Luận văn thạc sĩ: Hoàn thiện kiểm soát rủi ro tín dụng cho vay doanh nghiệp tại PGBank

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu tài chính ngân hàng hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Tài Chính Ngân Hàng Hoàn Thiện Công Tác Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay Doanh Nghiệp Tại Ngân Hàng TMCP Xăng Dầu Petrolimex PGBank
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu của đề tài
• Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
• Bố cục (dự kiến) của luận văn
• Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP TẠI NHTM
• 1.1. HOẠT ĐỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP CỦA NHTM
• 1.1.1. Khái niệm cho vay doanh nghiệp
• 1.1.2. Đặc điểm cho vay doanh nghiệp
• 1.1.3. Phân loại cho vay doanh nghiệp
• 1.2. RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP
• 1.2.1. Phân loại rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
• 1.2.2. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
• 1.2.3. Ảnh hưởng (hậu quả) của rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
• 1.3. KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP TẠI NHTM
• 1.3.1. Mục đích của kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
• 1.3.2. Các kỹ thuật kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
• 1.3.3. Các tiêu chí đánh giá kết quả kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
• 1.3.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG TMCP XĂNG DẦU PETROLIMEX (PGBANK)
• 2.1. TỔNG QUAN NGÂN HÀNG TMCP XĂNG DẦU PETROLIMEX
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của PGBank
• 2.1.3. Chức năng, nhiệm vụ
• 2.2. BỐI CẢNH KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG TMCP XĂNG DẦU PETROLIMEX 2014-2016
• 2.2.1. Bối cảnh bên ngoài
• 2.2.2. Bối cảnh bên trong
• 2.3. THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG TMCP XĂNG DẦU PETROLIMEX
• 2.3.1. Khái quát tình hình cho vay doanh nghiệp tại PGBank
• 2.3.2. Thực trạng sử dụng các kỹ thuật kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại PGBank
• 2.3.3. Kết quả kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại PGBank
• 2.3.4. Đánh giá chung kết quả kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp của PGBank
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KHUYẾN NGHỊ HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG TMCP XĂNG DẦU PETROLIMEX
• 3.1. CĂN CỨ CỦA KHUYẾN NGHỊ
• 3.1.1. Định hướng của Nhà Nước đối với hoạt động cho vay của NHTM
• 3.1.2. Định hướng và mục tiêu kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại PGBank
• 3.1.3. Dự báo các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại PGBank trong thời gian tới
• 3.2. CÁC KHUYẾN NGHỊ HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG TMCP XĂNG DẦU PETROLIMEX
• 3.2.1. Khuyến nghị đối với Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex
• 3.2.2. Khuyến nghị đối với NHNN
• 3.2.3. Khuyến nghị đối với các tổ chức, bộ ngành khác có liên quan
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN (BẢN SAO)
• GIẤY ĐỀ NGHỊ BẢO VỆ LUẬN VĂN (BẢN SAO)
• KIỂM TRA HÌNH THỨC LUẬN VĂN

Tóm tắt

I. Khám phá cơ sở lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng

Hoạt động ngân hàng thương mại (NHTM) về bản chất là kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ, tín dụng, do đó luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong đó, hoạt động cho vay, đặc biệt là cho vay doanh nghiệp, vừa là nguồn thu chính, vừa là nơi phát sinh rủi ro tín dụng (RRTD) lớn nhất. Luận văn của tác giả Nguyễn Bích Thảo đã hệ thống hóa một cách toàn diện cơ sở lý luận về vấn đề này, làm nền tảng cho việc phân tích thực trạng tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex (PGBank). Theo đó, rủi ro tín dụng được định nghĩa là khả năng khách hàng vay không thực hiện được nghĩa vụ trả nợ theo các điều khoản đã cam kết, dẫn đến tổn thất tài chính cho ngân hàng. Đây là rủi ro tiềm tàng, có thể kéo theo nhiều rủi ro khác và ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn vong của một tổ chức tín dụng. Công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp là khâu then chốt trong quy trình quản trị rủi ro, bao gồm việc sử dụng các kỹ thuật, công cụ và chiến lược để ngăn ngừa, giảm thiểu và xử lý các tổn thất tiềm tàng. Mục tiêu của công tác này không chỉ là giảm thiểu nợ xấu mà còn đảm bảo duy trì đúng chủ trương, chính sách tín dụng của nhà quản trị, tạo lập một danh mục cho vay cân bằng giữa lợi nhuận và mức độ rủi ro chấp nhận được. Việc hiểu rõ các nguyên nhân gây ra rủi ro, từ chủ quan (chất lượng thẩm định tín dụng, đạo đức cán bộ) đến khách quan (biến động kinh tế vĩ mô, môi trường pháp lý), là điều kiện tiên quyết để xây dựng một hệ thống kiểm soát hiệu quả. Luận văn nhấn mạnh, một hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả phải bao quát từ khâu nhận diện, đo lường, kiểm soát cho đến tài trợ rủi ro.

1.1. Hiểu đúng về rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp

Theo định nghĩa của Ủy ban Basel, rủi ro tín dụng là khả năng mà khách hàng vay hoặc bên đối tác không thực hiện được nghĩa vụ của mình theo các điều khoản đã cam kết. Trong hoạt động cho vay doanh nghiệp, rủi ro này phát sinh khi ngân hàng không thu hồi đủ vốn gốc và lãi, hoặc thu hồi không đúng hạn. Luận văn phân loại RRTD thành hai nhóm chính: rủi ro giao dịch (liên quan đến quá trình thẩm định, lựa chọn khách hàng và tài sản đảm bảo) và rủi ro danh mục (phát sinh do tập trung cho vay quá mức vào một ngành, một khu vực hoặc một nhóm khách hàng). Việc phân loại này giúp các NHTM xác định chính xác nguồn gốc rủi ro để có biện pháp phòng ngừa phù hợp. Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng cũng rất đa dạng, bao gồm cả yếu tố chủ quan từ phía ngân hàng như quy trình thẩm định lỏng lẻo, năng lực cán bộ yếu kém, và từ phía doanh nghiệp như sử dụng vốn sai mục đích, tình hình tài chính thiếu minh bạch. Bên cạnh đó, các yếu tố khách quan như suy thoái kinh tế, thay đổi chính sách của nhà nước hay biến động thị trường cũng tác động mạnh mẽ đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

1.2. Mục đích cốt lõi của công tác quản trị rủi ro tín dụng

Công tác kiểm soát rủi ro tín dụng là một bộ phận không thể tách rời của quản trị rủi ro và có những mục đích cốt lõi. Mục tiêu quan trọng nhất là đảm bảo duy trì và thực thi đúng các chính sách tín dụng do ban lãnh đạo ngân hàng đề ra. Nó giúp tạo lập một danh mục tín dụng hợp lý, cân đối giữa tỷ lệ sinh lời kỳ vọng và mức độ rủi ro có thể chấp nhận. Thông qua việc xây dựng các tiêu chuẩn, quy trình chặt chẽ, hoạt động kiểm soát là cơ sở để lựa chọn các dự án cho vay phù hợp, đồng thời là công cụ để giám sát, đối chiếu và phát hiện kịp thời các sai phạm của cán bộ tín dụng. Hơn nữa, các biện pháp kiểm soát không chỉ mang tính phòng ngừa mà còn là tiền đề cho khâu tài trợ rủi ro (ví dụ như trích lập dự phòng rủi ro), giúp giảm thiểu tối đa thiệt hại khi rủi ro thực sự xảy ra, bảo vệ an toàn vốn và khả năng thanh khoản cho ngân hàng. Việc thực hiện tốt công tác này góp phần nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh của NHTM trên thị trường.

II. Phân tích thực trạng rủi ro tín dụng tại PGBank 2014 2016

Giai đoạn 2014-2016 là một thời kỳ đầy thách thức đối với Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex (PGBank). Luận văn đã chỉ ra một bức tranh không mấy khả quan về tình hình tín dụng của ngân hàng này. Mặc dù sở hữu lợi thế lớn từ cổ đông chiến lược là Tập đoàn xăng dầu Petrolimex, PGBank lại đối mặt với tình trạng tín dụng sa sút, tốc độ tăng trưởng dư nợ liên tục âm từ năm 2013. Cụ thể, tính đến 30/6/2015, tổng tài sản của PGBank giảm 5,22% so với cuối năm 2014. Đáng báo động hơn, tỷ lệ nợ xấu vẫn duy trì ở mức cao, trong đó nợ nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn) và nợ nhóm 4 (nợ nghi ngờ) đều tăng gấp hơn 2 lần so với cuối quý 1/2015. Những con số này cho thấy công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại PGBank giai đoạn này tồn tại nhiều bất cập nghiêm trọng. Các vấn đề được xác định bao gồm chất lượng thẩm định tín dụng chưa cao, công tác giám sát sau cho vay còn lỏng lẻo và việc áp dụng các kỹ thuật quản trị rủi ro hiện đại còn hạn chế. Bối cảnh kinh doanh đặc thù, phụ thuộc nhiều vào nhóm khách hàng là các công ty thành viên của Petrolimex, tuy mang lại sự ổn định nhưng cũng tạo ra rủi ro tập trung và làm giảm động lực đa dạng hóa danh mục cho vay. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc phải hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngân hàng.

2.1. Bối cảnh kinh doanh đặc thù của Ngân hàng Petrolimex

Chiến lược kinh doanh của PGBank tập trung phát triển theo mô hình ngân hàng đa năng, nhưng ưu tiên khai thác lợi thế từ hệ sinh thái của cổ đông lớn là Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), chiếm 40% vốn điều lệ. Điều này mang lại cho PGBank một nguồn khách hàng doanh nghiệp ổn định, chi phí khai thác thấp, chủ yếu là các công ty thành viên, công ty liên kết của tập đoàn. Tuy nhiên, sự phụ thuộc này cũng là một con dao hai lưỡi. Nó dẫn đến rủi ro tập trung cao độ, khi hoạt động kinh doanh của ngân hàng bị ảnh hưởng lớn bởi sức khỏe tài chính của một ngành, một tập đoàn. Đồng thời, nó có thể làm giảm tính chủ động của ngân hàng trong việc xây dựng một chính sách tín dụng linh hoạt, đa dạng hóa danh mục đầu tư và tiếp cận các phân khúc khách hàng tiềm năng khác. Bối cảnh này đòi hỏi một hệ thống kiểm soát rủi ro cực kỳ chặt chẽ để cân bằng giữa việc khai thác lợi thế và phòng ngừa các rủi ro hệ thống tiềm ẩn.

2.2. Các con số đáng báo động về tình hình nợ xấu tại PGBank

Luận văn đã phân tích các số liệu tài chính giai đoạn 2014-2016 và chỉ ra những dấu hiệu đáng lo ngại. Tỷ lệ nợ xấu ở mức cao và có xu hướng gia tăng là minh chứng rõ ràng nhất cho những yếu kém trong công tác kiểm soát rủi ro tín dụng. Bảng 2.8 trong luận văn cho thấy cơ cấu nợ xấu trong cho vay doanh nghiệp có sự biến động tiêu cực. Sự gia tăng của nợ nhóm 3 và nhóm 4 cho thấy chất lượng các khoản vay đang suy giảm, nhiều khoản vay có nguy cơ mất vốn cao hơn. Tình hình này buộc PGBank phải tăng cường trích lập dự phòng rủi ro (DPRR), thể hiện qua Bảng 2.9 về tỷ lệ trích lập DPRR. Việc phải trích lập dự phòng lớn đã ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của ngân hàng, làm giảm nguồn lực để tái đầu tư và mở rộng kinh doanh. Các chỉ số như tỷ lệ xóa nợ ròng và tỷ lệ nợ xấu mới phát sinh cũng phản ánh chất lượng công việc kiểm soát chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng.

III. Phương pháp hiệu quả kiểm soát rủi ro tín dụng doanh nghiệp

Để đối phó với rủi ro tín dụng, các ngân hàng cần áp dụng một cách linh hoạt và đồng bộ nhiều kỹ thuật kiểm soát khác nhau. Luận văn đã hệ thống hóa các phương pháp này thành các nhóm chính, cung cấp một khuôn khổ hành động rõ ràng cho các NHTM như PGBank. Các kỹ thuật này không chỉ tập trung vào giai đoạn thẩm định tín dụng ban đầu mà phải được thực hiện xuyên suốt quá trình cho vay. Nhóm kỹ thuật đầu tiên là né tránh và ngăn ngừa, tức là chủ động từ chối cấp tín dụng cho những lĩnh vực, ngành nghề có rủi ro quá cao hoặc xây dựng quy trình cho vay chặt chẽ với sự phân định quyền hạn, trách nhiệm rõ ràng. Tiếp theo là nhóm giảm thiểu rủi ro, đây là nhóm biện pháp được áp dụng phổ biến nhất. Các công cụ trong nhóm này bao gồm trích lập dự phòng rủi ro tín dụng, đa dạng hóa danh mục cho vay (phân tán rủi ro) để tránh rủi ro tập trung, yêu cầu tài sản đảm bảo có chất lượng và tính thanh khoản cao. Một kỹ thuật quan trọng khác là chuyển giao rủi ro, tức là chuyển một phần hoặc toàn bộ rủi ro cho một bên thứ ba thông qua các công cụ như bảo hiểm tín dụng hoặc các công cụ phái sinh. Việc lựa chọn và kết hợp các kỹ thuật này phụ thuộc vào khẩu vị rủi ro và chính sách tín dụng của từng ngân hàng, nhằm đạt được mục tiêu kép: tối ưu hóa lợi nhuận và đảm bảo an toàn hoạt động.

3.1. Phương pháp giảm thiểu rủi ro qua phân tán danh mục vay

Phân tán rủi ro là nguyên tắc vàng trong đầu tư và quản lý tín dụng. Thay vì tập trung vốn vào một vài khách hàng lớn hoặc một ngành kinh tế duy nhất, ngân hàng nên xây dựng một danh mục cho vay đa dạng. Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc này, trích dẫn quy định của Ngân hàng Nhà nước về giới hạn cấp tín dụng (không quá 15% vốn tự có cho một khách hàng). Việc phân tán rủi ro giúp thu nhập từ các khoản cho vay thành công có thể bù đắp tổn thất từ các khoản vay thất bại, từ đó làm giảm biến động thu nhập chung và giảm khả năng ngân hàng bị thua lỗ nặng. Các hình thức phân tán bao gồm: đa dạng hóa theo ngành nghề kinh tế, theo vùng địa lý, theo quy mô doanh nghiệp và theo thời hạn cho vay. Đối với PGBank, việc giảm sự phụ thuộc vào hệ sinh thái Petrolimex và chủ động tiếp cận các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở nhiều lĩnh vực khác nhau là một chiến lược cần thiết để giảm thiểu rủi ro tập trung.

3.2. Sử dụng công cụ tài chính để chuyển giao rủi ro tín dụng

Chuyển giao rủi ro là một kỹ thuật kiểm soát hiện đại, giúp ngân hàng chủ động dịch chuyển những tổn thất tiềm tàng sang một bên khác có khả năng quản lý rủi ro tốt hơn. Các công cụ phổ biến bao gồm mua bảo hiểm cho khoản vay, sử dụng các công cụ phái sinh tín dụng như hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (Credit Default Swap - CDS), hoặc bán các khoản nợ xấu cho các công ty quản lý tài sản (AMC). Ví dụ, với một hợp đồng CDS, ngân hàng sẽ trả một khoản phí định kỳ cho bên bán để đổi lấy sự cam kết thanh toán nếu khoản vay cơ sở bị vỡ nợ. Phương pháp này giúp ngân hàng biến một rủi ro không chắc chắn thành một chi phí có thể dự tính trước, từ đó bảo vệ bảng cân đối kế toán. Mặc dù các công cụ này chưa thực sự phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt với các ngân hàng quy mô vừa như PGBank, việc nghiên cứu và từng bước áp dụng chúng là hướng đi cần thiết để hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng theo chuẩn mực quốc tế.

IV. Đánh giá hiệu quả công tác kiểm soát RRTD thực tiễn tại PGBank

Để đánh giá một cách toàn diện hiệu quả của công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại PGBank, luận văn đã xây dựng một hệ thống tiêu chí bao gồm cả chỉ tiêu định lượng và định tính. Về mặt định lượng, các chỉ số tài chính là bằng chứng rõ nét nhất. Tỷ lệ nợ xấu cao, tỷ lệ trích lập dự phòng lớn và tỷ lệ xóa nợ ròng cho thấy ngân hàng đã phải gánh chịu những tổn thất thực tế, phản ánh công tác kiểm soát chưa hiệu quả trong việc ngăn ngừa rủi ro. Các chỉ tiêu về quy mô như tổng dư nợ, số lượng món vay và số lượng doanh nghiệp giao dịch cũng được phân tích để xem xét mức độ tuân thủ chính sách tín dụng của ban lãnh đạo. Về mặt định tính, luận văn đánh giá dựa trên chất lượng của quy trình nội bộ. Các hạn chế được chỉ ra tại PGBank bao gồm: quy trình thẩm định tín dụng chưa thực sự chú trọng vào phân tích dòng tiền và tính khả thi của dự án mà còn phụ thuộc nhiều vào tài sản đảm bảo; công tác giám sát sau giải ngân chưa được thực hiện thường xuyên và quyết liệt; hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ còn sơ khai và chưa được cập nhật kịp thời. Những ưu điểm của PGBank là có được nguồn khách hàng ổn định từ Petrolimex, nhưng đây cũng chính là nhược điểm gây ra rủi ro tập trung, làm lu mờ sự cần thiết phải cải tiến liên tục quy trình quản trị rủi ro.

4.1. Tiêu chí định lượng Tỷ lệ nợ xấu và dự phòng rủi ro

Các chỉ tiêu định lượng là thước đo khách quan nhất về sức khỏe tín dụng. Tỷ lệ nợ xấu (NPL) là chỉ số quan trọng hàng đầu, phản ánh tỷ trọng các khoản vay khó đòi trên tổng dư nợ. Một tỷ lệ NPL cao như tại PGBank trong giai đoạn 2014-2016 cho thấy chất lượng danh mục tín dụng đang có vấn đề. Chỉ tiêu tiếp theo là tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng. Tỷ lệ này cao cho thấy ngân hàng đang chủ động tạo ra một "bộ đệm" tài chính để hấp thụ các cú sốc, nhưng đồng thời nó cũng "ăn mòn" lợi nhuận và làm giảm dư nợ cho vay. Ngoài ra, các chỉ số như tỷ lệ xóa nợ ròng (giá trị nợ đã mất trắng) và tỷ lệ nợ xấu mới phát sinh trong kỳ cũng là những công cụ quan trọng để đánh giá liệu các biện pháp kiểm soát hiện tại có đang phát huy tác dụng hay không. Phân tích các chỉ số này giúp ban lãnh đạo PGBank có cái nhìn chính xác về mức độ thiệt hại và tính cấp thiết của việc phải hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng.

4.2. Đánh giá quy trình thẩm định và giám sát sau cho vay

Bên cạnh các con số, chất lượng của quy trình nội bộ đóng vai trò quyết định đến hiệu quả kiểm soát rủi ro. Luận văn chỉ ra rằng, tại nhiều NHTM Việt Nam và cả PGBank, khâu thẩm định tín dụng vẫn còn nặng về hình thức và dựa nhiều vào giá trị tài sản đảm bảo. Cách tiếp cận này tiềm ẩn rủi ro lớn khi thị trường tài sản (như bất động sản) biến động, việc xử lý tài sản để thu hồi nợ gặp nhiều khó khăn. Một quy trình thẩm định hiệu quả phải tập trung vào việc phân tích kỹ lưỡng năng lực tài chính, khả năng tạo ra dòng tiền của doanh nghiệp và tính khả thi của phương án kinh doanh. Tương tự, công tác giám sát sau cho vay là cực kỳ quan trọng để đảm bảo doanh nghiệp sử dụng vốn đúng mục đích và phát hiện sớm các dấu hiệu suy giảm khả năng trả nợ. Sự lơ là trong khâu này là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng nợ xấu tại PGBank.

V. Giải pháp chiến lược hoàn thiện kiểm soát rủi ro tín dụng

Từ những phân tích sâu sắc về thực trạng, luận văn đã đề xuất một hệ thống các giải pháp mang tính chiến lược nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại PGBank. Các giải pháp này không chỉ nhắm vào việc xử lý các vấn đề trước mắt mà còn hướng tới xây dựng một nền tảng quản trị rủi ro bền vững. Trọng tâm của các khuyến nghị là việc phải tái cấu trúc và nâng cao chất lượng toàn diện của quy trình tín dụng. Điều này bắt đầu từ việc xây dựng một chính sách tín dụng rõ ràng, phù hợp với chiến lược kinh doanh và khẩu vị rủi ro của ngân hàng trong từng thời kỳ. Tiếp đó, cần cải tiến mạnh mẽ quy trình thẩm định tín dụng, chuyển trọng tâm từ tài sản đảm bảo sang phân tích dòng tiền và hiệu quả dự án. Việc xây dựng và áp dụng một hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ khoa học, khách quan là công cụ thiết yếu để phân loại khách hàng và đưa ra quyết định tín dụng phù hợp. Bên cạnh đó, yếu tố con người cũng được nhấn mạnh. Ngân hàng cần đầu tư vào đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ tín dụng. Cuối cùng, việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát độc lập là những mảnh ghép không thể thiếu để tạo nên một hệ thống kiểm soát rủi ro tín dụng toàn diện và hiệu quả.

5.1. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tín dụng chuyên trách

Con người là yếu tố cốt lõi của mọi quy trình. Một hệ thống quản trị rủi ro dù được thiết kế tốt đến đâu cũng sẽ thất bại nếu không được vận hành bởi những con người có đủ năng lực và phẩm chất. Do đó, giải pháp hàng đầu là đầu tư vào đội ngũ cán bộ tín dụng của PGBank. Ngân hàng cần tổ chức các chương trình đào tạo thường xuyên để cập nhật kiến thức về phân tích tài chính, thẩm định dự án, nhận diện rủi ro và các quy định pháp lý mới. Đặc biệt, cần chú trọng đào tạo kỹ năng mềm như khả năng phán đoán, phân tích thị trường và đàm phán. Song song với đào tạo, cần xây dựng một cơ chế lương thưởng, đãi ngộ hợp lý, gắn liền hiệu quả công việc với chất lượng tín dụng, thay vì chỉ chạy theo chỉ tiêu dư nợ. Điều này sẽ khuyến khích cán bộ cẩn trọng hơn trong khâu thẩm định. Cuối cùng, việc giáo dục và đề cao đạo đức nghề nghiệp là vô cùng quan trọng để ngăn chặn các hành vi tiêu cực, thông đồng với khách hàng gây tổn thất cho ngân hàng.

5.2. Ứng dụng công nghệ và hệ thống cảnh báo rủi ro sớm

Trong kỷ nguyên số, công nghệ là trợ thủ đắc lực cho công tác kiểm soát rủi ro tín dụng. PGBank cần đầu tư nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin để hỗ trợ quy trình tín dụng hiệu quả hơn. Cụ thể, cần xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu khách hàng tập trung, tích hợp thông tin từ nhiều nguồn để có cái nhìn 360 độ về khách hàng. Việc tự động hóa quy trình chấm điểm, xếp hạng tín dụng nội bộ sẽ giúp giảm thiểu yếu tố chủ quan và tăng tốc độ xử lý hồ sơ. Quan trọng hơn, cần phát triển một hệ thống cảnh báo rủi ro sớm (Early Warning System). Hệ thống này sẽ tự động theo dõi các chỉ số tài chính của khách hàng, các biến động bất thường trong tài khoản giao dịch và các thông tin tiêu cực trên thị trường, từ đó đưa ra cảnh báo kịp thời cho cán bộ quản lý khoản vay. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro cho phép ngân hàng có những hành động can thiệp kịp thời, trước khi khoản vay trở thành nợ xấu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đẩy mạnh tái cơ cấu, việc kiểm soát rủi ro tín dụng đối với phân khúc khách hàng doanh nghiệp trở thành điều kiện tiên quyết cho sự phát triển an toàn và bền vững. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xăng dầu Petrolimex (PGBank), giai đoạn 2007-2012 ghi nhận sự mở rộng nhanh chóng khi quy mô tổng tài sản tăng trưởng 4,1 lần, đạt mức 19.251 tỷ đồng vào ngày 31/12/2012 cùng vốn điều lệ được nâng lên 3.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, từ năm 2013, tốc độ tăng trưởng tín dụng liên tục suy giảm và rơi vào trạng thái tăng trưởng âm; tính đến ngày 30/06/2015, tổng tài sản của PGBank giảm 5,22% so với thời điểm cuối năm 2014. Đáng chú ý, dư nợ xấu nhóm 3 và nhóm 4 vào giữa năm 2015 đều tăng gấp hơn 2 lần so với quý 1/2015, đặt ngân hàng trước sức ép lớn từ Ngân hàng Nhà nước về yêu cầu thanh tra và tái cấu trúc toàn diện.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện toàn diện các lỗ hổng trong quy trình thẩm định, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng doanh nghiệp tại PGBank. Mục tiêu cụ thể gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng, phân tích thực trạng kiểm soát rủi ro giai đoạn 2014-2016, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng danh mục cho vay. Nghiên cứu giới hạn không gian trên toàn hệ thống PGBank và mốc thời gian khảo sát từ năm 2014 đến 2016. Về mặt ý nghĩa, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học giúp ngân hàng tái thiết lập mô hình kiểm soát rủi ro, hướng tới mục tiêu kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới 2,5% và duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu tối thiểu 100%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết thông tin bất đối xứng (Asymmetric Information Theory) nhằm giải thích hiện tượng lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức phát sinh khi ngân hàng thiếu hụt dữ liệu minh bạch từ doanh nghiệp đi vay. Đồng thời, đề tài tích hợp lý thuyết đánh đổi rủi ro - lợi nhuận (Risk-Return Trade-off), khung chuẩn mực an toàn vốn Basel II và các quan điểm học thuật kinh điển của Peter S. Rose (2001) cùng Hennie van Greuning (1999) về tính dễ tổn thương của vốn chủ sở hữu trước sự sụt giảm chất lượng tài sản có.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung vào 4 khái niệm then chốt:

1. Cho vay doanh nghiệp: Hoạt động cấp tín dụng đặc thù có quy mô dư nợ lớn, thời hạn đa dạng và độ phức tạp cao hơn cho vay cá nhân.
2. Rủi ro tín dụng: Nguy cơ khách hàng không hoàn trả đầy đủ hoặc đúng hạn nợ gốc và lãi theo thỏa thuận, bao gồm rủi ro giao dịch (lựa chọn, bảo đảm, nghiệp vụ) và rủi ro danh mục (nội tại, tập trung).
3. Kiểm soát rủi ro tín dụng: Hệ thống các biện pháp chủ động gồm né tránh rủi ro, ngăn ngừa rủi ro, giảm thiểu rủi ro (trích lập dự phòng, cho vay hợp vốn theo Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN) và chuyển giao rủi ro (bảo hiểm, chứng khoán hóa, phái sinh tín dụng).
4. Dự phòng rủi ro tín dụng: Khoản trích lập dự phòng chung và dự phòng cụ thể theo 5 nhóm nợ được tính vào chi phí hoạt động để bù đắp tổn thất dự kiến.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn khai thác nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên, báo cáo cơ cấu nợ và trích lập dự phòng của PGBank giai đoạn 2014-2016, cùng hệ thống quy chuẩn của Ngân hàng Nhà nước. Để làm rõ thực trạng tác nghiệp, nghiên cứu thu thập dữ liệu sơ cấp qua phỏng vấn chuyên gia với cỡ mẫu 30 người.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng để khảo sát 20 cán bộ lãnh đạo khối, giám đốc chi nhánh và chuyên viên thẩm định tại PGBank, kết hợp 10 chuyên gia độc lập từ Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại khác. Việc lựa chọn kết hợp phân tích thống kê mô tả, so sánh chuỗi thời gian định lượng với phỏng vấn sâu định tính giúp giải mã chính xác các hạn chế mang tính hệ thống trong mô hình quản trị mà các con số tài chính đơn thuần chưa phản ánh hết.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực chứng tại PGBank giai đoạn 2014-2016 đã chỉ ra 4 phát hiện cốt lõi:

• Thu hẹp quy mô và tăng trưởng dư nợ âm: Sau giai đoạn tăng trưởng nóng đạt đỉnh tổng tài sản 19.251 tỷ đồng vào cuối năm 2012, tăng trưởng tín dụng doanh nghiệp liên tục ở mức âm trong 3 năm 2014-2016; chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2015, tổng tài sản đã giảm 5,22% so với cuối năm 2014.
• Rủi ro tập trung danh mục quá mức vào cổ đông chiến lược: Tập đoàn Xăng dầu Petrolimex nắm giữ 40% vốn điều lệ của PGBank, khiến dòng vốn cho vay tập trung chủ yếu vào mạng lưới 6.100 cửa hàng xăng dầu và các công ty thành viên như VIPCO hay Công ty Cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex, dẫn tới sự mất cân đối nghiêm trọng khi tỷ trọng khách hàng doanh nghiệp ngoài ngành bị thu hẹp.
• Chất lượng tín dụng suy giảm với tốc độ nợ xấu tăng vọt: Dư nợ nhóm 3 và nhóm 4 tại ngày 30/06/2015 tăng hơn 100% (gấp hơn 2 lần) so với thời điểm 31/03/2015. Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro gia tăng nhanh chóng đã bào mòn trực tiếp chỉ tiêu lợi nhuận, giảm sút mạnh so với mức lợi nhuận trước thuế 17,49 tỷ đồng trong giai đoạn trước.
• Kỹ thuật kiểm soát rủi ro chưa đồng bộ: Ngân hàng phụ thuộc quá lớn vào việc định giá tài sản thế chấp truyền thống, trong khi các công cụ kiểm soát rủi ro danh mục hiện đại như phái sinh tín dụng, hợp đồng quyền chọn hay cho vay hợp vốn theo Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN gần như chưa phát huy hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ mô hình kiểm soát rủi ro phân tán tại cấp chi nhánh. Tại các chi nhánh PGBank, phòng khách hàng doanh nghiệp vừa chịu trách nhiệm tìm kiếm khách hàng, giải ngân, vừa tự giám sát sau cho vay; quyền phê duyệt tín dụng tập trung vào giám đốc chi nhánh mà thiếu sự thẩm định độc lập từ Hội sở.

Thực trạng này hoàn toàn đồng nhất với công trình của Lê Thanh Tâm (2013) về "vòng luẩn quẩn" trong chu kỳ tín dụng: tăng trưởng tín dụng nóng dẫn đến nợ xấu bùng nổ, buộc ngân hàng phải siết chặt quy trình dẫn tới tăng trưởng âm kéo dài. Đồng thời, kết quả cũng củng cố nghiên cứu của Lê Văn Chi và Hoàng Trung Lại (2014) khi chứng minh rằng các tổ chức tín dụng có quy mô tài sản nhỏ chịu tác động tiêu cực mạnh mẽ hơn từ tỷ lệ nợ xấu và biến động lãi suất.

Để trực quan hóa các phát hiện này, dữ liệu nghiên cứu có thể được thể hiện qua biểu đồ hình cột chồng (stacked bar chart) minh họa sự chuyển dịch cơ cấu 5 nhóm nợ qua từng quý giai đoạn 2014-2016, kết hợp bảng ma trận phân loại rủi ro theo ngành kinh tế giúp nhà quản trị nhận diện rõ nét mức độ tổn thất kỳ vọng tại từng phân khúc khách hàng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng doanh nghiệp tại PGBank, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Tái cấu trúc mô hình kiểm soát rủi ro theo hướng tập trung hóa: Khối Quản lý rủi ro PGBank cần tách biệt hoàn toàn chức năng thẩm định độc lập khỏi bộ phận kinh doanh tại 100% chi nhánh, thành lập Trung tâm Thẩm định và Phê duyệt tập trung tại Hội sở. Tiến độ hoàn thành trong Quý 2/2019 nhằm kiểm soát tỷ lệ nợ xấu phát sinh mới dưới 1,5%/năm.
2. Đa dạng hóa danh mục tín dụng và khống chế rủi ro tập trung: Khối Khách hàng doanh nghiệp cần xây dựng hạn mức cấp tín dụng nghiêm ngặt, giảm tỷ trọng dư nợ nhóm khách hàng liên kết với Petrolimex xuống dưới 25% tổng dư nợ trước ngày 31/12/2020. Tích cực triển khai cho vay đồng tài trợ đối với các món vay vượt 15% vốn tự có theo đúng Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN.
3. Hiện đại hóa hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và công nghệ ngân hàng: Khối Công nghệ thông tin cùng Khối Quản lý rủi ro phối hợp nâng cấp hệ thống Core Banking iFlex, tích hợp các tham số đo lường rủi ro theo chuẩn Basel II trong thời gian 12 tháng (từ tháng 01/2019 đến tháng 12/2019), đảm bảo phát hiện sớm dấu hiệu suy giảm dòng tiền trong vòng 24 giờ.
4. Đổi mới phương pháp thẩm định và nâng cao năng lực cán bộ: Ban Điều hành chỉ đạo chuyển trọng tâm từ thẩm định tài sản bảo đảm sang thẩm định dòng tiền dự án kinh doanh, hoàn thành tái đào tạo 100% cán bộ tín dụng trong 6 tháng đầu năm 2019, đồng thời duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu tối thiểu 100%.
5. Khuyến nghị đối với cơ quan quản lý: Ngân hàng Nhà nước cần sớm chuẩn hóa hệ thống mã ngành kinh tế dùng chung trong xếp hạng tín dụng nội bộ và hoàn thiện hành lang pháp lý cho thị trường mua bán nợ, tạo điều kiện xử lý triệt để nợ xấu tồn đọng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Ban lãnh đạo và nhà quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại cổ phần: Giúp các nhà điều hành nhận diện nguy cơ rủi ro tập trung trong hệ sinh thái doanh nghiệp liên kết, từ đó thiết lập mô hình thẩm định tập trung và chính sách quản lý danh mục an toàn.
2. Cán bộ tín dụng và chuyên viên phân tích rủi ro doanh nghiệp: Cung cấp phương pháp thẩm định dòng tiền thực tế, kỹ thuật kiểm tra sau giải ngân và các chỉ số cảnh báo sớm nợ có vấn đề để ngăn chặn rủi ro tác nghiệp.
3. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu tình huống, cung cấp khung phân tích hoàn chỉnh cùng dữ liệu thực chứng chuỗi thời gian 3 năm từ 2014 đến 2016 tại một ngân hàng cổ phần đặc thù.
4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách tiền tệ: Cung cấp bằng chứng thực tiễn về hiệu quả thực thi các quy định an toàn tín dụng như Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN, hỗ trợ quá trình hoàn thiện lộ trình áp dụng chuẩn mực Basel II tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao việc phụ thuộc vào khách hàng hệ sinh thái Petrolimex lại tiềm ẩn rủi ro tín dụng lớn cho PGBank?

Dù Petrolimex chiếm 40% vốn điều lệ và sở hữu mạng lưới 6.100 cửa hàng bán lẻ rộng lớn, việc dồn tỷ trọng vốn quá cao vào một nhóm doanh nghiệp liên kết làm triệt tiêu tính đa dạng hóa của danh mục. Khi thị trường dầu khí biến động hoặc các công ty thành viên gặp khó khăn về dòng tiền, ngân hàng lập tức đối mặt với nguy cơ nợ quá hạn tăng nhanh mà không có nguồn thu từ các ngành khác bù đắp.

2. Luận văn sử dụng các chỉ tiêu định lượng nào để đánh giá chất lượng kiểm soát rủi ro tín dụng?

Nghiên cứu sử dụng hệ thống 6 chỉ tiêu định lượng then chốt gồm: tốc độ tăng trưởng tổng dư nợ, số lượng khách hàng doanh nghiệp giao dịch, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ, biến động cơ cấu 5 nhóm nợ, tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng và tỷ lệ xóa nợ ròng trong giai đoạn 2014-2016.

3. Tại sao ngân hàng không nên chỉ dựa vào tài sản bảo đảm khi xét duyệt cho vay doanh nghiệp?

Tài sản bảo đảm của doanh nghiệp thường là hàng hóa tồn kho, máy móc chuyên dùng có tính thanh khoản kém và giảm giá nhanh theo thời gian. Thực tế tại PGBank cho thấy khi nợ xấu nhóm 3 và nhóm 4 tăng gấp hơn 2 lần vào giữa năm 2015, việc phát mại tài sản thế chấp gặp nhiều trở ngại pháp lý, chứng minh rằng thẩm định dòng tiền trả nợ từ hoạt động kinh doanh mới là yếu tố cốt lõi.

4. Phương pháp phỏng vấn 30 chuyên gia đóng vai trò gì trong luận văn?

Việc chọn mẫu khảo sát 20 cán bộ quản trị tại PGBank kết hợp 10 chuyên gia độc lập từ Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng khác giúp thu thập thông tin chuyên sâu về những hạn chế định tính trong quy trình phê duyệt tín dụng, bổ sung hoàn hảo cho dữ liệu chuỗi thời gian 2014-2016 từ báo cáo tài chính.

5. Giải pháp nào mang tính đột phá và cấp bách nhất đối với PGBank?

Giải pháp cấp bách nhất là xóa bỏ cơ chế thẩm định kiêm phê duyệt tại chi nhánh để chuyển giao quyền hạn về Trung tâm Thẩm định độc lập trực thuộc Hội sở, nhằm chấm dứt tình trạng xung đột lợi ích giữa chỉ tiêu tăng trưởng doanh số và yêu cầu kiểm soát an toàn vốn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng doanh nghiệp, phân định rõ ràng các kỹ thuật né tránh, ngăn ngừa, giảm thiểu và chuyển giao rủi ro theo chuẩn mực quốc tế.
• Đánh giá thực chứng giai đoạn 2014-2016 tại PGBank, chỉ rõ thực trạng tăng trưởng dư nợ âm và rủi ro tập trung cao độ vào nhóm khách hàng liên kết với cổ đông nắm giữ 40% vốn.
• Phân tích nguyên nhân khiến nợ xấu nhóm 3 và nhóm 4 tăng gấp hơn 2 lần vào giữa năm 2015, xuất phát từ việc thiếu mô hình thẩm định độc lập và quá phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp khả thi gồm tái cấu trúc thẩm định tập trung, nâng cấp hệ thống Core Banking iFlex theo Basel II và khống chế hạn mức cho vay hợp vốn theo giới hạn 15% vốn tự có.
• Hoàn thiện lộ trình thực hiện chi tiết cho giai đoạn 2019-2021 với các mốc thời gian 6 tháng và 12 tháng cụ thể, hướng tới mục tiêu đưa tỷ lệ nợ xấu về dưới 2,5%.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp khung giải pháp kiểm soát rủi ro đồng bộ cho các ngân hàng thương mại quy mô vừa trong quá trình tái cơ cấu hệ thống. Các nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý có thể ứng dụng trực tiếp các đề xuất này để nâng cao chất lượng tín dụng và năng lực quản trị rủi ro ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, đề tài nghiên cứu được trình bày gồm 03 chương: Chuong 1: Co sở lý luận về kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại NHTM. Chương 2: Đánh giá thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex (PGBank) Chương 3: Giải pháp hoàn thiện kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex. Tổng quan tình hình nghiên cứu Kiểm soát rủi ro tín dụng nói chung và trong cho vay nói riêng luôn là vấn đề cấp thiết hàng đầu đối với hoạt động tài chính ngân hàng. Trong bối cảnh hiện nay, khi mà nền kinh tế đất nước đang trên đà hội nhập thế giới, yêu cầu tính chuyên nghiệp, an toàn, bền vững phải được đặt lên hàng đầu, thì hàng lọat các NHTM lại vi phạm nguyên tắc kiểm soát rủi ro tín dụng, làm hiệu quả hoạt động của hệ thống NHTM những năm qua của nước ta sa sút nghiêm trọng.

Chính bởi lẽ đó, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu dày công cũng như những bài phân tích sắc sảo của nhiều tác giả đề cập đến vấn đề này. Tuy nhiên, mỗi một sản phẩm nghiên cứu đều có điểm mạnh và điểm thiếu sót riêng. Nhìn chung các công trình nghiên cứu đều chỉ mang tính cục bộ, chỉ nghiên cứu, phân tích trong phạm vi nghiên cứu của từng chỉ nhánh Ngân hàng riêng biệt như: NHTMCP Công thương chỉ nhánh (CN) Ngũ Hành Sơn, NH NN và PTNT KCN Phú Tài, tỉnh Bình Định, NH TMCP Ngoại thương CN Quy Nhơn. với doanh nghiệp địa bàn và trong khoảng thời gian nhất định Điều đáng lưu ý, khái niệm về “rủi ro” đôi lúc còn chưa thống nhất.

Ví dụ, Nguyễn Thị Liên Hương (2015) đã khẳng định: “Rủi ro là sự bắt trắc không. mong đợi, gây ra thiệt hại và có thể đo lường được”, đây là quan niệm đã cũ, khác với quan niệm hiện nay. Bên cạnh đó, đôi khi tác giả còn chưa phân biệt rõ ràng biện pháp kiểm soát rủi ro với biện pháp tài trợ rủi ro. Trong các đề tài nghiên cứu sâu về từng khâu của quản trị rủi ro tín dụng.

trong cho vay, có tác giả đã vội vàng phân tích chủ điểm chính mà quên đi những khía cạnh phụ nhưng không kém phần quan trọng khác. Trong đó, Đào Thị Bích Phượng (2015), đi sâu vào quy trình kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay, mà bỏ qua phần tìm hiểu khái quát về quản trị rủi ro tín dụng, từ đó chưa hiểu được mục đích, cách thức của nghiệp vụ quan trọng này, cũng như không có cái nhìn bao quát về mối quan hệ và tầm quan trọng của kiểm soát rủi ro tín dụng đối với quản trị rủi ro tín dụng Một chung nữa rất dễ nhận ra ở các đề tài nghiên cứu là chưa nhắn mạnh được chức năng nhiệm vụ của quản trị rủi ro, bởi lẽ đó, nội dung viết chưa đầy đủ, chủ yếu tập trung vào các biện pháp phòng ngừa ở khâu thâm định và giám sát trong quy trình cho vay, rất ít đề cập đến các biện pháp tài chính phái sinh và các nghiệp vụ kiểm soát rủi ro tín dụng khác. Chẳng hạn, Trần Thị Hà Thanh (2015), hay Vũ Ngọc Thảo Linh ( 2014) đã giúp người đọc hiểu tổng quát về mục đích, nguyên tắc, các bước thực hiện đầy đủ cả 04 khâu của quy trình quản trị rủi ro tín dụng trong cho vay, tuy nhiên đây là đề tài có phạm vi viết rất rộng nên sự nghiên cứu của các tác giả có phần dàn trải, không chuyên sâu về một khâu cố định nào, không mang tính ứng dụng thực tế cao đối với các nhà quản trị ngân hàng. Bên cạnh đó cũng có rất nhiều bài viết sâu sắc đã đưa ra được nhiều giải pháp cho công tác kiểm soát rủi ro tín dụng nước ta hiện nay.

Giống như Lê Van Chi, Hoang Trung Lai (2014) khi bàn về các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của các NHTM đã sử dụng phương pháp ước lượng hồi quy để đưa ra kết luận về sự ảnh hưởng của các nhân tố đến rủi ro tín dụng như sau: tỷ lệ nợ xấu có mối quan hệ dương với tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, dư nợ tín dụng bất động sản, lãi suất cho vay danh nghĩa và GDP; tuy nhiên lại có mối quan hệ âm với giá trị tổng tài sản và tỷ lệ tài sản sinh lời trên tổng tài sản. Từ đó nêu đề xuất nên sáp nhập các ngân hàng có giá trị tài sản nhỏ và hiệu qua kinh doanh yếu kém. Bài viết của tác giả đã gợi mở hướng mới cho kiểm soát rủi ro tín dụng. Hay Lê Thanh Tâm (2013) đã có một bài viết rất sắc sảo nhằm phá vỡ vòng luân quần trong hoạt động tín dụng tại Việt Nam, bàn về thực trạng đánh đổi giữa tỷ lệ sinh lời cao với rủi ro cao, dư nợ tăng trưởng quá mức nhanh chóng với tỷ lệ nợ xấu bùng nỗ ngay sau thời kỳ mở rộng cho vay, tiếp đến là giai đoạn: thu hẹp quy mô, suy giảm tín dụng do lo sợ nợ xấu, dẫn đến tăng trưởng tín dụng âm.

Sau khi phân tích các nguyên nhân cụ thể, tác giả đã đưa ra những giải pháp cấp thiếp cho thực tiễn đề giải quyết “vòng luân quấn” này. Tuy bài viết từ năm 2013 song đến nay dường như vẫn còn nguyên giá trị. Ngoài ra, trên thoibaonganhang vn, bài viết “Tăng cường kiểm soát rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng vượt giới hạn” ngày 26/08/2016 cũng đưa ra rất nhiều giải pháp nhằm phòng ngừa rủi ro đối với hoạt động cấp tín dụng đành cho khách hàng có dư nợ lớn. Hay như bài viết “Kiểm soát rủi ro tín dung theo Basel II tại các ngân hàng thương mại Việt Nam” ngày 15/01/2017 đã phân tích được bước đầu thực hiện chuẩn mực quản trị rủi ro theo Hiệp ước quốc tế Basel II trong hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của các NHTM Việt Nam, từ đó cũng nêu ra các hạn chế trong quá trình thực hiện và nguyên nhân của nó, Kế thừa những cơ sở lý luận đúng đắn về cho vay doanh nghiệp, quản trị rủi ro và kiểm soát rủi ro tin dung trong cho vay doanh nghiệp của những luận văn đi trước, tổng hợp và học hỏi các bài báo có liên quan, đồng thời bổ sung, hoàn thiện những thiếu sót gồm: quan niệm chính xác về rủi ro, mục đích của quản trị rủi ro, cũng như mục đích, cách thức lựa chọn phương pháp kiểm soát rủi ro tin dụng trong cho vay doanh nghiệp, làm rõ các tiêu chí đánh giá nhằm đưa ra các khuyến nghị phù hợp trong bối cảnh PGBank là một trong những 10 'NHTM có tình hình hoạt động kinh doanh không hiệu quả và nằm trong danh sách các NHTM bị Ngân hàng Nhà nước (NHNN) yêu cầu thanh tra, kiểm tra, sáp nhập, chuyển nhượng, tác giả xin trình bày luận văn: “HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIÊM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG TMCP XĂNG DÀU PETROLIMEX (PGBANK)”.

11 CHUONG 1 CO SO LY LUAN VE KIEM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOANH NGHIỆP TẠI NHTM 1.1, HOAT DONG CHO VAY DOANH NGHIỆP CỦA NHTM 1. Khái m cho vay doanh nghiệp Doanh nghiệp là một đơn vị kinh tế được thành lập đẻ thực hiện hoạt động kinh doanh nhằm mục đích sinh lời. Cho vay là quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể (NHTM và người vay), trong đó một bên (NHTM) chuyển giao. tiền hoặc tài sản cho bên kia (người vay) sử dụng trong một thời gian nhất định, đồng thời bên nhận tiền hoặc tài sản cam kết hoàn trả vốn (gốc và lãi) cho bên vay vô điều kiện theo thời hạn đã thỏa thuận.

Đặc điểm cho vay doanh nghiệp Cho vay doanh nghiệp có những đặc điểm cơ bản sau: - Đa dạng về hình thức, chiếm tỉ trọng lớn trong nghiệp vụ cho vay của NHTM. ~Có tính chất phức tạp hơn cho vay cá nhân cả về thời hạn lẫn dư nợ món vay. -Quy trình thâm định cho vay cũng như kiểm tra giám sát trong quá trình giải ngân phức tạp, yêu cầu trình độ nghiệp vụ và kinh nghiệm cũng như chi phi cao. -Tai sin dim bao cia doanh nghiệp thông thường là chính sản phẩm hàng hóa, công cụ sản xuất nên rất khó quản lý và định giá.

-Cho vay doanh nhiệp thường có dư nợ lớn, sinh lời cao nên rủi ro đi kèm cũng rất cao. Phân loại cho vay doanh nghiệp Có rất nhiều cách phân loại cho vay doanh nghiệp. Phân theo thời hạn cho vay, có thể chia thành: cho vay ngắn hạn là loại cho vay có thời hạn đến một năm, cho vay trung hạn là loại cho vay có thời hạn từ trên một năm đến 5 năm, và cho vay dài hạn là loại cho vay có thời hạn trên 5 năm. Nếu phân theo mục đích sử dụng vốn vay thì cho vay doanh nghiệp gồm: cho vay bắt động sản, cho vay kinh doanh chứng khoán, cho vay nông nghỉ cho vay kinh doanh xuất nhập khẩu.

Cũng có thể chia theo hình thức đảm bảo tiền vay gồm: cho vay có đảm. bảo bằng tài sản và cho vay không có đảm bảo bằng tài sản. Còn chia theo phương thức cho vay thì cho vay doanh nghiệp có các loại chính sau: cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức tín dụng, cho vay đồng tài trợ, cho vay dự án. RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY DOA NGHIEP 1.

Rui ro Rủi ro là sự bất định, hay còn gọi là sự không chắc chắn của sự việc so. với dự tính ban đầu của chủ thể, Đối với hoạt động NHTM có rất nhiều rủi ro có thể xảy ra, ví dụ: khách hàng trả nợ trước hoặc sau so với ngày trả nợ đã cam kết trong hợp đồng; khách hàng rút tiền gửi tiết kiếm trước hoặc sau ngày đáo hạn, làm sai lệch lãi chỉ dự tính ban đầu. Như vậy, rủi ro không đồng nghĩa với thiệt hại, rủi ro là sự không chắc chắn, nếu xảy ra nó có thể đem lại lợi nhuận nhưng cũng có thể gây ra thiệt hại to lớn cho ngân hàng. Tuy nhiên, thông thường người ta thường chú trọng nghiên cứu về những bất định sẽ gây thiệt hại cho ngân hàng, đề từ đó đưa ra các biện pháp phòng tránh và xử lý khi thiệt hại thực sự xảy ra.

13 Hoat động ngân hàng luôn luôn tiềm ẩn vô vàn rủi ro, nó liên quan trực. tiếp đến hai yếu tố cơ bản nhất, không thẻ tách rời nhau, đó là: gia tăng lợi nhuận và chấp nhận rủi ro.