Luận Văn Thạc Sĩ: Đánh Giá Chương Trình Tín Dụng Tái Canh Cà Phê Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Đắk Lắk

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu quả chương trình tín dụng tái canh cà phê tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Đắk Lắk.

• Tác giả: Lê Thị Lệ Thủy
• Người hướng dẫn: GS. Dapice Nguyễn Xuân Thành
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thẩm định chương trình tín dụng tái canh cà phê tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Vấn đề chính sách
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG TÁI CANH CÀ PHÊ VÀ KHUNG PHÂN TÍCH LỢI ÍCH – CHI PHÍ
• 2.1. Hoạt động tái canh cà phê
• 2.2. Khung phân tích lợi ích - chi phí
• 2.2.1. Phân tích tài chính
• 2.2.1.1. Lợi ích tài chính
• 2.2.1.2. Chi phí tài chính
• 2.2.1.3. Tiêu chuẩn đánh giá dự án
• 2.2.2. Phân tích kinh tế
• 2.2.2.1. Lợi ích kinh tế
• 2.2.2.2. Chi phí kinh tế
• 2.2.2.3. Xác định giá kinh tế
• 2.2.2.4. Tiêu chuẩn đánh giá dự án
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ TẢ SỐ LIỆU TÀI CHÍNH, KINH TẾ CỦA HOẠT ĐỘNG TÁI CANH CÀ PHÊ
• 3.1. Thông số tài chính
• 3.1.1. Thông số vĩ mô
• 3.1.2. Thông số kỹ thuật tái canh cà phê
• 3.1.3. Chi phí đầu tư
• 3.1.4. Nguồn vốn tài trợ và chi phí vốn
• 3.1.5. Chi phí hoạt động
• 3.1.6. Lợi ích ròng khi không có tái canh cà phê
• 3.1.7. Thuế phải nộp ngân sách và ưu đãi thuế
• 3.1.9. Lợi ích tài chính của tái canh cà phê
• 3.2. Thông tin phân tích kinh tế
• 3.2.1. Xác định giá kinh tế của cà phê xuất khẩu
• 3.2.2. Xác định giá kinh tế cho đầu vào của dự án
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH KINH TẾ
• 4.1. Kết quả phân tích
• 4.2. Phân tích độ nhạy và rủi ro
• 4.2.1. Phân tích độ nhạy
• 4.2.2. Phân tích mô phỏng Monte Carlo
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH
• 5.1. Kết quả phân tích
• 5.2. Phân tích độ nhạy và rủi ro
• 5.2.1. Phân tích độ nhạy một chiều
• 5.2.2. Phân tích độ nhạy hai chiều
• 5.2.3. Phân tích kịch bản
• 5.2.4. Phân tích mô phỏng Monte Carlo
• 5.2.5. Khả năng trả nợ của tái canh cà phê
• 5.2.5.1. Đánh giá phương thức cho vay của Agribank Đắk Lắk
• 5.2.5.2. Điều kiện vay vốn của Agribank
• 5.2.5.3. Phương án vay trả nợ cho tái canh cà phê
• 5.3. Phân tích phân phối
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 6.1. Hạn chế và hướng phát triển của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc thẩm định chương trình tín dụng tái canh cà phê tại Agribank Đắk Lắk. Nghiên cứu nhằm đánh giá tính khả thi của chương trình tín dụng này, đặc biệt trong bối cảnh nông nghiệp bền vững và phát triển kinh tế nông thôn. Tái canh cà phê là một vấn đề cấp thiết tại Đắk Lắk, nơi cây cà phê đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, việc giải ngân vốn vay cho tái canh còn hạn chế, đặt ra câu hỏi về hiệu quả của chương trình tín dụng này.

1.1 Bối cảnh

Đắk Lắk là vùng đất đỏ bazan, phù hợp cho cây cà phê robusta. Từ năm 1975, diện tích cà phê đã tăng từ 3.700 ha lên hơn 200.000 ha vào năm 2013. Tuy nhiên, nhiều vườn cà phê già cỗi, năng suất thấp, đòi hỏi tái canh. Chương trình tín dụng tái canh được triển khai nhằm hỗ trợ nông dân, nhưng tiến độ giải ngân chậm, chỉ đạt 3,66% nhu cầu vốn.

1.2 Vấn đề chính sách

Chương trình tái canh cà phê gặp nhiều thách thức, bao gồm việc nông dân không tiếp cận được vốn vay và Agribank Đắk Lắk đánh giá rủi ro cao. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tính khả thi kinh tế và tài chính của hoạt động tái canh, từ đó đề xuất chính sách hỗ trợ hiệu quả hơn.

II. Hoạt động tái canh cà phê

Tái canh cà phê là quá trình thay thế các vườn cà phê già cỗi bằng cây mới, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Quy trình này bao gồm các bước: chuẩn bị đất, luân canh cải tạo đất, trồng mới và chăm sóc. Mỗi bước đều đòi hỏi kỹ thuật và đầu tư vốn lớn, đặc biệt là giai đoạn trồng mới và chăm sóc.

2.1 Chuẩn bị đất

Giai đoạn này bao gồm việc nhổ bỏ cây cà phê già cỗi, cày bừa và bón vôi để cải tạo đất. Đây là bước quan trọng để đảm bảo đất sẵn sàng cho việc trồng mới.

2.2 Luân canh và cải tạo đất

Sau khi nhổ bỏ cây cũ, đất cần được nghỉ ngơi và trồng các cây ngắn ngày như cây họ đậu để tăng độ màu mỡ và ngăn ngừa sâu bệnh. Giai đoạn này kéo dài từ 1-2 năm.

2.3 Trồng mới

Trồng mới đòi hỏi lựa chọn cây giống chất lượng, kỹ thuật trồng đúng quy trình, và đầu tư phân bón. Đây là giai đoạn quyết định đến năng suất và chất lượng cà phê trong tương lai.

2.4 Chăm sóc

Sau khi trồng mới, cây cà phê cần được chăm sóc kỹ lưỡng trong 2 năm đầu để đảm bảo sinh trưởng tốt. Giai đoạn này đòi hỏi chi phí lớn và sự đầu tư thời gian của nông dân.

III. Phân tích kinh tế và tài chính

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích lợi ích - chi phí để đánh giá tính khả thi của tái canh cà phê. Kết quả cho thấy, tái canh cà phê khả thi về mặt kinh tế với NPVe là 145.447 VND và NPVf là 391.817 VND. Tuy nhiên, từ góc độ ngân hàng, hoạt động này không khả thi do dòng tiền âm trong 3 năm đầu.

3.1 Phân tích kinh tế

Phân tích kinh tế dựa trên lợi ích và chi phí toàn bộ nền kinh tế. Kết quả cho thấy tái canh cà phê mang lại lợi ích ròng cho nền kinh tế, đặc biệt là cho hộ nông dân.

3.2 Phân tích tài chính

Phân tích tài chính từ góc độ tổng đầu tư cho thấy, mặc dù tái canh cà phê có lợi nhuận, nhưng dòng tiền âm trong 3 năm đầu khiến ngân hàng đánh giá rủi ro cao. Điều này giải thích việc giải ngân chậm của Agribank Đắk Lắk.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu kết luận rằng tái canh cà phê khả thi về mặt kinh tế và mang lại lợi ích lớn cho nông dân. Tuy nhiên, từ góc độ tài chính, hoạt động này cần được hỗ trợ bởi các chính sách tín dụng phù hợp. Kiến nghị chính là Ngân hàng Nhà nước nên tái cấp vốn cho các ngân hàng thương mại với lãi suất thấp hơn và thời gian vay dài hơn để giảm rủi ro cho ngân hàng và khuyến khích nông dân tham gia tái canh.

4.1 Kiến nghị chính sách

Đề xuất chính sách tín dụng với thời gian vay tối thiểu 12 năm, ân hạn nợ gốc và lãi vay 8 năm, và thu hồi nợ gốc và lãi trong các năm còn lại. Điều này sẽ giúp giảm rủi ro cho ngân hàng và tăng tính khả thi tài chính cho nông dân.

4.2 Hạn chế và hướng phát triển

Nghiên cứu còn hạn chế trong việc đánh giá các yếu tố rủi ro khác như biến động giá cà phê và thời tiết. Hướng phát triển tiếp theo là mở rộng phân tích rủi ro và đánh giá tác động dài hạn của tái canh cà phê đến môi trường và xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Đắk Lắk, với diện tích cà phê trên 200.000 ha và sản lượng trên 400.000 tấn/năm, đóng góp 35% GDP và 85% giá trị xuất khẩu của tỉnh, đồng thời tạo việc làm cho khoảng 400.000 lao động trực tiếp và gián tiếp. Tuy nhiên, khoảng 23,48% diện tích cà phê đã trên 20 năm tuổi, năng suất thấp dưới 1,5 tấn/ha, gây suy giảm sản lượng khoảng 44.385 tấn cà phê mỗi năm, tương đương 94 triệu USD. Chính vì vậy, chương trình tái canh cà phê được triển khai nhằm thay thế diện tích cà phê già cỗi, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Mục tiêu nghiên cứu là thẩm định tính khả thi kinh tế và tài chính của chương trình tín dụng tái canh cà phê tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) tỉnh Đắk Lắk, từ đó đề xuất chính sách hỗ trợ phù hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các vườn cà phê trên 20 năm tuổi, sinh trưởng kém, năng suất dưới 1,5 tấn/ha, trong giai đoạn 2014-2036. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả đầu tư, thúc đẩy phát triển bền vững ngành cà phê Tây Nguyên và đảm bảo an sinh xã hội cho nông dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng khung phân tích lợi ích - chi phí (Cost-Benefit Analysis) trên hai quan điểm kinh tế và tài chính để đánh giá tính khả thi của dự án tái canh cà phê. Hai lý thuyết chính bao gồm:

• Phân tích tài chính: Đánh giá dòng tiền thực tế của dự án trên quan điểm ngân hàng và hộ nông dân, sử dụng các chỉ tiêu như Giá trị hiện tại ròng tài chính (NPVf), Suất sinh lợi nội tại tài chính (FIRR), và Hệ số an toàn trả nợ (DSCR).

• Phân tích kinh tế: Đánh giá tác động của dự án đối với nền kinh tế toàn diện, sử dụng Giá trị hiện tại ròng kinh tế (NPVe) và Suất sinh lợi nội tại kinh tế (EIRR), điều chỉnh giá tài chính sang giá kinh tế để phản ánh chi phí cơ hội và lợi ích xã hội.

Các khái niệm chính bao gồm: chi phí vốn bình quân trọng số (WACC), chi phí cơ hội, giá mờ (shadow price), và mô phỏng Monte Carlo để đánh giá rủi ro.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ các văn bản chính thức của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở NN&PTNT tỉnh Đắk Lắk, các báo cáo của Agribank, cùng số liệu khảo sát thực tế tại địa phương. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các vườn cà phê trên 20 năm tuổi với diện tích trung bình khoảng 1 ha, đại diện cho vùng trồng cà phê già cỗi tại Đắk Lắk.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích lợi ích - chi phí kinh tế và tài chính dựa trên dòng tiền chi tiết trong vòng đời dự án 23 năm (5 năm đầu tư, 18 năm khai thác).

• Phân tích độ nhạy với các biến số quan trọng như giá bán cà phê, tỷ lệ thu quả, chi phí lao động, chi phí phân bón, lãi suất vay và lạm phát.

• Mô phỏng Monte Carlo với 100.000 lần thử để đánh giá xác suất khả thi của dự án dưới các biến động bất lợi.

Timeline nghiên cứu từ năm 2014 đến 2036, tương ứng với vòng đời dự án tái canh cà phê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tính khả thi kinh tế: Giá trị hiện tại ròng kinh tế (NPVe) đạt 145.447 VND/ha, suất sinh lợi nội tại kinh tế (EIRR) là 14,52%, vượt chi phí vốn kinh tế 10%. Mô phỏng Monte Carlo cho thấy xác suất NPVe dương là 84,13%, khẳng định tính khả thi kinh tế của dự án.

2. Tính khả thi tài chính trên quan điểm tổng đầu tư: Giá trị hiện tại ròng tài chính (NPVf) là 391.817 VND/ha, suất sinh lợi nội tại tài chính (FIRR) danh nghĩa 22,72%, cao hơn WACC danh nghĩa 13,99%. Xác suất NPVf dương theo mô phỏng Monte Carlo là 81,17%.

3. Khả năng trả nợ vay của hộ nông dân: Với phương thức cho vay hiện tại của Agribank (vay 7 năm, ân hạn 3 năm), DSCR bình quân chỉ 0,355 < 1, hộ nông dân không đủ khả năng trả nợ trong 3 năm đầu kinh doanh. Tuy nhiên, với phương án vay điều chỉnh (thời hạn 12 năm, ân hạn nợ gốc và lãi vay 8 năm), DSCR > 1, NPVf hộ nông dân đạt 154.000 VND, cho thấy khả năng trả nợ được cải thiện rõ rệt.

4. Ảnh hưởng của năng suất cà phê trước khi tái canh: Khi năng suất trung bình trước tái canh là 1,9 tấn/ha, NPVf giảm còn 185.043 VND nhưng vẫn dương, FIRR danh nghĩa 16,89% > WACC. Tuy nhiên, lợi ích ròng khi không tái canh cao hơn, khiến nông dân thiếu động cơ tái canh.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy tái canh cà phê là dự án có lợi về mặt kinh tế và tài chính tổng thể, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng cà phê và thu nhập nông dân. Tuy nhiên, phương thức cho vay hiện hành của Agribank không phù hợp với đặc thù đầu tư dài hạn và thời gian thu hồi vốn kéo dài của tái canh cà phê, dẫn đến khó khăn trong tiếp cận vốn và giải ngân chậm.

So sánh với các nghiên cứu tương tự trong ngành nông nghiệp cho thấy, việc điều chỉnh thời gian vay và ân hạn nợ là cần thiết để phù hợp với chu kỳ sinh trưởng cây trồng lâu năm. Phân tích độ nhạy và mô phỏng Monte Carlo minh họa rõ ràng tác động của biến động giá cà phê, chi phí đầu vào và tỷ lệ thu quả đến hiệu quả dự án, giúp nhà quản lý đánh giá rủi ro và xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ dòng tiền kinh tế và tài chính theo năm, biểu đồ phân phối xác suất NPVe và NPVf, cũng như bảng so sánh các phương án vay và khả năng trả nợ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Điều chỉnh phương thức cho vay: Agribank tỉnh Đắk Lắk cần áp dụng phương án cho vay dài hạn tối thiểu 12 năm, với thời gian ân hạn nợ gốc và lãi vay ít nhất 8 năm, phù hợp với chu kỳ sinh trưởng và thu hoạch cà phê tái canh.

2. Hỗ trợ tái cấp vốn từ Ngân hàng Nhà nước: NHNN nên tiếp tục và mở rộng chính sách tái cấp vốn 100% cho các ngân hàng thương mại tham gia cho vay tái canh cà phê với lãi suất ưu đãi thấp hơn 1-2% so với lãi suất thông thường, nhằm giảm chi phí vốn cho nông dân.

3. Xây dựng cơ chế hỗ trợ trong giai đoạn đầu kinh doanh: Thiết lập các chính sách hỗ trợ tài chính, như ân hạn lãi vay hoặc tái tài trợ, giúp hộ nông dân vượt qua giai đoạn thu nhập thấp trong 3-5 năm đầu sau tái canh.

4. Tăng cường đào tạo và tư vấn kỹ thuật: Hỗ trợ nông dân nâng cao kỹ thuật trồng, chăm sóc và quản lý vườn cà phê để đảm bảo tỷ lệ thu quả trên 80%, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và tài chính của dự án.

Các giải pháp trên cần được thực hiện trong vòng 1-3 năm tới, với sự phối hợp giữa NHNN, Agribank, các cơ quan quản lý địa phương và tổ chức hỗ trợ nông dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng và tổ chức tín dụng: Để thiết kế các sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc thù ngành cà phê, đánh giá rủi ro và khả năng trả nợ của khách hàng nông nghiệp.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp và phát triển nông thôn: Làm cơ sở xây dựng chính sách hỗ trợ tín dụng, phát triển bền vững ngành cà phê và nâng cao đời sống nông dân.

3. Nông dân và hợp tác xã cà phê: Hiểu rõ lợi ích, chi phí và rủi ro của tái canh cà phê, từ đó có quyết định đầu tư hợp lý và tiếp cận nguồn vốn hiệu quả.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành chính sách công, kinh tế nông nghiệp: Tham khảo phương pháp phân tích lợi ích - chi phí, mô hình tài chính và kinh tế trong lĩnh vực nông nghiệp, cũng như ứng dụng mô phỏng rủi ro Monte Carlo.

Câu hỏi thường gặp

1. Tái canh cà phê có thực sự cần thiết không?
   Có, vì khoảng 23,48% diện tích cà phê tại Đắk Lắk đã trên 20 năm tuổi, năng suất thấp dưới 1,5 tấn/ha, gây thiệt hại sản lượng khoảng 44.385 tấn/năm, tương đương 94 triệu USD.

2. Chương trình tín dụng tái canh cà phê có khả thi về kinh tế không?
   Theo phân tích, NPVe đạt 145.447 VND/ha và EIRR 14,52%, xác suất NPVe dương là 84,13%, cho thấy dự án khả thi về mặt kinh tế.

3. Ngân hàng có thể cho vay tái canh cà phê với điều kiện nào?
   Phương án vay tối ưu là thời hạn 12 năm, ân hạn nợ gốc và lãi vay 8 năm, giải ngân theo tiến độ thực hiện dự án, giúp hộ nông dân có khả năng trả nợ.

4. Nông dân có động cơ tái canh không khi năng suất hiện tại là 1,9 tấn/ha?
   Khi năng suất trước tái canh là 1,9 tấn/ha, NPVf vẫn dương nhưng lợi ích ròng khi không tái canh cao hơn, nên nông dân chưa có động cơ mạnh để tái canh.

5. Làm thế nào để giảm rủi ro trong dự án tái canh cà phê?
   Quản lý tốt tỷ lệ thu quả trên 80%, kiểm soát chi phí đầu vào, đặc biệt là chi phí lao động và phân bón, đồng thời áp dụng chính sách tín dụng linh hoạt và hỗ trợ kỹ thuật.

Kết luận

• Hoạt động tái canh cà phê tại Đắk Lắk khả thi về mặt kinh tế với NPVe 145.447 VND/ha và EIRR 14,52%, xác suất thành công 84,13%.
• Tính khả thi tài chính trên quan điểm tổng đầu tư cũng cao với NPVf 391.817 VND/ha và FIRR 22,72%, xác suất NPVf dương 81,17%.
• Phương thức cho vay hiện tại của Agribank chưa phù hợp, gây khó khăn cho nông dân tiếp cận vốn và trả nợ.
• Điều chỉnh thời hạn vay, ân hạn nợ gốc và lãi vay là cần thiết để đảm bảo khả năng trả nợ và thúc đẩy tái canh.
• Khuyến nghị NHNN hỗ trợ tái cấp vốn và xây dựng chính sách tín dụng ưu đãi, đồng thời tăng cường đào tạo kỹ thuật cho nông dân.

Next steps: Triển khai các chính sách tín dụng điều chỉnh trong 1-3 năm tới, đồng thời mở rộng nghiên cứu về suất chiết khấu và khảo sát quy mô lớn về công lao động và năng suất cà phê theo độ tuổi.

Call to action: Các cơ quan quản lý, ngân hàng và nông dân cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện chương trình tái canh cà phê hiệu quả, góp phần phát triển bền vững ngành cà phê Tây Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM --------------------------- CHƢƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT LÊ THỊ LỆ THỦY THẨM ĐỊNH CHƢƠNG TRÌNH TÍN DỤNG TÁI CANH CÀ PHÊ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TỈNH ĐẮK LẮK Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SỸ CHÍNH SÁCH CÔNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. DAPICE NGUYỄN XUÂN THÀNH TP Hồ Chí Minh - Năm 2014 -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều đƣợc dẫn nguồn và có độ chính xác cao trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của trƣờng Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh hay Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright.

Hồ Chí Minh, tháng 05 năm 2014 Lê Thị Lệ Thủy -ii- LỜI CẢM ƠN Trƣớc hết, tôi xin gửi lời cảm ơn đến quý Thầy Cô, những giảng viên và trợ giảng của Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright đã truyền đạt cho tôi những kiến thức bổ ích trong hai năm học vừa qua. Tôi xin chân thành cảm ơn Thầy Nguyễn Xuân Thành, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin cảm ơn cơ quan tôi đang công tác là Ngân hàng Nhà nƣớc Chi nhánh tỉnh Đắk Lắk đã tạo điều kiện cho tôi đƣợc dành toàn thời gian học tập, nâng cao năng lực chuyên môn. Xin gửi lời cảm ơn đến các anh chị học viên Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright luôn đồng hành với tôi trong suốt khóa học, góp ý và nhận xét cho tôi nhiều vấn đề liên quan đến luận văn.

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể gia đình và ngƣời thân đã động viên và hỗ trợ tôi trong suốt quá trình học tập cũng nhƣ thực hiện luận văn này. Cảm ơn Chƣơng trình đã cho tôi những trải nghiệm tuyệt vời khi tôi tham gia học tập tại Chƣơng trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Hồ Chí Minh, tháng 05 năm 2014 Lê Thị Lệ Thủy -iii- TÓM TẮT Chƣơng trình tái canh cà phê là nhiệm vụ cấp thiết hiện nay ở tỉnh Đắk Lắk. Ngày 12/4/2013 Ủy ban Nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã ký biên bản ghi nhớ với Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) về việc tài trợ vốn đầu tƣ tái canh diện tích cà phê già cỗi 3000 tỷ đồng.

Nhƣng đến nay, việc giải ngân cho vốn vay đầu tƣ tái canh còn rất hạn chế. Với tính cấp thiết của Chƣơng trình tái canh cà phê, tác giả nghiên cứu đề tài với mục tiêu đánh giá tính khả thi của Chƣơng trình thông qua thẩm định hoạt động tái canh cà phê nhằm kiến nghị đến Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam. Đề tài nghiên cứu dựa vào phân tích lợi ích - chi phí kinh tế của hoạt động tái canh cà phê trên quan điểm kinh tế và xã hội để làm cơ sở cho Nhà nƣớc có chính sách khuyến khích ngƣời dân tái canh cà phê đã già cỗi, đồng thời phân tích lợi ích – chi phí tài chính trên quan điểm tổng đầu tƣ để đánh giá mức độ sẵn sàng đầu tƣ của ngƣời dân và rủi ro cho vay của ngân hàng. Tái canh cà phê trên một hecta đƣợc đầu tƣ bởi hai nguồn vốn, vốn tự có chiếm 30%, vốn vay từ Agribank tỉnh Đắk Lắk chiếm 70% tổng mức đầu tƣ, là 282.

Tái canh cà phê trên một hecta khả thi trên cả hai mặt kinh tế và tài chính với NPVe là 145.447 VND, NPVf là 391.817 VND, nhƣng không khả thi theo quan điểm ngân hàng vì ngân lƣu tài chính trên quan điểm tổng đầu tƣ ở ba năm đầu kinh doanh có giá trị âm hoặc giá trị dƣơng rất thấp nên không có khả năng trả nợ vay. Hơn nữa, phân tích mô phỏng Monte Carlo chỉ rõ tái canh cà phê hoàn toàn khả thi với xác suất NPVe dƣơng là 84,13%, NPVf dƣơng là 81,17% khi các biến số quan trọng thay đổi theo hƣớng bất lợi. Hoạt động tái canh cà phê khả thi về mặt kinh tế trên quan điểm toàn bộ nền kinh tế, và có hiệu quả tài chính trên quan điểm tổng đầu tƣ. Ngoài ra, hoạt động tái canh cà phê đã đem lại lợi ích nhiều nhất cho hộ nông dân 391.

Do đó, hộ nông dân rất có động cơ để tái canh cà phê. Tuy nhiên, hộ nông dân không tiếp cận đƣợc nguồn vốn là do phƣơng thức cho của Agribank tỉnh Đắk Lắk không phù hợp. Qua đó luận văn có kiến nghị đến Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam nên tái cấp vốn cho các Ngân hàng Thƣơng mại có đầu tƣ tái canh cà phê, có phƣơng thức cho vay tối thiểu 12 năm, ân hạn nợ gốc và lãi vay 8 năm và thu hồi nợ gốc và lãi ở các năm còn lại. -iv- MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .iii MỤC LỤC.

iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU .viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, HỘP. ix DANH MỤC PHỤ LỤC. x CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU.2 Vấn đề chính sách .3 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu .4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .1 Đối tƣợng nghiên cứu .2 Phạm vi nghiên cứu .5 Bố cục luận văn.

4 CHƢƠNG 2: HOẠT ĐỘNG TÁI CANH CÀ PHÊ VÀ KHUNG PHÂN TÍCH LỢI ÍCH – CHI PHÍ .1 Hoạt động tái canh cà phê .2 Khung phân tích lợi ích - chi phí.1 Phân tích tài chính.1 Lợi ích tài chính .2 Chi phí tài chính .3 Tiêu chuẩn đánh giá dự án.2 Phân tích kinh tế .1 Lợi ích kinh tế.2 Chi phí kinh tế .3 Xác định giá kinh tế .4 Tiêu chuẩn đánh giá dự án. 9 CHƢƠNG 3: MÔ TẢ SỐ LIỆU TÀI CHÍNH, KINH TẾ CỦA HOẠT ĐỘNG TÁI CANH CÀ PHÊ .1 Thông số tài chính .1 Thông số vĩ mô .2 Thông số kỹ thuật tái canh cà phê.3 Chi phí đầu tƣ .4 Nguồn vốn tài trợ và chi phí vốn .5 Chi phí hoạt động .6 Lợi ích ròng khi không có tái canh cà phê .7 Thuế phải nộp ngân sách và ƣu đãi thuế .9 Lợi ích tài chính của tái canh cà phê.2 Thông tin phân tích kinh tế .1 Xác định giá kinh tế của cà phê xuất khẩu .2 Xác định giá kinh tế cho đầu vào của dự án. 15 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH KINH TẾ .1 Kết quả phân tích .2 Phân tích độ nhạy và rủi ro .1 Phân tích độ nhạy .2 Phân tích mô phỏng Monte Carlo. 22 CHƢƠNG 5: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH .1 Kết quả phân tích .2 Phân tích độ nhạy và rủi ro .1 Phân tích độ nhạy một chiều .2 Phân tích độ nhạy hai chiều .3 Phân tích kịch bản .4 Phân tích mô phỏng Monte Carlo .5 Khả năng trả nợ của tái canh cà phê .1 Đánh giá phƣơng thức cho vay của Agribank Đắk Lắk .2 Điều kiện vay vốn của Agribank .3 Phƣơng án vay trả nợ cho tái canh cà phê .3 Phân tích phân phối.

35 CHƢƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH.3 Hạn chế và hƣớng phát triển của đề tài. 38 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 44 -vii- DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Tên Tiếng Anh Tên Tiếng Việt Agribank Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam CFR Cost and Freight Giá bao gồm chi phí vận tải CIF Cost, Insurance and Freight Giá bao gồm chi phí vận tải và bảo hiểm DAF Delivered at frontier Giao hàng tại biên giới DSCR Debt Service Coverage Ratio Hệ số an toàn trả nợ EIRR Economic Internal Rate of Suất sinh lợi nội tại kinh tế Return FIRR Finace Internal Rate of Return Suất sinh lợi nội tại tài chính FOB Free on Board Giao hàng lên tàu ha Hecta 10.000 m2 ICO International Coffee Hiệp hội Cà phê Thế giới Organization IMF International Monetary Fund Qũy Tiền tệ Quốc tế IPSARD Viện Chính sách và Chiến lƣợc Phát triển Nông nghiệp Nông thôn IRR Internal Rate of Return Suất sinh lợi nội tại NHNN Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn NPV Net Present Value Giá trị hiện tại ròng NPVe Giá trị hiện tại ròng kinh tế NPVf Giá trị hiện tại ròng tài chính UBND Ủy ban Nhân dân USD United StatesDollar Đô la Mỹ VICOFA Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam VND đồng Việt Nam WACC Weighted Average Cost of Chi phí vốn bình quân trọng số Vapital WBI World Bank Institute Viện Ngân hàng Thế giới -viii- DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Chi phí đầu tƣ (VND, giá danh nghĩa) .2: Giá kinh tế các loại phân bón tại địa điểm trồng cà phê .1: Kết quả phân tích kinh tế.2: Phân tích mô phỏng Monte Carlo của NPVe tái canh cà phê .1: Kết quả tính toán NPVf tái canh cà phê theo quan điểm tổng đầu tƣ.2: Lạm phát VND và WACC danh nghĩa.3: Kết quả phân tích kịch bản NPVf theo năng suất trung bình trƣớc khi tái canh là 1,9 tấn/ha trên quan điểm tổng đầu tƣ.4: Phân tích mô phỏng Monte Carlo của NPVf tái canh .5: Kết quả phân tích tài chính tái canh cà phê trên quan điểm hộ nông dân .6: Hệ số an toàn trả nợ DSCR. 33 -ix- DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, HỘP Hình 1.1: Diện tích cây trồng.2: Năng suất trung bình .1: Sơ đồ hoạt động tái canh cà phê .2: So sánh có và không có tái canh cà phê.1: Dự báo lạm phát Việt Nam từ 2013 – 2018 .1: Ngân lƣu kinh tế tăng thêm khi thực hiện tái canh cà phê.2: Tỷ trọng trong chi phí kinh tế khi có tái canh cà phê .3: Phân tích độ nhạy NPVe, EIRR theo giá bán cà phê .4: Kết quả phân tích NPVe theo tỷ lệ thu quả cà phê .5: Kết quả phân tích NPVe theo tiền công lao động .6: Kết quả phân tích NPVe theo tỷ lệ đội giá chi phí phân bón và chi phí khác .7: Kết quả phân tích NPVe theo chi phí vốn của nền kinh tế .1: Ngân lƣu tài chính danh nghĩa tái canh cà phê trên quan điểm tổng đầu tƣ .2: Phân tích độ nhạy NPVf theo biến lạm phát VND .3: Phân tích độ nhạy NPVf theo biến lãi suất vay nợ.4: Phân tích độ nhạy NPVf theo tỷ lệ đội giá chi phí tài chính .5: Phân tích độ nhạy NPVf theo giá bán cà phê .6: Phân tích độ nhạy NPVf theo tỷ lệ thu quả cà phê.

29 -x- DANH MỤC PHỤ LỤC Phụ lục 1: Bản đồ và diện tích tái canh đến năm 2020 tỉnh Đắk Lắk. 44 Phụ lục 2: Tiêu chuẩn đánh giá tái canh cà phê trong phân tích tài chính. 45 Phụ lục 3: Tiêu chuẩn đánh giá tái canh cà phê trong phân tích kinh tế.