Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận về dịch vụ Ngân hàng điện tử. - Chương 2: Phương pháp nghiên cứu và thiết kế nghiên cứu. - Chương 3: Thực trạng hiệu quả hoạt động dịch vụ ngân hàng điện tử của Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam. - Chương 4: Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động dịch vụ ngân hàng điện tử của Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam CHUONG I.
TONG QUAN NGHIÊN CỨU VA CƠ SỞ LÝ LUẬN VE HIỆU QUÁ HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ TẠI NHTM 1.1 TONG QUAN NGHIÊN CỨU 1.1 Tình hình nghiên cứu Để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, các NHTM phải đảm bảo phát triển mạnh mẽ năm yếu tố: Vốn tự có, công nghệ tiên tiến, phát triển dịch vụ, quản trị hệ thống và chiến lược phát triển. Trong đó, yếu tô phát triển dịch vụ và công nghệ tiên tiến là hai yếu tố quan trọng nhất góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của NHTM. Để thực hiện nâng cao năng lực cạnh tranh của NHTM, đảm bảo chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, hiện nay các NHTM đang chú trọng tới phát triển dịch vụ ngân hàng nói chung trong đó có dịch vụ Ngân hàng điện tử nói riêng trên nền tảng công nghệ tiên tiến hướng tới khách hàng mục tiêu với sản phẩm đa dạng, hoạt động phân phối rộng khắp. Hoạt động của dich vụ NHĐT là cung ứng sản phẩm, dich vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp thông qua các phương tiện điện tử viễn thông và CNTT dé sử dụng các sản phẩm dịch vụ hiện đại.
Dịch vụ NHĐT có tác dụng day nhanh quá trình luân chuyên tiền tệ, hạn chế thanh toán tiền mặt, góp phan tiết kiệm chi phí và thời gian cho cả ngân hang và khách hang. Dịch vụ NHDT giữ vai tro quan trọng trong việc mở rộng thi trường, nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần đa dạng hóa hoạt động ngân hàng, đem lại doanh thu chắc chắn, từ đó gia tăng và phát triển mạng lưới khách hàng hiện tại và tiềm năng của NHTM. Dịch vụ NHDT tại các NHTM là hoạt động đã được dé cập trong các nghiên cứu trong va ngoài nước. Tuy nhiên, đối với Việt Nam, đây vẫn là một lĩnh vực mới mẻ và cần được nghiên cứu, làm rõ cả về lý luận và thực tiễn.
Dịch vụ NHTM nói chung và dịch vụ NHĐT nói riêng cũng được đề cập đến rất nhiều trong các nghiên cứu trong nước (các tạp chí, bài báo khoa học, hội thảo, các sách tham khảo, luận văn, luận án). Các nghiên cứu này tập trung mồ xẻ, phân tích từ khái niệm, các loại hình dich vụ NHDT, đến mô hình phát triển các NHTM trong tương lai với việc ứng dụng các dich vụ NHDT tiên tiễn, hiện đại. Một số nghiên cứu còn tiếp cận hoạt động dịch vụ này theo từng lát cắt: nghiên cứu chủ yếu về lý luận, phân tích thực trạng phát triển dịch vụ này tại một hoặc một số ngân hàng cụ thể, phân tích chiến lược phát triển dịch vụ NHĐT của các ngân hàng nước ngoài, hay các giải pháp dé phát trién dịch vụ NHĐT tại Việt Nam. Các nghiên cứu này thực hiện tập trung vào nhóm các dịch vụ liên quan, các khía cạnh của dịch vụ NHĐT tại một số NHTM cụ thể như Ngân hàng TMCP A Châu, N gan hang TMCP Ngoại Thương, Ngân hang TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam cũng đã có một số công trình khoa học nghiên cứu về dịch vụ ngân hàng, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển dịch vụ thẻ, ATM, thanh toán điện tử hay dịch vụ NHĐT.
Các công trình khoa học, các bai báo đề cập đến lý luận phát triển dịch vụ ngân hàng nói chung như: Nguyễn Văn Giàu [04] cải cách, mở cửa dịch vụ ngân hàng và ứng dụng dịch vụ ngân hàng điện tử tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam. Trịnh Bá Tửu [28] về đổi mới nhận thức về dịch vu ngân hàng hiện đại; Lê Văn Huy, Phạm Thị Thanh Thảo [10] nghiên cứu phương pháp định vị dịch vụ ngân hàng, biểu đồ nhận thức và lược đồ Radar về giá trị thỏa mãn khách hang, tìm kiếm các phương pháp đo lường dịch vụ ngân hàng; Hau hết các công trình, bài báo, tạp chí trên đều đề cập đến quan niệm, dịch vụ ngân hàng nói chung, phân tích, tìm kiếm các mô hình, phương pháp thuần túy về mặt lý luận hoặc một loại hình dịch vụ NHĐT cụ thé chứ chưa phân tích cụ thé hiệu quả hoạt động dịch vụ ngân hàng điện tử. Nhóm các công trình khoa học, các bài báo về phát triển các loại hình dịch vụ ngân hang mới cũng có đề cập đến vai trò của dịch vụ NHĐT đối với việc phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh: Anh Hoa [06]; Ngô Thị Liên Hương [09]. Thẻ thanh toán, dịch vụ ngân hàng hiện đại, Internet banking, E- banking, SMS banking.
cũng đã được nhiều học giả trong nước nghiên cứu. Các công trình mới chỉ tập trung nghiên cứu ở các mảng dịch vụ ngân hàng, việc tiếp cận DVNH hiện đại cũng chỉ mới cung cấp một cái nhìn tông thé về định hướng phát triển các loại hình dich vụ ngân hàng trong tương lai. Trong các nghiên cứu này, hiệu quả hoạt động với những đặc trưng của nó vẫn chỉ được tiép cận khá mờ nhạt, ở những khía cạnh khác nhau. Một số công trình khoa học, các bài báo lại tiếp cận dịch vụ ngân hàng và dịch vụ NHDT qua việc đa dạng hóa các hoạt động dịch vụ, các san phẩm ngân hàng hiện đại để nâng cao hiệu quả kinh doanh, khả năng cạnh tranh và chủ động trong hội nhập, như Võ Kim Thanh [23] Nguyễn Thanh Phong [21]; N guyén Thị Mùi [12].
Hầu hết các công trình khoa học này chỉ đề cập đến tính cấp thiết phải đa dạng hóa dịch vụ ngân hàng nói chung chứ chưa đi sâu vào phân tích cụ thể vai trò hiệu quả của dịch vụ NHĐT đối với hoạt động của các NHTM. Các công trình khoa học, các bài báo đề cập về cạnh tranh phát triên DVNH trên thị trường Việt Nam cũng có đề cập đến dịch vụ NHĐT: Anh Tuấn [27] đề cập đến cuộc cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng thương mại từ cạnh tranh lãi suất sang cạnh tranh dịch vụ; Phạm Thị Nguyệt [19] bàn về Ngân hàng TMCP trong cuộc cạnh tranh mới về dịch vụ. Trong nên kinh tế thị trường, sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, đặc biệt giữa các NHTM vô cùng gay gắt. Các công trình khoa học, các bài báo trên phần nào đã nêu lên sự cạnh tranh quyết liệt giữa các NHTM trên thị trường.
Dé phát triển kinh doanh, các NHTM tìm mọi biện pháp liên tiếp đưa ra thị trường các dịch vụ ngân hàng mới nhăm đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu sử dụng các DVNH của khách hàng. Nhóm các công trình khoa học, các bai báo đề cập về phát triển dịch vụ của các NHTM như: Trần Quốc Đạt [02]; Đào Thị Lan Hương [08]. Các công trình khoa học, các bài báo trên đã nêu một số kinh nghiệm thực tiễn việc phát triển dịch vụ ngân hàng ở một số NHTM trong và ngoài nước. Từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm quản lý giá cho việc phát triển dịch vụ NHĐT của các NHTM Việt Nam.
Nhóm các công trình khoa học, các bài báo đề cập về các giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng đã tìm ra các giải pháp trong phát triển dịch vụ ngân hàng nói chung và dịch vụ NHĐT nói riêng như Bùi Tuyết Hạnh [04], đề xuất thực trang các giải pháp hoạt động dịch vụ NHĐT cửa NHTM Việt Nam. Một số đề tài khoa học nghiên cứu hoạt của Hệ thống ngân hàng Việt Nam trong quá trình Hội nhập kinh tế quốc tế (HNKTQT) trong đó tập trung nghiên cứu về: Bồi cảnh tình hình trong nước và quốc tế, phân tích các nhân tổ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các NHTM, từ đó chỉ ra vấn đề Hệ thống ngân hàng Việt Nam cần giải quyết trong điều kiện toàn cầu hóa và HNKTQT. Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Thanh Phong “Đa dang hóa sản phẩm kinh doanh của NHTM Việt Nam trong điều kiện Hội nhập kinh tế quốc tế” [21]. Nhóm các công trình khoa học, các bài viết về vấn đề phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại các Ngân hàng Thương mại Việt Nam, đã phân tích thực trạng và tìm ra các hướng di thích hợp nhằm phát triển mạnh dịch vụ ngân hàng điện tử trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự bùng nỗ của công nghệ thông tin: Lưu Thanh Thảo "Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Ngân hàng TMCP A châu" [24]; Lê Hoang Nga "Chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại các NHTM Việt Nam giai đoạn 2010-2015" [13].
Các công trình khoa học, các bài báo nêu trên tuy đã đề cập nhiều về vấn đề phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử, song mỗi công trình khoa học, mỗi bài báo mới chỉ đề cập một khía cạnh nao đó về phát triển DVNH, đưa ra một số giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng hoặc lồng ghép trong các nội dung nhằm đổi mới hoạt động của Ngân hàng. Như vậy, sau khi nghiên cứu các công trình khoa học, có thể khẳng định rằng: Các nghiên cứu: đã được các chuyên gia có nhiều kinh nghiệm nghiên cứu cùng với quá trình phát triển của dịch vụ NHĐT của các NHTM.2 Khoảng trống nghiên cứu Các tài liệu nghiên cứu thường thiên về làm rõ khái niệm NHĐT, dịch vụ NHDT, sự phân loại các hoạt động dịch vụ NHDT. Một sỐ nghiên cứu phân tích vai trò của dịch vụ này đối với phát triển kinh tế, cũng như sự hội nhập tài chính ngân hàng. Các nghiên cứu sau khi nghiên cứu lý luận, đều tính toán và đưa ra những bằng chứng xác thực về những đóng góp của dịch vụ này đối với các NHTM.
Trong những năm gần đây, lĩnh vực dịch vụ NHĐT đã được các NHTM và các chuyên gia kinh tế rất quan tâm, hầu hết các NHTM đều có đề án phát triển dịch vụ NHĐT, nhiều NHTM còn thuê cả các chuyên gia nước ngoài dé thiết kế chiến lược cho riêng mình. Như vậy, các tài liệu trong và ngoài nước đã có khá nhiều nghiên cứu về hệ thống lý thuyết về dịch vụ NHĐT. Tuy nhiên, các nghiên cứu mới chỉ được đề cập ở các khía cạnh với các góc nhìn khác nhau, đôi khi căn cứ vào thực tiễn phát sinh các nghiệp vụ cụ thê để xây dựng hệ thống lý thuyết chứ chưa có sự nghiên cứu khoa học, bài bản về lĩnh vực dịch vụ NHĐT.