Luận Văn Thạc Sĩ Quản Lý Kinh Tế: Phân Tích Đầu Tư Trực Từ Việt Nam Sang Campuchia

Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế phân tích quản lý nhà nước về đầu tư trực tiếp của Việt Nam sang Campuchia, đánh giá hiệu quả và thách thức.

• Tác giả: Trần Nam Trung
• Người hướng dẫn: PGS. Đinh Văn Thông
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý Nhà nước về đầu tư trực tiếp của Việt Nam sang Campuchia
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP RA NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Các nghiên cứu trước đây liên quan đến đề tài
• 1.2. Cơ sở lý luận và pháp lý về hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
• 1.2.1. Khái niệm về hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
• 1.2.2. Đặc điểm pháp lý của hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
• 1.2.3. Các hình thức đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
• 1.2.4. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
• 1.2.5. Mục tiêu quản lý nhà nước đối với đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
• 1.2.6. Phương pháp quản lý nhà nước đối với đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
• 1.2.7. Vai trò của Nhà nước đối với đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
• 1.2.8. Nội dung quản lý nhà nước đối với đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
• 1.2.9. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
• 1.2.10. Tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý nhà nước đối với đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
• 1.3. Kinh nghiệm quốc tế trong quản lý nhà nước về đầu tư trực tiếp ra nước ngoài
• 1.3.1. Kinh nghiệm của Quốc tế
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguồn tài liệu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập, xử lý và phân tích tài liệu
• 2.2.2. Phương pháp logic kết hợp với phương pháp lịch sử
• 2.2.3. Phương pháp thống kê, mô tả
• 2.2.4. Phương pháp phân tích - tổng hợp
• 2.2.5. Phương pháp kế thừa
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP CỦA VIỆT NAM SANG CAMPUCHIA
• 3.1. Quan hệ giữa Việt Nam và Campuchia về lĩnh vực đầu tư
• 3.2. Tình hình đầu tư trực tiếp của Việt Nam sang Campuchia
• 3.2.1. Đầu tư trực tiếp của Việt Nam sang Campuchia theo thời gian
• 3.2.2. Đầu tư trực tiếp của Việt Nam sang Campuchia phân theo ngành
• 3.2.2.1. Trong lĩnh vực nông lâm nghiệp
• 3.2.2.2. Lĩnh vực tài chính – ngân hàng
• 3.2.2.3. Trong lĩnh vực điện tử - viễn thông
• 3.2.2.4. Trong lĩnh vực vận tải
• 3.2.2.5. Trong lĩnh vực sản xuất
• 3.2.2.6. Trong lĩnh vực kinh doanh thương mại
• 3.2.2.7. Trong lĩnh vực khai khoáng
• 3.2.2.8. Trong lĩnh vực năng lượng
• 3.3. Sự thay đổi quan điểm của Nhà nước về đầu tư trực tiếp ra nước ngoài nói chung và đầu tư trực tiếp của Việt Nam sang Campuchia nói riêng
• 3.4. Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với đầu tư trực tiếp của Việt Nam sang Campuchia
• 3.4.1. Thực trạng hệ thống pháp luật, chính sách chung về đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của Việt Nam và đầu tư trực tiếp của Việt Nam sang Campuchia
• 3.4.2. Thực trạng cơ chế chính sách, hỗ trợ đầu tư trực tiếp của Việt Nam sang Campuchia
• 3.4.3. Doanh nghiệp Việt Nam sang Campuchia
• 3.4.4. Công tác xúc tiến đầu tư của Việt Nam sang Campuchia
• 3.4.5. Kết quả đạt được
• 3.4.6. Nguyên nhân của hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP CỦA VIỆT NAM SANG CAMPUCHIA
• 4.1. Quan điểm chung
• 4.2. Một số giải pháp cơ bản nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư trực tiếp của Việt Nam sang Campuchia
• 4.2.1. Lựa chọn lĩnh vực đầu tư và địa bàn đầu tư
• 4.2.2. Kiện toàn khuôn khổ pháp lý của hoạt động OFDI
• 4.2.3. Giải pháp về cơ chế, chính sách
• 4.2.4. Giải pháp về cải cách thủ tục hành chính
• 4.2.5. Tăng cường hoạt động xúc tiến đầu tư sang Campuchia của các cơ quan chức năng và các địa phương
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận

Chương này tập trung vào việc tổng hợp các nghiên cứu trước đây liên quan đến quản lý kinh tế và đầu tư trực tiếp từ Việt Nam sang Campuchia. Các nghiên cứu này đã đề cập đến các khía cạnh như chính sách đầu tư, hợp tác kinh tế, và phát triển kinh tế giữa hai quốc gia. Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu chưa đi sâu vào phân tích các chiến lược đầu tư cụ thể và quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Chương này cũng cung cấp cơ sở lý luận về đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (OFDI), bao gồm các khái niệm, đặc điểm pháp lý, và các hình thức đầu tư. Đồng thời, nó phân tích vai trò của Nhà nước trong việc quản lý và điều tiết các hoạt động đầu tư này.

1.1. Các nghiên cứu trước đây

Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào đánh giá tổng thể hoạt động đầu tư trực tiếp của Việt Nam sang Campuchia. Một số nghiên cứu nổi bật bao gồm luận án của Nguyễn Hữu Huy Nhựt (2011) về chiến lược OFDI và Nguyễn Hải Đăng (2013) về đầu tư ra nước ngoài trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chưa đi sâu vào phân tích các chính sách vĩ mô và quản lý nhà nước cụ thể.

1.2. Cơ sở lý luận về OFDI

Phần này trình bày các khái niệm cơ bản về đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (OFDI), bao gồm các hình thức đầu tư như BOT, BCC, và BT. Nó cũng phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này, bao gồm các yếu tố pháp lý, kinh tế, và chính trị.

II. Phương pháp nghiên cứu

Chương này trình bày các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn, bao gồm phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu, phương pháp phân tích logic, và phương pháp thống kê. Các phương pháp này được áp dụng để phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư trực tiếp từ Việt Nam sang Campuchia. Ngoài ra, chương này cũng đề cập đến việc kế thừa các nghiên cứu trước đây để xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn cho luận văn.

2.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Phương pháp này tập trung vào việc thu thập các dữ liệu liên quan đến đầu tư trực tiếp từ các nguồn chính thống như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước, và các báo cáo thường niên của các doanh nghiệp.

2.2. Phương pháp phân tích logic

Phương pháp này được sử dụng để phân tích các mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước trong lĩnh vực đầu tư trực tiếp, từ đó đưa ra các kết luận và khuyến nghị phù hợp.

III. Thực trạng công tác quản lý nhà nước về đầu tư trực tiếp

Chương này phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư trực tiếp từ Việt Nam sang Campuchia trong giai đoạn từ năm 1999 đến năm 2015. Các nội dung chính bao gồm hệ thống pháp luật, chính sách hỗ trợ đầu tư, và công tác xúc tiến đầu tư. Chương này cũng đánh giá các kết quả đạt được và chỉ ra những hạn chế trong công tác quản lý, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện.

3.1. Hệ thống pháp luật và chính sách

Phần này phân tích các chính sách đầu tư hiện hành của Việt Nam và Campuchia, bao gồm các quy định về cấp phép đầu tư, hỗ trợ tài chính, và kiểm tra, giám sát các dự án đầu tư.

3.2. Kết quả và hạn chế

Phần này đánh giá các kết quả đạt được trong công tác quản lý nhà nước, đồng thời chỉ ra những hạn chế như thiếu đồng bộ trong chính sách, quy định chồng chéo, và thiếu quy định cụ thể về báo cáo và giám sát dự án.

IV. Quan điểm và giải pháp tăng cường quản lý nhà nước

Chương này đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư trực tiếp từ Việt Nam sang Campuchia. Các giải pháp bao gồm kiện toàn khuôn khổ pháp lý, cải cách thủ tục hành chính, và tăng cường xúc tiến đầu tư. Chương này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hợp tác kinh tế và phát triển bền vững giữa hai quốc gia.

4.1. Kiện toàn khuôn khổ pháp lý

Phần này đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư trực tiếp, bao gồm việc thống nhất các quy định và loại bỏ các quy định chồng chéo.

4.2. Tăng cường xúc tiến đầu tư

Phần này đề xuất các biện pháp nhằm tăng cường công tác xúc tiến đầu tư, bao gồm việc tổ chức các hội thảo, triển lãm, và các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tính đến ngày 31/12/2015, Việt Nam đã cấp phép cho 179 dự án đầu tư trực tiếp sang Campuchia với tổng vốn đăng ký đạt khoảng 3,6 tỷ USD, trải rộng trên 15 lĩnh vực kinh tế khác nhau. Hoạt động đầu tư này bắt đầu từ năm 1999 với dự án sản xuất, chế biến bột mì đầu tiên và tăng trưởng mạnh mẽ từ năm 2005 trở đi. Việt Nam và Campuchia có mối quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời, với nhiều thuận lợi về địa lý, chính trị và kinh tế, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển đầu tư song phương. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng công tác quản lý nhà nước (QLNN) đối với hoạt động đầu tư trực tiếp của Việt Nam sang Campuchia giai đoạn 1999-2015, từ đó đề xuất các giải pháp tăng cường hiệu quả quản lý trong giai đoạn 2016-2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chính sách, cơ chế quản lý và thực tiễn triển khai tại Việt Nam và Campuchia, với trọng tâm là các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư tại Campuchia. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần thúc đẩy hoạt động đầu tư ra nước ngoài, đồng thời tăng cường quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và thành lập Cộng đồng Kinh tế ASEAN.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (OFDI) và lý thuyết quản lý nhà nước trong lĩnh vực kinh tế. Khái niệm OFDI được định nghĩa theo IMF (1977) là việc nhà đầu tư bỏ vốn để giành quyền kiểm soát và quản lý doanh nghiệp tại nước ngoài nhằm thu lợi lâu dài. Luật Đầu tư Việt Nam số 67/2014/QH13 và Nghị định số 83/2015/NĐ-CP quy định chi tiết về hoạt động OFDI, bao gồm các hình thức đầu tư như hợp đồng hợp tác kinh doanh, doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài và hợp đồng BOT. Về quản lý nhà nước, luận văn áp dụng các nguyên tắc quản lý trực tiếp và gián tiếp, bao gồm ban hành chính sách, cấp phép, kiểm tra, giám sát và hỗ trợ doanh nghiệp. Các khái niệm chính gồm: mục tiêu quản lý nhà nước (tạo điều kiện bình đẳng, nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo vệ lợi ích quốc gia), phương pháp quản lý (cưỡng chế, kích thích kinh tế, tuyên truyền), vai trò của nhà nước (tạo lập môi trường pháp lý, định hướng, cung ứng hàng hóa công, hỗ trợ hoạt động OFDI).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp, bao gồm số liệu thống kê từ Cục Đầu tư nước ngoài - Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các báo cáo của Bộ Tài chính, BIDV và các tài liệu khoa học liên quan. Phương pháp thu thập dữ liệu chủ yếu là tổng hợp, phân tích tài liệu, khảo sát thực trạng và phỏng vấn chuyên gia. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích logic kết hợp với phương pháp lịch sử để đánh giá diễn biến đầu tư theo thời gian. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 179 dự án đầu tư được cấp phép từ năm 1999 đến 2015. Phương pháp phân tích - tổng hợp được áp dụng để đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước, đồng thời kế thừa các nghiên cứu quốc tế về kinh nghiệm quản lý OFDI của Trung Quốc và Hàn Quốc làm cơ sở so sánh và đề xuất giải pháp phù hợp. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 1999-2015 cho phân tích thực trạng và 2016-2020 cho đề xuất chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng và quy mô dự án OFDI: Từ năm 1999 đến 2015, Việt Nam đã cấp phép 179 dự án đầu tư sang Campuchia với tổng vốn đăng ký 3,615 tỷ USD. Giai đoạn 1999-2006 chỉ có 16 dự án với quy mô trung bình 1,3 triệu USD/dự án, trong khi giai đoạn 2010-2015 có 114 dự án với quy mô trung bình 23,5 triệu USD/dự án, thể hiện sự tăng trưởng mạnh mẽ về cả số lượng và quy mô vốn.

2. Phân bố ngành đầu tư đa dạng: Đầu tư tập trung chủ yếu vào lĩnh vực nông nghiệp chiếm 54% tổng vốn, tiếp theo là năng lượng, tài chính - ngân hàng, viễn thông và công nghiệp chế biến chế tạo. Sự đa dạng này cho thấy các doanh nghiệp Việt Nam đã khai thác nhiều lĩnh vực tiềm năng tại Campuchia.

3. Phân bố địa bàn đầu tư: Các dự án trải rộng tại 15/24 tỉnh thành của Campuchia, tập trung chủ yếu tại thủ đô Phnom Penh và các tỉnh giáp biên giới như Rattanakiri, Kratie, Mondulkiri, Kompong Cham, Kandal, Svay Rieng. Điều này phản ánh chiến lược đầu tư dựa trên lợi thế địa lý và tiềm năng phát triển vùng biên giới.

4. Thực trạng công tác quản lý nhà nước: Hệ thống pháp luật và chính sách quản lý OFDI của Việt Nam đã có nhiều bước phát triển, tuy nhiên còn tồn tại hạn chế như thiếu sự đồng bộ, quy định chồng chéo, thủ tục hành chính phức tạp và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp còn hạn chế. Việc kiểm tra, giám sát và báo cáo chưa được thực hiện nghiêm túc, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tăng trưởng OFDI của Việt Nam sang Campuchia được giải thích bởi mối quan hệ chính trị - kinh tế bền vững, sự thuận lợi về địa lý và chính sách hỗ trợ từ hai chính phủ. So với các nghiên cứu quốc tế về Trung Quốc và Hàn Quốc, Việt Nam còn nhiều điểm cần hoàn thiện trong quản lý nhà nước, đặc biệt là về cơ chế tài chính và thủ tục hành chính. Biểu đồ thể hiện số lượng dự án và vốn đầu tư theo năm sẽ minh họa rõ xu hướng tăng trưởng, trong khi bảng phân bổ vốn theo ngành và địa bàn giúp đánh giá chiến lược đầu tư. Ý nghĩa của kết quả là làm rõ vai trò của quản lý nhà nước trong việc thúc đẩy OFDI hiệu quả, đồng thời chỉ ra các điểm nghẽn cần khắc phục để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chiến lược phát triển OFDI đến năm 2025: Định hướng rõ ràng các mục tiêu, lĩnh vực và địa bàn ưu tiên đầu tư, đặc biệt tại Campuchia và các nước trong khu vực tam giác phát triển. Chủ thể thực hiện là Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Bộ Ngoại giao, thời gian hoàn thành trong năm 2016-2017.

2. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ: Rà soát, sửa đổi các văn bản pháp luật liên quan để đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thực tiễn, đồng thời xây dựng các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng và bảo hiểm đầu tư. Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính chịu trách nhiệm, thực hiện trong giai đoạn 2016-2018.

3. Cải cách thủ tục hành chính: Đơn giản hóa quy trình cấp phép, phân quyền cho các địa phương có năng lực để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm nghiêm minh. Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các địa phương, thực hiện từ 2016 đến 2020.

4. Tăng cường xúc tiến đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp: Tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại, cung cấp thông tin thị trường, đào tạo nâng cao năng lực quản lý cho doanh nghiệp Việt Nam đầu tư tại Campuchia. Các cơ quan ngoại giao, Bộ Công Thương và các hiệp hội doanh nghiệp chịu trách nhiệm, triển khai liên tục trong giai đoạn 2016-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các sở ngành liên quan có thể sử dụng luận văn để hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động OFDI.

2. Doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài: Các doanh nghiệp có kế hoạch hoặc đang thực hiện đầu tư tại Campuchia sẽ nhận được thông tin chi tiết về môi trường đầu tư, các thủ tục pháp lý và các giải pháp hỗ trợ từ nhà nước.

3. Nhà nghiên cứu và học viên: Những người quan tâm đến lĩnh vực quản lý kinh tế, đầu tư quốc tế và quan hệ kinh tế Việt Nam - Campuchia có thể tham khảo để hiểu sâu hơn về thực trạng và các vấn đề quản lý OFDI.

4. Các tổ chức xúc tiến đầu tư và hiệp hội doanh nghiệp: Sử dụng luận văn làm cơ sở để xây dựng các chương trình hỗ trợ, xúc tiến đầu tư hiệu quả, đồng thời nâng cao năng lực tư vấn cho doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. OFDI là gì và khác gì so với đầu tư gián tiếp?
   OFDI là đầu tư trực tiếp ra nước ngoài, trong đó nhà đầu tư có quyền kiểm soát và quản lý doanh nghiệp tại nước ngoài. Đầu tư gián tiếp chỉ nhằm mục đích thu lợi nhuận từ tài sản tài chính mà không tham gia quản lý.

2. Tại sao Việt Nam lại tập trung đầu tư vào Campuchia?
   Campuchia là nước láng giềng có quan hệ chính trị - kinh tế bền vững, địa lý gần gũi, nhiều tiềm năng phát triển và có chính sách mở cửa thu hút đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam.

3. Những lĩnh vực nào Việt Nam đầu tư nhiều nhất tại Campuchia?
   Nông nghiệp chiếm 54% tổng vốn đầu tư, tiếp theo là năng lượng, tài chính - ngân hàng, viễn thông và công nghiệp chế biến chế tạo.

4. Những khó khăn trong quản lý nhà nước đối với OFDI của Việt Nam là gì?
   Hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, thủ tục hành chính phức tạp, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp còn hạn chế, công tác kiểm tra, giám sát chưa hiệu quả.

5. Việt Nam có thể học hỏi gì từ kinh nghiệm quản lý OFDI của Trung Quốc và Hàn Quốc?
   Cần xây dựng chính sách khuyến khích rõ ràng, hoàn thiện cơ chế tài chính hỗ trợ, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường kiểm tra giám sát và phát triển các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài.

Kết luận

• Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong hoạt động đầu tư trực tiếp sang Campuchia với 179 dự án và tổng vốn đăng ký khoảng 3,6 tỷ USD tính đến năm 2015.
• Công tác quản lý nhà nước đã có nhiều bước phát triển nhưng vẫn còn tồn tại hạn chế về pháp lý, thủ tục và năng lực doanh nghiệp.
• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng và so sánh kinh nghiệm quốc tế để đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý nhà nước trong giai đoạn 2016-2020.
• Các giải pháp tập trung vào xây dựng chiến lược, hoàn thiện pháp luật, cải cách thủ tục hành chính và tăng cường xúc tiến đầu tư.
• Đề nghị các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu tiếp tục phối hợp triển khai các bước tiếp theo nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động OFDI của Việt Nam tại Campuchia và khu vực.

Các cơ quan chức năng và doanh nghiệp cần chủ động áp dụng các giải pháp đề xuất để tận dụng tối đa tiềm năng đầu tư, đồng thời thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế Việt Nam - Campuchia phát triển bền vững trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VÈ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐÓI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐÀU TƯ TRỰC TIẾP RA NƯỚC NGOÀI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các nghiên cứu trước đây liên quan đến đề tài Luận án Tiến sỹ: “Chiến lược OFDI ra nước ngoài của Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Nguyễn Hữu Huy Nhựt, 2011. Trên cơ sở lý luận và các kinh nghiệm đầu tư ra nước ngoài của các nước Đông Á, tác giả đã phân tích tình hình và những thuận lợi, khó khăn đối với OFDI ra nước ngoài của Việt Nam.

Bên cạnh đó, tác giả thực hiện khảo sát đối với một số DN đã đầu tư và đang có dự định đầu tư ra nước ngoài, từ đó phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của hoạt động OFDI ra nước ngoài của Việt Nam. Đồng thời, đưa ra các giải pháp mang tinh vĩ mô cũng như vi mô dé đầy mạnh dau tư ra nước ngoài của Việt Nam. Đây cũng là một công trình nghiên cứu khá chỉ tiết trong lĩnh vực OFDI ra nước ngoài. Song, góc độ tiếp cận của công trình này vẫn chỉ đứng chung chung, các phân tích đa số đứng dưới góc độ của DN [30].

Luận án Tiến sỹ: “Đầu tư của các DN Việt Nam ra nước ngoài trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Nguyễn Hải Đăng, 2013, tiếp cận lĩnh vực này dưới góc độ Kinh tế chính trị. Tác giả phân tích chỉ tiết hơn tình hình đầu tư ra nước ngoài của một số DN cụ thể để thấy được xu hướng đầu tư hiện nay của các DN Việt Nam. Tác giả cũng phân tích hoạt động OFDI ra nước ngoài gắn với bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Phần giải pháp đã đưa ra định hướng đầu tư trọng điểm.

Tuy nhiên, trong công trình nảy, hầu như tác giả cũng chỉ đề cập đến hoạt động OFDI dưới góc độ của DN, chưa đứng dưới góc độ QLNN để tiếp cận với lĩnh vực OFDI ra nước ngoài [28]. Ngoài ra, còn có một số công trình nghiên cứu về hoạt động OFDI ra nước ngoài như: “OFDI ra nước ngoài của các DN Việt Nam” của Ths Phan Tiến Ngọc, 2011; “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả OFDI ra nước ngoài của Việt Nam” của Ths Hoàng Thi Bích Loan, 2011; “OFDI ra nước ngoài của Việt Nam: Thành công 6 và hạn chế” của Ths Đoàn Thanh Nghị, 2012; “Đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam: vấn đề và giải pháp” của TS. Nguyễn Xuân Dũng, 2010; “Cơ cầu OFDI ra nước ngoài của Việt Nam” của Ths Nguyễn Thị Nhung, 2014; “Một số đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác thương mại và đầu tư Việt Nam - Campuchia giai đoạn 2013-2020” của TS. Nguyễn Huy Hoàng, 2014; “Đầu tư của Việt Nam ở Campuchia từ năm 1993 đến nay: Thực trạng và một số vấn đề đặt ra” của TS.

Nguyễn Thành Văn, 2015; “Đánh giá tình hình đầu tư của DN Việt Nam tại Campuchia”, 2016 của Trần Nam Trung. Các công trình nghiên cứu trên chủ yếu đi vào phân tích thực trạng tình hình hoạt động OFDI ra nước ngoài của các DN VN theo các đối tác nhận đầu tư và theo các lĩnh vực đầu tư, từ đó đề xuất xây dựng các quan điểm đây mạnh hoạt động này, đồng thời dự báo về khả năng OFDI ra nước ngoài của VN. Tuy nhiên, các đề tài, công trình nghiên cứu này mới chỉ dừng lại ở việc mô tả tình hình đầu tư, kết quả của hoạt động đầu tư và đưa ra những thành công, hạn chế của hoạt động đầu tư. Về nghiên cứu mang tính tổng hợp các vấn dé lý thuyết, đáng chú ý là nghiên cứu của TS.

Đinh Trọng Thịnh, 2006 với đề tài “Thúc đẩy DN VN đầu tư trực tiếp ra nước ngoài”, tác giả đã nghiên cứu tổng quan các lý thuyết về đầu tư nước ngoài, hệ thống hóa các chính sách điều chỉnh hoạt động OFDI ra nước ngoài của VN, đề xuất một s6 giải pháp phát triển hoạt động OFDI ra nước ngoài trong bối cảnh hội nhập. Tuy nhiên, đề tài này chỉ mang tính tiền đề, đặt dấu mốc cho những nghiên cứu ban đầu về OFDI của các DN VN. Thực tế hoạt động OFDI cũng như các chính sách về OFDI của VN đã có rất nhiều thay đồi trong khoảng thời gian từ năm 2006 đến nay [7]. Bài viết “Thúc day hoạt động đầu tư từ các tỉnh duyén hải miền Trung vào khu vực tam giác phát triển Campuchia, Lào, Việt Nam: Định hướng và giải pháp” của TS.

Nguyễn Đình Hiền, 2013 đã khẳng định liên kết, hợp tác phát triển kinh tế vùng trên phạm vi quốc tế là xu hướng ngày càng phổ biến trên thế giới. Cũng theo xu thế đó, chính phủ ba nước Lào, CPC, VN đã thành lập khu vực tam giác phát triển gồm 13 tỉnh có biên giới chung của ba nước vào năm 2004. Tác giả trên cơ sở đánh giá tong quan về khu vực tam giác phát triển Lào, CPC, VN đã khẳng định cần tiến hành xây dựng chiến lược xúc tiến đầu tư vào khu vực tam giác phát triển, cần gắn kết hoạt động đầu tư với hoạt động thương mại, du lịch [26]. Về QLNN đối với hoạt động đầu tư: Các nghiên cứu về vấn đề này được đề cập đến trong một số công trình của các tác giả như Trần Văn Nam, 2000; Nguyễn Thị Mão, 2001; Ngô Hoài Anh, 2006; Ngô Văn Hiền, 2008.

Các nghiên cứu trên đã đề cập về mặt lý luận và thực tiễn về hoạt động quản lý của nhà nước trong lĩnh vực đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, các công trình này chưa đề cập đến QLNN đối với hoạt động OFDI, mới chỉ đề cập đến góc độ đầu tư trong nước. Về khía cạnh QLNN trong lĩnh vực OFDI, có nhiều công trình nghiên cứu đã được thực hiện bởi các chuyên gia kinh tế, đồng thời cũng có nhiều công trình do các cơ quan quản lý thực hiện nhằm đưa ra những giải pháp cụ thé và hiệu quả cho công tác quản lý hoạt động OFDI. Cụ thé như: - Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ KH&ĐT hang năm đều thực hiện các báo cáo và đánh giá hoạt động OFDI, trình lên Chính phủ, và công bố rộng rãi trên công thông tin của Cục Đầu tư nước ngoài.

Các báo cáo gần đây nhất bao gồm: “Một số giải pháp thúc day OFDI của Việt Nam” năm 2012; “OFDI của Việt Nam - Thành công, và hạn chế” năm 2012; “Báo cáo về đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài” năm 2013. Trong các báo cáo, bài viết, Cục Đầu tư nước ngoài đã đưa ra nhiều quan điểm và giải pháp nhằm đảm bảo nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động này. - Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Công thương trong năm 2013 cũng đã tổng kết công tác quản lý liên quan đến hoạt động OFDI, trong đó đánh giá sự phối hợp giữa các cơ quan QLNN như Bộ KH&ĐT, Bộ Công thương, đặc biệt là trong khâu hậu kiểm. Tất cả các quan điểm, giải pháp mà các Bộ, Ngành đưa ra đề quản lý hoạt động OFDI đều chỉ đứng dưới góc độ quản lý của chính Bộ, Ngành đó.

Chính vì vậy, trong nhiều trường hợp, quan điểm quản lý của các Bộ, Ngành không được sự đồng tình ủng hộ của các DN. Với bài viết “Chính sách thúc đây OFDI - Xu hướng, kinh nghiệm thế gi và hàm ý cho Việt Nam” của tác giả Lê Xuân Sang, 2011, bài ét “QLNN đối với hoạt 8 động OFDI của Việt Nam” của TS. Phạm Thị Hồng Điệp, 2011 và bài viết “Một số giải pháp thúc day OFDI ở Việt Nam”, 2015 của Trần Nam Trung. Tác giả đã có những đánh giá khá toàn diện về những ưu điểm cũng như hạn chế của dòng vốn OFDI, đồng thời chỉ ra các giải pháp quản lý mang tính chất hỗ trợ cho hoạt động OFDI.

Các nghiên cứu trên đã đề cập về mặt lý luận và thực tiễn hoạt động quản lý của nhà nước trong lĩnh vực OFDI, nói chung chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu riêng về công tác QLNN đối với hoạt động OFDI của VN sang CPC. Những nội dung cần nghiên cứu bổ sung. Như vậy, điểm qua tình hình nghiên cứu về OFDI, có thể thấy, mặc dù có một vài nghiên cứu và quan điểm của các cá nhân, tổ chức về QLNN đối với hoạt động OFDI. Tuy nhiên, biện chưa có dé tài, công trình nghiên cứu nào nghiên cứu đến QLNN về OFDI của Việt Nam sang Campuchia một cách tong thể, phân tích trên các góc độ từ chính sách chung về vĩ mô, đến các chính sách cụ thể áp dụng trong lĩnh vực quản lý OFDI.

Đồng thời, không có một đề tài hoặc công trình nghiên cứu nào trùng lặp với nội dung và phạm vi nghiên cứu của Luận văn. Vì vậy, có thể khẳng định, dé tdi: “OLNN về OFDI của Việt Nam sang Campuehia ” là dé tài mới. Chính vi vậy, luận văn sẽ đi sâu nghiên cứu đánh giá thực trạng công tác QLNN đối với hoạt động OFDI của Việt Nam sang Campuchia giai đoạn từ năm 1999 đến năm 2015, luận văn dé ra các giải pháp nhằm tăng cường công tác QLNN đối với hoạt động OFDI của Việt Nam sang Campuchia giai đoạn 2016 - 2020. Cơ sé lý luận và pháp lý về hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài.

Khái niệm về hoạt động đầu tư trực tiếp ra nước ngoài. Theo WTO: “OFDI xuất hiện khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước tiếp nhận đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó”. Theo IMF đưa ra năm 1977. “OFDI là số vốn đầu tư được thực hiện dé thu được lợi ích lâu dai trong một DN hoạt động ở nên kinh tế khác với nền kinh tế của nhà đầu tư.

Mục đích của nhà đầu tư là giành được tiếng nói có hiệu quả trong việc quản lý DN đó”. Khái niệm này nhấn mạnh động cơ đầu tư và phân biệt FDI với 9 đầu tư gián tiếp (Foreign Portfolio Investment). Trong đó, đầu tư gián tiếp có đặc trưng cơ bản là nhằm thu được lợi nhuận từ việc bán các tài sản, tài chính ở nước ngoài, nhưng nhà đầu tư không quan tâm đến quá trình quản lý DN. Trong khi đó với FDI, các nhà đầu tư vẫn giành quyền kiểm soát các quá trình quản lý.