Luận văn thạc sĩ mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại việt nam

Luận văn: Rủi ro tín dụng & thanh khoản tại NHTM Việt Nam. Phân tích mối quan hệ, đề xuất giải pháp quản trị hiệu quả, tối ưu hoạt động ngân hàng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoa
• Người hướng dẫn: Pgs. Trương Quang Thông
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Rủi Ro Tín Dụng Và Rủi Ro Thanh Khoản Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do thực hiện đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa của đề tài
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Rủi ro trong ngân hàng
• 2.2. Rủi ro tín dụng
• 2.3. Rủi ro thanh khoản
• 2.4. Mối quan hệ giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu và chọn mẫu
• 3.3. Định nghĩa các biến nghiên cứu
• 3.4. Xử lý và phân tích dữ liệu
• 3.4.1. Mô hình với biến LR là phụ thuộc
• 3.4.1.1. Lựa chọn mô hình
• 3.4.1.2. Kiểm định đa cộng tuyến
• 3.4.1.3. Kiểm định phương sai thay đổi
• 3.4.2. Mô hình với CR là biến phụ thuộc
• 3.4.2.1. Lựa chọn mô hình
• 3.4.2.2. Kiểm định đa cộng tuyến
• 3.4.2.3. Kiểm định phương sai thay đổi
• 3.5. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản tại các NHTM Việt Nam
• 4.1.1. Thực trạng rủi ro tín dụng
• 4.1.2. Thực trạng rủi ro thanh khoản
• 4.1.3. Mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản
• 4.2. Kết quả hồi quy mô hình
• 4.2.1. Mô hình với biến LR là biến phụ thuộc
• 4.2.2. Mô hình với biến CR là biến phụ thuộc
• 4.3. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KIẾN NGHỊ VÀ KẾT LUẬN
• 5.1. Một số kiến nghị đối với NHTM VN
• 5.1.1. Đối với các ngân hàng thương mại
• 5.1.2. Đối với Ngân hàng có quy mô lớn
• 5.1.3. Đối với Ngân hàng có quy mô nhỏ
• 5.2. Tổng kết kết quả nghiên cứu
• 5.3. Những hạn chế và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• TÊN ĐẦY ĐỦ CỦA CÁC NGÂN HÀNG
• CÁC KẾT QUẢ HỒI QUY ĐẦY ĐỦ
• Bảng 3. Kết quả hồi quy REM với LR là biến phụ thuộc
• Bảng 3. kết quả hồi quy FEM với LR là biến phụ thuộc
• Bảng 3.3: Kết quả hồi quy mô hình phụ kiểm định đa cộng tuyến với LR là biến phụ thuộc
• Bảng 4.a: Kết quả hồi quy OLS với LR là biến phụ thuộc - 10 BANKS
• Bảng 4.b: Kết quả hồi quy OLS với LR là biến phụ thuộc - SMALL BANKS
• Bảng 4.c: Kết quả hồi quy OLS với LR là biến phụ thuộc – LARGE BANKS
• Bảng 3.6 Kết quả hồi quy REM với CR là biến phụ thuộc
• Bảng 3. Kết quả hồi quy FEM với CR là biến phụ thuộc
• Bảng 3. Kết quả hồi quy mô hình phụ kiểm định đa cộng tuyến với CR là biến phụ thuộc
• Bảng 4.a: kết quả hồi quy OLS với CR là biến phụ thuộc – 10 BANKS
• Bảng 4.b: Kết quả hồi quy với CR là biến phụ thuộc - SMALL BANKS
• Bảng 4.c: Kết quả hồi quy với CR là biến phụ thuộc - BIG BANKS

Tóm tắt

I. Tổng quan mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và thanh khoản

Trong lĩnh vực ngân hàng, quản trị rủi ro ngân hàng là nền tảng cho sự ổn định và phát triển bền vững. Hai trong số những rủi ro trọng yếu nhất là rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản. Mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại Việt Nam là một chủ đề phức tạp, thu hút sự quan tâm đặc biệt sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Sự sụp đổ của các định chế tài chính lớn đã cho thấy sự tương tác chặt chẽ giữa hai loại rủi ro này có thể tạo ra hiệu ứng cộng hưởng, đe dọa sự an toàn của toàn hệ thống. Rủi ro tín dụng phát sinh khi khách hàng không thể thực hiện nghĩa vụ trả nợ, dẫn đến các khoản nợ xấu (NPL) và làm suy giảm chất lượng tài sản của ngân hàng. Mặt khác, rủi ro thanh khoản xảy ra khi ngân hàng không đủ khả năng đáp ứng các nghĩa vụ thanh toán ngắn hạn, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thanh toán. Việc tìm hiểu sâu về cơ sở lý luận về rủi ro và mối liên hệ thực chứng giữa chúng không chỉ có ý nghĩa học thuật mà còn cung cấp những gợi ý quan trọng cho việc xây dựng chính sách quản trị hiệu quả tại các tổ chức tín dụng Việt Nam, hướng tới các chuẩn mực quốc tế như Basel II, Basel III.

1.1. Cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng trong ngân hàng

Rủi ro tín dụng (Credit Risk - CR) được Ủy ban Basel định nghĩa là khả năng người đi vay không thể hoàn trả khoản vay, khiến người cho vay mất một phần hoặc toàn bộ nợ gốc và lãi. Đây là loại rủi ro cố hữu và lớn nhất trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Để đo lường rủi ro tín dụng, chỉ số phổ biến nhất là tỷ lệ nợ xấu (NPL), được tính bằng tổng dư nợ từ nhóm 3 đến nhóm 5 trên tổng dư nợ. Một tỷ lệ NPL cao cho thấy chất lượng tín dụng thấp và hiệu quả hoạt động ngân hàng đang gặp vấn đề. Ngoài ra, các mô hình đo lường rủi ro tín dụng hiện đại còn xem xét các chỉ số khác như tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng và hệ số an toàn vốn (CAR). Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các tổ chức tín dụng phải duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3% để đảm bảo an toàn hoạt động.

1.2. Bản chất rủi ro thanh khoản và khả năng thanh toán

Rủi ro thanh khoản (Liquidity Risk - LR) phát sinh khi một ngân hàng không thể đáp ứng các nghĩa vụ nợ ngắn hạn khi đến hạn mà không phải chịu những tổn thất đáng kể. Rủi ro này có thể xuất phát từ phía tài sản nợ (người gửi tiền rút tiền ồ ạt) hoặc phía tài sản có (các cam kết cho vay ngoại bảng được giải ngân). Để tăng cường khả năng thanh toán, hiệp ước Basel III đã đưa ra hai tiêu chuẩn quan trọng: Tỷ lệ đảm bảo thanh khoản (LCR) và Tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR). Tại Việt Nam, một chỉ số đo lường rủi ro thanh khoản thông dụng là tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR), được tính bằng dư nợ cho vay khách hàng chia cho tiền gửi của khách hàng. Một tỷ lệ LDR quá cao cho thấy ngân hàng đang đối mặt với rủi ro thanh khoản tiềm ẩn.

1.3. Các quan điểm về tác động hai chiều của hai loại rủi ro

Các nghiên cứu học thuật trước đây đã đưa ra nhiều góc nhìn khác nhau về tác động hai chiều giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản. Một số nghiên cứu như của Jian Cai và Anjan V. Thakor (2008) cho rằng hai rủi ro này có mối quan hệ ngược chiều trong điều kiện thị trường nhất định. Ngược lại, nghiên cứu của Zhiguo He và Wei Xiong (2012) lại chỉ ra rằng thanh khoản giảm có thể làm gia tăng rủi ro tín dụng, hàm ý một mối quan hệ cùng chiều. Trong khi đó, các tác giả Björn Imbierowicz và Christian Rauch (2013) và Võ Xuân Vinh & Phạm Hồng Vy (2017) lại kết luận rằng không có mối quan hệ đồng thời có ý nghĩa thống kê giữa chúng, nhưng có thể tồn tại độ trễ trong tác động. Sự đa dạng trong kết quả cho thấy mối quan hệ này phụ thuộc nhiều vào bối cảnh, đặc điểm thị trường và loại hình ngân hàng.

II. Thách thức quản trị rủi ro tín dụng và thanh khoản ở VN

Giai đoạn 2008-2017 là một thập kỷ đầy biến động đối với hệ thống ngân hàng Việt Nam, đánh dấu bằng những nỗ lực tái cơ cấu sau ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu và những vấn đề nội tại của nền kinh tế. Thực trạng rủi ro tại NHTM Việt Nam trong giai đoạn này cho thấy nhiều thách thức lớn trong việc quản lý đồng thời cả rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản. Vấn đề nợ xấu (NPL) trở thành tâm điểm, buộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phải có những biện pháp quyết liệt để xử lý và kiểm soát. Song song đó, rủi ro thanh khoản cũng bộc lộ rõ nét, đặc biệt là sự chênh lệch về khả năng thanh toán giữa các nhóm ngân hàng có quy mô khác nhau. Các ngân hàng lớn với lợi thế về thương hiệu và mạng lưới thường có nguồn vốn huy động dồi dào hơn, trong khi các ngân hàng nhỏ phải đối mặt với áp lực thanh khoản lớn hơn. Việc phân tích thực trạng rủi ro tại NHTM Việt Nam không chỉ giúp nhận diện các điểm yếu mà còn là cơ sở để đề xuất các giải pháp quản trị rủi ro ngân hàng phù hợp, nâng cao sức chống chịu của toàn hệ thống trước các cú sốc trong tương lai.

2.1. Thực trạng rủi ro tín dụng và vấn đề nợ xấu NPL

Trong giai đoạn 2008-2017, tỷ lệ nợ xấu (NPL) của hệ thống ngân hàng Việt Nam có nhiều biến động. Sau năm 2011, tỷ lệ này tăng mạnh ở một số ngân hàng, phản ánh những khó khăn của nền kinh tế và chất lượng tín dụng suy giảm. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Hoa (2018), một số ngân hàng như SHB, ACB chứng kiến tỷ lệ NPL tăng đột biến vào năm 2012. Trước tình hình đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp mạnh mẽ, bao gồm việc thành lập VAMC để xử lý nợ xấu, và đặt mục tiêu kiểm soát tỷ lệ NPL toàn hệ thống dưới 3%. Nhờ đó, từ năm 2014 trở đi, nợ xấu của hầu hết các ngân hàng đã giảm xuống dưới ngưỡng quy định, cho thấy những nỗ lực tái cơ cấu đã mang lại kết quả tích cực cho hiệu quả hoạt động ngân hàng.

2.2. Thực trạng rủi ro thanh khoản tại các tổ chức tín dụng

Vấn đề thanh khoản tại các tổ chức tín dụng Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu cũng cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Dữ liệu cho thấy rủi ro thanh khoản, đo bằng tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR), của các ngân hàng quy mô nhỏ thường biến động mạnh hơn và ở mức cao hơn so với các ngân hàng lớn. Giai đoạn khó khăn nhất là năm 2011, khi nhiều ngân hàng đối mặt với nguy cơ mất thanh khoản do nợ xấu tăng cao. Các ngân hàng lớn thường có lợi thế huy động vốn tốt hơn, giúp duy trì khả năng thanh toán ổn định. Trong khi đó, các ngân hàng nhỏ phải cạnh tranh gay gắt hơn để thu hút tiền gửi, đôi khi đẩy tỷ lệ LDR lên mức rủi ro. Điều này cho thấy quy mô là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng quản trị rủi ro thanh khoản.

2.3. Ảnh hưởng từ khủng hoảng tài chính đến ngân hàng VN

Mặc dù không bị tác động trực tiếp mạnh như các nước phương Tây, cuộc khủng hoảng tài chính 2008 vẫn để lại những hệ lụy đáng kể cho ngành ngân hàng Việt Nam. Cuộc khủng hoảng này đã bộc lộ những điểm yếu trong hệ thống quản trị rủi ro ngân hàng tại Việt Nam, đặc biệt là sự thiếu liên kết trong việc đánh giá rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản. Nó cũng là một lời cảnh tỉnh, thúc đẩy các nhà quản lý và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quan tâm hơn đến việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế như Basel II, Basel III. Giai đoạn sau khủng hoảng là thời kỳ các ngân hàng phải tập trung xử lý các khoản nợ xấu (NPL) tồn đọng, đồng thời củng cố bộ đệm vốn và thanh khoản để tăng cường khả năng chống đỡ trước các cú sốc kinh tế vĩ mô trong tương lai.

III. Phương pháp phân tích định lượng mối quan hệ rủi ro bank

Để khám phá mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản, việc sử dụng phương pháp phân tích định lượng là cần thiết nhằm cung cấp bằng chứng thực nghiệm khách quan và đáng tin cậy. Luận văn của Nguyễn Thị Hoa (2018) đã áp dụng một cách tiếp cận hệ thống, dựa trên dữ liệu thực tế từ các ngân hàng thương mại Việt Nam. Cụ thể, nghiên cứu sử dụng hồi quy dữ liệu bảng (panel data), một kỹ thuật mạnh mẽ cho phép phân tích các ngân hàng khác nhau qua nhiều năm, từ đó kiểm soát được các yếu tố đặc thù không quan sát được của từng ngân hàng. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của 10 ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2008-2017. Việc xây dựng một mô hình đo lường rủi ro tín dụng và thanh khoản một cách khoa học, cùng với việc lựa chọn các biến kiểm soát phù hợp như quy mô ngân hàng, lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), và các chỉ số kinh tế vĩ mô, là yếu tố then chốt để đảm bảo kết quả phân tích có giá trị và phản ánh đúng thực tiễn hiệu quả hoạt động ngân hàng tại Việt Nam.

3.1. Phương pháp nghiên cứu định lượng và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng để kiểm định mối quan hệ giữa hai loại rủi ro. Dữ liệu được sử dụng là dữ liệu thứ cấp, thu thập từ báo cáo tài chính, báo cáo thường niên và thuyết minh báo cáo tài chính đã được công bố của 10 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 10 năm, từ 2008 đến 2017. Mẫu nghiên cứu được chia thành hai nhóm: nhóm ngân hàng lớn (6 ngân hàng) và nhóm ngân hàng nhỏ (4 ngân hàng) dựa trên tổng tài sản năm 2017. Việc phân nhóm này cho phép so sánh sự khác biệt trong mối quan hệ rủi ro giữa các ngân hàng có quy mô khác nhau, mang lại cái nhìn sâu sắc hơn về thực trạng rủi ro tại NHTM Việt Nam.

3.2. Cách xác định các biến trong mô hình đo lường rủi ro

Trong mô hình đo lường rủi ro, biến đại diện cho rủi ro tín dụng (CR) là tỷ lệ nợ xấu (NPL). Biến đại diện cho rủi ro thanh khoản (LR) là tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR). Ngoài hai biến chính, mô hình còn bao gồm các biến kiểm soát quan trọng phản ánh đặc điểm của ngân hàng và môi trường kinh tế vĩ mô. Các biến này bao gồm: quy mô ngân hàng (LNTTS), tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (ETA), lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), hiệu quả hoạt động (OER), tăng trưởng tín dụng (LG), và các biến vĩ mô như tăng trưởng GDP và lãi suất cơ bản. Việc lựa chọn các biến này dựa trên tổng quan các nghiên cứu trước đây và phù hợp với bối cảnh của các tổ chức tín dụng Việt Nam.

3.3. Sử dụng hồi quy dữ liệu bảng panel data để phân tích

Phương pháp chính được sử dụng để phân tích là hồi quy dữ liệu bảng (panel data) với mô hình Pooled OLS, sau khi đã thực hiện các kiểm định lựa chọn mô hình phù hợp (so sánh giữa Pooled OLS, FEM và REM). Dữ liệu bảng kết hợp cả thông tin theo không gian (giữa các ngân hàng) và theo thời gian (qua các năm), giúp tăng số lượng quan sát, giảm thiểu vấn đề đa cộng tuyến và cung cấp kết quả ước lượng hiệu quả hơn so với hồi quy chuỗi thời gian hoặc hồi quy chéo riêng lẻ. Cách tiếp cận này cho phép nghiên cứu xem xét cả tác động đồng thời và tác động có độ trễ của các biến, phù hợp để phân tích tác động hai chiều giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản.

IV. Kết quả nghiên cứu về rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản

Kết quả từ phân tích định lượng đã làm sáng tỏ mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Một trong những phát hiện quan trọng nhất là mối quan hệ này không đơn giản và đồng nhất, mà phụ thuộc vào quy mô ngân hàng và có độ trễ thời gian. Nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng về mối quan hệ có ý nghĩa thống kê đồng thời giữa hai loại rủi ro trên toàn bộ mẫu. Tuy nhiên, khi phân tích sâu hơn, kết quả cho thấy tác động hai chiều có độ trễ. Cụ thể, rủi ro tín dụng có ảnh hưởng ngược chiều đến rủi ro thanh khoản ở các ngân hàng lớn sau 3 kỳ, trong khi rủi ro thanh khoản lại có tác động đến rủi ro tín dụng sau một khoảng thời gian nhất định, đặc biệt rõ nét ở các ngân hàng nhỏ. Những kết quả này cung cấp một góc nhìn thực chứng, cho thấy các nhà quản trị rủi ro ngân hàng cần xem xét yếu tố thời gian và đặc điểm quy mô khi xây dựng chiến lược quản lý, thay vì chỉ dựa trên các mối quan hệ tức thời.

4.1. Kết quả tác động của rủi ro tín dụng lên rủi ro thanh khoản

Kết quả hồi quy mô hình với biến phụ thuộc là rủi ro thanh khoản (LR) cho thấy, trên tổng mẫu 10 ngân hàng và mẫu ngân hàng nhỏ, không có bằng chứng đáng tin cậy về ảnh hưởng của rủi ro tín dụng (CR). Tuy nhiên, một phát hiện thú vị xuất hiện ở nhóm ngân hàng lớn: rủi ro tín dụng có ảnh hưởng ngược chiều và có ý nghĩa thống kê đến rủi ro thanh khoản với độ trễ 3 kỳ. Điều này có thể được giải thích rằng khi các ngân hàng lớn đối mặt với rủi ro tín dụng gia tăng, họ có xu hướng thắt chặt chính sách cho vay và tăng cường dự trữ thanh khoản một cách thận trọng, dẫn đến giảm rủi ro thanh khoản trong các kỳ tiếp theo. Đây là một biểu hiện của công tác quản trị rủi ro ngân hàng chủ động.

4.2. Phân tích tác động của rủi ro thanh khoản lên rủi ro tín dụng

Khi đảo ngược mô hình, với biến phụ thuộc là rủi ro tín dụng (CR), kết quả cho thấy rủi ro thanh khoản (LR) có tác động có độ trễ. Đối với mẫu 10 ngân hàng, có ảnh hưởng ngược chiều với độ trễ 3 kỳ. Đặc biệt, đối với mẫu 4 ngân hàng nhỏ, có ảnh hưởng cùng chiều với độ trễ 1 kỳ. Điều này hàm ý rằng ở các ngân hàng nhỏ, khi rủi ro thanh khoản tăng (ví dụ, tỷ lệ LDR cao), họ có thể phải đối mặt với áp lực tăng trưởng tín dụng vào các phân khúc rủi ro hơn để tìm kiếm lợi nhuận, dẫn đến nợ xấu (NPL) gia tăng nhanh chóng trong kỳ ngay sau đó. Sự khác biệt này nhấn mạnh tính dễ bị tổn thương của các ngân hàng nhỏ trước cú sốc thanh khoản.

4.3. Sự khác biệt giữa nhóm ngân hàng lớn và nhỏ tại Việt Nam

Phân tích đã chỉ ra sự khác biệt rõ rệt trong mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản giữa hai nhóm ngân hàng. Ngân hàng lớn dường như có khả năng quản lý tốt hơn, thể hiện qua phản ứng thận trọng (giảm rủi ro thanh khoản khi rủi ro tín dụng tăng). Ngược lại, ngân hàng nhỏ lại cho thấy một mối quan hệ cùng chiều và phản ứng nhanh hơn (rủi ro tín dụng tăng khi rủi ro thanh khoản tăng). Sự khác biệt này có thể bắt nguồn từ lợi thế về quy mô, khả năng tiếp cận nguồn vốn, danh tiếng, và hệ thống quản trị rủi ro ngân hàng hoàn thiện hơn của các ngân hàng lớn. Kết quả này gợi ý rằng các chính sách giám sát của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần có sự phân biệt và tùy chỉnh cho từng nhóm tổ chức tín dụng.

V. Giải pháp quản trị rủi ro tín dụng và thanh khoản hiệu quả

Từ những kết quả nghiên cứu thực nghiệm, việc đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro ngân hàng là vô cùng cần thiết. Một chiến lược quản trị tích hợp, xem xét đồng thời cả rủi ro tín dụng và thanh khoản trong mối tương quan động là chìa khóa để đảm bảo sự ổn định. Các ngân hàng thương mại Việt Nam cần chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó, trong đó tính đến độ trễ trong tác động hai chiều giữa hai loại rủi ro. Việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế như Basel II, Basel III không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà còn là cơ hội để cải tiến toàn diện hệ thống quản trị, từ việc đo lường rủi ro, phân bổ vốn đến quản lý thanh khoản. Bên cạnh nỗ lực tự thân của các tổ chức tín dụng, vai trò giám sát và định hướng của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là không thể thiếu. Một khung pháp lý rõ ràng, minh bạch và các chính sách vĩ mô phù hợp sẽ tạo ra một môi trường hoạt động an toàn, giúp các ngân hàng quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

5.1. Kiến nghị chung cho quản trị rủi ro ngân hàng Việt Nam

Các ngân hàng thương mại cần xây dựng một hệ thống quản trị rủi ro ngân hàng tích hợp, không tách rời việc quản lý rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản. Cần phát triển các mô hình đo lường rủi ro nội bộ tiên tiến, có khả năng dự báo và thực hiện các bài kiểm tra sức chịu đựng (stress testing) với các kịch bản bất lợi, bao gồm cả kịch bản khủng hoảng tài chính. Đồng thời, việc nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng để hạn chế phát sinh nợ xấu (NPL) ngay từ đầu và đa dạng hóa nguồn vốn huy động để giảm phụ thuộc vào một vài kênh là những giải pháp nền tảng. Việc cải thiện hiệu quả hoạt động ngân hàng thông qua tối ưu hóa chi phí và gia tăng doanh thu cũng góp phần tạo ra bộ đệm lợi nhuận để hấp thụ các cú sốc rủi ro.

5.2. Giải pháp theo chuẩn Basel II Basel III cho các NHTM

Việc đẩy nhanh lộ trình áp dụng các chuẩn mực của Basel II, Basel III là yêu cầu cấp thiết. Cụ thể, các ngân hàng cần tập trung vào ba trụ cột chính: (1) Yêu cầu vốn tối thiểu, đảm bảo hệ số an toàn vốn (CAR) luôn ở mức an toàn để bù đắp rủi ro tín dụng, thị trường và hoạt động; (2) Quy trình rà soát, giám sát của ngân hàng, yêu cầu ngân hàng phải có quy trình đánh giá nội bộ về mức độ đủ vốn (ICAAP); và (3) Nguyên tắc thị trường, tăng cường tính minh bạch thông qua công bố thông tin. Đặc biệt, việc tuân thủ các tỷ lệ thanh khoản của Basel III như LCR và NSFR sẽ giúp củng cố đáng kể khả năng thanh toán của các ngân hàng Việt Nam.

5.3. Vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong giám sát

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đóng vai trò trung tâm trong việc đảm bảo an toàn hệ thống. NHNN cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về quản trị rủi ro ngân hàng, như Thông tư 13/2018/TT-NHNN, theo hướng tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế. Hoạt động giám sát cần được tăng cường, đặc biệt là giám sát từ xa và thanh tra tại chỗ, tập trung vào các tổ chức tín dụng có mức độ rủi ro cao. NHNN cũng cần có chính sách giám sát linh hoạt, phân biệt giữa các nhóm ngân hàng có quy mô và mô hình kinh doanh khác nhau, đồng thời sẵn sàng vai trò là người cho vay cuối cùng để ổn định thị trường khi cần thiết, ngăn chặn rủi ro thanh khoản mang tính hệ thống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng thương mại giữ vai trò huyết mạch của nền kinh tế, song luôn phải đối mặt với các biến động tài chính phức tạp. Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản đã trở thành tâm điểm trong công tác quản trị an toàn vĩ mô và vi mô. Tại Việt Nam, tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống từng chạm mức ước tính 11,9% vào cuối năm 2016 và giảm xuống khoảng 9,5% vào cuối năm 2017, trước khi tiếp tục hạ xuống xấp xỉ 6,7% trong 6 tháng đầu năm 2018. Thực tế này phản ánh nỗ lực tái cơ cấu toàn diện nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nhận diện mối liên hệ qua lại giữa hai loại rủi ro trọng yếu trên.

Luận văn tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm rõ bản chất tương tác đồng thời và tác động có độ trễ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là kiểm định mối quan hệ hai chiều giữa tỷ lệ nợ xấu và tỷ lệ cấp tín dụng trên nguồn vốn huy động, đồng thời phân tích sự khác biệt giữa hai nhóm ngân hàng có quy mô tài sản lớn (trên 250 nghìn tỷ đồng) và quy mô tài sản nhỏ (dưới 250 nghìn tỷ đồng).

Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu tài chính của 10 ngân hàng thương mại cổ phần tiêu biểu trong giai đoạn 10 năm liên tục từ 2008 đến 2017. Về mặt học thuật và thực tiễn, đề tài cung cấp bằng chứng định lượng vững chắc giúp các nhà hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và ban điều hành các ngân hàng xây dựng khung quản trị rủi ro tích hợp, kiểm soát tỷ lệ an toàn thanh khoản quanh ngưỡng chuẩn 80% đến 90% và duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới mức trần 3% theo quy định hiện hành.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa các lý thuyết trung gian tài chính kinh điển và các hiệp định an toàn vốn quốc tế. Hai lý thuyết nền tảng bao gồm: lý thuyết chuyển hóa kỳ hạn của Diamond và Dybvig (1983) giải thích nguyên nhân gây căng thẳng thanh khoản khi người gửi tiền rút vốn đột ngột; và lý thuyết rủi ro vỡ nợ bổ sung của Björn Imbierowicz và Christian Rauch (2013) làm sáng tỏ cơ chế tương tác giữa rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng đối với xác suất mất khả năng thanh toán.

Nghiên cứu vận dụng chuẩn mực thanh khoản của Hiệp ước Basel III với hai chỉ tiêu trụ cột: Tỷ lệ đảm bảo thanh khoản trong 30 ngày (LCR) và Tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng dài hạn (NSFR). Cùng với đó, hệ thống văn bản pháp lý tại Việt Nam như Quyết định số 22/VBHN-NHNN về phân loại nợ, Thông tư số 36/2014/TT-NHNN và Thông tư số 13/2018/TT-NHNN quy định hệ thống kiểm soát nội bộ đóng vai trò định hình các biến số đo lường.

Ba khái niệm trung tâm của nghiên cứu bao gồm:

• Rủi ro tín dụng: Đại diện bởi tỷ lệ nợ xấu (NPL - nhóm 3, 4, 5 trên tổng dư nợ).
• Rủi ro thanh khoản: Đại diện bởi tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi khách hàng (LDR).
• Độ trễ tác động: Khoảng thời gian phân bổ từ 1 đến 4 kỳ để một cú sốc từ rủi ro này chuyển hóa thành tổn thất ở rủi ro kia.

Mô hình hồi quy hai chiều được thiết lập với hệ thống các biến kiểm soát vi mô và vĩ mô: quy mô tài sản (LNTTS), tỷ lệ an toàn vốn (ETA), tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROAA), hệ số chi phí hoạt động (OER), tốc độ tăng trưởng tín dụng (LG), tỷ lệ tiền gửi ngắn hạn (SLD), tỷ lệ tài sản thanh khoản giao dịch (TTA), tỷ lệ cho vay bất động sản (RTL), tỷ lệ cho vay cá nhân (ITL), đòn bẩy tài chính ngành (LEV), tăng trưởng kinh tế (LGDP) và lãi suất cơ bản (IR).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng trên tập dữ liệu bảng (panel data) gồm 10 ngân hàng thương mại Việt Nam (VietinBank, Vietcombank, SHB, ACB, SCB, Sacombank, OCB, Eximbank, HDBank, VietABank) trong giai đoạn 10 năm từ 2008 đến 2017, tạo ra 80 quan sát hợp lệ sau khi xử lý các biến trễ. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích dựa trên tiêu chí tính minh bạch và mức độ đầy đủ của thuyết minh báo cáo tài chính kiểm toán. Mẫu được phân tách thành 6 ngân hàng quy mô lớn và 4 ngân hàng quy mô nhỏ theo mốc tổng tài sản 250 nghìn tỷ đồng nhằm triệt tiêu độ lệch quy mô.

Quy trình lựa chọn mô hình ước lượng được tiến hành bài bản qua các bước kiểm định kinh tế lượng:

• Kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier: Kết quả kiểm định lựa chọn giữa Pooled OLS và REM cho giá trị $p = 1,000 > 0,05$, cho phép bác bỏ mô hình hiệu ứng ngẫu nhiên (REM).
• Kiểm định F-test: Kết quả so sánh giữa Pooled OLS và FEM cho giá trị $F(9, 50) = 1,2262$ với $p > 0,10$, xác nhận việc chấp nhận giả thuyết $H_0$ và lựa chọn mô hình hồi quy gộp Pooled OLS.
• Kiểm định đa cộng tuyến: Hệ số nhân tử phóng đại phương sai VIF đạt mức cao nhất tại biến vĩ mô LGDP (17,25 đến 20,45). Tuy nhiên, ma trận hệ số tương quan giữa tất cả các cặp biến độc lập đều nằm dưới ngưỡng an toàn 0,80 và mẫu bảng có chu vi thời gian dài ($T=8 > 2$), do đó hiện tượng này không làm sai lệch kết quả ước lượng.
• Kiểm định phương sai thay đổi: Kiểm định White cho kết quả thống kê $chi^2(79) = 80,4474$ với $p = 0,4336 > 0,05$, khẳng định mô hình không bị khuyết tật phương sai sai số thay đổi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thống kê và hồi quy kinh tế lượng mang lại các phát hiện thực nghiệm nổi bật:

• Mức độ rủi ro trung bình của hệ thống: Tỷ lệ rủi ro tín dụng bình quân của 10 ngân hàng giai đoạn 2008-2017 là 2,36%, nằm trong ngưỡng an toàn dưới 3% của Ngân hàng Nhà nước. Tỷ lệ rủi ro thanh khoản bình quân ghi nhận mức 88,35%, tiệm cận trần biên độ điều hành chuẩn (80% - 90%).
• Tính phi tương tác tức thời: Trong cả hai mô hình hồi quy tổng thể với biến phụ thuộc là rủi ro thanh khoản (LR) và rủi ro tín dụng (CR), các hệ số hồi quy đồng thời đều không đạt ý nghĩa thống kê ở mức 5%. Rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản không kích hoạt lẫn nhau ngay trong cùng một năm tài chính.
• Tác động trễ 3 kỳ tại các ngân hàng quy mô lớn: Đối với nhóm 6 ngân hàng lớn, rủi ro tín dụng ở 3 năm trước ($CR_{t-3}$) tác động ngược chiều có ý nghĩa thống kê lên rủi ro thanh khoản hiện tại ($p < 0,10$). Khi nợ xấu gia tăng trong quá khứ, các ngân hàng lớn có xu hướng tái cấu trúc mạnh mẽ, thu hẹp tỷ lệ cấp tín dụng và gia tăng huy động tiền gửi phòng ngừa, giúp tỷ lệ LDR sau 3 năm giảm xuống.
• Tác động trễ 1 kỳ cùng chiều tại các ngân hàng quy mô nhỏ: Đối với nhóm 4 ngân hàng nhỏ, rủi ro thanh khoản năm trước ($LR_{t-1}$) tác động cùng chiều trực tiếp lên rủi ro tín dụng năm sau ($p < 0,05$). Khi tỷ lệ LDR bị đẩy lên cao do chạy đua tăng trưởng nóng, nợ xấu tại nhóm ngân hàng nhỏ sẽ bộc phát chỉ sau 12 tháng.

Thảo luận kết quả

Diễn biến rủi ro giữa hai nhóm ngân hàng có thể được trực quan hóa qua biểu đồ đường xu hướng hoặc bảng so sánh đối chuẩn quy mô. Dữ liệu thực tế cho thấy các ngân hàng lớn duy trì mức rủi ro thanh khoản ổn định quanh 87,37% (với lượng tiền gửi năm 2017 của SHB thấp nhất nhóm lớn cũng đạt 194.889 tỷ đồng). Ngược lại, nhóm ngân hàng nhỏ có tỷ lệ rủi ro thanh khoản bình quân lên tới 89,82% và biến động rất dữ dội; điển hình là VietABank năm 2011 chạm đỉnh rủi ro thanh khoản xấp xỉ 160,77% khi dòng tiền gửi bị suy giảm tới 77%.

Sự khác biệt về độ trễ tác động giải thích rõ sự chênh lệch năng lực quản trị giữa hai nhóm quy mô:

Nhóm Ngân hàng Lớn (Tài sản > 250 nghìn tỷ đồng):

Nhóm Ngân hàng Nhỏ (Tài sản < 250 nghìn tỷ đồng):

Trường hợp điển hình trong xử lý nợ xấu là Sacombank năm 2015: sau khi sáp nhập Southernbank, nợ xấu tăng vọt hơn 7 lần từ 1.522 tỷ đồng lên 10.778 tỷ đồng (tỷ lệ nợ xấu trên 7%), khiến ngân hàng phải tăng cường trích lập dự phòng và thanh lý tài sản bảo đảm, kéo giảm tỷ lệ nợ xấu về 4,28% vào năm 2017. Tại ACB năm 2012, nhờ kế hoạch dự phòng thanh khoản toàn diện, ngân hàng đã vượt qua cú sốc rút tiền gửi hàng loạt, kiểm soát LDR ở mức an toàn 82,10% trước khi đưa về mức 75,00% vào năm 2014 và phục hồi tổng tài sản lên 284 nghìn tỷ đồng vào năm 2017.

Kết quả này củng cố quan điểm của Björn Imbierowicz và Christian Rauch (2013) rằng rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng không tồn tại quan hệ tức thời tuyến tính đơn giản, mà tương tác thông qua độ trễ và chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi cấu trúc quy mô tài sản.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể được đề xuất nhằm tối ưu hóa an toàn hoạt động cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam:

• Tái lập hệ thống quản trị rủi ro thanh khoản tích hợp:

  • Động từ hành động: Xây dựng và áp dụng mô hình quản trị rủi ro tập trung theo chuẩn mực Basel III.
  • Chỉ số mục tiêu: Duy trì tỷ lệ LDR trong khoảng 80% đến 85%, nâng tỷ lệ đảm bảo thanh khoản 30 ngày (LCR) tối thiểu đạt 100%.
  • Thời hạn triển khai: Hoàn thiện quy chuẩn trong vòng 12 tháng kể từ năm tài chính hiện hành.
  • Chủ thể thực hiện: Khối Quản lý Rủi ro và Hội đồng Quản trị của tất cả các ngân hàng thương mại.

• Kiểm soát tăng trưởng tín dụng và chất lượng tài sản tại ngân hàng nhỏ:

  • Động từ hành động: Rà soát, thắt chặt điều kiện cấp tín dụng và hạn chế tài trợ các phân khúc có rủi ro cao như bất động sản nghỉ dưỡng hoặc trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết.
  • Chỉ số mục tiêu: Giữ tỷ lệ nợ xấu (NPL) dưới 2,0% và giới hạn tốc độ tăng trưởng tín dụng hàng năm không vượt quá 14%.
  • Thời hạn triển khai: Giám sát định kỳ hàng quý, áp dụng liên tục trong lộ trình 24 tháng.
  • Chủ thể thực hiện: Ban Điều hành và Khối Khách hàng Doanh nghiệp của các ngân hàng quy mô nhỏ.

• Đa dạng hóa nguồn vốn huy động và giảm thiểu chênh lệch kỳ hạn tại ngân hàng lớn:

  • Động từ hành động: Tăng cường phát hành chứng chỉ tiền gửi dài hạn, trái phiếu kỳ hạn 3 đến 5 năm nhằm cải thiện tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR).
  • Chỉ số mục tiêu: Đưa tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn xuống dưới 30% theo lộ trình Thông tư 13/2018/TT-NHNN.
  • Thời hạn triển khai: Lộ trình 3 năm từ 2019 đến 2022.
  • Chủ thể thực hiện: Khối Nguồn vốn và Kinh doanh Tiền tệ của các ngân hàng thương mại lớn.

• Nâng cao hiệu lực giám sát an toàn vĩ mô:

  • Động từ hành động: Triển khai kiểm tra sức chịu tải định kỳ (stress test) đối với các kịch bản suy giảm thanh khoản kết hợp nợ xấu bùng phát.
  • Chỉ số mục tiêu: 100% ngân hàng thương mại đạt tỷ lệ an toàn vốn (CAR) tối thiểu 8% theo Thông tư 41/2016/TT-NHNN.
  • Thời hạn triển khai: Thực hiện bán niên từ quý 2 hàng năm.
  • Chủ thể thực hiện: Cơ quan Thanh tra, Giám sát Ngân hàng trực thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và mô hình phân tích của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Ban lãnh đạo và Giám đốc Quản trị Rủi ro (CRO) tại các NHTM: Ứng dụng mô hình trễ để dự báo sớm nguy cơ bùng phát nợ xấu khi tỷ lệ LDR tăng cao, từ đó thiết lập ngưỡng cảnh báo sớm và xây dựng hạn mức thanh khoản an toàn cho từng chu kỳ kinh doanh.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Thanh tra Ngân hàng Nhà nước: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm căn cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế phân nhóm giám sát theo quy mô tài sản (ngưỡng 250 nghìn tỷ đồng) và điều chỉnh linh hoạt các tỷ lệ an toàn hoạt động tại Thông tư 13/2018/TT-NHNN.
• Chuyên viên phân tích tài chính và công ty chứng khoán: Khai thác phương pháp định lượng và các chỉ số đo lường (NPL, LDR, ETA, ROAA) trong luận văn để đánh giá sức khỏe tài chính, định giá cổ phiếu ngân hàng và dự báo rủi ro vỡ nợ của các tổ chức tín dụng niêm yết.
• Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu kinh tế: Sử dụng tập dữ liệu bảng 80 quan sát và quy trình kiểm định kinh tế lượng mẫu (Breusch-Pagan, F-test, White test) làm tài liệu tham khảo chất lượng cao cho các đề tài phân tích rủi ro tài chính ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn sử dụng chỉ tiêu nào để đo lường rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản?

Rủi ro tín dụng được đo lường bằng tỷ lệ nợ xấu NPL (tổng nợ nhóm 3, 4, 5 chia cho tổng dư nợ cho vay khách hàng) theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Rủi ro thanh khoản được đại diện bởi tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi khách hàng LDR. Tỷ lệ LDR càng vượt xa ngưỡng 80% - 90% thì rủi ro thiếu hụt tiền mặt dự phòng càng lớn.

Vì sao nghiên cứu lại chia mẫu thành hai nhóm ngân hàng lớn và ngân hàng nhỏ?

Việc phân loại dựa trên mốc tài sản 250 nghìn tỷ đồng giúp loại trừ hiện tượng thiên lệch quy mô. Các ngân hàng lớn có lợi thế huy động và đệm vốn dày nên năng lực hấp thụ rủi ro khác biệt căn bản so với các ngân hàng nhỏ, nơi thường xuyên chịu áp lực thanh khoản với biên độ dao động LDR từ 55,97% đến 160,77%.

Mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản tại Việt Nam diễn ra tức thời hay có độ trễ?

Kết quả hồi quy thực nghiệm với $p > 0,10$ khẳng định hai loại rủi ro không tác động đồng thời trong cùng một năm. Mối quan hệ giữa chúng chỉ thể hiện rõ nét qua độ trễ: trễ 1 năm tại nhóm ngân hàng nhỏ và trễ 3 năm tại nhóm ngân hàng quy mô lớn.

Tại sao căng thẳng thanh khoản ở các ngân hàng nhỏ lại nhanh chóng làm tăng nợ xấu sau 1 năm?

Các ngân hàng nhỏ thường có nguồn vốn tự có mỏng và phân khúc khách hàng nhạy cảm với lãi suất. Khi thanh khoản bị thắt chặt trong kỳ trước, ngân hàng buộc phải tăng lãi suất huy động, kéo theo lãi suất cho vay tăng lên, khiến áp lực trả nợ của bên đi vay gia tăng và nhanh chóng chuyển hóa thành nợ xấu chỉ sau 1 kỳ kế toán.

Phương pháp nghiên cứu định lượng trong luận văn có xử lý được hiện tượng đa cộng tuyến và phương sai thay đổi không?

Mô hình Pooled OLS được kiểm định chặt chẽ với kiểm định White cho giá trị $p = 0,4336 > 0,05$, khẳng định không có hiện tượng phương sai sai số thay đổi. Mặc dù biến GDP có VIF xấp xỉ 17 đến 20, nhưng các hệ số tương quan cặp đều dưới 0,80 và dữ liệu bảng có độ dài $T=8 > 2$ nên kết quả hồi quy hoàn toàn đảm bảo độ tin cậy khoa học.

Kết luận

• Đóng góp học thuật: Luận văn đã kiểm định thành công mối quan hệ hai chiều có độ trễ giữa rủi ro tín dụng và rủi ro thanh khoản trên mẫu 10 ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2008-2017.
• Khác biệt quy mô: Nghiên cứu chứng minh rủi ro thanh khoản kích hoạt rủi ro tín dụng sau 1 kỳ ở ngân hàng nhỏ, trong khi rủi ro tín dụng tác động ngược chiều có độ trễ 3 kỳ lên rủi ro thanh khoản ở ngân hàng lớn.
• Khắc phục khoảng trống thực tiễn: Cung cấp cơ sở định lượng để các ngân hàng loại bỏ phương thức quản trị rủi ro riêng lẻ, chuyển dịch sang cơ chế kiểm soát rủi ro tích hợp.
• Lộ trình hành động: Khuyến nghị các tổ chức tín dụng hoàn thiện áp dụng Thông tư 13/2018/TT-NHNN và chuẩn mực Basel III trong giai đoạn 2019-2023 nhằm củng cố tỷ lệ an toàn vốn trên 8%.
• Đề xuất nghiên cứu tiếp theo: Độc giả và các nhà nghiên cứu có thể mở rộng mẫu điều tra sang toàn bộ 29 ngân hàng thương mại cổ phần và ứng dụng mô hình tự hồi quy dạng vectơ (VAR) để phân tích sâu hơn cấu trúc cú sốc ngẫu nhiên trên thị trường liên ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Tổng quan lý thuyết và các nghiên cứu trước Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và kiến nghị TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2. Rủi ro trong ngân hàng Rủi ro có thể hiểu là những biến cố không mong đợi khi xảy ra sẽ dẫn đến tổn thất về tài sản, danh tiếng của ngân hàng, giảm sút lợi nhuận thực tế so với dự kiến hoặc ngân hàng phải bỏ thêm một khoản chi phí để hoàn thành một nghĩa vụ tài chính nhất định. Các loại rủi ro trong hoạt động ngân hàng: - Rủi ro tín dụng là xác suất xảy ra ngân hàng bị tổn thất do khách hàng không hoàn thành nghĩa vụ thanh toán với ngân hàng. - Rủi ro lãi suất đến từ sự khác biệt, chênh lệch về kỳ hạn và nguồn vốn.

Rủi ro lãi suất xảy ra khi lãi suất biến động theo hướng bất lợi gây ra tổn thất cho ngân hàng. - Rủi ro ngoại hối xảy ra khi có sự biến động về tỷ giá hối đoái gây nên tổn thất cho ngân hàng. Trong thị trường ngoại hối các ngân hàng kiếm lợi nhuận bằng phí cho các giao dịch đại diện cho khách hàng. Nếu như các ngân hàng là các nhà tạo lập thị trường thì ngân hàng có thể kiếm lợi nhuận thông quan chênh lệch giá mua – bán ngoại tệ.

Có 4 loại rủi ro ngoại hối mà ngân hàng phải đối mặt là: + Rủi ro cho vay bằng ngoại tệ, + Rủi ro phát hành trái phiếu bằng ngoại tệ ( nợ ), + Rủi ro đầu tư vào trái phiếu bằng ngoại tệ ( tài sản ), + Rủi ro mua bán ngoại tệ: Ngân hàng mua bán ngoại tệ để thực hiện các giao dịch thanh toán quốc tế hay để phòng ngừa rủi ro hoặc cũng có thể đầu cơ ( khi ngân hàng kỳ vọng ngoại tệ tăng trong tương lai ). - Rủi ro thanh khoản ngược lại với rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản xảy ra khi ngân hàng không đáp ứng được các nghĩa vụ tài chính của mình. - Rủi ro hoạt động là rủi ro xảy ra trong hoạt động của ngân hàng như gian lận nội bộ, quy trình quy định còn lỗ hổng,… TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 - Rủi ro thị trường là sự không chắc chắn về những ảnh hưởng của những thay đổi trong các yếu tố có hệ thống toàn nền kinh tế ảnh hưởng đến thu nhập và giá cổ phiếu của các công ty khác nhau theo cách tương tự. Một số các yếu tố nguy cơ trên toàn thị trường bao gồm sự biến động lãi suất, thanh khoản, lạm phát.

Trong phạm vi nghiên cứu, luận văn tập trung vào 2 loại rủi ro là rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng. Rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng theo basel rủi ro tín dụng là rủi ro mà người đi vay không thể hoàn trả khoản vay hay khi người cho vay có thể mất nợ gốc hoặc lãi suất liên quan đến khoản vay. Một nghiên cứu của Kolapo T. Funso và cộng sự (2012), kết quả cho thấy rủi ro tín dụng ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động ngân hàng thông qua tỷ suất lợi nhuận trên tài sản, ngoài ra hệ số tỷ lệ cho vay LA có ảnh hưởng tích cực đến lợi nhuận của các ngân hàng.