ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH ĐINH THỊ THU LINH NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÔNG TY TNHH XÂY DỰNG VÀ THƯƠNG MẠI CƯỜNG TÂM LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH THÁI NGUYÊN - 2018 c ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH ĐINH THỊ THU LINH NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÔNG TY TNHH XÂY DỰNG VÀ THƯƠNG MẠI CƯỜNG TÂM Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 8.01 LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG Người hướng dẫn khoa học: PGS. VŨ HOÀNG NGÂN THÁI NGUYÊN - 2018 c i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những số liệu, thông tin và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ bất cứ một luận văn nào. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được ghi rõ nguồn gốc. Thái Nguyên, ngày 6 tháng 8 năm 2018 Tác giả Đinh Thị Thu Linh c ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện Đề tài Luận văn: “Nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH xây dựng và thương mại Cường Tâm”, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ, động viên của nhiều cá nhân và tập thể. Tôi xin được bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc nhất tới tất cả các cá nhân và tập thể đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong học tập và nghiên cứu. Trước tiên, tôi xin trân trọng cảm ơn sâu sắc tới PGS.Vũ Hoàng Ngân - người hướng dẫn khoa học của Luận văn, đã hướng dẫn tận tình và giúp đỡ tôi về mọi mặt để hoàn thành Luận văn thạc sỹ khoa học ngành quản trị kinh doanh. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu trường, Ban lãnh đạo các Phòng, Khoa thuộc trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên, cùng tập thể các thầy, cô giáo trong khoa và trực tiếp là các thầy, cô giáo Bộ môn Quản trị Kinh doanh đã giúp đỡ tôi về thời gian cũng như kiến thức để tôi hoàn thành quá trình học tập và hoàn thiện đề tài. Xin trân trọng cảm ơn Quý Thầy Cô trong Hội Đồng Chấm Luận Văn đã có những góp ý về những thiếu sót của Luận văn này, giúp Luận văn càng hoàn thiện hơn. Xin trân trọng cảm ơn các vị lãnh đạo và tập thể cán bộ công nhân viên Công ty TNHH xây dựng và thương mại Cường Tâm đã cung cấp thông tin, tài liệu và hợp tác trong quá trình thực hiện Luận văn. Đặc biệt một lần nữa cảm ơn đến những cán bộ công nhân viên đã dành chút ít thời gian để thực hiện Phiếu điều tra, và từ đây tôi có được dữ liệu để phân tích, đánh giá. Tôi xin cảm ơn sự động viên, giúp đỡ của bạn bè và gia đình đã giúp tôi thực hiện luận văn này. Trân trọng! c iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT . vi DANH MỤC BẢNG . vii DANH MỤC CÁC HÌNH . viii MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết của đề tài . Mục tiêu nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu . Kết cấu của luận văn . CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP . Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp . Khái quát về cạnh tranh . Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp . Cơ sở thực tiễn về nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp . Kinh nghiệm nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước . Bài học kinh nghiệm rút ra về năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH xây dựng và thương mại Cường Tâm . PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Câu hỏi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Phương pháp thu thập thông tin . Phương pháp tổng hợp và xử lý thông tin . Phương pháp phân tích thông tin . Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu. Năng lực tài chính của doanh nghiệp. Chỉ tiêu thị phần của doanh nghiệp . Đánh giá năng lực kỹ thuật của doanh nghiệp . Đánh giá uy tín kinh nghiệm của doanh nghiệp . Đánh giá về giá . THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH TẠI CÔNG TY TNHH XÂY DỰNG VÀ THƯƠNG MẠI CƯỜNG TÂM . Khái quát chung về Công ty TNHH Xây Dựng và thương Mại Cường Tâm . Quá trình hình thành và phát triển của Công ty TNHH Xây Dựng và thương Mại Cường Tâm. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Công ty TNHH Xây Dựng và thương Mại Cường Tâm . Tình hình hoạt động kinh doanh của Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Cường Tâm . Thực trạng năng lực cạnh tranh tại Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Cường Tâm. Phân tích năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Cường Tâm. Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Cường Tâm theo Michael Porter . Đánh giá năng lực cạnh tranh tại Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Cường Tâm. Những kết quả đạt được . Một số hạn chế . Nguyên nhân của những hạn chế . GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH TẠI CÔNG TY TNHH XÂY DỰNG VÀ THƯƠNG MẠI CƯỜNG TÂM . Định hướng và mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Cường Tâm . Định hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Cường Tâm . Mục tiêu phát triển của Công ty đến năm 2020 . Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh tại Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Cường Tâm. Nhóm giải pháp nâng cao năng lực tài chính. Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực . Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động xúc tiến, quảng bá . Tăng cường công tác nghiên cứu thị trường để hiểu rõ các đối thủ cạnh tranh . Chủ động nguồn nguyên vật liệu . Kiến nghị đối với các bên liên quan . Kiến nghị đối với Chính phủ . Kiến nghị với Hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam . 103 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 106 c vi DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT TẮT NGUYÊN NGHĨA CLSP Chất lượng sản phẩm CSH Chủ sở hữu DNVN Doanh nghiệp Việt Nam DT Doanh thu KHKT Khoa học kỹ thuật LĐ Lao động LN Lợi nhuận P.TCHC Phòng tổ chức hành chính PGĐ Phó giám đốc ROA Doanh lợi tài sản ROE Tỷ suất thu nhập sau thuế trên vốn chủ sở ROS hữu nhuận trên doanh thu Lợi TNHH Trách nhiệm hữu hạn VPKD Văn phòng kinh doanh c vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thang đo Likert 5 mức độ được sử dụng trong nghiên cứu . Kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty giai đoạn 2015-2017 . Tình hình nhân lực của Công ty TNHH Cường Tâm . Kết quả đánh giá trình độ lãnh đạo công ty . Kết quả đánh giá cơ cấu tổ chức tại Công ty . Bảng máy móc thiết bị của Công ty năm 2017. Kết quả khảo sát máy móc, thiết bị của Công ty . Tình hình tài chính của Công ty giai đoạn 2015-2017 . Khả năng sinh lời của Công ty giai đoạn 2015-2017 . So sánh ROE của Công ty Cường Tâm với một số đối thủ . Chi phí cho hoạt động xúc tiến thương mại của công ty . Kết quả đánh giá của khách hàng về hoạt động xúc tiến. Thị phần của Công ty và một số đối thủ cạnh tranh . Kết quả đánh giá chất lượng sản phẩm của khách hàng . Phân tích sơ lược về ba đối thủ . So sánh năng lực tài chính của các công ty năm 2017 . Một số nhà cung ứng vật liệu chính của công ty . 80 c viii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 3. Sơ đồ bộ máy tổ chức của Công ty TNHH xây dựng . So sánh ROE của Công ty Cường Tâm với một số đối thủ . So sánh ROS của Công ty Cường Tâm với một số đối thủ . Tính cấp thiết của đề tài Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh đóng vai trò vô cùng quan trọng và được coi là động lực của sự phát triển đối với mỗi công ty, doanh nghiệp nói riêng và của nền kinh tế thê giới nói chung. Nó góp phần xóa bỏ những độc quyền, bất hợp lý, bất bình đẳng trong kinh doanh. Kết quả của quá trình cạnh tranh sẽ quyết định công ty, doanh nghiệp nào tiếp tục tồn tại và phát triển còn công ty, doanh nghiệp nào sẽ bị phá sản, giải thể hoặc sát nhập với các công ty khác làm ăn có hiệu quả hớn. Do đó, vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty, doanh nghiệp đã trở thành một vấn đề quan trọng mà bất cứ công ty, doanh nghiệp nào cũng phải quan tâm, toan tính từng bước đi cụ thể và vững chắc. Khác với các lĩnh vực khác, cạnh tranh giữa các doanh nghiệp xây dựng diễn ra gay gắt chủ yếu thông qua hình thức đấu thầu do các chủ đầu tư tổ chức. Những năm gần đây, đã xuất hiện nhiều dự án xây dựng có qui mô lớn, sử dựng vốn ngân sách hoặc vốn vay của các tổ chức tín dụng trong và ngoài nước đòi hỏi phải tổ chức đấu thầu xây dựng trên cơ sở cạnh tranh. Cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng là quá trình được bắt đầu từ việc tìm kiếm thu thập thông tin, đưa ra các giải pháp tham gia đấu thầu, ký kết, thực hiện hợp đồng cho tới khi hoàn thành dự án, bàn giao, đưa vào sử dụng và bảo hành công trình theo đúng yêu cầu của chủ đầu tư. Theo đó, bất kì một doanh nghiệp nào tham gia vào lĩnh vực xây dựng nếu không có năng lực cạnh tranh thì tất yếu sẽ bị thua cuộc, buộc phải rời khỏi thị trường xây dựng. Chính vì vậy, vấn đề nâng cao khả năng cạnh tranh luôn giành được sự quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp xây dựng. Đối với doanh nghiệp xây dựng, nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ giúp công ty có khả năng thắng thầu cao hơn. Chính mục tiêu này sẽ là động lực để doanh nghiệp phát huy c 2 được tính năng động, sáng tạo, tích cực tìm kiếm thông tin, xây dựng các mối quan hệ, tìm kiếm giải pháp nâng cao uy tín, thương hiệu trên thị trường.
Tổng quan nghiên cứu
Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển và hội nhập sâu rộng, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trở thành yếu tố sống còn quyết định sự tồn tại và phát triển bền vững. Đặc biệt, trong ngành xây dựng, cạnh tranh diễn ra gay gắt thông qua các hình thức đấu thầu, đòi hỏi doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh để giành lợi thế trên thị trường. Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Cường Tâm, hoạt động tại tỉnh Thái Nguyên, đã có những bước phát triển tích cực trong giai đoạn 2015-2017 với doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng ổn định. Tuy nhiên, so với các đối thủ cùng ngành trên địa bàn, năng lực cạnh tranh của công ty vẫn còn hạn chế.
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Cường Tâm trong giai đoạn 2015-2017, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh nhằm giúp công ty phát triển bền vững đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các yếu tố nội bộ như năng lực tài chính, kỹ thuật, nguồn nhân lực, tổ chức quản lý và các yếu tố bên ngoài như môi trường pháp lý, kinh tế, công nghệ và cạnh tranh trong ngành xây dựng tại địa phương. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho công ty xây dựng kế hoạch phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường ngày càng khốc liệt.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Khung lý thuyết áp dụng
Luận văn dựa trên hai mô hình lý thuyết chính để phân tích năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xây dựng:
-
Mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter: Mô hình này phân tích năm lực lượng tác động đến mức độ cạnh tranh trong ngành, bao gồm: mối đe dọa từ người mới gia nhập ngành, sức mạnh của người mua, sức mạnh của nhà cung cấp, mối đe dọa từ sản phẩm thay thế và mức độ cạnh tranh giữa các đối thủ hiện hữu. Mô hình giúp nhận diện các áp lực cạnh tranh và xác định chiến lược phù hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh.
-
Mô hình SWOT: Phân tích điểm mạnh, điểm yếu nội bộ cùng với cơ hội và thách thức từ môi trường bên ngoài. Qua đó, doanh nghiệp có thể xây dựng các chiến lược tận dụng thế mạnh, khắc phục điểm yếu, nắm bắt cơ hội và đối phó với thách thức nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.
Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: năng lực cạnh tranh, lợi thế cạnh tranh, thị phần, năng lực tài chính, năng lực kỹ thuật, uy tín doanh nghiệp, hoạt động xúc tiến thương mại và môi trường cạnh tranh.
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động kinh doanh của công ty giai đoạn 2015-2017, các văn bản pháp luật liên quan đến ngành xây dựng và tài liệu nghiên cứu về năng lực cạnh tranh doanh nghiệp. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bằng phiếu điều tra với 250 khách hàng là nhà thầu và 216 cán bộ công nhân viên của công ty, sử dụng thang đo Likert 5 mức độ để đánh giá các yếu tố năng lực cạnh tranh.
Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh các chỉ tiêu tài chính và thị phần với các đối thủ cạnh tranh, phân tích SWOT và áp dụng mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Porter. Các số liệu được xử lý bằng phần mềm Excel và trình bày qua bảng biểu, biểu đồ để minh họa kết quả nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2015-2017, khảo sát thực hiện trong tháng 3-5 năm 2018.
Kết quả nghiên cứu và thảo luận
Những phát hiện chính
-
Năng lực tài chính của công ty tăng trưởng ổn định: Doanh thu của Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Cường Tâm tăng trung bình khoảng 12% mỗi năm trong giai đoạn 2015-2017. Lợi nhuận cũng tăng trưởng với tốc độ khoảng 10% mỗi năm, tuy nhiên tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu vẫn còn cao, khoảng 65%, cho thấy công ty còn phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn vay.
-
Thị phần còn hạn chế so với đối thủ: Thị phần tương đối của công ty chỉ đạt khoảng 18% so với đối thủ mạnh nhất trên địa bàn, thấp hơn khoảng 10% so với các công ty xây dựng lớn khác. Điều này phản ánh năng lực cạnh tranh chưa thực sự vượt trội trên thị trường.
-
Nguồn nhân lực và kỹ thuật còn nhiều hạn chế: Đánh giá từ khảo sát cho thấy trình độ chuyên môn của cán bộ công nhân viên đạt mức trung bình 3,2 trên thang điểm 5, trong khi năng lực kỹ thuật và công nghệ mới chỉ đạt mức 3,0, thấp hơn mức trung bình ngành là 3,5. Máy móc thiết bị của công ty còn lạc hậu, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng thi công.
-
Hoạt động xúc tiến thương mại và quan hệ khách hàng chưa hiệu quả: Chi phí cho hoạt động xúc tiến thương mại chiếm khoảng 2% doanh thu, thấp hơn mức trung bình ngành 4%. Khảo sát khách hàng cho thấy chỉ 60% hài lòng với dịch vụ chăm sóc và hỗ trợ sau bán hàng, ảnh hưởng đến uy tín và khả năng giữ chân khách hàng.
Thảo luận kết quả
Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ việc công ty chưa có chiến lược phát triển nguồn nhân lực bài bản, chưa đầu tư đủ cho công nghệ và thiết bị hiện đại, cũng như chưa chú trọng đúng mức đến hoạt động marketing và xây dựng thương hiệu. So với các doanh nghiệp xây dựng khác trong khu vực, công ty còn thiếu sự liên kết, liên doanh để mở rộng quy mô và nâng cao năng lực thi công các dự án lớn.
Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo ngành xây dựng cho thấy năng lực tài chính và kỹ thuật là hai yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực này. Việc sử dụng biểu đồ so sánh ROE, ROS giữa công ty và các đối thủ cho thấy công ty còn nhiều dư địa để cải thiện hiệu quả kinh doanh. Bảng phân tích SWOT cũng chỉ ra rằng công ty có điểm mạnh về uy tín địa phương và đội ngũ nhân viên ổ