Luận văn Thạc sĩ: Giải pháp phát triển sản xuất cà phê tại Kon Tum

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích giải pháp phát triển sản xuất cà phê tại Kon Tum, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Thúy
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Giải pháp phát triển sản xuất cà phê tại Kon Tum
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CÀ PHÊ
• 1.1. Cơ sở lý luận về phát triển và phát triển sản xuất
• 1.1.1. Khái niệm về phát triển
• 1.1.2. Phát triển sản xuất
• 1.2. Nội dung của phát triển sản xuất cà phê
• 1.2.1. Khái niệm phát triển sản xuất cà phê
• 1.2.2. Nội dung của phát triển sản xuất cà phê
• 1.2.3. Các chỉ tiêu đánh giá của phát triển sản xuất cà phê
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất cà phê
• 1.3.1. Nhóm nhân tố về điều kiện tự nhiên
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CÀ PHÊ Ở TỈNH KONTUM
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT CÀ PHÊ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH KONTUM
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn Tiềm năng sản xuất cà phê Kon Tum

Luận văn thạc sĩ kinh tế về giải pháp phát triển sản xuất cà phê tại Kon Tum cung cấp một cái nhìn toàn diện về tiềm năng và định hướng phát triển cho một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh. Kon Tum, với lợi thế về đất đai và khí hậu thuộc khu vực Tây Nguyên, sở hữu điều kiện tự nhiên lý tưởng cho cây cà phê. Luận văn khẳng định, cây cà phê không chỉ là nguồn thu nhập chính, cải thiện đời sống cho hàng ngàn kinh tế nông hộ Kon Tum mà còn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược tăng trưởng kinh tế của tỉnh. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2007-2010, phân tích sâu sắc thực trạng và đề xuất các giải pháp mang tính hệ thống. Mục tiêu cốt lõi là hướng đến phát triển bền vững cà phê, không chỉ gia tăng về diện tích và sản lượng mà còn chú trọng vào việc nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng cho sản phẩm. Đây là tài liệu tham khảo khoa học, có giá trị thực tiễn cao cho các nhà quản lý, doanh nghiệp và đặc biệt là những người nông dân đang trực tiếp canh tác, giúp định hình một tương lai vững chắc cho ngành cà phê địa phương trên bản đồ cà phê Việt Nam và thế giới.

1.1. Tầm quan trọng của việc phát triển sản xuất cà phê

Phát triển sản xuất cà phê tại Kon Tum mang ý nghĩa chiến lược đối với kinh tế - xã hội địa phương. Về kinh tế, ngành cà phê là nguồn thu ngoại tệ quan trọng, đóng góp đáng kể vào GDP của tỉnh và tạo ra chuỗi giá trị liên ngành từ trồng trọt, chế biến đến thương mại. Theo Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam (Vicofa), ngành cà phê cả nước thu hút khoảng 600.000 lao động, cho thấy tiềm năng giải quyết việc làm rất lớn. Tại Kon Tum, cây cà phê giúp ổn định và nâng cao thu nhập cho người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần xóa đói giảm nghèo. Về xã hội, việc phát triển các vùng chuyên canh cà phê giúp hình thành các khu dân cư mới, thúc đẩy đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông thôn như đường giao thông, hệ thống thủy lợi và điện. Hơn nữa, trồng cà phê còn có ý nghĩa về môi trường, giúp phủ xanh đất trống, đồi trọc, chống xói mòn và cải thiện hệ sinh thái.

1.2. Các yếu tố cốt lõi ảnh hưởng đến sản xuất cà phê

Sự thành công của ngành sản xuất cà phê phụ thuộc vào nhiều nhóm yếu tố. Nhóm nhân tố tự nhiên bao gồm đất đai, khí hậu và nguồn nước. Kon Tum có lợi thế với đất Feralit nâu đỏ trên nền bazan, rất thích hợp cho cây cà phê Robusta và Arabica. Nhóm nhân tố kỹ thuật đóng vai trò quyết định đến năng suất và chất lượng, bao gồm chất lượng giống, quy trình canh tác, kỹ thuật bón phân, tưới nước, và đặc biệt là công nghệ thu hoạch, chế biến. Nhóm nhân tố kinh tế - xã hội gồm có vốn đầu tư cho sản xuất nông nghiệp, chất lượng nguồn lao động, cơ sở hạ tầng, và quan trọng nhất là thị trường tiêu thụ cà phê. Biến động giá cả và các chính sách vĩ mô của nhà nước như chính sách đất đai, thuế, tín dụng cũng tác động trực tiếp đến tâm lý và quyết định đầu tư của người nông dân.

II. Thách thức ngành cà phê Kon Tum Phân tích thực trạng

Mặc dù sở hữu nhiều tiềm năng, ngành sản xuất cà phê tại Kon Tum vẫn đối mặt với không ít thách thức, được luận văn phân tích chi tiết. Thực trạng cho thấy quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, với đa số hộ gia đình có diện tích canh tác dưới 2 ha. Điều này gây khó khăn trong việc áp dụng đồng bộ khoa học kỹ thuật và tối ưu hóa chi phí. Một vấn đề nghiêm trọng khác là chất lượng và năng suất chưa tương xứng với tiềm năng. Theo tài liệu, năng suất bình quân giai đoạn 2006-2010 chỉ đạt khoảng 18,6 tạ/ha, thấp hơn so với các tỉnh trọng điểm khác. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc nhiều diện tích vườn cây đã già cỗi, cần được tái canh cà phê nhưng người dân thiếu vốn và kỹ thuật. Bên cạnh đó, chất lượng cà phê Robusta Kon Tum còn hạn chế do quy trình thu hái chưa đảm bảo (hái cả quả xanh), công nghệ chế biến, bảo quản còn lạc hậu. Các yếu tố bên ngoài như tác động của biến đổi khí hậu (hạn hán, sương muối) và sự biến động của giá cả thị trường cũng là những rủi ro lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của ngành.

2.1. Phân tích SWOT ngành cà phê Kon Tum một cách chi tiết

Một phân tích SWOT ngành cà phê Kon Tum cho thấy bức tranh tổng thể. Điểm mạnh (Strengths): Điều kiện tự nhiên thuận lợi (đất bazan, khí hậu phù hợp), nguồn lao động dồi dào, có truyền thống canh tác lâu đời. Điểm yếu (Weaknesses): Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún; chất lượng giống chưa đồng đều; kỹ thuật canh tác còn lạc hậu; cơ sở hạ tầng chế biến và bảo quản yếu; phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công. Cơ hội (Opportunities): Nhu cầu tiêu thụ cà phê trên thế giới và trong nước ngày càng tăng; chính sách của nhà nước khuyến khích phát triển nông nghiệp công nghệ cao; tiềm năng xây dựng thương hiệu cà phê đặc sản Kon Tum. Thách thức (Threats): Sự biến động của giá cả thế giới; cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia sản xuất cà phê khác; rủi ro từ biến đổi khí hậu; sâu bệnh hại ngày càng phức tạp.

2.2. Vấn đề năng suất và chất lượng cà phê Robusta Kon Tum

Năng suất và chất lượng là hai nút thắt lớn nhất. Luận văn chỉ ra, dù diện tích có tăng, nhưng năng suất biến động không ổn định. Huyện Đăk Hà có năng suất cao nhất, trong khi một số huyện như Tu Mơ Rông năng suất rất thấp, chỉ vài tạ/ha. Nguyên nhân sâu xa là do quy trình kỹ thuật chưa được tuân thủ nghiêm ngặt, việc đầu tư thâm canh chưa đầy đủ. Về chất lượng, giống cà phê Robusta Kon Tum chiếm tỷ trọng lớn nhưng quy trình thu hái (chủ yếu là tuốt cành) và chế biến khô (phơi trên sân đất) làm giảm chất lượng hạt, không đáp ứng được yêu cầu của các thị trường khó tính. Việc thiếu các cơ sở chế biến sâu cà phê khiến sản phẩm chủ yếu được bán dưới dạng thô, giá trị gia tăng thấp.

2.3. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ và tác động đến kinh tế nông hộ

Quy mô sản xuất là một rào cản lớn. Theo số liệu điều tra năm 2010, đa số hộ gia đình có diện tích từ 1-2 ha. Quy mô nhỏ khiến kinh tế nông hộ Kon Tum gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn vay lớn, đàm phán giá vật tư đầu vào và sản phẩm đầu ra. Họ cũng không thể khai thác được lợi thế kinh tế theo quy mô, dẫn đến chi phí sản xuất trên một đơn vị diện tích cao hơn. Thực tế cho thấy, những hộ có quy mô trên 3 ha đạt lợi nhuận cao hơn đáng kể so với những hộ quy mô nhỏ. Tình trạng manh mún này cũng cản trở việc quy hoạch vùng sản xuất tập trung, xây dựng hệ thống thủy lợi đồng bộ và áp dụng cơ giới hóa.

III. Top giải pháp kỹ thuật nâng cao năng suất sản xuất cà phê

Để giải quyết các thách thức về năng suất và chất lượng, luận văn đề xuất một nhóm các giải pháp kỹ thuật mang tính đột phá. Trọng tâm là việc nâng cao năng suất cà phê thông qua cải tiến toàn diện quy trình canh tác. Giải pháp hàng đầu là quy hoạch lại vùng trồng, tập trung vào những khu vực có điều kiện thổ nhưỡng và nguồn nước tốt nhất. Song song đó, chương trình tái canh cà phê cần được triển khai mạnh mẽ, thay thế các vườn cà phê già cỗi, sâu bệnh bằng các giống mới có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng kháng bệnh vượt trội. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật như hệ thống tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước, bón phân cân đối theo nhu cầu của cây, và quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) là bắt buộc. Đặc biệt, cần thay đổi tư duy thu hái, chuyển từ hái tuốt sang hái chọn lọc quả chín để đảm bảo chất lượng đầu vào cho quá trình chế biến, tạo tiền đề cho việc xây dựng thương hiệu cà phê đặc sản Kon Tum.

3.1. Kỹ thuật tái canh cà phê và chọn lọc giống chất lượng

Chương trình tái canh cà phê là giải pháp căn cơ cho các vườn cây già cỗi. Quy trình này đòi hỏi sự đầu tư bài bản, từ khâu xử lý đất, luân canh với cây họ đậu để cải tạo đất, đến việc lựa chọn giống mới. Cần ưu tiên các dòng vô tính Robusta đã được Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên tuyển chọn, có năng suất ổn định trên 3.5 - 4 tấn nhân/ha, kích cỡ hạt lớn và chất lượng tốt. Đối với vùng cao, cần phát triển các giống Arabica (như Catimor) có khả năng thích ứng tốt. Việc nhân giống bằng phương pháp ghép chồi thay vì trồng bằng hạt sẽ giúp duy trì đặc tính ưu việt của cây mẹ, rút ngắn thời gian kiến thiết cơ bản và tạo ra vườn cây đồng đều, thuận lợi cho chăm sóc và thu hoạch.

3.2. Áp dụng quy trình canh tác tiên tiến và bền vững

Để nâng cao năng suất cà phê một cách bền vững, việc áp dụng quy trình canh tác tiên tiến là tối quan trọng. Điều này bao gồm việc quản lý đất và nước hiệu quả. Thay vì tưới tràn lan, cần áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm (nhỏ giọt, phun mưa tại gốc) để đối phó với tình trạng khô hạn do tác động của biến đổi khí hậu. Việc bón phân phải dựa trên phân tích mẫu đất, đảm bảo cung cấp đủ và cân đối dinh dưỡng N-P-K và các nguyên tố vi lượng. Phát triển mô hình nông-lâm kết hợp, trồng xen cây che bóng (như bơ, sầu riêng) và cây phủ đất không chỉ giúp giữ ẩm, cải tạo đất mà còn tăng thêm thu nhập cho nông dân, hướng tới một nền nông nghiệp bền vững.

IV. Hướng phát triển chuỗi giá trị cà phê bền vững tại Kon Tum

Việc nâng cao giá trị hạt cà phê Kon Tum không thể chỉ dừng lại ở khâu sản xuất mà cần một chiến lược toàn diện để xây dựng chuỗi giá trị cà phê Kon Tum một cách bền vững. Thay vì chỉ bán cà phê nhân thô, định hướng chiến lược là phải đẩy mạnh chế biến sâu cà phê. Điều này bao gồm việc đầu tư vào công nghệ chế biến ướt để tạo ra sản phẩm chất lượng cao, đồng thời phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng như cà phê rang xay, cà phê hòa tan, và các sản phẩm chiết xuất từ cà phê. Xây dựng và bảo vệ thương hiệu là bước đi sống còn. Việc đăng ký chỉ dẫn địa lý cà phê Đăk Hà sẽ là một công cụ pháp lý quan trọng để khẳng định uy tín và chất lượng của sản phẩm trên thị trường. Bên cạnh đó, việc tổ chức lại sản xuất theo mô hình hợp tác xã, liên kết các nông hộ nhỏ lẻ lại với nhau sẽ tạo ra sức mạnh tập thể, giúp họ tiếp cận tốt hơn với thị trường và các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu.

4.1. Tầm quan trọng của chế biến sâu cà phê và đa dạng hóa

Hoạt động chế biến sâu cà phê là khâu then chốt để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện tại, phần lớn giá trị trong chuỗi giá trị cà phê toàn cầu thuộc về các nhà rang xay và phân phối ở các nước tiêu thụ. Việc đầu tư vào máy móc, công nghệ rang xay hiện đại, và phát triển các công thức phối trộn độc đáo sẽ tạo ra các sản phẩm mang thương hiệu riêng của Kon Tum. Đa dạng hóa sản phẩm không chỉ dừng lại ở cà phê bột, cà phê hạt mà còn có thể mở rộng sang các sản phẩm như mỹ phẩm từ bã cà phê, đồ uống pha chế sẵn, hay du lịch trải nghiệm tại các vườn cà phê. Điều này không chỉ tăng doanh thu mà còn giúp giảm sự phụ thuộc vào một loại sản phẩm duy nhất.

4.2. Xây dựng thương hiệu và chỉ dẫn địa lý cà phê Đăk Hà

Thương hiệu là tài sản vô hình nhưng có giá trị to lớn. Kon Tum cần một chiến lược marketing bài bản để quảng bá hình ảnh cà phê đặc sản Kon Tum. Trong đó, việc xây dựng thành công chỉ dẫn địa lý cà phê Đăk Hà có ý nghĩa quyết định. Chỉ dẫn địa lý giúp bảo vệ danh tiếng sản phẩm, chống hàng giả, và là sự bảo chứng về nguồn gốc, chất lượng, giúp người tiêu dùng tin tưởng và sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn. Quy trình xây dựng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, nhà khoa học và người nông dân trong việc xác lập các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt từ khâu trồng trọt đến chế biến.

V. Bí quyết từ liên kết 4 nhà và chính sách hỗ trợ nông dân

Để các giải pháp kỹ thuật và thị trường được thực thi hiệu quả, vai trò của chính sách và các mối liên kết là không thể thiếu. Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của mô hình liên kết 4 nhà trong sản xuất cà phê: Nhà nông - Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp. Mô hình này tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ lẫn nhau. Nhà nước ban hành các chính sách hỗ trợ nông dân trồng cà phê phù hợp, quy hoạch vùng sản xuất và đầu tư cơ sở hạ tầng. Nhà khoa học chuyển giao tiến bộ kỹ thuật về giống, canh tác. Nhà doanh nghiệp đóng vai trò bao tiêu sản phẩm, đầu tư vào chế biến và tìm kiếm thị trường tiêu thụ cà phê. Người nông dân là trung tâm, áp dụng đúng kỹ thuật để tạo ra sản phẩm chất lượng. Đặc biệt, các chính sách về tín dụng ưu đãi để nông dân có vốn đầu tư cho sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là cho việc tái canh và đầu tư hệ thống tưới, là yếu tố mang tính đòn bẩy để thúc đẩy toàn ngành phát triển.

5.1. Vai trò của mô hình liên kết 4 nhà trong sản xuất

Mô hình liên kết 4 nhà trong sản xuất cà phê giúp giải quyết các điểm nghẽn một cách đồng bộ. Khi có sự liên kết chặt chẽ, người nông dân sẽ yên tâm sản xuất vì có đầu ra ổn định từ doanh nghiệp. Doanh nghiệp có được vùng nguyên liệu chất lượng cao, đồng đều. Nhà khoa học có môi trường để ứng dụng các nghiên cứu vào thực tiễn. Nhà nước quản lý và điều phối hiệu quả hơn, đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa các bên. Sự liên kết này giúp giảm thiểu rủi ro thị trường, tối ưu hóa chi phí và nâng cao sức cạnh tranh cho toàn ngành cà phê Kon Tum. Việc hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã kiểu mới chính là nền tảng để triển khai hiệu quả mô hình này.

5.2. Các chính sách hỗ trợ nông dân trồng cà phê hiệu quả

Nhà nước cần có những chính sách hỗ trợ nông dân trồng cà phê một cách thiết thực. Chính sách tín dụng cần được thiết kế linh hoạt, với lãi suất ưu đãi và thời gian vay đủ dài để phù hợp với chu kỳ của cây cà phê, đặc biệt là trong giai đoạn tái canh (3-4 năm chưa có thu hoạch). Chính sách khuyến nông cần tập trung vào việc đào tạo, tập huấn kỹ thuật tại vườn, xây dựng các mô hình trình diễn để nông dân học hỏi. Ngoài ra, chính sách hỗ trợ xây dựng thương hiệu, xúc tiến thương mại, tham gia các hội chợ trong và ngoài nước sẽ giúp sản phẩm cà phê Kon Tum tiếp cận được nhiều thị trường tiêu thụ cà phê tiềm năng hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất cà phê giữ vị trí mũi nhọn trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Kon Tum, đóng góp nguồn thu ngoại tệ và tạo việc làm cho hàng vạn lao động miền núi. Tính đến năm 2010, tổng diện tích canh tác cà phê toàn tỉnh đạt 10.534 ha với sản lượng cà phê nhân đạt 19.048 tấn, trong đó diện tích cho thu hoạch sản phẩm chiếm 9.780 ha. Mặc dù ngành cà phê đã có những bước tăng trưởng đáng kể với tốc độ tăng sản lượng bình quân đạt 7,35% mỗi năm giai đoạn 2006–2010, năng suất bình quân của tỉnh vẫn ở mức tương đối thấp, chỉ đạt 18,6 tạ/ha, chênh lệch đáng kể so với tiềm năng thổ nhưỡng đất đỏ bazan và các trung tâm cà phê lân cận tại Tây Nguyên.

Vấn đề then chốt mà ngành cà phê Kon Tum phải đối mặt là tình trạng canh tác phân tán, quy mô nông hộ nhỏ lẻ với hơn 50% số hộ sở hữu diện tích dưới 2 ha. Trình độ thâm canh của đồng bào dân tộc thiểu số—vốn chiếm trên 53% dân số toàn tỉnh—còn nhiều hạn chế, dẫn đến sự suy giảm chất lượng và năng suất vườn cây. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng sản xuất giai đoạn 2007–2010, nhận diện các nút thắt trong chuỗi giá trị nông hộ, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp phát triển đồng bộ, hướng tới mục tiêu quy hoạch 14.000 ha cà phê và đạt sản lượng 28.000 tấn vào năm 2020.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động sản xuất của các nông hộ trên địa bàn tỉnh Kon Tum trong giai đoạn 2007–2010, đặc biệt tại 4 huyện trọng điểm gồm Đăk Hà, Đăk Tô, Ngọc Hồi và Kon Rẫy. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học định lượng giúp các nông hộ cải thiện mức lợi nhuận bình quân 19 triệu đồng/ha, nâng cao hiệu quả sử dụng chi phí đầu vào và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn bền vững cho hơn 228.363 người trong độ tuổi lao động của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững kết hợp với lý thuyết kinh tế quy mô trong kinh tế nông nghiệp. Phát triển sản xuất cà phê được tiếp cận như một quá trình vận động đi lên đồng bộ, hài hòa giữa mở rộng diện tích, gia tăng quy mô đầu tư, cải thiện năng suất cây trồng và nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm tối ưu hóa các giá trị kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái.

Mô hình nghiên cứu xác lập mối quan hệ tương tác giữa các nhóm nhân tố tác động đến hiệu quả sản xuất bao gồm: điều kiện tự nhiên thổ nhưỡng, kỹ thuật canh tác thâm canh, cơ cấu giống cây trồng, nguồn vốn đầu tư và chính sách vĩ mô. Nghiên cứu sử dụng hệ thống chỉ tiêu kinh tế cốt lõi để lượng hóa kết quả sản xuất:

• Giá trị sản xuất (GO) tính bằng tổng sản lượng cà phê thu hoạch nhân với đơn giá thương phẩm.
• Chi phí trung gian (IC) bao gồm toàn bộ chi phí giống, phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, tưới tiêu và dịch vụ sản xuất thường xuyên.
• Giá trị tăng thêm (VA = GO - IC) phản ánh thu nhập thực tế của người lao động trên một đơn vị diện tích.
• Lợi nhuận thuần (Pr = GO - TC) thể hiện hiệu quả tài chính sau khi khấu trừ toàn bộ chi phí vật chất, khấu hao tài sản cố định và công lao động gia đình.
• Tỷ suất giá trị sản xuất theo chi phí trung gian (GO/IC) đo lường khả năng sinh lời trên một đồng vốn lưu động bỏ ra.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ Cục Thống kê Kon Tum, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn giai đoạn 2006–2010 với nguồn dữ liệu sơ cấp điều tra thực địa năm 2010. Tổng cỡ mẫu khảo sát là 200 nông hộ trực tiếp sản xuất cà phê, được lựa chọn thông qua phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng tại 4 huyện đại diện cho các vùng sinh thái đặc trưng: Đăk Hà, Đăk Tô, Ngọc Hồi và Kon Rẫy. Tại mỗi huyện, nghiên cứu chọn 2 xã đại diện và tại mỗi xã khảo sát ngẫu nhiên 25 hộ gia đình thông qua phiếu phỏng vấn trực tiếp kết hợp câu hỏi mở và quan sát thực địa.

Lý do lựa chọn phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng là nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ 9 huyện, thành phố của tỉnh, phản ánh đầy đủ sự khác biệt về tập quán canh tác giữa nông dân người Kinh và đồng bào dân tộc bản địa. Nghiên cứu áp dụng phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp so sánh chuỗi thời gian, phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA) và đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA). Sự kết hợp này giúp phân tích đa chiều các chỉ tiêu kinh tế lượng, phát hiện chính xác những khó khăn nội tại của nông hộ và lượng hóa xu hướng biến động năng suất qua từng niên vụ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, sản lượng và năng suất cà phê của tỉnh Kon Tum biến động mạnh theo chu kỳ sinh học và điều kiện thời tiết hàng năm. Giai đoạn 2006–2010 ghi nhận sản lượng tăng từ 14.326 tấn năm 2006 lên mức đỉnh 21.764 tấn năm 2009 với tốc độ phát triển đạt 131,5%, sau đó giảm xuống 19.048 tấn vào năm 2010. Năng suất thu hoạch bình quân đạt 18,6 tạ/ha, dao động từ mức thấp nhất 13,5 tạ/ha năm 2006 đến mức cao nhất 22,6 tạ/ha năm 2009. Tốc độ tăng trưởng năng suất bình quân toàn giai đoạn đạt 9,64%/năm, phản ánh chu kỳ rõ rệt một năm được mùa xen kẽ một năm mất mùa của cây cà phê.

Thứ hai, diện tích sản xuất phân bổ không đồng đều và tập trung cao độ tại một số địa bàn trọng điểm. Huyện Đăk Hà dẫn đầu tuyệt đối với 6.576,1 ha, chiếm 62,4% tổng diện tích cà phê toàn tỉnh và đóng góp 65,6% diện tích cho thu hoạch sản phẩm (6.165 ha). Ngược lại, các huyện vùng cao như Kon Plông chỉ chiếm 134 ha (1,3% diện tích toàn tỉnh), Kon Rẫy chiếm 108,5 ha (1,0%) và Tu Mơ Rông chiếm 368 ha (3,5%). Biên độ chênh lệch năng suất giữa các địa phương rất lớn, từ 6,5 tạ/ha tại Tu Mơ Rông lên đến 21,9 tạ/ha tại Đăk Hà.

Thứ ba, quy mô canh tác của nông hộ còn manh mún, tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh tế. Khảo sát 200 hộ cho thấy có 63 hộ có diện tích 1–2 ha (chiếm 31,5% tổng mẫu điều tra) và 39 hộ có diện tích 0,5–1 ha (chiếm 19,5%). Các hộ có diện tích canh tác từ 3 ha trở lên đạt tỷ suất lợi nhuận cao hơn rõ rệt nhờ tối ưu hóa chi phí đầu tư trên một đơn vị diện tích. Trong cơ cấu chi phí giai đoạn kiến thiết cơ bản, chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 45%, chi phí công lao động gia đình chiếm khoảng 12%, trong khi chi phí giống ban đầu chỉ chiếm 8,43%.

Thảo luận kết quả

Thực trạng phân hóa năng suất sâu sắc giữa Đăk Hà (21,9 tạ/ha) và Tu Mơ Rông (6,5 tạ/ha) bắt nguồn từ sự khác biệt về trình độ kỹ thuật và cơ cấu đầu tư. Tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, có tới 60% diện tích trồng mới do người dân tự ươm giống thực sinh bằng hạt từ vườn cũ, không qua bình tuyển cây đầu dòng, làm suy giảm khả năng kháng sâu đục thân và nấm bệnh. Bên cạnh đó, việc bón phân chưa cân đối tỷ lệ NPK và thiếu kỹ thuật tỉa cành tạo tán định kỳ đã làm suy kiệt tầng dinh dưỡng đất feralit, giảm hàm lượng chất hữu cơ xuống dưới mức tiêu chuẩn 2%.

So sánh với các tỉnh lân cận tại khu vực Tây Nguyên như Đắk Lắk hay Đắk Nông, năng suất bình quân 18,6 tạ/ha của Kon Tum vẫn thấp hơn khoảng 15–20%. Nguyên nhân chính là do hệ thống thủy lợi nội đồng chưa hoàn thiện, khiến cây cà phê thiếu nước tưới dưỡng trong 2 tháng mùa khô quan trọng để phân hóa mầm hoa. Đồng thời, tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch cao do tập quán thu hái quả xanh đại trà, chế biến khô thủ công làm giảm giá trị thương phẩm xuất khẩu.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ đường thể hiện tương quan 3 trục giữa diện tích canh tác (dao động 9.534–10.635 ha), biến động sản lượng (14.326–21.764 tấn) và nhịp độ năng suất (13,5–22,6 tạ/ha) qua 5 niên vụ. Đồng thời, bảng ma trận cơ cấu giống thể hiện rõ giống cà phê vối (Robusta) chiếm gần 90% diện tích tại các vùng thấp có tưới tiêu chủ động, trong khi cà phê chè (Catimor) đang từng bước thích nghi tại các huyện vùng cao có biên độ nhiệt ngày đêm chênh lệch 8–9°C, mở ra hướng đi bền vững cho nông nghiệp hàng hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện quy hoạch vùng chuyên canh và chuyển dịch cơ cấu giống hợp lý. Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Kon Tum phối hợp với Ủy ban nhân dân các huyện triển khai rà soát 200.000 ha đất đồi núi chưa khai thác để quy hoạch ổn định diện tích cà phê toàn tỉnh đạt 14.000 ha vào năm 2020. Trong đó, định hướng phát triển 8.000 ha cà phê vối Robusta cao sản tại các vùng đồng bằng thấp thuộc Đăk Hà, Sa Thầy và mở rộng 6.000 ha cà phê chè Catimor tại các tiểu vùng khí hậu mát mẻ như Tu Mơ Rông, Kon Plông và Đăk Glei trong lộ trình 2011–2015.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật thâm canh và tái canh vườn cây già cỗi. Trung tâm Khuyến nông tỉnh cần phối hợp với các hợp tác xã đẩy mạnh tập huấn kỹ thuật ghép chồi vô tính thay thế phương pháp gieo hạt truyền thống, đặt mục tiêu đạt trên 70% diện tích sử dụng giống ghép chuẩn vào năm 2018. Khuyến cáo nông dân áp dụng kỹ thuật bón phân cân đối NPK kết hợp phân hữu cơ vi sinh, trồng cây họ đậu che bóng tầng cao để cải thiện độ ẩm đất, phấn đấu cắt giảm 15% chi phí phân bón vô cơ không cần thiết.

Thứ ba, đầu tư nâng cấp hạ tầng thủy lợi và giao thông nội đồng phục vụ sản xuất. Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Sở Nông nghiệp lập dự án kiên cố hóa hệ thống kênh mương, khai thác hiệu quả nguồn nước mặt sông Pô Kô, Đăk Bla và nguồn nước ngầm có trữ lượng 100 nghìn m3/ngày. Mục tiêu đảm bảo 100% diện tích cà phê thời kỳ kinh doanh được cung cấp đủ 3–4 đợt nước tưới trong mùa khô, hoàn thành vào năm 2020.

Thứ tư, đổi mới chính sách tín dụng và tăng cường liên kết chuỗi giá trị tiêu thụ. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) chi nhánh Kon Tum thiết lập các gói tín dụng trung và dài hạn với lãi suất ưu đãi, hỗ trợ hơn 80% nông hộ tiếp cận nguồn vốn tái canh với định mức đầu tư linh hoạt. Hiệp hội Cà phê Ca cao tỉnh cần đóng vai trò cầu nối, xây dựng các hợp tác xã chế biến ướt tập trung để nâng giá bán cà phê nhân xuất khẩu thêm 10–15% so với phương pháp chế biến khô truyền thống.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách, bao gồm Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Kon Tum cùng Ủy ban nhân dân 9 huyện, thành phố: Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm để xây dựng đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp, định hướng quy hoạch 14.000 ha cây công nghiệp dài ngày và phân bổ ngân sách khuyến nông hiệu quả đến năm 2020.

Nhóm viện nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Kinh tế phát triển: Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu định lượng kết hợp đánh giá nhanh nông thôn (PRA/RRA), cung cấp bộ số liệu khảo sát 200 hộ nông dân vùng Tây Nguyên làm tiền đề cho các công trình nghiên cứu mở rộng về kinh tế hộ.

Nhóm doanh nghiệp thu mua, chế biến và xuất khẩu cà phê: Các tổ chức kinh doanh có thể khai thác bức tranh chi tiết về phân bố sản lượng và chất lượng vùng nguyên liệu tại Đăk Hà, Đăk Tô, từ đó hoạch định chiến lược đầu tư nhà máy chế biến ướt công nghệ cao và xây dựng chuỗi cung ứng đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Nhóm ban quản trị hợp tác xã nông nghiệp và các chủ trang trại, nông hộ trồng cà phê: Cung cấp hướng dẫn cụ thể về quản trị chi phí đầu vào, tối ưu hóa mức vốn đầu tư phân bón (vốn chiếm 45% tổng chi phí) và áp dụng các giải pháp kỹ thuật thâm canh để nâng cao mức thu nhập vượt mốc 19 triệu đồng/ha mỗi năm.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao huyện Đăk Hà lại chiếm tới hơn 62% diện tích và đóng vai trò trung tâm sản xuất cà phê của tỉnh Kon Tum? Đăk Hà sở hữu quỹ đất đỏ bazan màu mỡ tầng dày, địa hình lòng máng bằng phẳng ven sông Pô Kô cùng hệ thống giao thông và thủy lợi được đầu tư đồng bộ. Nông dân địa phương có truyền thống thâm canh lâu đời, áp dụng tốt kỹ thuật chăm sóc giúp huyện đạt diện tích 6.576,1 ha và năng suất cao nhất tỉnh với 21,9 tạ/ha.

Yếu tố nào dẫn đến sự biến động mạnh về sản lượng cà phê toàn tỉnh giai đoạn 2006–2010? Sự dao động sản lượng từ 14.326 tấn năm 2006 lên đỉnh 21.764 tấn năm 2009 rồi giảm về 19.048 tấn năm 2010 bắt nguồn từ quy luật sinh học cách niên (năm được mùa xen năm mất mùa) kết hợp sự thất thường của thời tiết mùa khô và hiện tượng thiếu nước tưới cục bộ tại các huyện vùng cao.

Cơ cấu giống cà phê tại Kon Tum đang được phân vùng sinh thái như thế nào? Toàn tỉnh phân bổ theo hai vùng sinh thái chính: giống cà phê vối Robusta chiếm gần 90% diện tích tập trung tại các xã vùng thấp có điều kiện thâm canh chủ động tưới; trong khi giống cà phê chè Catimor năng suất trên 19 tạ/ha được mở rộng tại vùng cao Tu Mơ Rông, Kon Plông, Đăk Glei nhờ điều kiện khí hậu lạnh và độ ẩm cao.

Chi phí đầu tư trong thời kỳ kiến thiết cơ bản của vườn cà phê gồm những khoản mục nào? Khảo sát thực tế chỉ ra chi phí thời kỳ kiến thiết cơ bản tập trung lớn nhất vào phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chiếm khoảng 45% tổng vốn. Tiếp theo là chi phí công lao động gia đình đào hố, tạo bồn, làm cỏ chiếm khoảng 12%, và chi phí mua cây giống ban đầu chiếm 8,43% tổng mức đầu tư.

Quy mô diện tích đất canh tác ảnh hưởng như thế nào đến lợi nhuận của hộ nông dân? Nông hộ canh tác quy mô lớn từ 3 ha đến 15 ha đạt tỷ suất lợi nhuận trên 1 ha cao hơn đáng kể so với nhóm nông hộ nhỏ dưới 2 ha (chiếm 51% số hộ). Quy mô lớn giúp nông dân giảm chi phí trung gian trên mỗi đơn vị diện tích nhờ mua vật tư giá sỉ và tối ưu hóa công lao động tưới tiêu, thu hoạch.

Kết luận

• Công trình khẳng định vị thế mũi nhọn của ngành sản xuất cà phê Kon Tum với quy mô 10.534 ha và sản lượng đạt 19.048 tấn nhân năm 2010.
• Nghiên cứu nhận diện rõ rào cản từ quy mô sản xuất nhỏ lẻ khi hơn 50% nông hộ canh tác dưới 2 ha và chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật chiếm tới 45% tổng mức đầu tư.
• Xác lập cơ sở khoa học cho phân vùng sinh thái giống cây trồng: tập trung Robusta tại vùng thâm canh thấp và mở rộng Catimor tại các huyện vùng cao mát ẩm.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược khả thi bao gồm hoàn thiện quy hoạch 14.000 ha, chuẩn hóa kỹ thuật ghép giống, nâng cấp thủy lợi nội đồng và mở rộng tín dụng ưu đãi.
• Đóng góp nguồn tư liệu định lượng thực chứng 200 nông hộ, hỗ trợ đắc lực cho công tác chỉ đạo nông nghiệp của tỉnh Kon Tum và các địa phương Tây Nguyên có nét tương đồng.

Về lộ trình tiếp theo, giai đoạn 2011–2015 cần ưu tiên chuyển giao kỹ thuật ghép chồi cải tạo giống và kiên cố hóa kênh mương thủy lợi, tiến tới giai đoạn 2016–2020 hoàn thành mục tiêu 14.000 ha với sản lượng ổn định 28.000 tấn. Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp địa phương hãy chủ động ứng dụng ngay các phát hiện và khuyến nghị của luận văn vào thực tiễn quy hoạch vùng nguyên liệu và xây dựng liên kết chuỗi giá trị cà phê bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIÊN VỀ PHÁT TRIÊN SẢN XUẤT CÀ PHÊ 1. Cơ sở lý luận về phát triển và phát triển sản xuất 1,11. Phát triển sản xuất 1. Khái niệm về phát triển Ngày nay có nhiều quan niệm khác nhau về sự phát triển: Phát triển là quá trình là tăng thêm năng lực của con người hoặc môi trường để đáp ứng.

nhu cầu của con người hoặc nâng cao chất lượng cuộc sống con người. Sản phẩm của sự phát triển là con người được khỏe mạnh, được chăm sóc sức khỏe tốt, có nhà ở và tiện nghi sinh hoạt, được tham gia vào hoạt động sản xuất theo chuyên môn đào tạo và được hưởng thụ các thành quả của quá trình phát triển. Như vậy phát triển không chỉ bao hàm việc khai thác và chế biến các nguồn tài nguyên, xây dựng cơ sở hạ tầng, mua và bán sản phẩm mà còn bao gồm các hoạt động không kém phần quan trọng như chăm sóc sức khỏe, an ninh xã hội, đặc biệt là an ninh con người, bản tồn thiên nhiên,. phát triển là một tổ hợp các hoạt động, một số mục tiêu xã hội, một số mục tiêu kinh tế, dựa trên tải nguyên thiên nhiên, vật chat, tri tuệ nhằm phát huy hết khả năng của con người, được hưởng một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Tuy có nhiều quan niệm về sự phát triển, nhưng tựu trung lại các ý kiến đều cho rằng: Phát triển là một quá trình vận động đi lên. Trong khái niệm này, phát triển phải là quá trình lâu dài, luôn thay đổi và xu hướng thay đổi theo hướng ngày càng hoàn thiện 1. Phát triển sản xuất Phát triển sản xuất là sự phát triển với tốc độ tăng trưởng cao, liên tục trong thời gian dài trong lĩnh vực sản xuất nhưng sự phát triển ấy phải trên cơ sở thay đổi theo hướng hoàn thiện mọi mặt về kinh tế, xã hội, môi trường và thể chế. Nội dung của phát triển sản xuất cà phê 1.

Khái niệm phát triển sản xuất cà phê Phát triển sản xuắt cà phê là quá trình phát triển đồng bộ, hải hoà, hợp lý về quy mô, diện tích, năng suất, sản lượng và chất lượng cà phê nhưng sự phát triển ấy phải trên cơ sở thay đối theo hướng hoàn thiện về kinh tế, xã hội và môi trường. Nội dụng của phát triển sản xuất cà phê * Phát triển về diện tích Diện tích cà phê là thước đo dùng để đo độ lớn của bề mặt trồng cà phê. Diện tích bề mặt trồng cà phê là toàn bộ những gì ta có nhìn thấy của đối tượng. Để xác định được tiềm năng phát triển sản xuất cà phê ở địa phương.

trước hết phải xác định được chỉ tiêu về diện tích cả phê. * Phát triển về quy mô Quy mô sản xuất thể hiện ở khối lượng sử dụng các đầu vào. Trong khi tỷ lệ giữa các yếu tổ sản xuất không đôi, các điều kiện khác như nhau, thí dụ tăng quy mô đầu vào lên gắp hai lần thì cũng làm sản lượng tăng gắp hai lần. Với sản xuất cà phê, quy mô cho biết tình hình sản xuất cụ thể tại một địa phương là tập trung hay manh mún.

Nếu diện tích cà phê lớn, sản lượng. cao nhưng bình quân diện tích trên mỗi hộ thấp, điều đó có nghĩa địa phương, đó sản xuất rắt phân tán. Để phát triển sản xuất cần mở rộng quy mô canh tác cho các hộ dân. * Phát triển về năng suất: Năng suất cây trồng là sản lượng cây trồng đạt được trên một đơn vị diện tích (thường là một ha) sau một vụ sản xuất đối với cây hằng năm hay.

sau một năm đối với cây lâu năm đến tuổi thu hoạch. Phát triển về năng suất là tạo ra sản mức sản lượng ngày càng cao trên một đơn vị diện tích. * Phát triển về chất lượng cà phê Chất lượng cà phê là tập hợp những đặc tính của cà phê thỏa mãn được nhu cầu đã nêu ra hoặc những nhu cầu tiềm ân của khách hàng. Đánh giá chat lượng cao hay thấp phải đứng trên quan điểm người tiêu dùng.

Muốn nâng cao chất lượng cà phê cần phải kết hợp nhiều yếu tố từ khâu chọn giống, cải tạo đất rồi đến các biện pháp kỹ thuật như bón phân, tưới nước phải đảm bảo quy trình và quan trọng hơn cả đó là chọn đúng thời điểm để thu hoạch cho quả chín đều. Các chỉ tiêu đánh giá của phát triển sản xuất cà phê * Chỉ tiêu điện tích trồng cà phê Bao gồm sự gia tăng về tổng diện tích, diện tích cho sản phẩm, diện tích trồng mới. Diện tích cà phê được coi là phát triển khi có sự tăng lên về số lượng đơn vị qua các năm. * Quy mô cà phê: Bao gồm sự gia tăng về quy mô giống cà phê và quy mô diện tích.

Quy mô về giống thể hiện ở số lượng chủng loại cà phê được đưa vào. sản xuất ngày một tăng lên. Phát triển về quy mô giống là sử dụng đa dạng. chủng loại ứng với từng loại đất, những dòng có khả năng chống chịu lại thời tiết khắc nghiệt và sâu bệnh, cho chất lượng cao.

Quy mô về diện tích thể hiện sự phát triển khi số lượng đơn vị diện tích bình quân trên đầu người tăng lên. * Chỉ tiêu về năng suất Thể hiện sự gia tăng số đơn vị sản lượng trên một đơn vị diện tích. Năng suất là chỉ tiêu quan trọng hàng đầu, bởi muốn đánh giá được thực trạng. sản xuất của một địa phương hay một cơ sở sản xuất kinh doanh thì người ta xem xét đến năng suất cây trong.

* Chỉ tiêu về sản lượng Sản lượng luôn là chỉ tiêu để xem xét hoạt động sản xuất cà phê, nó. cũng có vai trò khá quan trọng trong việc phản ánh về mặt lượng của quá trình phát triển sản xuất cà phê. Muốn phát triển sản xuất cà phê, điều kiện tiên quyết là phải gia tăng về sản lượng sản phẩm này. Sản lượng tăng lên.

đồng nghĩa với sự tăng lên của diện tích và năng suất. * Chỉ tiêu về chất lượng cà phê Chất lượng cà phê là tổng hợp của các yếu tố: chủng loại thực vật, điều. kiện địa hình, khí hậu - thời tiết, cách chăm sóc, thu hái, bảo quản, chuẩn bị xuất khẩu và vận chuyển. Trong đó, các khâu canh tác, thu hái, bảo quản, chuẩn bị xuất khẩu và vận chuyển là con người có thể tác động, can thiệp, thay đổi * Giá trị tăng thêm (gia tăng) (I') Là chỉ tiêu được xem xét để phản ánh hiệu quả phát triển sản xuất cà phê, năng suất lao động, mức tăng thu nhập của người dân (thu nhập/người/năm), giá trị tăng thêm trên một người sẽ phản ánh phần thu nhập.

của người dân trên địa bàn nghiên cứu. Các chỉ tiêu về giá trị sản xuất và giá trị tăng thêm trên một lao động sản xuất sẽ phản ánh hiệu quả sản xuất về sử dụng nguồn lực. Giá trị tăng thêm VA là phần giá trị tăng thêm của người lao động khi sản xuất ra một đơn vị diện tích (thường tính trong 1 năm) chưa kể khấu hao. tài sản cố định.

VA=GO-IC + Giá trị sản xuất (GO) “Tổng giá trị sản xuất (GO) của từng ngành kinh tế và sản xuất cà phê: Tổng giá trị của các ngành sản xuất và sản xuất cà phê được tính bằng cách lấy sản lượng sản phẩm năm báo cáo nhân với đơn giá. Để có thể so sánh được các chỉ tiêu nghiên cứu và thống nhất nội dung kinh tế. Tổng giá trị sản 10 xuất (GO) sẽ được nghiên cứu trên phạm vi toàn tỉnh KonTum, phạm vi từng. vùng, từng ngành kinh tế.

Giá trị sản xuất (GO) được xác định là giá trị bằng tiền của toàn bộ sản phẩm cà phê được sản xuất ra (thường là một năm) trên một đơn vị diện tích. G0=ỀP*0 Trong đó: GO: Tông giá trị sản xuất Q: Khối lượng cà phê P: Đơn giá cà phê + Chỉ phí trung gian (IC) Chi phi trung gian: là toàn bộ các khoản chi phi vật chất thường xuyên và dịch vụ sản xuất. Trong quá trình sản xuất cả phê chi phí trung gian bao. gém các khoản chỉ phí vật chat và dịch vụ như: Giống, phân bón, thuốc trừ.

sâu, làm đất, bảo vệ thực vật, cung cấp nước.không kể công lao động và chưa trừ khâu hao. + Tỷ suất GTSX theo chỉ phí trung gian: Là tỷ số giá trị sản xuất của sản phẩm thu được với chỉ phí trung gian bỏ ra để thu được kết quả đó. Too = GONIC (lần) * Lợi nhuận (Pr): Là phần thu được sau khi trừ toàn bộ chỉ phí (TC), bao gồm chi phi vat chat, các dịch vụ cho sản xuất, công lao động, khấu hao tài sản cố định. Công thức tính : Pr= GO - TC + Tỳ suất giá trị tăng thêm theo chỉ phí trung gian: Chỉ tiêu này thể hiện cứ bỏ ra 1 đồng vốn vào sản xuất thì sẽ thu được bao nhiêu giá trị gia tăng thêm.

Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất cà phê 1. Nhóm nhân tố vẻ điều kiện tự nhiên " * Điều kiện đất dai Đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu, đặc biệt đối với cây cà phê, nó là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng, chất lượng cà phê nguyên liệu và cà phê thành phẩm. Đất để trồng cà phê phải là đất tốt, màu mỡ, có độ sâu vì cà phê là cây. lâu năm, có bộ rễ khoẻ, phát triển tốt và ăn sâu tới hơn Im.

Trên nền đất tốt và được chăm sóc chu đáo thì không những cây cà phê sinh trưởng tốt, năng suất cao mà còn kéo dài được tuôi thọ. Ngoài độ sâu trên 70cm, đất còn phải có ly tính tốt, tức là tơi xốp, để bộ rễ và nhất là rễ lông hút phát triển, độ tơi xốp. cần đạt 50 - 60%, vừa dễ thoát nước khi mưa to vừa thuận lợi cho bộ rễ phát triển. Rễ cây cà phê rất mẫn cảm với đất bí, đọng nước dễ bị thối và ảnh.

hưởng xấu đến sinh trưởng của cây. Trong mùa khô đất giữ được ẩm tốt là đất đỏ bazan, đó là một trong nhiều ưu điểm của đắt bazan đối với cây cà phê. “Theo nghiên cứu, các loại đất có N tổng số 0,15 - 0,2%, P2O5 tổng số 0,08 - 0,1% và K2O tổng số 0,1 - 0,5% là thích hợp để trồng cả phê. lượng các chất dinh dưỡng phải ở dạng dễ tiêu.

Ngoài NPK để trồng cà phê cần loại đất có ít nhất 2% mùn. Để tăng lượng mùn thì việc trồng cây họ đậu, cây phân xanh để tủ đất, ép xanh cho cà phê là rất quan trọng. Cả phê thích hợp với độ pH là từ 5,5 đến 6,5.