Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học: Phân Tích Hợp Đồng Hợp Tác Kinh Doanh Từ Lý Luận Đến Thực Tiễn

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích hợp đồng hợp tác kinh doanh từ góc độ lý luận và thực tiễn, đánh giá các vấn đề pháp lý liên quan.

• Người hướng dẫn: Tiến Sỹ Trần Ngọc Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Hợp Đồng Hợp Tác Kinh Doanh - Lý Luận Và Thực Tiễn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỢP ĐỒNG HỢP TÁC KINH DOANH
• 1.1. Khái niệm và bản chất của hợp đồng hợp tác kinh doanh
• 1.2. Vai trò của hợp đồng hợp tác kinh doanh trong quá trình phát triển kinh tế ở Việt Nam
• 1.3. Quá trình phát triển của pháp luật về hợp đồng hợp tác kinh doanh
• 1.4. Pháp luật một số nước trên thế giới về hợp đồng hợp tác
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VỀ HỢP ĐỒNG HỢP TÁC KINH DOANH VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH
• 2.1. Giao kết hợp đồng hợp tác kinh doanh
• 2.2. Nội dung của hợp đồng hợp tác kinh doanh
• 2.3. Thực hiện hợp đồng hợp tác kinh doanh
• 2.4. Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng và vấn đề giải quyết tranh chấp liên quan đến hợp đồng hợp tác kinh doanh
• 2.5. Thực trạng thi hành pháp luật về hợp đồng hợp tác kinh doanh
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ HỢP ĐỒNG HỢP TÁC KINH DOANH
• 3.1. Phương hướng chung của việc hoàn thiện pháp luật về hợp đồng hợp tác kinh doanh
• 3.2. Những kiến nghị cụ thể về việc hoàn thiện pháp luật về hợp đồng hợp tác kinh doanh
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận văn thạc sĩ luật học Hợp đồng hợp tác kinh doanh

Luận văn thạc sĩ luật học về hợp đồng hợp tác kinh doanh là một nghiên cứu quan trọng trong lĩnh vực pháp lý hiện nay. Đề tài này không chỉ giúp làm rõ khái niệm và bản chất của hợp đồng mà còn phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến hợp đồng hợp tác kinh doanh. Việc nghiên cứu này có ý nghĩa lớn trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho các hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

1.1. Khái niệm và bản chất của hợp đồng hợp tác kinh doanh

Hợp đồng hợp tác kinh doanh được định nghĩa là văn bản ký kết giữa hai hoặc nhiều bên nhằm tiến hành đầu tư kinh doanh mà không thành lập pháp nhân mới. Điều này cho thấy sự linh hoạt trong việc hợp tác giữa các doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

1.2. Vai trò của hợp đồng hợp tác kinh doanh trong phát triển kinh tế

Hợp đồng hợp tác kinh doanh đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ và kinh nghiệm quản lý. Điều này góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững tại Việt Nam.

II. Những thách thức trong việc áp dụng hợp đồng hợp tác kinh doanh

Mặc dù hợp đồng hợp tác kinh doanh mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc áp dụng. Các vấn đề như sự thiếu minh bạch trong quy định pháp luật, cũng như sự khác biệt trong văn hóa kinh doanh giữa các bên tham gia có thể gây ra khó khăn trong quá trình thực hiện hợp đồng.

2.1. Những bất cập trong quy định pháp luật về hợp đồng

Pháp luật hiện hành về hợp đồng hợp tác kinh doanh còn nhiều bất cập, dẫn đến việc các nhà đầu tư nước ngoài không mặn mà với hình thức đầu tư này. Cần có sự điều chỉnh để tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi hơn.

2.2. Trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng

Trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng cần được quy định rõ ràng để tránh tranh chấp. Việc thiếu sót trong việc xác định trách nhiệm có thể dẫn đến những rủi ro lớn cho các bên tham gia.

III. Phương pháp nghiên cứu hợp đồng hợp tác kinh doanh hiệu quả

Để nghiên cứu hợp đồng hợp tác kinh doanh một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như phân tích, so sánh và tổng hợp. Những phương pháp này giúp làm rõ các khía cạnh pháp lý và thực tiễn của hợp đồng, từ đó đưa ra những kiến nghị hợp lý.

3.1. Phương pháp phân tích và tổng hợp

Phân tích và tổng hợp các quy định pháp luật hiện hành giúp xác định những điểm mạnh và yếu trong khung pháp lý về hợp đồng hợp tác kinh doanh. Điều này tạo cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp cải thiện.

3.2. Phương pháp so sánh với pháp luật nước ngoài

So sánh với các quy định pháp luật của các quốc gia khác giúp rút ra bài học kinh nghiệm và áp dụng vào thực tiễn Việt Nam. Điều này có thể giúp hoàn thiện hơn nữa khung pháp lý cho hợp đồng hợp tác kinh doanh.

IV. Ứng dụng thực tiễn của hợp đồng hợp tác kinh doanh tại Việt Nam

Hợp đồng hợp tác kinh doanh đã được áp dụng rộng rãi tại Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực như công nghệ, sản xuất và dịch vụ. Việc áp dụng này không chỉ giúp các doanh nghiệp Việt Nam phát triển mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động.

4.1. Các lĩnh vực áp dụng hợp đồng hợp tác kinh doanh

Các lĩnh vực như công nghệ thông tin, sản xuất chế biến và dịch vụ tài chính đang chứng kiến sự gia tăng của hợp đồng hợp tác kinh doanh. Điều này cho thấy sự đa dạng trong việc áp dụng hình thức hợp tác này.

4.2. Kết quả nghiên cứu và thực tiễn thi hành

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hợp đồng hợp tác kinh doanh đã mang lại nhiều lợi ích cho các bên tham gia, từ việc tăng cường năng lực cạnh tranh đến việc cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của hợp đồng hợp tác kinh doanh

Kết luận, hợp đồng hợp tác kinh doanh là một hình thức đầu tư quan trọng, cần được hoàn thiện hơn nữa trong khung pháp lý. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc cải thiện quy định pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước.

5.1. Đề xuất hoàn thiện khung pháp lý

Cần có những điều chỉnh trong quy định pháp luật để tạo ra một môi trường đầu tư minh bạch và hấp dẫn hơn cho hợp đồng hợp tác kinh doanh.

5.2. Tương lai của hợp đồng hợp tác kinh doanh tại Việt Nam

Với sự phát triển của nền kinh tế, hợp đồng hợp tác kinh doanh sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư và phát triển kinh tế bền vững tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam phát triển mạnh mẽ sau hơn 20 năm đổi mới, đầu tư nước ngoài đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng và hiện đại hóa các ngành kinh tế. Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài - Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tính đến ngày 31/12/2003, trong tổng số 4.324 dự án đầu tư nước ngoài có hiệu lực, chỉ có khoảng 158 dự án sử dụng hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh (HĐHTKD), chiếm 3,6% tổng số dự án, với tổng vốn đầu tư khoảng 3,177 triệu USD, chiếm 9,4% tổng vốn đầu tư nước ngoài. Mặc dù tỷ trọng còn khiêm tốn, HĐHTKD được xem là hình thức đầu tư có lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là những doanh nghiệp không đủ vốn để tham gia liên doanh. Tuy nhiên, pháp luật về HĐHTKD còn sơ sài, chưa tạo được sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ bản chất, các vấn đề pháp lý và thực tiễn thi hành pháp luật về HĐHTKD tại Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả và tính hấp dẫn của hình thức đầu tư này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật hiện hành từ năm 1996 đến năm 2003, chủ yếu tại Việt Nam, đồng thời so sánh với một số quy định pháp luật nước ngoài, đặc biệt là Hoa Kỳ. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở pháp lý vững chắc cho các nhà đầu tư, doanh nghiệp và nhà làm luật, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế thông qua hợp tác kinh doanh hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên khung lý thuyết biện chứng duy vật của chủ nghĩa Mác-Lênin, kết hợp với các lý thuyết pháp lý hiện đại về hợp đồng và đầu tư nước ngoài. Hai mô hình nghiên cứu chính được áp dụng là:

1. Mô hình hợp đồng hợp tác kinh doanh (Business Cooperation Contract - BCC): Đây là hình thức hợp tác giữa các bên nhằm thực hiện hoạt động kinh doanh chung mà không thành lập pháp nhân mới, phân chia kết quả kinh doanh dựa trên thỏa thuận. Mô hình này được so sánh với các hình thức liên kết kinh doanh như joint venture (JV) và partnership (PA) trong pháp luật Hoa Kỳ và các nước ASEAN.

2. Mô hình pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam: Bao gồm các quy định của Luật Đầu tư nước ngoài năm 1996 và các nghị định hướng dẫn thi hành như Nghị định số 24/2000/NĐ-CP và Nghị định số 27/2003/NĐ-CP, tập trung vào các quy định về giao kết, thực hiện, chuyển nhượng và giải quyết tranh chấp hợp đồng hợp tác kinh doanh.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: hợp đồng hợp tác kinh doanh, đầu tư trực tiếp nước ngoài, nhóm hợp tác kinh doanh, quyền và nghĩa vụ của các bên, trách nhiệm do vi phạm hợp đồng, và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Để làm rõ các quy định pháp luật hiện hành và so sánh với pháp luật nước ngoài.
• Phương pháp so sánh pháp luật: So sánh các quy định về hợp đồng hợp tác kinh doanh của Việt Nam với các mô hình pháp luật Hoa Kỳ, Singapore, Trung Quốc nhằm rút ra bài học kinh nghiệm.
• Phương pháp thống kê: Thu thập và phân tích số liệu về các dự án đầu tư nước ngoài sử dụng hình thức HĐHTKD.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Đánh giá thực trạng thi hành pháp luật qua các ví dụ thực tế tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực viễn thông và dầu khí.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các dự án đầu tư nước ngoài theo hình thức HĐHTKD có hiệu lực đến năm 2003, cùng các văn bản pháp luật và tài liệu học thuật liên quan. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và mức độ liên quan đến đề tài. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2003 đến 2004, tập trung phân tích các văn bản pháp luật và thực tiễn thi hành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ sử dụng hình thức HĐHTKD còn thấp: Trong tổng số 4.324 dự án đầu tư nước ngoài có hiệu lực đến năm 2003, chỉ có khoảng 3,6% dự án sử dụng hình thức HĐHTKD, với vốn chiếm khoảng 9,4% tổng vốn đầu tư nước ngoài. Số lượng dự án theo hình thức này chỉ tăng khoảng 24 dự án và vốn tăng khoảng 542 triệu USD trong giai đoạn 2000-2003.

2. Pháp luật hiện hành còn sơ sài và thiếu cụ thể: Các quy định về HĐHTKD chủ yếu tập trung vào thủ tục hành chính, thiếu các quy định chi tiết về quan hệ nội bộ, quyền sở hữu tài sản, quản lý hoạt động và trách nhiệm của các bên. Ví dụ, pháp luật chưa quy định rõ ràng về sở hữu hỗn hợp tài sản trong nhóm hợp tác kinh doanh, dẫn đến nhiều vướng mắc trong thực tiễn.

3. Cơ chế quản lý đầu tư còn mang tính “xin-cho” và phức tạp: Thủ tục cấp giấy phép đầu tư cho dự án HĐHTKD rất phức tạp, kéo dài với nhiều bước thẩm định về năng lực tài chính, phù hợp quy hoạch, công nghệ, môi trường. Thời gian thẩm định có thể lên đến 30 ngày hoặc hơn, gây khó khăn và tốn kém cho nhà đầu tư.

4. Vai trò của HĐHTKD trong phát triển kinh tế còn hạn chế: Hình thức này chủ yếu tập trung trong lĩnh vực viễn thông và dầu khí, góp phần hiện đại hóa công nghệ và dịch vụ. Tuy nhiên, do pháp luật chưa hoàn thiện và thủ tục hành chính phức tạp, HĐHTKD chưa phát huy hết tiềm năng, chưa được nhà đầu tư nước ngoài ưu tiên lựa chọn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ việc pháp luật Việt Nam chưa nhận thức đúng đắn về bản chất và vai trò của HĐHTKD, dẫn đến hệ thống quy định còn chung chung, thiếu tính minh bạch và chưa bảo đảm quyền lợi bình đẳng giữa các bên. So sánh với pháp luật Hoa Kỳ và các nước ASEAN, HĐHTKD tương tự như mô hình joint venture hoặc partnership, được điều chỉnh bởi các quy định chi tiết về quyền sở hữu, trách nhiệm và quản lý nội bộ, đồng thời thủ tục thành lập đơn giản hơn nhiều.

Việc thủ tục cấp phép đầu tư còn mang tính hành chính quan liêu, can thiệp sâu vào hoạt động kinh doanh của các bên, tạo điều kiện cho tham nhũng và cửa quyền phát sinh. Điều này làm giảm sức hấp dẫn của hình thức HĐHTKD so với các hình thức đầu tư khác như doanh nghiệp liên doanh hay doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ dự án và vốn đầu tư theo từng hình thức, bảng so sánh các quy định pháp luật Việt Nam và nước ngoài về HĐHTKD, cũng như sơ đồ quy trình cấp phép đầu tư để minh họa sự phức tạp và thời gian thực hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý về HĐHTKD: Xây dựng các quy định chi tiết về quyền sở hữu tài sản, quản lý nội bộ, trách nhiệm của các bên trong nhóm hợp tác kinh doanh. Đảm bảo tính minh bạch và bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

2. Đơn giản hóa thủ tục cấp phép đầu tư: Rút ngắn thời gian thẩm định, giảm bớt các bước không cần thiết, áp dụng cơ chế đăng ký thay vì thẩm định đối với các dự án quy mô nhỏ và trung bình. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

3. Xóa bỏ cơ chế “xin-cho” và tăng cường quản lý theo nguyên tắc thị trường: Hạn chế sự can thiệp hành chính vào hoạt động kinh doanh, chuyển sang quản lý dựa trên kết quả và tuân thủ pháp luật. Thời gian thực hiện: 2-3 năm. Chủ thể thực hiện: Chính phủ, các cơ quan quản lý nhà nước.

4. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực thẩm định và quản lý đầu tư: Đào tạo cán bộ thẩm định năng lực tài chính, kỹ thuật, môi trường để đảm bảo công bằng và hiệu quả trong cấp phép. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các cơ sở đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà làm luật và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở pháp lý và phân tích thực tiễn giúp hoàn thiện chính sách, pháp luật về đầu tư nước ngoài và hợp đồng hợp tác kinh doanh.

2. Doanh nghiệp Việt Nam và nhà đầu tư nước ngoài: Hiểu rõ bản chất, quyền lợi và nghĩa vụ trong HĐHTKD, từ đó lựa chọn hình thức đầu tư phù hợp và xây dựng hợp đồng hiệu quả.

3. Giảng viên và sinh viên ngành Luật, Kinh tế: Tài liệu tham khảo chuyên sâu về pháp luật đầu tư nước ngoài, hợp đồng hợp tác kinh doanh, giúp nâng cao kiến thức và kỹ năng nghiên cứu.

4. Các tổ chức tư vấn pháp lý và đầu tư: Cung cấp thông tin pháp lý cập nhật, giúp tư vấn chính xác và hiệu quả cho khách hàng trong lĩnh vực đầu tư và hợp tác kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Hợp đồng hợp tác kinh doanh là gì?
   Hợp đồng hợp tác kinh doanh là thỏa thuận giữa hai hoặc nhiều bên cùng thực hiện hoạt động kinh doanh chung mà không thành lập pháp nhân mới, phân chia kết quả kinh doanh theo tỷ lệ thỏa thuận. Ví dụ, công ty Việt Nam và công ty nước ngoài ký hợp đồng hợp tác sản xuất hàng may mặc mà không thành lập công ty liên doanh.

2. Pháp luật Việt Nam quy định thế nào về thủ tục thành lập HĐHTKD?
   HĐHTKD phải được lập thành văn bản và có hiệu lực sau khi được cấp giấy phép đầu tư bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Thủ tục cấp phép bao gồm thẩm định năng lực tài chính, phù hợp quy hoạch, công nghệ và môi trường, kéo dài khoảng 30 ngày hoặc hơn.

3. Những hạn chế chính của pháp luật hiện hành về HĐHTKD là gì?
   Pháp luật còn sơ sài, thiếu quy định chi tiết về quản lý nội bộ, quyền sở hữu tài sản, trách nhiệm các bên; thủ tục hành chính phức tạp, can thiệp sâu vào hoạt động kinh doanh, tạo điều kiện cho tham nhũng và giảm sức hấp dẫn của hình thức này.

4. HĐHTKD khác gì so với doanh nghiệp liên doanh?
   HĐHTKD không thành lập pháp nhân mới, các bên cùng thực hiện hoạt động kinh doanh và chia lợi nhuận, còn doanh nghiệp liên doanh là pháp nhân độc lập với tư cách pháp lý riêng biệt. HĐHTKD có tính linh hoạt hơn nhưng pháp luật điều chỉnh còn hạn chế.

5. Làm thế nào để nâng cao tính hấp dẫn của HĐHTKD đối với nhà đầu tư nước ngoài?
   Cần hoàn thiện pháp luật, đơn giản hóa thủ tục cấp phép, bảo đảm quyền lợi bình đẳng, giảm sự can thiệp hành chính và tăng cường minh bạch trong quản lý. Đồng thời nâng cao năng lực thẩm định và hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình hợp tác.

Kết luận

• Hợp đồng hợp tác kinh doanh là hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài có tiềm năng nhưng còn bị hạn chế do pháp luật chưa hoàn thiện và thủ tục hành chính phức tạp.
• Tỷ lệ dự án và vốn đầu tư theo hình thức này còn thấp, chủ yếu tập trung trong lĩnh vực viễn thông và dầu khí.
• Pháp luật Việt Nam cần bổ sung các quy định chi tiết về quyền sở hữu, quản lý nội bộ và trách nhiệm của các bên trong nhóm hợp tác kinh doanh.
• Đơn giản hóa thủ tục cấp phép đầu tư và xóa bỏ cơ chế “xin-cho” là yêu cầu cấp thiết để nâng cao sức hấp dẫn của HĐHTKD.
• Luận văn cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn quan trọng, góp phần hỗ trợ nhà làm luật, doanh nghiệp và nhà đầu tư trong việc phát triển hình thức hợp tác kinh doanh hiệu quả.

Các cơ quan chức năng cần khẩn trương nghiên cứu, xây dựng và ban hành các văn bản pháp luật hoàn thiện, đồng thời cải cách thủ tục hành chính để tạo môi trường đầu tư thuận lợi cho HĐHTKD tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN DE LÝ LUẬN VỀ HỢP DONG HỢP TÁC KINH DOANH 1. KHÁI NIỆM VÀ BẢN CHẤT CỦA HỢP ĐỒNG HỢP TÁC KINH DOANH 1.1 Khái niệm về đầu tư nước ngoài Dau tư là “ Bỏ nhân lực, vật lực, tài lực vào công việc gì, trên cơ sở tính toán hiệu quả kinh tế, xã hội.”[26, tr 291] Tài lực chính là khả năng về vốn dùng cho một một mục đích nhất định. Trong thực tiễn đời sống kinh tế các chủ thể kinh doanh không chỉ tiến hành đầu tư, kinh doanh ở trong nội bộ một quốc gia mà còn tiến hành các hoạt động kinh doanh ở nước ngoài thậm chí trên nhiều quốc gia như các công ty đa quốc gia đang là một thực thể pháp lý quốc tế trong giai đoạn hiện nay. Để tiến hành các hoạt động kinh doanh ở nước ngoài thì các chủ thể kinh doanh đó đầu tư vào lãnh thổ nước ngoài.

Doanh nghiệp đó có thể đầu tư trực tiếp tại một quốc gia bằng cách mua một công ty đang tồn tại, thành lập một chi nhánh, thành lập một công ty con được tổ chức riêng rẽ, hay bắt đầu một liên doanh. [11, tr 501] Đó chính là đầu tư trực tiếp nước ngoài. “ “ Đầu tư trực tiếp- Thực tế tao ra sự hiện diện hợp pháp và chính thức tại một thị trường nước ngoai.”[11, tr 501] Con tại điểm 1 Điều 2 Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1996 có định nghĩa “Đầu tư trực tiếp nước ngoài là việc nhà đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn bằng tiền hoặc bằng bất cứ tài sản nào để tiến hành các hoạt động đầu tư theo qui định của luật này.Hill chuyên ngành kinh doanh quốc tế 32 đại học Washington định nghĩa “ Đầu tư trực tiếp nước ngoài hình thành khi một doanh nghiệp đầu tư trực tiếp các cơ sở sản xuất hoặc phân phối sản phẩm ở nước ngoai.”[33, tr 176] Từ các định nghĩa trên , nên định nghĩa đầu tư trực tiếp nước ngoài như Sau: '“ Foreign direct investment occurs when a firm invest directly in facilities to produce and/ or market a product in a foreign country.”[33, p176] 1 Đầu tư trực tiếp nước ngoài là việc người nước ngoài đưa vào Việt Nam vốn hoặc đóng góp công sức tại Việt Nam để tiến hành hoạt động tìm kiếm lợi nhuận. Người nước ngoài bao gồm cá nhân, tổ chức kinh tế nước ngoài .Vấn đề này chúng tôi sẽ đề cập sâu hơn ở chương sau.2 Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài theo qui định của pháp luật Việt Nam Pháp luật Việt Nam cho phép nhà đầu tư nước ngoài được đầu tư vào Việt Nam dưới ba hình thức: Hình thức thứ nhất là hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng hợp tác kinh doanh Hình thức thứ hai là doanh nghiệp liên doanh; Căn cứ theo Luật đầu tư nước ngoài năm 1996 đã được sửa đổi bổ sung vào năm 2000 và Nghị định số 24/2000/NĐ-CP ngày 31/7/2000 của chính phủ quy định chi tiết thi hành luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam ( sau đây gọi tắt là nghị định số 24/2000/NĐ- CP) và Nghị định số 27/2003/NĐ-CP ngày 19/3/2003 sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2000/NĐ-CP ngày 31/7/2000 của chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (sau đây gọi tắt là Nghị định số 27/2003/ ND-CP) thì doanh nghiệp liên doanh là: -Doanh nghiệp liên doanh là doanh nghiệp được thành lập tại Việt Nam trên cơ sở hợp đồng liên doanh ký kết giữa bên hoặc các bên Việt Nam với bên hoặc các bên nước ngoài để đầu tư kinh doanh tại Việt Nam; -Doanh nghiệp liên doanh là doanh nghiệp được thành lập trên cơ sở hiệp định ký kết giữa Chính phủ Việt Nam với Chính phủ nước ngoài; -Doanh nghiệp liên doanh mới là doanh nghiệp đã được thành lập giữa doanh nghiệp liên doanh đã được thành lập tại Việt Nam với nhà đầu tư nước ngoài ; doanh nghiệp Việt Nam; cơ sở khám chữa bệnh, giáo dục đào tạo, nghiên cứu khoa học đáp ứng các điều kiện do chính phủ qui định; người Việt Nam định cư ở nước ngoài; doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp 100% đầu tư nước ngoài đã được thành lập tại Việt Nam hoặc là doanh nghiệp được thành 5 lập bởi doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài đã được thành lập tại Việt Nam liên doanh với doanh nghiệp Việt Nam; cơ sở khám chữa bệnh, giáo dục đào tạo, nghiên cứu khoa học đáp ứng được các điều kiện do chính phủ qui định; doanh nghiệp liên doanh, doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài đã được thành lập tại Việt Nam.

Doanh nghiệp liên doanh được thành lập theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn, có tư cách pháp nhân theo pháp luật Việt Nam. Doanh nghiệp liên doanh chịu trách nhiệm về các trái vụ của mình trong phạm vi vốn của doanh nghiệp liên doanh[17, tr 23]. Mỗi bên liên doanh chịu trách nhiệm trong phạm vi phần vốn cam kết góp vào vốn pháp định của doanh nghiệp. Doanh nghiệp liên doanh có thể độc lập tham gia tất các giao dịch dân sự hay thương mại và có thể là nguyên đơn hay bị đơn.

Hình thức doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài: doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài là doanh nghiệp thuộc sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, Nhà DTNN tự quản lý và tự chịu trách nhiệm về kết quả kinh doanh. Doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài được thành lập theo hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn,có tư cách pháp nhân theo pháp luật Việt Nam.3 Khái niệm và bản chất của hợp đồng hợp tác kinh doanh Theo điểm 3 Điều 1 Nghị định số 27/2003/ ND-CP năm 2003 thì: Hợp đồng hợp tác kinh doanh là văn bản ký kết giữa hai hoặc nhiều bên để tiến hành đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, trong đó qui định trách nhiệm và kết quả kinh doanh cho mỗi bên mà không thành lập pháp nhân mới. Trong công tác xây dựng luật và trong khoa học pháp lý của Việt Nam, nhà làm luật và các nhà khoa học chưa chú trọng đến tên gọi của hình thức đầu tư này mà phần lớn các nhà làm luật cũng như các nhà khoa học hiểu hợp đồng hợp tác kinh doanh là một hình thức đầu tư chứ không chỉ đơn thuần là một loại hợp đồng. Do vậy chúng tôi tiếp cận hợp đồng hợp tác kinh doanh dưới hai góc độ.

Hợp đông hợp tác kinh doanh dưới góc độ của luật hợp đồng 3 Hợp đồng hợp tác kinh doanh là sự thỏa thuận bằng văn bản giữa hai hay nhiều bên cùng nhau tiến hành một hoặc một số hoạt động kinh doanh chung và phân chia kết quả kinh doanh mà không thành lập pháp nhân mới. Hợp đồng hợp tác kinh doanh có đầy đủ các yếu tố cấu thành hợp đồng.Hợp đồng hợp tác kinh doanh là sự thoả thuận của các bên ký kết hợp đồng tức là sự thoả hiệp ý chí cuả tất cả các đương sự trong hợp đồng [1, tr 22]. Sự thoả thuận được thể hiện ở những điểm sau: -Các bên tham gia hợp đồng phải có khả năng nhận thức và điều khiển được hành vi của mình, hay nói cách khác, họ phải có khả năng bày tỏ ý chí của mình. Trường hợp những người không có khả năng nhận thức và điều khiển hành vi thì không có kha nang bày tô ý chí.

Do vay, trong trường hop này không thể có sự tồn tại của một thoả thuận và đương nhiên hợp đồng không có hiệu lực. -Các bên tự nguyện tham gia hợp đồng và tự do bày tỏ ý chí, không bên nào được ép buộc bên nào và không thể có một thế lực bên ngoài nào buộc họ phải giao kết hợp đồng. Những yếu tố lầm lẫn, lừa đảo, cưỡng bức đều làm mất đi tính tự nguyện và tự đo bày tỏ ý chí của các chủ thể và do đó hợp đồng vô hiệu. - Thỏa thuận chỉ được thành lập khi các bên đã thống nhất ý chí.

Thông thường, trong quá trình thành lập hợp đồng, một bên đưa ra một đề nghị giao kết hợp đồng hay còn gọi là chào hàng còn bên kia xem xét, nếu đồng ý thì đó là chấp nhận chào hàng và hợp đồng được thành lập còn nếu từ chối thì hợp đồng không tổn tại. Người tham gia ký kết hợp đồng phải có năng lực chủ thể Năng lực chủ thể ở đây bao gồm năng lực pháp luật và năng lực hành vi. Năng lực pháp luật của người tham gia hợp đồng là khả năng mà pháp luật cho phép người này tham gia vaò các giao địch hợp đồng. Trong các quan hệ pháp luật kinh tế, đòi hỏi người đó phải có thẩm quyền giao kết hợp đồng.

Về mặt lý luận, năng lực pháp luật giao kết hợp đồng bao gồm: 4 -Bên giao kết hợp đồng không bị cấm tham gia vào giao dịch hợp đồng hoặc pháp luật không loại trừ họ khỏi những người có quyền tham gia giao dịch. Ví dụ Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 1987 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (năm 1990) chỉ cho phép những tổ chức kinh tế của Việt Nam có tư cách pháp nhân mới được tham gia ký kết hợp đồng hợp tác kinh doanh, do đó các hợp đồng hợp tác kinh doanh do doanh nghiệp tư nhân ký kết với bên nước ngoài không có hiệu lực. -Trong trường hợp bên tham gia giao kết hợp đồng là một tổ chức thì phải do người đại diện hợp pháp ký kết. Còn năng lực hành vi chính là khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của một người.

Người có năng lực hành vi là người có khả năng bằng chính mình tham gia vào các quan hệ mà mình mong muốn. Những người không có năng lực hành vi, những người bị mất năng lực hành vi hoặc những người có năng lực hành vi chưa day đủ thì không thể tham gia vào các quan hệ hợp đồng hợp tác kinh doanh. Pháp luật chỉ cho phép những người này tham gia vào các giao địch dân sự nhỏ. Nội dung của hợp đồng hợp tác kinh doanh không được trái pháp luật Điều này xuất phát từ một lý thuyết pháp lý hiện đại là đối với các chủ thể pháp lý dân sự thì họ được làm tất cả những gì trừ những cái mà pháp luật cấm.

Lý thuyết này đã được nhiều quốc gia thừa nhận và trở thành nguyên tắc hiến định. Còn ở Việt Nam thì để đạt được nguyên tắc này, hệ thống pháp luật cần phải được hoàn thiện nhiều.