năng lực cạnh tranh hàng xuất khẩu vẫn chưa đủ mạnh để bù đắp chi phí nhập khẩu gia tăng trong dài hạn.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần duy trì cơ chế điều hành tỷ giá trung tâm linh hoạt, neo giá trị đồng nội tệ theo rổ 8 đồng tiền chủ chốt của các đối tác thương mại lớn. Mục tiêu cốt lõi là kiểm soát biên độ biến động tỷ giá danh nghĩa trong phạm vi an toàn từ 2% đến 3% mỗi năm, tránh các cú sốc phá giá đột ngột nhằm giảm thiểu nguy cơ nhập khẩu lạm phát.

Thứ hai, Bộ Tài chính phối hợp chặt chẽ với hệ thống ngân hàng thương mại phát triển thị trường công cụ tài chính phái sinh tiền tệ. Cần ban hành chính sách hỗ trợ chi phí giao dịch hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng quyền chọn, phấn đấu nâng tỷ lệ phòng ngừa rủi ro tỷ giá của các doanh nghiệp nhập khẩu quy mô vừa và nhỏ lên mức tối thiểu 45% trong giai đoạn 2026-2030.

Thứ ba, Bộ Công Thương khẩn trương triển khai chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ nội địa với lộ trình 5 năm. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ nội địa hóa của ngành dệt may và da giày từ mức 45% hiện nay lên trên 65%, qua đó giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu khi thị trường ngoại hối biến động.

Thứ tư, các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động đa dạng hóa đồng tiền thanh toán thương mại quốc tế. Doanh nghiệp cần cắt giảm tỷ trọng sử dụng đồng Đô la Mỹ trong thanh toán từ 75% xuống mức 50% trong vòng 3 năm tới, chuyển dịch dần sang thanh toán bằng đồng tiền của các đối tác nội khối Đông Nam Á để phân tán rủi ro tỷ giá hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm chuyên viên nghiên cứu và hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước cùng các bộ ngành kinh tế: Ứng dụng mô hình Vector hiệu chỉnh sai số và các kết quả phân rã phương sai để dự báo kịch bản lạm phát, từ đó thiết lập biên độ can thiệp thị trường ngoại hối định kỳ hàng quý chuẩn xác.

Nhóm Giám đốc Tài chính và chuyên viên quản trị rủi ro tại các doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Sử dụng các số liệu về độ trễ truyền dẫn tỷ giá từ 2 đến 6 quý để xây dựng kế hoạch dự trữ vốn lưu động, định giá hợp đồng ngoại thương và lựa chọn công cụ hedging tiền tệ tối ưu.

Nhóm chuyên viên phân tích vĩ mô tại các công ty chứng khoán, quỹ đầu tư và ngân hàng thương mại: Tham khảo phương pháp định lượng đa biến để đánh giá tác động của biến động tỷ giá đến dòng vốn đầu tư gián tiếp và hiệu quả kinh doanh của các nhóm ngành niêm yết trong chu kỳ 3 đến 5 năm.

Nhóm giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng toàn bộ khung lý thuyết, quy trình xử lý dữ liệu chuỗi thời gian trên phần mềm chuyên dụng và hệ thống 13 biến số kinh tế làm tài liệu tham khảo mẫu mực cho các công trình nghiên cứu khoa học tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Phá giá đồng nội tệ có chắc chắn giúp quốc gia tăng trưởng kinh tế không?

Không. Bằng chứng định lượng từ 64 quý tại 4 nền kinh tế Đông Nam Á chỉ ra rằng mất giá tiền tệ làm sản lượng sụt giảm từ 0.2% đến 0.5%. Do cơ cấu sản xuất phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu, chi phí đầu vào tăng cao làm suy giảm tổng cung nhanh hơn mức tăng của xuất khẩu.

Hiệu ứng đường cong chữ J diễn ra như thế nào tại các nước Đông Nam Á?

Hiện tượng đường cong chữ J được xác nhận rõ nét tại Singapore và Thái Lan. Cán cân thương mại xấu đi trong khoảng 2 đến 4 quý đầu do các hợp đồng thương mại chưa kịp điều chỉnh giá, sau đó mới phục hồi và thặng dư mạnh mẽ từ quý thứ 6 trở đi.

Tại sao mất giá tiền tệ luôn gây áp lực trực tiếp lên chỉ số giá tiêu dùng?

Tỷ giá tăng làm tăng giá nhập khẩu hàng tiêu dùng trực tiếp và chi phí nguyên vật liệu sản xuất trong nước. Với các quốc gia có tỷ lệ nhập khẩu trên 70% quy mô nền kinh tế, tác động truyền dẫn tỷ giá sẽ đẩy chỉ số giá tiêu dùng tăng nhanh ngay trong vòng 6 tháng.

Mô hình Vector hiệu chỉnh sai số mang lại ưu thế gì vượt trội trong nghiên cứu kinh tế lượng?

Mô hình xử lý triệt để tính không dừng của chuỗi dữ liệu sai phân bậc 1 và bảo toàn quan hệ cân bằng dài hạn thông qua kiểm định đồng liên kết Johansen. Điều này loại bỏ hoàn toàn hiện tượng hồi quy giả mạo mà phương pháp bình phương tối thiểu thông thường dễ mắc phải.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ cần làm gì để ứng phó với rủi ro tỷ giá biến động?

Doanh nghiệp cần chủ động trích lập quỹ dự phòng rủi ro tỷ giá tương đương 5% đến 10% giá trị hợp đồng, tăng cường sử dụng các công đồng phái sinh kỳ hạn và đàm phán chia sẻ rủi ro biến động tỷ giá trong hợp đồng thương mại quốc tế.

Kết luận

• Công trình chứng minh nhất quán rằng mất giá tiền tệ gây suy giảm sản lượng và kích hoạt lạm phát tại cả 4 quốc gia Đông Nam Á.
• Cán cân thương mại tuân theo quy luật đường cong chữ J tại Singapore và Thái Lan, trong khi Malaysia duy trì thặng dư và Việt Nam chỉ cải thiện trong ngắn hạn.
• Tỷ giá hối đoái đóng vai trò trọng yếu khi giải thích tới 28% biến động của các chỉ số vĩ mô trong chu kỳ 20 quý.
• Đóng góp khoa học nổi bật của luận văn là kiểm soát đồng thời cú sốc chính sách tiền tệ và cú sốc năng suất trên hệ thống dữ liệu 16 năm.
• Trong giai đoạn tới, các nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng chuỗi dữ liệu sau năm 2015 và tích hợp thêm phương pháp ước lượng phi tuyến để nhận diện các tác động bất đối xứng của tỷ giá.

Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và chuyên viên tài chính hãy khai thác ngay nguồn cơ sở dữ liệu định lượng và mô hình thực nghiệm chuyên sâu trong luận văn này để nâng cao hiệu quả phân tích vĩ mô và tối ưu hóa chiến lược quản trị rủi ro tỷ giá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu. Chương 2: Khung lý thuyết và các bằng chứng thực nghiệm. Chương 3: Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu.

Chương 5: Kết luận và kiến nghị. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM 2. Tỷ giá hối đoái Tỷ giá hối đoái giữa hai tiền tệ là tỷ giá mà tại đó một đồng tiền này sẽ được trao đổi cho một đồng tiền khác. Nó cũng được coi là giá cả đồng tiền của một quốc gia được biểu hiện bởi một tiền tệ khác.

Một tỷ giá hối đoái dựa trên thị trường sẽ thay đổi bất cứ khi nào các giá trị của một trong hai tiền tệ thành phần thay đổi. Một đồng tiền sẽ có xu hướng trở nên có giá trị hơn bất cứ khi nào nhu cầu cho nó lớn hơn lượng cung có sẵn. Nó sẽ trở nên ít có giá trị bất cứ khi nào nhu cầu thấp hơn lượng cung cấp có sẵn. Chính vì thế, mỗi quốc gia quản lý giá trị đồng tiền của mình thông qua các cơ chế khác nhau.

Điều đó quyết định chế độ tỷ giá hối đoái mà quốc gia sẽ áp dụng cho đồng tiền của mình. Theo đó, tiền có thể được thả nổi tự do, bị chốt hay cố định, hoặc kết hợp cả hai (chế độ tỷ giá thả nổi có kiểm soát). Tỷ giá hối đoái cố định hay còn gọi là tỷ giá hối đoái neo, là tỷ giá hối đoái mà được giữ cố định trong một thời gian dài với biên độ dao động nhỏ ở mức cho phép. Trong đó, giá trị của một đồng tiền được gắn với giá trị của một đồng tiền khác hay với một rổ các đồng tiền khác, hay với một thước đo giá trị khác, như vàng chẳng hạn.

Khi giá trị tham khảo tăng hoặc giảm, thì giá trị của đồng tiền neo vào cũng tăng hoặc giảm. Ngân hàng trung ương (NHTW) sẽ can thiệp để giữ cho tỷ giá ổn định bằng cách bán ngoại tệ ra khi tỷ giá tăng và mua ngoại tệ vào khi tỷ giá giảm để kéo giá ngoại tệ lên. Chế độ tỷ giá thả nổi hay còn gọi là chế độ tỷ giá linh hoạt là một chế độ trong đó giá trị của một đồng tiền được phép dao động trên thị trường ngoại hối. Hay nói cách khác, chế độ tỷ giá hối đoái ở mỗi quốc gia và mỗi thời kỳ có thể khác nhau, song về cơ bản là chế độ tỷ giá thả nổi theo đó thị trường quy định những biến động của tỷ giá hối đoái.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Chế độ tỷ giá thả nổi có điều tiết là một chế độ tỷ giá hối đoái nằm giữa hai chế độ thả nổi và cố định, theo đó tiền được quản lý theo chế độ tỷ giá thả nổi, nhưng chính phủ sẽ can thiệp để tỷ giá không hoàn toàn phản ứng theo thị trường. Các nước thực thi chế độ tỷ giá thả nổi có quản lý nhưng có sự khác nhau về hình thức thả nổi và hình thức can thiệp. Một nước có nền kinh tế thị trường tương đối phát triển và hoàn hảo về một thị trường ngoại hối, thường áp dụng chế độ thả nổi với sự can thiệp rất ít của nhà nước. Một thị trường ngoại hối hoàn chỉnh với các quy chế quản lý ngoại hối chặt chẽ và các thành phần có đủ khả năng tham gia thị trường sẽ góp phần hình thành nên một mức tỷ giá hợp lý thể hiện đúng tương quan sức mạnh đồng tiền trên thế giới.

Điều kiện Marshall-Lerner Theo điều kiện Marshall-Lerner (ML) để cho việc mất giá tiền tệ có tác động tích cực tới cán cân thanh toán, thì giá trị tuyệt đối của tổng hai độ co dãn theo giá cả của xuất khẩu và độ co giãn theo giá cả của nhập khẩu phải lớn hơn 1. Điều kiện này đặt theo tên của hai học giả kinh tế đã phát hiện ra nó, đó là Alfred Marshall và Abba Lerner. Phá giá dẫn tới giảm giá hàng xuất khẩu định danh bằng ngoại tệ, do đó nhu cầu đối với hàng xuất khẩu (ngoại nhu) tăng lên. Đồng thời, giá hàng nhập khẩu định danh bằng nội tệ trở nên cao hơn, làm giảm nhu cầu đối với hàng nhập khẩu.

Hiệu quả ròng của phá giá đối với cán cân thanh toán tùy thuộc vào các độ co giãn theo giá. Nếu hàng xuất khẩu co giãn theo giá, thì tỷ lệ tăng lượng cầu về hàng hóa sẽ lớn hơn tỷ lệ giảm giá; do đó, kim ngạch xuất khẩu sẽ tăng. Tương tự, nếu hàng nhập khẩu co giãn theo giá, thì chi cho nhập khẩu hàng hóa sẽ giảm. Cả hai điều này đều góp phần cải thiện cán cân thanh toán.

Phương trình tính toán cán cân thanh toán có dạng như sau: B= Xp – M Trong đó B là cán cân thanh toán, X là khối lượng xuất khẩu, M là chi tiêu cho nhập khẩu và p là mức giá quốc tế, Mất giá tiền tệ sẽ cải thiện cán cân thanh toán khi: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 <0 Giả định rằng độ co giãn của nhập khẩu Em theo giá cả không đổi, bất đẳng thức trên có thể viết thành: 1+ − <0 Nếu cán cân thanh toán ban đầu bằng 0, M = pX thì 1+ − <0 / /+/ />1 Với giả định rằng thu nhập khả dụng của người tiêu dùng không thay đổi theo giá cả. Tuy nhiên, một số bằng chứng thực nghiệm đã chứng minh điều kiện ML không được đáp ứng trong thực tế, Goldstein và Kahn (1985) chứng minh rằng tổng hệ số co giãn trong dài hạn (lớn hơn 2 năm) luôn lớn hơn 1 trong khi đó tổng hệ số co giãn trong ngắn hạn (dưới 6 tháng) có xu hướng tiến gần đến 1. Tương tự, Bahmani - Oskooee và các cộng sự (2013) cũng không tìm thấy điều kiện ML được đáp ứng trong thực tế. Đường cong chữ J Đường cong J là một đường mô tả hiện tượng tài khoản vãng lai của một quốc gia sụt giảm ngay sau khi quốc gia này xảy ra mất giá tiền tệ và phải một thời gian sau tài khoản vãng lai mới bắt đầu được cải thiện.

Quá trình này nếu biểu diễn bằng đồ thị sẽ cho một hình giống chữ cái J. Khi mất giá tiền tệ xảy ra tại t 1 Cán cân mậu dịch 0 Đường cong J t1 Thời gian Hình 2.1: Đường cong chữ J LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Các lý luận kinh tế học nói rằng khi mất giá tiền tệ xảy ra, giá hàng xuất khẩu định danh bằng ngoại tệ trở nên thấp đi trong khi giá hàng nhập khẩu định danh bằng nội tệ tăng lên. Vì thế, đất nước sẽ tăng xuất khẩu và giảm nhập khẩu. Kết quả là cán cân vãng lai (xuất khẩu trừ đi nhập khẩu) sẽ được cải thiện.

Tuy nhiên, trong thực tế, về phía cầu, hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra dựa trên các hợp đồng, vì thế lượng hàng xuất nhập khẩu không thay đổi đồng thời với thay đổi giá cả (do tỷ giá thay đổi). Còn về phía cung, việc điều chỉnh trang thiết bị sản xuất để sản xuất thêm hàng xuất khẩu cần thời gian. Tóm lại, chính sự thay đổi giá cả và thay đổi khối lượng hàng hóa không diễn ra đồng thời là nguyên nhân trực tiếp của hiện tượng Đường cong J. Mô hình Mundell-Fleming hay mô hình IS-LM Đây là mô hình lý thuyết được Robert Mundell và Marcus Fleming phát triển một cách độc lập trong những năm 1960.

Mô hình kinh tế học vĩ mô sử dụng 2 đường IS và LM để phân tích tác động của các chính sách kinh tế vĩ mô được thực hiện trong một nền kinh tế mở. Mô hình cho thấy mối quan hệ giữa sản lượng với tỷ giá hối đoái danh nghĩa trong ngắn hạn. Đường IS: Là đường biểu diễn các kết hợp của lãi suất (r) và sản lượng (Y) để thị trường hàng hóa cân bằng. Tức là chi tiêu thực tế bằng chi tiêu dự kiến Đường LM: là sự kết hợp của mọi lãi suất (r) và sản lượng (Y) để có sự cân bằng trên thị trường tiền tệ.

Mô hình IS*-LM*: Phản ánh quan hệ giữa sản lượng Y cân bằng với thị trường ngoại hối. e cân bằng ⇔ IS* = LM* Điều kiện của mô hình: - Sản lượng thực tế nhỏ hơn sản lượng tiềm năng. - Giá cố định - Nền kinh tế nhỏ, mở cửa. LM* e IS* Y0 Hình 2.2: Mô hình IS - LM cân bằng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Trong ngắn hạn, chi tiêu chính phủ tăng làm tăng chi tiêu hàng hóa trong nước (đường IS dịch chuyển sang phải trong khi đường LM đứng yên), dẫn đến đồng nội tệ lên giá so với ngoại tệ (do nhu cầu về đồng nội tệ lớn). Đồng nội tệ lên giá làm giảm xuất khẩu và tăng nhập khẩu. Trong dài hạn, sự gia tăng của tỷ giá hối đoái làm giảm xuất khẩu ròng, là nguyên nhân làm mất ảnh hưởng của sự mở rộng tổng cầu trong nước về hàng hóa và dịch vụ. Điều này làm triệt tiêu ảnh hưởng mở rộng ban đầu của chính sách tài chính và đưa lãi suất trong nước về mức lãi suất thế giới.

Trong ngắn hạn, dưới chế độ tỷ giá hối đoái thả nổi và vốn chu chuyển hoàn hảo thì chính sách tài chính hoàn toàn không có hiệu lực trong việc điều tiết tổng cầu của nền kinh tế.  Ảnh hưởng của chính sách tiền tệ mở rộng Để tăng sản lượng Y thì chính phủ tăng cung tiền làm lãi suất trong nước tạm thời giảm xuống so với lãi suất nước ngoài, tạo ra một dòng vốn lớn chảy ra nước ngoài. Chính sách tiền tệ mở rộng làm đường LM dịch chuyển sang phải, còn đường IS thì đứng yên. Nhà đầu tư trong nước tìm cách chuyển từ đồng nội tệ sang đồng ngoại tệ, làm giá của đồng nội tệ giảm.

Trong dài hạn, tỷ giá hối đoái giảm làm tăng xuất khẩu và làm giảm nhập khẩu. Việc chuyển đổi đồng nội tệ sang đồng ngoại tệ diễn ra cho đến khi tỷ giá hối đoái giảm đủ để lãi suất trong nước tăng ngang bằng với lãi suất nước ngoài. Trong ngắn hạn, với tỷ giá hối đoái thả nổi và vốn chu chuyển hoàn hảo thì chính sách tiền tệ là có hiệu quả.  Ảnh hưởng của chính sách hạn chế thương mại Chính phủ dùng biện pháp hạn chế thương mại: Chính phủ cắt giảm nhu cầu về hàng nhập khẩu bằng cách đặt ra hạn ngạch nhập khẩu hoặc thuế quan.

Xuất khẩu ròng bằng xuất khẩu trừ đi nhập khẩu, giảm nhập khẩu sẽ làm cho tăng tỷ giá hối LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 đoái và tăng xuất khẩu ròng, đường xuất khẩu ròng dịch chuyển sang phải.