Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG BAN HÀNH VĂN BẢN HÀNH CHÍNH TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CÓ LIÊN QUAN 1. Khái niệm văn bản quản lý nhà nước Xã hội loài người ngày càng phát triển, nhu cầu thông tin của con người càng lớn. Để thỏa mãn nhu cầu đó, con người đã tìm ra và đưa vào sử dụng rất nhiều cách thức, phương tiện khác nhau, trong đó có văn bản.
Đây được coi là phương tiện chủ yếu hữu hiệu do tính cụ thể, chính xác, dễ phổ biến và khả năng lưu giữ thông tin lâu dài của nó. Văn bản được sử dụng trong tất cả các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội với những nội dung và mục đích khác nhau. Chính vì vậy, văn bản là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học, theo các góc độ khác nhau và cũng chính vì vậy, khi nghiên cứu về văn bản, mỗi ngành khoa học đều đưa ra khái niệm văn bản phù hợp với góc độ nghiên cứu của mình. Văn bản theo nghĩa rộng được hiểu là một công cụ để ghi lại và truyền đạt thông tin, quyết định từ chủ thể này đến chủ thể khác bằng một ký hiệu hoặc ngôn ngữ nhất định [35, tr.
Theo quan niệm này, mọi giấy tờ, tài liệu, sách vở và kể cả các loại khẩu hiệu, câu đối, băng ghi âm…đều được coi là văn bản, một phương tiện ghi nhận và truyền đạt các thông tin. Theo nghĩa hẹp, văn bản được hiểu là các tài liệu, giấy tờ được sử dụng trong hoạt động của cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức quần chúng, tổ chức kinh tế… hoặc tài liệu của cá nhân có giá trị, ý nghĩa pháp lý, xã hội nhất định [35, tr. Từ những quan niệm về văn bản trên, có thể hiểu văn bản quản lý nhà nước( VBQLNN) là một loại công cụ để ghi nhận những quy tắc pháp lý của 7 các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.Tuy nhiên, hiện nay khái niệm văn bản QLNN còn có nhiều cách hiểu khác nhau. Có tác giả cho rằng : VBQLNN là hình thức thể hiện của quyết định quy phạm pháp luật (QPPL) do cơ quan nhà nước (CQNN), người có thẩm quyền, các tổ chức xã hội được trao quyền ban hành theo trình tự, thủ tục và hình thức do pháp luật quy định, trong đó có chứa đựng các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung nhằm điều chỉnh quan hệ xã hội nhất định,được áp dụng nhiều lần và hiệu lực của nó không phụ thuộc vào sự áp dụng [35, tr.
Tác giả khác lại cho rằng : VBQLNN sản phẩm của quá trình sáng tạo pháp luật, là văn bản do CQNN có thẩm quyền, các tổ chức xã hội được trao quyền ban hành theo những thủ tục và hình thức nhất định, trong đó chứa đựng các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung nhằm điều chỉnh những quan hệ xã hội nhất định, được áp dụng nhiều lần và hiệu lực của nó không phụ thuộc vào sự áp dụng [35, tr. Khái niệm văn bản hành chính Văn bản hành chính dùng để truyền đạt thông tin trong hoạt động quản lý nhà nước như : công bố hoặc thông báo về một chủ trương, quyết định hay nội dung và kết quả hoạt động của một cơ quan, tổ chức; ghi chép lại các ý kiến và kết luận trong các hội nghị ; thông tin giao dịch chính giữa các cơ quan, tổ chức với nhau hoặc giữa tổ chức và công nhân. Văn bản hành chính đưa ra các quyết định quản lý quy phạm, do đó không dùng để thay thế cho văn bản QPPL [21, tr 36] Là loại văn bản hình thành trong hoạt động QLNN, được sử dụng giải quyết những công việc có tính nghiệp vụ như : hướng dẫn, trao đổi, đôn đốc, nhắc nhở, thông báo [20, tr 36]. Theo Điều 1 Nghị định số 09/2010/NĐ –CP, ban hành ngày 08 tháng 02 năm 2010 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 110/2004/NĐ-CP ngày 08 tháng 04 năm 2004 của Chính phủ về công tác văn thư thì văn bản 8 hành chính gồm các loại sau : “Nghị quyết (cá biệt), quyết định (cá biệt), chỉ thị, quy chế, quy định, thông cáo, thông báo, hướng dẫn, chương trình, kế hoạch, phương án, đề án, dự án, báo cáo, biên bản, tờ trình, hợp đồng, công văn, công điện, bản ghi nhớ, bản cam kết, bản thỏa thuận, giấy chứng nhận, giấy ủy quyền, giấy mời, giấy giới thiệu, giấy nghỉ phép, giấy đi đường, giấy biên nhận hồ sơ, phiếu gửi, phiếu chuyển, thư công” [10, tr 16].
Văn bản hành chính có những đặc điểm khác biệt sau đây : - Ban hành để thực thi các loại văn bản QPPL; - Văn bản hành chính áp dụng một lần hoặc một vài lần; - Đối tượng thực thi hẹp, một người hoặc một nhóm người cụ thể; - Văn bản hành chính ra đời theo tính chất công việc. Khái niệm hoạt động ban hành văn bản hành chính 1. Khái niệm hoạt động Hoạt động là mối quan hệ tác động qua lại giữa con người và thế giới (khách thể) để tạo ra sản phẩm cả về phía thế giới và cả về phía con người (chủ thể).Trong mối quan hệ đó có 2 quá trình : - Quá trình đối tượng hóa (xuất tâm): Chủ thể chuyển năng lực của mình thành sản phẩm hoạt động, tâm lí của con người được bộc lộ, được khách quan hoá trong quá trình làm ra sản phẩm. - Quá trình chủ thể hóa (nhập tâm): Chủ thể chuyển nội dung khách thể (quy luật, bản chất của SV) vào bản thân mình tạo nên tâm lí, ý thức, nhân cách của bản thân , Là quá trình con người chiếm lĩnh (lĩnh hội) thế giới.
Như vậy có thể hiểu : Hoạt động là phương thức tồn tại của con người,phương thức tồn tại của mọi sự vật hiện tượng,quy định tồn tại của sự 9 vật hiện tượng đó.Khi phương thức thay đổi sự vật hiện tượng bị thay đổi thành sự vật hiện tượng khác 1. Khái niệm hoạt động ban hành văn bản hành chính Hoạt động ban hành văn bản hành chính là Hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, các tổ chức xã hội khi được nhà nước trao quyền thực hiện theo trình tự đã được quy định chặt chẽ thể hiện các bước, từng công việc phải làm để đưa ra các văn bản hành chính, từ đề xuất sáng kiến lập pháp, lập chương trình xây dựng văn bản hành chính đến soạn thảo văn bản hành chính dự án, thẩm định, thẩm tra dự án văn bản hành chính, công bố, tổ chức lấy ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân, những tầng lớp dân cư có liên quan đến việc tổng hợp, phân tích, nghiên cứu tiếp thu ý kiến đóng góp, đến trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, cho ý kiến hoặc thông qua dự án văn bản hành chính. HỆ THỐNG VĂN BẢN HÀNH CHÍNH CỦA UBND QUẬN 1. Phân loại hệ thống văn bản và trình tự, thủ tục soạn thảo, ban hành VBHC của UBND Quận Cấp huyện có vị trí đặc biệt trong hệ thống chính trị của nước ta.
Trong quá trình thực thi quyền lực chính trị và quyền lực nhà nước thì chính quyền cấp huyện là cấp trực tiếp chỉ đạo hoạt động của các đơn vị cấp địa phương, trực tiếp đưa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước vào cuộc sống. Hệ thống văn bản quản lí của chính quyền các cấp nói chung và quận nói riêng được quy định trong các văn bản như: Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật ngày 22 tháng 6 năm 2015, Nghị định số 110/2004/NĐ-CP ngày 08 tháng 4 năm 2004 của Chính phủ về công tác Văn thư, Nghị định số 09/2010/NĐ-CP ngày 08 tháng 02 năm 2010 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 110/2004/NĐ-CP ngày 08 ngày 4 năm 2004 của 10 Chính phủ về công tác Văn thư. Theo các văn bản trên, UBND Quận có thẩm quyền ban hành hệ thống văn bản quản lí sau: - Văn bản hành chính Chính quyền Quận được ban hành các loại văn bản hành chính bao gồm: Văn bản cá biệt VB cá biệt là những quyết định quản lý thành văn mang tính áp dụng pháp luật do cơ quan, công chức nhà nước có thẩm quyền ban hành theo trình tự, thủ tục nhất định nhằm giải quyết công việc cụ thể trong quản lý hành chính nhà nước. VB cá biệt cấp huyện là: Quyết định, chỉ thị, nghị quyết.
VB cá biệt thường gặp là: quyết định nâng lương, quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công chức… Văn bản hành chính thông thường Là những VB có nội dung chứa đựng các thông tin mang tính chất điều hành hành chính trong các cơ quan nhà nước như triển khai, hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, theo dõi, phản ánh tình hình, đánh giá kết quả… các hoạt động trong cơ quan nhà nước hoặc trao đổi, giao dịch, liên kết hoạt động giữa các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân… VB hành chính thông thường không đưa ra các quyết định quản lý, do đó không được dùng thay thế cho văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) hoặc văn bản cá biệt. Văn bản hành chính thông thường là loại văn bản hình thành trong hoạt động quản lý nhà nước, được sử dụng giải quyết những công việc có tính chất như hướng dẫn, trao đổi, đôn đốc, nhắc nhở, thông báo… Theo Khoản 2, Điều 1 của Nghị định số 09/2010/NĐ-CP ngày 08 tháng 02 năm 2010 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 110/2004/NĐ-CP về công tác văn thư thì văn bản hành chính gồm các loại 11 sau: Quy chế, quy định, thông cáo, thông báo, hướng dẫn, chương trình, kế hoạch, phương án, đề án, dự án, báo cáo, biên bản, tờ trình, hợp đồng, công văn, công điện, bản ghi nhớ, bản cam kết, bản thỏa thuận, các loại giấy (giấy chứng nhận, giấy ủy quyền, giấy mời, giấy giới thiệu, giấy nghỉ phép, giấy đi đường, giấy biên nhận hồ sơ…), các loại phiếu (phiếu gửi, phiếu chuyển, thư công. - Quy trình xây dựng và ban hành VB HC: Quy trình xây dựng và ban hành văn bản hành chính của UBND Quận được thực hiện gồm các bước cơ bản sau: Bước 1: Dự thảo văn bản Quá trình soạn thảo văn bản hành chính thường căn cứ vào tính chất, nội dung của văn bản cần soạn thảo, Chủ tịch UBND giao cho đơn vị, hoặc cá nhân soạn thảo hoặc chủ trì soạn thảo. Đơn vị hoặc cá nhân soạn thảo thực hiện các công việc như: Xác định hình thức, nội dung, độ khẩn, độ mật của văn bản cần soạn thảo; thu thập, xử lý thông tin có liên quan; soạn thảo văn bản.