Luận văn thạc sĩ ueb nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm dệt may việt nam trong chuỗi giá trị toàn cầu

Luận văn thạc sĩ UEB phân tích nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm dệt may Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Vũ Thị Thu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Việt Khôi
• Trường học: Đại học Kinh tế - ĐHQGHN
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Nâng Cao Giá Trị Gia Tăng Của Sản Phẩm Dệt May Việt Nam Trong Chuỗi Giá Trị Toàn Cầu
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Dự kiến những đóng góp mới của đề tài
• Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Giá trị gia tăng
• 1.3. Lý thuyết về chuỗi giá trị và chuỗi giá trị ngành dệt may
• 1.3.1. Chuỗi giá trị
• 1.3.2. Chuỗi giá trị ngành dệt may
• 1.3.2.1. Bản chất và các giai đoạn/mắt xích trong chuỗi giá trị ngành dệt may
• 1.3.2.1.1. Bản chất của chuỗi giá trị
• 1.3.2.1.2. Các giai đoạn/mắt xích trong chuỗi giá trị ngành dệt may
• 1.4. Kinh nghiệm tham gia chuỗi giá trị dệt may toàn cầu của Hàn Quốc
• 1.4.1. Quá trình tham gia chuỗi giá trị dệt may của Hàn Quốc
• 1.4.2. Bài học kinh nghiệm
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.1.1. Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu
• 2.1.2. Phương pháp phân tích SWOT
• 2.1.3. Phương pháp kế thừa
• 2.1.4. Phương pháp so sánh
• 2.1.5. Phương pháp tính giá trị gia tăng
• 2.1.6. Phương pháp phỏng vấn sâu
• 2.2. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.1. Cách tiếp cận nghiên cứu
• 2.2.2. Khung khổ phân tích
• 3. CHƯƠNG 3: NGÀNH DỆT MAY VIỆT NAM TRONG CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU
• 3.1. Thực trạng tham gia của ngành dệt may Việt Nam vào các giai đoạn của chuỗi giá trị dệt may toàn cầu
• 3.1.1. Khâu thiết kế sản phẩm
• 3.1.2. Cung cấp bông, xơ và sợi
• 3.1.3. Các doanh nghiệp dệt, nhuộm và hoàn tất
• 3.1.4. Các doanh nghiệp cắt may
• 3.1.5. Hoạt động xuất khẩu, marketing và phân phối
• 3.2. Nghiên cứu trường hợp Công ty Cổ phần – Tổng công ty may Bắc Giang
• 3.2.1. Tổng quan về Công ty Cổ phần – Tổng công ty may Bắc Giang
• 3.2.2. Phân tích giá trị gia tăng trong khâu sản xuất gia công qua hai dòng sản phẩm chính – áo Jacket và quần
• 3.3. Khả năng nâng cao giá trị gia tăng của dệt may Việt Nam
• 3.3.1. Phân tích SWOT ngành dệt may Việt Nam
• 3.3.2. Một số nhận xét, đánh giá
• 4. CHƯƠNG 4: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO GIÁ TRỊ GIA TĂNG CỦA SẢN PHẨM DỆT MAY VIỆT NAM
• 4.1. Chuyển đổi phương thức sản xuất CMT sang FOB, ODM, OBM
• 4.2. Đầu tư cho khâu thiết kế sản phẩm và xuất nhập khẩu
• 4.3. Hoàn thiện mạng lưới marketing và phân phối
• 4.4. Phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ
• 4.5. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm dệt may Việt Nam

Ngành dệt may Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua, đóng góp lớn vào nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên, giá trị gia tăng của sản phẩm dệt may vẫn còn thấp so với tiềm năng. Việc nâng cao giá trị gia tăng không chỉ giúp tăng cường sức cạnh tranh mà còn tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.

1.1. Tình hình hiện tại của ngành dệt may Việt Nam

Ngành dệt may Việt Nam hiện đang chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu, nhưng giá trị gia tăng vẫn chưa tương xứng. Các sản phẩm chủ yếu là gia công, dẫn đến lợi nhuận thấp cho doanh nghiệp.

1.2. Vai trò của chuỗi giá trị toàn cầu trong ngành dệt may

Chuỗi giá trị toàn cầu đóng vai trò quan trọng trong việc xác định vị trí của sản phẩm dệt may Việt Nam. Sự tham gia vào chuỗi giá trị này giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ và thị trường mới.

II. Thách thức trong việc nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm dệt may

Mặc dù có nhiều cơ hội, ngành dệt may Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ các nước khác, chất lượng sản phẩm chưa cao và thiếu nguồn lực đầu tư cho nghiên cứu và phát triển.

2.1. Cạnh tranh từ các nước trong khu vực

Các nước như Trung Quốc, Bangladesh đang có lợi thế về giá cả và quy mô sản xuất, tạo ra áp lực lớn cho ngành dệt may Việt Nam.

2.2. Chất lượng sản phẩm và công nghệ sản xuất

Chất lượng sản phẩm dệt may Việt Nam chưa đáp ứng được yêu cầu cao của thị trường quốc tế, trong khi công nghệ sản xuất còn lạc hậu.

III. Phương pháp nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm dệt may

Để nâng cao giá trị gia tăng, ngành dệt may Việt Nam cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm chuyển đổi từ gia công sang sản xuất theo nhãn hiệu riêng, đầu tư vào thiết kế sản phẩm và cải thiện quy trình sản xuất.

3.1. Chuyển đổi phương thức sản xuất

Chuyển đổi từ gia công (CMT) sang sản xuất theo nhãn hiệu riêng (OBM) giúp tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm.

3.2. Đầu tư vào thiết kế và phát triển sản phẩm

Đầu tư vào thiết kế sản phẩm không chỉ nâng cao chất lượng mà còn tạo ra sự khác biệt trên thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp nâng cao giá trị gia tăng đã mang lại kết quả tích cực cho nhiều doanh nghiệp dệt may. Các doanh nghiệp này đã cải thiện được chất lượng sản phẩm và tăng trưởng doanh thu.

4.1. Nghiên cứu trường hợp Công ty Cổ phần Tổng công ty may Bắc Giang

Công ty đã áp dụng các phương pháp nâng cao giá trị gia tăng và đạt được những kết quả khả quan trong sản xuất và xuất khẩu.

4.2. Kết quả từ các doanh nghiệp khác trong ngành

Nhiều doanh nghiệp khác cũng đã thành công trong việc nâng cao giá trị gia tăng thông qua cải tiến quy trình sản xuất và đầu tư vào công nghệ.

V. Kết luận và tương lai của ngành dệt may Việt Nam

Ngành dệt may Việt Nam có nhiều cơ hội để phát triển và nâng cao giá trị gia tăng. Tuy nhiên, cần có sự đồng bộ trong các giải pháp và chính sách để hỗ trợ doanh nghiệp trong việc cải thiện chất lượng và sức cạnh tranh.

5.1. Tương lai của ngành dệt may trong chuỗi giá trị toàn cầu

Ngành dệt may Việt Nam cần tiếp tục cải thiện để nắm bắt cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do và xu hướng tiêu dùng mới.

5.2. Đề xuất chính sách hỗ trợ cho ngành dệt may

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để thúc đẩy đầu tư vào công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngành dệt may.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành dệt may Việt Nam là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực, đóng góp quan trọng vào GDP và giải quyết việc làm cho khoảng 2,5 triệu lao động, chiếm 25% lao động khu vực công nghiệp. Từ năm 2007 đến 2014, kim ngạch xuất khẩu dệt may tăng gấp hơn 3 lần, đạt khoảng 24 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng trên 20% mỗi năm. Tuy nhiên, giá trị gia tăng của sản phẩm dệt may Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu còn thấp, chủ yếu do Việt Nam tham gia vào khâu sản xuất gia công (cắt may) với tỷ lệ giá trị gia tăng chỉ chiếm khoảng 3-5% giá bán sản phẩm cuối cùng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ mức độ tham gia của Việt Nam vào từng công đoạn trong chuỗi giá trị ngành dệt may toàn cầu, phân tích nguyên nhân khiến giá trị gia tăng còn thấp, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm dệt may Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam trong giai đoạn từ khi Việt Nam gia nhập WTO (2007) đến năm 2015.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, đặc biệt sau khi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) được ký kết, tạo ra nhiều cơ hội và thách thức cho ngành dệt may Việt Nam. Việc nâng cao giá trị gia tăng không chỉ giúp tăng sức cạnh tranh mà còn góp phần phát triển bền vững ngành dệt may trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng lý thuyết chuỗi giá trị toàn cầu của Michael Porter (1985) và các nghiên cứu của Kaplinsky (2000) về chuỗi giá trị ngành dệt may. Chuỗi giá trị được hiểu là tổng hợp các hoạt động từ thiết kế, cung cấp nguyên liệu, sản xuất, xuất khẩu, marketing đến phân phối sản phẩm, trong đó mỗi công đoạn tạo ra giá trị gia tăng khác nhau.

Hai loại chuỗi giá trị chính được phân biệt là chuỗi giá trị do người bán chi phối và chuỗi giá trị do người mua chi phối. Ngành dệt may thuộc chuỗi giá trị do người mua chi phối, với sự phân công lao động quốc tế rõ rệt: các nước thu nhập cao tập trung vào thiết kế, marketing và phân phối, trong khi các nước có nguồn lao động dồi dào và chi phí thấp như Việt Nam chủ yếu tham gia khâu sản xuất gia công.

Các khái niệm chính bao gồm: giá trị gia tăng (VA), các phương thức sản xuất CMT (Cut-Make-Trim), FOB (Free on Board), ODM (Original Design Manufacturing), OBM (Original Brand Manufacturing), và phân tích SWOT (điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các báo cáo ngành, số liệu thống kê của Bộ Công Thương, Tổng cục Hải quan, Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), các doanh nghiệp dệt may, đặc biệt là Công ty cổ phần – Tổng công ty may Bắc Giang. Dữ liệu bao gồm kim ngạch xuất nhập khẩu nguyên phụ liệu, giá trị xuất khẩu, chi phí sản xuất và giá trị gia tăng từng công đoạn.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng, gồm:

• Phân tích tài liệu và tổng hợp số liệu thống kê.
• Phân tích SWOT để đánh giá nội lực và môi trường ngành dệt may Việt Nam.
• Phương pháp so sánh mức độ tham gia và giá trị gia tăng qua các công đoạn trong chuỗi giá trị.
• Phương pháp tính giá trị gia tăng dựa trên công thức VA = Giá trị sản xuất (GO) – Chi phí trung gian (IC).
• Phỏng vấn sâu với các chuyên gia trong ngành dệt may quốc tế và trong nước nhằm thu thập nhận định về giá trị gia tăng và khả năng nâng cấp chuỗi giá trị.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm số liệu của toàn ngành dệt may Việt Nam và nghiên cứu trường hợp cụ thể tại Công ty cổ phần – Tổng công ty may Bắc Giang với khoảng 12.000 lao động, năng lực sản xuất 13 triệu sản phẩm/năm. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và khả năng cung cấp dữ liệu chi tiết.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2007-2015, phù hợp với bối cảnh Việt Nam gia nhập WTO và chuẩn bị hội nhập sâu rộng hơn qua các FTA.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ tham gia chuỗi giá trị: Việt Nam chủ yếu tham gia vào khâu cắt và may (gia công), chiếm khoảng 85% sản lượng xuất khẩu theo phương thức CMT, với giá trị gia tăng chỉ chiếm 3-5% giá bán sản phẩm. Các khâu thiết kế, marketing, phân phối gần như chưa tham gia hoặc rất hạn chế.

2. Giá trị gia tăng trong khâu sản xuất gia công: Tại Công ty may Bắc Giang, giá trị gia tăng (giá CMT) cho sản phẩm áo Jacket dao động từ 9-12 USD/chiếc, chiếm khoảng 3-4% giá bán cuối cùng. Với sản phẩm quần, giá trị gia tăng tương tự chiếm khoảng 3-5%. Chi phí nguyên phụ liệu chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 20-25% giá bán sản phẩm.

3. Phụ thuộc nguyên phụ liệu nhập khẩu: Việt Nam chỉ đáp ứng khoảng 2% nhu cầu bông trong nước, phần lớn nguyên phụ liệu phải nhập khẩu từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan. Kim ngạch nhập khẩu nguyên phụ liệu ngành dệt may tăng gấp gần 3 lần từ 6,36 tỷ USD năm 2007 lên 15,8 tỷ USD năm 2014.

4. Điểm mạnh và điểm yếu ngành dệt may Việt Nam: Điểm mạnh gồm nguồn lao động dồi dào, chi phí thấp, chính trị ổn định, quan hệ thương mại quốc tế mở rộng. Điểm yếu là thiếu sự phát triển ngành công nghiệp phụ trợ, năng lực thiết kế yếu, thiếu liên kết doanh nghiệp, hạn chế về công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính khiến giá trị gia tăng thấp là do Việt Nam chủ yếu tham gia vào công đoạn gia công thâm dụng lao động với phương thức CMT, chưa chủ động trong việc cung cấp nguyên phụ liệu và thiết kế sản phẩm. Sự phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu làm giảm khả năng kiểm soát chi phí và chất lượng, đồng thời hạn chế khả năng nâng cao giá trị gia tăng.

So sánh với kinh nghiệm của Hàn Quốc, quốc gia này đã phát triển chuỗi giá trị dệt may toàn diện hơn, từ sản xuất nguyên liệu, thiết kế đến phân phối, nhờ chính sách hỗ trợ của nhà nước, phát triển công nghiệp phụ trợ và liên kết các tập đoàn lớn (Chaebol). Hàn Quốc cũng chú trọng đầu tư vào thiết kế và marketing, hai khâu mang lại giá trị gia tăng cao nhất.

Việc Việt Nam chưa tham gia sâu vào các khâu thiết kế, marketing và phân phối khiến ngành dệt may khó nâng cao giá trị gia tăng và vị thế trên thị trường quốc tế. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ trọng giá trị gia tăng theo từng công đoạn trong chuỗi giá trị, so sánh giữa Việt Nam và các nước phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuyển đổi phương thức sản xuất từ CMT sang FOB, ODM, OBM

   • Mục tiêu: Tăng tỷ lệ giá trị gia tăng trong sản phẩm dệt may.
   • Thời gian: Trung hạn (3-5 năm).
   • Chủ thể: Doanh nghiệp dệt may, Hiệp hội Dệt may Việt Nam, Bộ Công Thương.
   • Hành động: Tăng cường năng lực quản lý, tài chính để chủ động mua nguyên phụ liệu, tham gia thiết kế sản phẩm, xây dựng thương hiệu riêng.

2. Đầu tư phát triển khâu thiết kế và xuất nhập khẩu

   • Mục tiêu: Nâng cao năng lực thiết kế, đáp ứng xu hướng thị trường và tăng giá trị gia tăng.
   • Thời gian: Ngắn hạn đến trung hạn (1-3 năm).
   • Chủ thể: Doanh nghiệp, cơ sở đào tạo, nhà nước.
   • Hành động: Thu hút nhân tài thiết kế, đào tạo chuyên sâu, xây dựng hệ thống thông tin thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

3. Hoàn thiện mạng lưới marketing và phân phối

   • Mục tiêu: Mở rộng thị trường, giảm sự phụ thuộc vào nhà buôn nước ngoài.
   • Thời gian: Trung hạn (2-4 năm).
   • Chủ thể: Doanh nghiệp, Hiệp hội Dệt may, Bộ Công Thương.
   • Hành động: Tổ chức hội chợ thương mại quốc tế, xây dựng thương hiệu Việt Nam, thiết lập quan hệ trực tiếp với nhà bán lẻ quốc tế.

4. Phát triển ngành công nghiệp phụ trợ

   • Mục tiêu: Tăng tỷ lệ nội địa hóa nguyên phụ liệu, giảm chi phí nhập khẩu.
   • Thời gian: Dài hạn (5-10 năm).
   • Chủ thể: Nhà nước, doanh nghiệp, nhà đầu tư FDI.
   • Hành động: Chính sách ưu đãi đầu tư, hỗ trợ kỹ thuật, quy hoạch vùng nguyên liệu, phát triển cây bông và sản xuất sợi trong nước.

5. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

   • Mục tiêu: Cung cấp nhân lực có kỹ năng thiết kế, quản lý, vận hành máy móc hiện đại.
   • Thời gian: Liên tục, ưu tiên ngắn và trung hạn.
   • Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo nghề.
   • Hành động: Nâng cao chất lượng đào tạo, hợp tác quốc tế, đào tạo lại công nhân, phát triển đội ngũ thiết kế và quản lý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Doanh nghiệp dệt may Việt Nam

   • Lợi ích: Hiểu rõ vị trí và vai trò trong chuỗi giá trị toàn cầu, nhận diện điểm mạnh, điểm yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh.
   • Use case: Xây dựng chiến lược chuyển đổi phương thức sản xuất, phát triển thương hiệu riêng.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách

   • Lợi ích: Cơ sở khoa học để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển ngành dệt may, thúc đẩy công nghiệp phụ trợ và đào tạo nhân lực.
   • Use case: Thiết kế các chương trình ưu đãi đầu tư, đào tạo và xúc tiến thương mại.

3. Các tổ chức đào tạo và nghiên cứu

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo về thực trạng và xu hướng phát triển ngành dệt may, cơ sở để phát triển chương trình đào tạo phù hợp.
   • Use case: Xây dựng chương trình đào tạo thiết kế thời trang, quản lý sản xuất dệt may.

4. Nhà đầu tư và đối tác quốc tế

   • Lợi ích: Hiểu rõ tiềm năng và thách thức của ngành dệt may Việt Nam, đánh giá cơ hội hợp tác và đầu tư.
   • Use case: Định hướng đầu tư vào các khâu có giá trị gia tăng cao, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao giá trị gia tăng của ngành dệt may Việt Nam còn thấp?
   Giá trị gia tăng thấp do Việt Nam chủ yếu tham gia khâu gia công (cắt may) với tỷ lệ giá trị gia tăng chỉ khoảng 3-5%, còn các khâu thiết kế, marketing, phân phối chưa phát triển. Ngoài ra, sự phụ thuộc lớn vào nguyên phụ liệu nhập khẩu cũng làm giảm giá trị gia tăng.

2. Phương thức sản xuất nào giúp nâng cao giá trị gia tăng?
   Phương thức FOB, ODM và OBM giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong sản xuất, thiết kế và xây dựng thương hiệu, từ đó tăng giá trị gia tăng so với phương thức CMT truyền thống.

3. Ngành công nghiệp phụ trợ có vai trò thế nào?
   Ngành công nghiệp phụ trợ cung cấp nguyên phụ liệu chất lượng, giảm chi phí nhập khẩu và tăng tính chủ động trong sản xuất, góp phần nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của ngành dệt may.

4. Làm thế nào để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành dệt may?
   Cần đầu tư đào tạo bài bản, hợp tác quốc tế, nâng cao kỹ năng thiết kế, quản lý và vận hành máy móc hiện đại, đồng thời thu hút nhân tài trong và ngoài nước.

5. Việt Nam có thể học hỏi gì từ kinh nghiệm của Hàn Quốc?
   Hàn Quốc phát triển chuỗi giá trị toàn diện, chú trọng phát triển công nghiệp phụ trợ, thiết kế và marketing, đồng thời có chính sách hỗ trợ nhà nước và liên kết các tập đoàn lớn, giúp nâng cao giá trị gia tăng và vị thế ngành dệt may.

Kết luận

• Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu dệt may hàng đầu thế giới, nhưng giá trị gia tăng trong chuỗi giá trị còn thấp do chủ yếu tham gia khâu gia công (cắt may).
• Ngành dệt may Việt Nam phụ thuộc lớn vào nguyên phụ liệu nhập khẩu, chưa phát triển mạnh công nghiệp phụ trợ và các khâu thiết kế, marketing, phân phối.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc chuyển đổi phương thức sản xuất từ CMT sang FOB, ODM, OBM là cần thiết để nâng cao giá trị gia tăng.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ gồm phát triển công nghiệp phụ trợ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, hoàn thiện mạng lưới marketing và phân phối, cùng sự hỗ trợ chính sách của nhà nước.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các bước nâng cấp chuỗi giá trị ngành dệt may trong giai đoạn 2020-2030 nhằm tăng cường vị thế cạnh tranh và phát triển bền vững.

Các doanh nghiệp, nhà quản lý và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp nâng cao giá trị gia tăng, tận dụng cơ hội hội nhập và phát triển ngành dệt may Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong nhiề u năm trở laị đây , dệt may luôn là một trong những ngành xuất khẩu chiêḿ tỷ troṇ g lớn nhất trong cac măṭhang ̣ xuất khẩu cua Việt Nam. Tuy ́̀̉ nhiên, giá trị gia tăng cuả cac ́ sản phẩm trong nganh ̀ đaṭ đƣơc̣ chƣa ca o. Ngành dêṭ may Viêṭ Nam có rấ t nhiề u cơ hôị để phat́ triể n trong bôí canh ̉ mở rôṇ g thƣơng maị và hơp̣ tac nhƣ hiêṇ nay, đăc̣ biêṭ sau khi TPP đƣơc̣ ký kế t.

Ngoài ra, ́ Viêṭ Nam con ̀ có nhiề u lơị thế cho phat́ triể n nganh ̀ dêṭ may , môṭ trong lơị thế ́ có thể kể đế n là nguôn lơn ̀ lao đôṇ g dồ i dào. Trong chuỗi giá tri ̣ ̀ ̣ may , có sự chuyên môn hóa khá cao, mỗi công đoan/măt ̣ ́ xich ́ đƣơc̣ lam ơ cac quôc ́ gia khac ́ nhau tùy theo điều kiện và nguồn lực sản xuất của mỗi nƣớc. Khâu thiế t kếkiểu dang sản phẩm thƣờng ́ đƣơc̣ lam ̀ ở cac ́ trung tâm thơi trang lơn ́ taị Paris , London hay New York , vải đƣơc̣ san ̉ xuấ t chủ yế u ở Trung Quố c , Nhâṭ Ban, ̉ Hàn Quốc., môt ̣ sô ́ phu liêu ̣ ̣ ́ Đô, Thái Lan.Khâu gia công căt́ may đƣơc̣ thƣc̣ h iêṇ khác đƣợc sản xuấ t taị Ân tại một số nƣớc có nguồn lao động dồi dào và rꢀ nhƣ Trung Quốc, Campuchia va ̀ Viêṭ Nam. Sau khi hoan ̀ thiêṇ , sản phẩm lại đƣợc phân phối ra thị trƣờng bởi các công ty thƣơng maị có tiế ng.

Trong chuôĩ giá tri naỵ , các khâu mang lại giá trị ̀ gia tăng hay lơị nhuâṇ cao là thiêt́ kế và phân phố i san phẩm , khâu san xuất san ̉̉̉ phâm̉ chỉ mang laị giá tri ̣gia tăng rât́ thấ p trong khi hầu hết doanh nghiêp̣dêṭ may cua ̉ Viêṭ Nam tham gia vao ̀ khâu naỳ và s ản phẩm dệt may Việt Nam đƣợc xuấ t đi nhiề u nơi trên thế giơí nhƣng giá trịthu về́́t râ nho. ̉ Vì vậy, viêc̣ tim ̀ ra nhƣng ̃ nguyên nhân khiế n cho giá tri gia tăng cua ̉ cac ́ sản phẩ m dêṭ may Viêṭ Nam con ̀ thấ p và giaỉ phap ́ để phat́ triể n các sản phẩm cũng nhƣ nâng cao giá trị gia tăng sꢁ mang lại cho các doanh nghiệp Việt Nam nhiêu ̀ chuôĩ giá tri ̣toan ̀ cơ hôị hơn khi tham gia vao ̀ câu. ̀ 1 Đã có rấ t nhiề u c ông trinh ̀ nghiên cƣu ́ xung quanh vấ n đề nay ̀. Tuy nhiên, trong bố i canh ̉ toan ̀ cầ u hoa ́ và hôị nhâp̣ kinh tế quố c tế hiêṇ nay , môi trƣơng ̀ kinh doanh luôn biế n đôṇg và cac ́ cơ hôị cho phat́ triể n tât́ cả cac ́ nganh ̀ noí ̃ nhƣ ng ành dệt may nói riêng cũn g luôn có sƣ̣ thay đổ i.

Do vậy, viêc̣ chung cung tiế p tuc̣ nghiên cƣu ́ về vi ̣ ́ ̉ ̣ may Viêṭ Nam để đƣa ra đƣơc̣ nhƣng ́ nhằ m nâng cao vi tri đo trong chuôĩ giá tri toan ̃ giaỉ phap ̣ ̀ câu ̀ là rấ t cầ n thiết. Để đƣa ra đƣơc̣ môṭ sốgơịy giai phap giup nâng cao gia trịgia tăng cua cac ́̉́́́̉́ sản phẩm dêṭ may Viêṭ Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, đề tài sꢁ nghiên cứu và trả lời các câu hỏi sau: - Việt Nam đã tham gia vào từng công đoạn trong chuỗi giá trị của dệt may nhƣ thế nào? - Nguyên nhân khiế n cho gia tri ̣ ̣ ́ - Nhƣng ̃ giaỉ phap ́ naò có thể ́ ́ ̣ ̣ Nam nâng cao gia ́ trị gia tăng trong chuỗi giá trị? 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu: Làm rõ mức độ tham gia của Việt Nam vào từng công đoạn trong chuỗi giá trị ngành dệt may. Làm rõ các nguyên nhân khiến cho giá trị gia tăng của Việt Nam đạt đƣợc còn thấp và đề xuất một số giải pháp để giúp Việt Nam tham gia có hiệu quả hơn vào chuỗi giá trị ngành dệt may.

Nhiệm vụ nghiên cứu: 2 Để thực hiện đƣợc mục đích và trả lời đƣợc cho các câu hỏi nghiên cứu, nhiệm vụ đặt ra là: Tìm hiểu lý luận về chuỗi giá trị nói chung và chuỗi giá trị ngà nh dêṭ may noi ́ riêng. Đánh giá đƣợc mức độ tham gia của sản phẩm dệt may Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu và các giá trị gia tăng đạt đƣợc trong các khâu tham gia. Chỉ ra đƣợc những nguyên nhân cơ bản hay các yếu tố khiế n cho giá tri ̣ ̣ của các sản phẩm dệt may Viêṭ Nam trong chuôĩ giá tri ̣ toan ̀ cầu con thấ ̀ Xây dựng môṭsốgiai ̣ phap nhằm nâng cao gia trịgia tăng trong chuỗi gia tri ̣ ̣ ̉́́ ́ toàn cầu của các sản phẩm dệt may Viêṭ Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đꢀi tưꢁng nghiên cứu: Chuỗi giá trị dệt may toàn cầu và mức độ tham gia vào từng khâu tạo giá trị gia tăng trong chuỗi của dệt may Việt Nam.

Phꢂm vi nghiên cứu: - Về không gian: Nghiên cƣu ́ về các doanh nghiệp hoạt động trên lãnh thổ Việ t Nam. - Vềthơi gian: Tƣ khi ViêṭNam ̣ gia nhâp̣WTO (2007) đến 2015. ̀ ̀ ̀ Do giới hạn về thời gian, không thu thập đƣợc đầy đủ dữ liệu và giới hạn về trình độ nên trong luận văn này, tác giả sꢁ không tính trực tiếp giá trị gia tăng qua từng công đoạn trong chuỗi giá trị ngành dệt may Việt Nam đạt đƣợc mà đi sâu vào phân tích việc Việt Nam đã tham gia nhƣ thế nào vào từng công đoạn (mức độ 3 tham gia) và có đƣa ra ví dụ tính cụ thể giá trị gia tăng đạt đƣợc trong khâu cắt & may (gia công sản xuất) của Công ty cổ phần – tổng công ty may Bắc Giang. Đây cũng là công đoạn mà hầu hết các doanh nghiệp dệt may Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Dự kiến những đóng góp mới của đề tài. - Dựa vào lý luận về chuỗi giá trị và chuỗi giá trị ngành dệt may nói riêng, phân tích và làm rõ vị trí của sản phẩm dệt may Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. - Đánh giá thực trạng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu của Việt Nam hiện nay. Từ đó rút ra một số nguyên nhân dẫn đến giá trị gia tăng đạt đƣợc còn thấp và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm dệt may Việt Nam.

- Đƣa ra ví dụ minh họa về giá trị gia tăng đạt đƣợc trong khâu cắt & may – Trƣờng hợp Công ty cổ phần, tổng công ty may Bắc Giang. Kết cấu cua đềtai ̉ ̀ l Ngoài phần Mở đầ u, Kế t luâṇva ̀ Taì liêụtham khao,̉ đề tài gồm các chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở khoa học ́ và thiêt́ kế nghiên cƣu Chƣơng 2: Phƣơng phap ́ Chƣơng 3: Đánh giá khả năng nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm dêṭ may Viêṭ Nam trong chuôĩ giá tri ̣toàn cầu. Chƣơng 4: Đề xuấ t môṭ số giaỉ phap ́ nhằ m nâng cao giá tri gia tăng cua ̉ san ̉ phẩ m dêṭ may Viêṭ Nam. 4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC 1.

Tổng quan tình hình nghiên cứu Đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến chuỗi giá trị xuất khẩu ngành dệt may, có thể kể đến một số công trình nhƣ sau: - “Báo cáo ngành dệt may” của tac ́ giả Bùi Văn Tốt: Báo cáo đã đề cập khá đầy đủ về ngành dệt may trên Thế giới nói chung cũng nhƣ ngành dệt may ở Việt Nam nói riêng và chuỗi giá trị ngành dệt may. Ngoài ra có đề cập đến tình hình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp dệt may Việt Nam cũng nhƣ một số hiệp định, chính sách có liên quan và những ảnh hƣởng đến ngành dệt may Việt Nam. - “Tóm tắt nghiên cứu chính sách chuỗi giá trị ngành dệt may Việt Nam” của 2 tác giả Đặng Thị Tuyết Nhung và Đinh Công Khải. Bài nghiên cứu đề cập đến chuỗi giá trị dệt may toàn cầu và vị trí của ngành dệt may Việt Nam trong chuỗi giá trị đó về hoạt động sản xuất nguyên phụliêụđầu vào , cắt may, marketing và phân phối.

Từ đó đƣa ra các khuyến nghị chính sách cho ngành dệt may Việt Nam. - Bài “phân tích chuỗi giá trị xuất khẩu dệt may Việt Nam” của PGS.TS Hà Văn Hội, đăng trên Tạp chí khoa học ĐHQG Hà Nội, Kinh tế và Kinh doanh 28 (năm 2012), trang 49 - 59. Bài viết chỉ ra các giai đoạn cụ thể của chuỗi giá trị dệt may toàn cầu, phân tích các doanh nghiệp Việt Nam và chỉ ra những nguyên nhân làm cho giá trị gia tăng của ngành dệt may Việt Nam còn thấp trong chuỗi giá trị toàn cầu. - Báo cáo “Năng lưc̣hôịnhâp̣kinh ) tếquốc tếnganh dêṭmay , thơi trang theo ̀ ̀ điạ phương” của Ban quản lý dự án “Xây dựng năng lực quản lý và ̀ điều phối 5 hôị nhâp̣kinh tếquốc tế” do Văn phong ̀ uỷ b an quốc gia vềhơp̣tac ̣ kinh ́ tếquốc tế chủ trì.

Báo cáo đề cập đến tổng quan ngành dệt may Việt Nam về quá trình phát triển, cấ u truc ́ san ̉ xuấ t , sƣ̣ tăng trƣơng ̉ và phat́ triể n xuấ t khẩ u…Ngoaì ra , báo cáo cũng đề cập đến năng lƣc̣ hôị nhâp̣ cua ̉ nganh ̀ thơì trang Viêṭ Nam trong chuôĩ giá tri ̣toan ̀ câu, ̀ tƣ̀ đó đề xuấ t môṭ số giaỉ phap ́ nhằ m taí cấ u truc ́ nganh ̀ dêṭ may Viêṭ Nam. - Bài nghiên cứu “Tiế p câṇ chuôĩ giá tri ̣ cho viêc̣ nâng cấ p nganh ̀ d ệt may Việt ̃ Thi Bich Nam” của nhóm tác giả Trƣơng Hồng Trình , Nguyên ́ Thu , Nguyêñ Thanh Liêm đăng trên Tap̣ chí khoa hoc̣ và công nghê ̣ – Đaị hoc̣ Đà Nẵng – Số 2 (37). Bài viết giải thích sự chuyển đổi trong hệ thống sản xuất và thƣơng mại của ngành dệt may trên thế giới , phân tích và xác định chiến lƣợc nâng cấp ngành dêṭmay ViêṭNam ̣ chinh là sự dịch chuyển từ sản xuất gia công sang cac ́ ́ ́ phƣơng thƣć san ̉ xuấ t cao hơn : OEM và OBM.