CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE NĂNG LỰC CẠNH TRANH CUA DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu Carol Ann Northcott (2004), Bank of Canada, Competition in Banking: A review of the Literature Bài viết đưa ra những mô hình cạnh tranh tối ưu trong một thị trường Tài Chính- Ngân hàng và chỉ ra những nhân tố ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của ngân hang: Phi đối xứng thông tin, mạng lưới chi nhánh và Công nghệ. Franklin Allen, Hans Gersbach, Jan-Pieter Krahnen, Anthony M. Santomero (2001), European Finance Review, Competition among Banks: Introduction and Conference Overview Bài viết nghiên cứu sự cạnh tranh giữa các ngân hang tại nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Anh, Hà Lan và qua nhiều thời kỳ khác nhau. Qua đó, các tác giả đưa ra những kiến nghị trong việc quản lý sự cạnh tranh giữa các ngân hàng và những giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh của các ngân hàng.
Christian Ketels, Nguyễn Đình Cung, Nguyễn Thị Tuệ Anh, Đỗ Hồng Hạnh (2011), Viện nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung Ương, Báo cdo năng lực cạnh tranh Việt Nam 2010 Báo cáo cung cấp các số liệu về Kết quả kinh tế, các yếu tố nền tang của năng lực cạnh tranh, chỉ ra những nhiệm vụ chính đặt ra đối với Việt Nam và qua đó đưa ra những khuyến nghị về việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách Phương Trâm (2011) Ngân Hàng Nha Nước Việt Nam, Co hội và thách thức của các Ngân hàng Việt Nam trong năm 2011 Trong bai viết, tác giả đã chỉ rõ, trong bối cảnh hội nhập (sau khi gia nhập WTO), khi những rào cản đối với các ngân hàng nước ngoài được tháo bỏ, họ sẽ phát triển tự do và mạnh mẽ hơn trong mảng Tài Chính- Ngân hàng, trong khi đó các ngân hang nội cũng sẽ không ngừng cải tiên sản phâm va nâng cao chất lượng dịch vụ dé cung canh tranh. Diéu này tạo nên một thi trường cạnh tranh lành mạnh. Khả năng cạnh tranh của các ngân hàng cũng sẽ được nâng cao bởi cơ hội liên kết, hợp tác với nước ngoai trong chuyền giao công nghệ , phát triển sản pham và khai thác thị trường. Thạc sĩ Nguyễn Thị Thu Vân (2009), Khoa Xã Hội và Nhân Văn, Trường Đại học Đông Á, Nghiên cứu năng lực cạnh tranh: Điểm đến du lịch Đà Nẵng Nghiên cứu này chỉ ra những nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh trong du lịch của thành phố Đà Nẵng, một trong những Điểm đến hấp dẫn của Việt Nam và khu vực.
Năng lực cạnh tranh của Đà Nẵng được đánh giá căn cứ vào giá trị trung bình của 84 chỉ số và phương sai so sánh với mức trung bình của tập hợp các thành phố cạnh tranh, phân tích nhân tổ khám phá được tiến hành trên mô hình rút gọn 42 biến và được khăng định bằng phân tích Cronbach Alpha. Thạc Sĩ Phạm Thu Hương (2017), Luận án Tiến sĩ kinh tế, trường Đại học Mỏ- Địa chat“Nang lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa, nghiên cứu trên địa bàn thành phố Hà Nội” Luận văn này nghiên cứu về năng lực cạnh tranh trên phương diện xác định các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ, qua đó sẽ tìm ra các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam. Theo đó, các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh được xác định là :(1) Năng lực tổ chức quản lý DN, (2) Năng lực Marketing, (3) Năng lực tài chinh,(4) Năng lực tiếp cận va đổi mới công nghệ và (5) Năng lực tổ chức dich vụ Phan Hồng Quang (2008), Luận án tiến sĩ kinh tế, Viện Nghiên cứu thương mại “Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tẾ” Với lý luận về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại trong nền kinh tế thị trường cùng với thực tiễn, luận án tập trung nghiên cứu đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của BIDV trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Nguyễn Trung Hiếu (2014), Luận án tiến sĩ kinh tế, Viện nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung Ương “Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp phân phối bán lẻ trên địa bàn thành phố Hải Phòng” Luận án nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp phân phối bản lẻ, đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh và đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp phân phối bán lẻ trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
Nhiệm vụ nghiên cứu là: i) Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp phân phối bán lẻ. ii) Làm rõ và lựa chọn các tiêu chí dé phân tích năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp phan phối bán lẻ. iii) Đánh giá thực trạng năng lực cạnh trạnh của doanh nghiệp phân phối bán lẻ trên dia ban thành phố Hải Phòng theo các tiêu chí lựa chon. iv) Làm rõ các nguyên nhân khiến cho năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp phân phối bán lẻ trên địa bàn Hải Phòng còn hạn chế.
v) Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp phân phối bán lẻ trên địa bàn thành phố Hải Phòng Nguyễn Xuân Trường (2005), Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường đại học Ngoại Thương “Nông cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam trong qua trình hội nhập kinh té quốc te” Luận văn tập trung làm rõ một sé ly luan vé nang cao nang luc canh tranh, đánh gia năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam. Qua đó, luận văn đưa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam Nguyễn Quỳnh Hoa (2007), Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường Đại học kinh tế Thành phố Hồ Chi Minh “Nang cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Nhà nước Việt Nam trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc te” Nghiên cứu thực trạng năng lực cạnh tranh của các Ngan hàng thương mại nhà nước Việt Nam đề từ đó có cơ sở đề ra các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngân hàng này trong quá trình hội nhập quốc tế. Nghiên cứu về mặt lý luận năng lực cạnh tranh nói chung và năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại nói riêng. Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mai nhà nước Việt Nam.déra các giải pháp nhăm nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại nhà nước Việt Nam.
Phạm Tân Mến (2008), Luận văn thạc sĩ kinh tế, Trường Đại học kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn trong xu thế hội nhập” Luận văn góp phan bồ sung và hệ thống hóa các van dé lý luận về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh, khái quát xu thế cạnh tranh của các NHTM trong thời gian sắp tới, đánh giá được những điểm mạnh, điểm yếu, những thời cơ và thách thức của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn, đưa ra những giải pháp góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn, làm tài liệu tham khảo cho công tác nghiên cứu, học tập về chuyên ngành.2 Khái niệm về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh 1.1 Khái niệm về cạnh tranh Cạnh tranh là quy luật tất yếu, là động lực để thúc đây kinh tế phattrién.Dé tồn tại trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp phải chấp nhancanh tranh như là lựa chọn duy nhất. Cạnh tranh là một hiện tượng kinh tế - xã hội phức tạp, do cách tiếp cậnkhác nhau nên có các quan điểm khác nhau về cạnh tranh, đặc biệt là về phamvi thuật ngữ này. Có thé dẫn ra như sau: - Theo Từ dién tiếng Việt thông dụng (2012): “Cạnh tranh là tranh đua nhau để giành lấy lợi ích về phía mình, giữa những người, những tô chức có lĩnh vực hoạt động như nhau” - GS. Doan Thị Hồng Vân va Ths.
Kim Ngọc Đạt (2011), trong cuốn Quản Tri Chiến Lược, cho rằng Cạnh tranh là hiện tượng tự nhiên, là mâu thuẫn quan hệ giữa các cá thé có chung một môi trường sống khi cùng quan tâm tới một đối tượng nao đó. Trong hoạt động kinh tế, cạnh tranh là sự ganh đua giữa các chủ thê kinh tế (nhà sản xuất, người tiêu dùng) nhằm giành lay những vi thé lợi hơn trong sản xuất, tiêu thụ hay tiêu dùng hàng hóa dé thu được nhiều lợi ích nhất cho mình. Cạnh tranh có thé xảy ra giữa những nhà sản xuất với nhau hoặc có thể xảy ra giữa người sản xuất với người tiêu dùng khi người sản xuất muốn bán hàng hóa với giá cao, người tiêu dùng lại muốn mua được với giá thấp. [16, tr 448] Từ những cách định nghĩa trên, có thể rút ra, cạnh tranh là sự tranh đuagiữa những cá nhân, tập thể có chức năng như nhau thông qua các hành động,nỗ lực và các biện pháp để giành được phần thắng trong cuộc đua, để thỏamãn mục tiêu của mình.2 Khái niệm về năng lực cạnh tranh Cho đến nay, các tài liệu trong nước và trên thế giới vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về năng lực cạnh tranh do có những cách tiếp cận khác nhau.
Xin nêu một số cách định nghĩa về năng lực cạnh tranh theo một SỐ cách nhìn nhận: - Theo Viện từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam (phiên bản điện tử): “Năng lực cạnh tranh được hiểu là khả năng của một mặt hàng, một đơn vị kinh doanh, hoặc một nước giành thắng lợi (kế cả giành lại một phan hay toàn bộ thị phần) trong cuộc cạnh tranh trên thị trường tiêu thụ” [18] -Theo GS. Doan Thị Hồng Vân và Ths. Kim Ngọc Dat (2011), Quan tri Chiến Lược, năng lực cạnh tranh là khả năng giành thắng lợi trong cuộc cạnh tranh của những hàng hóa cùng loại trên cùng một thị trường tiệu thụ.3 Khái niệm năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Theo GS. Doan Thị Hồng Vân và Ths.
Kim Ngọc Đạt (2011), Năng lực cạnh tranh có thé chia làm 3 cấp độ: - Năng lực cạnh tranh quốc gia: là năng lực của một nền kinh tế đạt được tăng trưởng bền vững, thu hút được đầu tư, đảm bảo 6n định kinh tế, xã hội, nâng cao đời sống của nhân dân.