Luận văn: Giải pháp giảm tình trạng trẻ em DTTS bỏ học tại nông thôn Pleiku

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các giải pháp giảm tình trạng trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học tại khu, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Phạm Đức Huệ
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Các Giải Pháp Giảm Tình Trạng Trẻ Em Người Đồng Bào Dân Tộc Thiểu Số Bỏ Học Tại Khu Vực Nông Thôn Thành Phố Pleiku, Tỉnh Gia Lai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIẢM TÌNH TRẠNG TRẺ EM NGƯỜI ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ BỎ HỌC
• 1.1. Sự cần thiết phải giảm tình trạng trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học và đặc điểm của đối tượng này
• 1.1.1. Sự cần thiết phải giảm tình trạng trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học
• 1.1.2. Các đặc điểm của người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học
• 1.1.2.1. Về kinh tế
• 1.1.2.2. Đặc điểm về xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH BỎ HỌC CỦA TRẺ EM NGƯỜI ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TẠI KHU VỰC NÔNG THÔN THÀNH PHỐ PLEIKU
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CẢI THIỆN TÌNH TRẠNG BỎ HỌC CỦA TRẺ EM NGƯỜI ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ KHU VỰC NÔNG THÔN THÀNH PHỐ PLEIKU
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình trạng trẻ em dân tộc thiểu số bỏ học ở Pleiku

Vấn đề trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học tại khu vực nông thôn thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai là một thách thức lớn đối với sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Luận văn Thạc sĩ Kinh tế của Phạm Đức Huê (2011) đã cung cấp một cái nhìn sâu sắc và hệ thống về thực trạng này, dựa trên cơ sở lý luận và phân tích thực tiễn tại 5 xã Chư H'drông, Ia Kênh, Tân Sơn, Chư Á và Gào. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù giáo dục được xác định là quốc sách hàng đầu, tình trạng học sinh bỏ học, đặc biệt ở nhóm yếu thế, vẫn còn phổ biến. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tương lai của các em mà còn tạo ra rào cản cho việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xóa đói giảm nghèo tại địa phương. Bỏ học tạo ra một vòng luẩn quẩn: trình độ học vấn thấp dẫn đến thu nhập thấp, và nghèo đói lại là nguyên nhân chính khiến trẻ em không thể đến trường. Việc giải quyết dứt điểm tình trạng này đòi hỏi một hệ thống các giải pháp giảm tình trạng trẻ em bỏ học đồng bộ, từ chính sách vĩ mô đến các hành động cụ thể tại cộng đồng. Luận văn nhấn mạnh, đầu tư cho giáo dục trẻ em dân tộc thiểu số là cách thức bền vững nhất để phá vỡ vòng lẩn quẩn của đói nghèo, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện con người và xây dựng một xã hội học tập tại vùng Tây Nguyên.

1.1. Sự cần thiết phải giảm tình trạng trẻ em dân tộc thiểu số bỏ học

Giáo dục được xem là nền tảng cho sự phát triển của mỗi cá nhân và toàn xã hội. Các nghiên cứu kinh tế phát triển đều khẳng định rằng đầu tư vào vốn con người là nguồn chính của sự tiến bộ. Một lực lượng lao động có học vấn và kỹ năng là điều kiện cần thiết cho tăng trưởng kinh tế bền vững. Tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước luôn coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, nhằm "đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện" [3, 120]. Tuy nhiên, tình trạng trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học đang là một rào cản lớn. Việc bỏ học không chỉ làm mất đi cơ hội phát triển của cá nhân mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến nguồn nhân lực của địa phương và cả nước. Giải quyết vấn đề này là một yêu cầu cấp thiết để thực hiện mục tiêu xóa đói giảm nghèo, nâng cao dân trí và đảm bảo công bằng xã hội. Đặc biệt tại khu vực nông thôn Pleiku, nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ cao, việc giảm tỷ lệ bỏ học sẽ là đòn bẩy quan trọng thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.

1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội của nhóm đối tượng nghiên cứu

Nhóm đối tượng nghiên cứu, trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số tại nông thôn Pleiku, mang những đặc điểm kinh tế - xã hội đặc thù. Về kinh tế, hoạt động chủ yếu là nông nghiệp tự cung tự cấp, phương thức canh tác truyền thống, năng suất thấp và phụ thuộc nhiều vào tự nhiên. Thu nhập bình quân đầu người rất thấp, ví dụ năm 2006 chỉ khoảng gần 2 triệu đồng/năm [27], dẫn đến tỷ lệ hộ nghèo cao. Về xã hội, trình độ học vấn của phụ huynh rất thấp, số năm đi học trung bình của người dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên chỉ gần 3 năm, so với 7 năm của người Kinh [27]. Quy mô hộ gia đình thường lớn do đông con. Nhiều phong tục, tập quán cũ và ảnh hưởng của già làng, trưởng bản vẫn còn tác động mạnh mẽ đến đời sống. Những đặc điểm này tạo ra một môi trường không thuận lợi cho việc học tập, khiến giải pháp giảm tình trạng bỏ học cần phải tính đến các yếu tố văn hóa, kinh tế đặc thù của vùng.

II. Phân tích 4 nhóm nguyên nhân khiến trẻ em dân tộc thiểu số bỏ học

Để xây dựng các giải pháp giảm tình trạng trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học hiệu quả, việc xác định đúng nguyên nhân là vô cùng quan trọng. Nghiên cứu của Phạm Đức Huê (2011) đã hệ thống hóa các nguyên nhân thành bốn nhóm chính: hoàn cảnh gia đình, các yếu tố từ nhà trường, tác động từ xã hội và cộng đồng, và cuối cùng là các vấn đề xuất phát từ chính bản thân học sinh. Trong đó, kinh tế khó khăn và nhận thức hạn chế của phụ huynh là hai rào cản lớn nhất từ phía gia đình. Kết quả khảo sát tại 5 xã nông thôn Pleiku cho thấy có đến 90% hộ gia đình có con bỏ học thuộc diện nghèo và cận nghèo. Bên cạnh đó, chất lượng giáo dục và môi trường học tập chưa thực sự hấp dẫn cũng là một nguyên nhân đáng kể. Chương trình học đôi khi còn cứng nhắc, cơ sở vật chất thiếu thốn và khoảng cách từ nhà đến trường xa xôi cũng làm giảm động lực đến trường của các em. Sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội chưa chặt chẽ, vai trò của các tổ chức đoàn thể, hội khuyến học hay già làng, trưởng bản chưa được phát huy tối đa. Việc phân tích sâu từng nhóm nguyên nhân này là cơ sở khoa học để đề xuất những can thiệp phù hợp và khả thi.

2.1. Nhóm nguyên nhân từ hoàn cảnh gia đình học sinh

Hoàn cảnh gia đình là yếu tố có tác động mạnh mẽ nhất. Đầu tiên là kinh tế khó khăn. Khảo sát cho thấy 45% gia đình trả lời cho con nghỉ học "vì nghèo, không đủ điều kiện" và 80% cho biết các em "phải làm việc nhà và nương rẫy". Thứ hai, trình độ học vấn của cha mẹ rất thấp, với 25% người cha và 41% người mẹ không biết chữ. Điều này dẫn đến nhận thức chưa đầy đủ về tầm quan trọng của việc học; chỉ 17% phụ huynh cho rằng việc học là "quan trọng đối với tương lai". Thêm vào đó, các tập quán sinh hoạt, tâm lý nuông chiều con cái, thiếu sự quan tâm sâu sát cũng góp phần tạo nên tình trạng trẻ em dân tộc thiểu số bỏ học.

2.2. Nhóm nguyên nhân từ phía nhà trường và chất lượng giáo dục

Các yếu tố thuộc về nhà trường cũng đóng một vai trò không nhỏ. Theo khảo sát ý kiến giáo viên và các lực lượng xã hội, có 88,7% cho rằng "chương trình và phương pháp dạy chưa phù hợp", 98,7% thừa nhận "khó khăn về ngôn ngữ" là một rào cản lớn. Cơ sở vật chất thiếu thốn, môi trường sư phạm chưa tốt cũng được 83,3% ý kiến xác nhận là nguyên nhân. Khoảng cách đến trường xa (29% học sinh bỏ học phải đi từ 3-5 km) và hệ thống giao thông khó khăn, đặc biệt vào mùa mưa, cũng là một trở ngại vật lý đáng kể. Mối quan hệ giữa thầy và trò đôi khi chưa đủ thân thiện để tạo sự tin tưởng và động lực cho học sinh, đặc biệt là các em có tâm lý tự ti, rụt rè. Những bất cập này đòi hỏi ngành giáo dục phải có những điều chỉnh để nâng cao chất lượng giáo dục tại các vùng khó khăn.

2.3. Nhóm nguyên nhân từ xã hội cộng đồng và bản thân học sinh

Môi trường xã hội và cộng đồng có ảnh hưởng lớn đến việc duy trì sĩ số học sinh. Công tác xã hội hóa giáo dục còn lúng túng, sự phối hợp giữa các ban ngành, đoàn thể chưa đồng bộ. Vai trò của các tổ chức như Hội khuyến học và đặc biệt là già làng, trưởng bản chưa được phát huy đúng mức trong việc vận động học sinh trở lại trường. Về phía học sinh, nhiều em có kết quả học tập yếu kém, cảm thấy chán nản, tự ti, không theo kịp chương trình. Một số khác phải lao động sớm phụ giúp gia đình, không có thời gian học tập. Các đặc điểm tâm lý như tính tự ti, khả năng tư duy và sử dụng tiếng Việt hạn chế cũng là những khó khăn nội tại khiến các em dễ dàng từ bỏ việc học khi gặp trở ngại.

III. Phương pháp hỗ trợ kinh tế giảm trẻ em dân tộc thiểu số bỏ học

Để giải quyết gốc rễ vấn đề trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học, các giải pháp hỗ trợ về kinh tế và vật chất đóng vai trò then chốt. Luận văn đã chỉ rõ, nguyên nhân kinh tế là rào cản lớn nhất khiến các gia đình không thể cho con em theo đuổi việc học. Do đó, việc triển khai các chính sách hỗ trợ trực tiếp và gián tiếp là yêu cầu cấp bách. Các chính sách này không chỉ dừng lại ở việc miễn giảm học phí mà cần mở rộng sang hỗ trợ chi phí sinh hoạt, sách vở, đồ dùng học tập và bữa ăn tại trường. Việc xây dựng và nhân rộng mô hình trường bán trú, nội trú là một hướng đi hiệu quả để giải quyết vấn đề khoảng cách địa lý và giúp các em có môi trường học tập tốt hơn. Bên cạnh sự hỗ trợ từ nhà nước, việc đẩy mạnh công tác xã hội hóa, huy động nguồn lực từ cộng đồng, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội thông qua các phong trào như "Vì người nghèo", "Hỗ trợ học sinh nghèo vượt khó" là vô cùng cần thiết. Những sự giúp đỡ kịp thời này sẽ là nguồn động viên vật chất và tinh thần to lớn, giúp các em và gia đình vượt qua khó khăn trước mắt, từ đó góp phần thực hiện thành công giải pháp giảm tình trạng bỏ học.

3.1. Triển khai chính sách hỗ trợ vật chất trực tiếp cho học sinh

Hỗ trợ vật chất trực tiếp là giải pháp có tác động nhanh chóng. Cần thay đổi và bổ sung kịp thời các chính sách của nhà nước, tập trung vào việc cấp học bổng, cung cấp miễn phí sách vở, đồ dùng học tập cho học sinh thuộc hộ nghèo và cận nghèo. Đặc biệt, việc xây dựng các trường bán trú, nội trú và hỗ trợ tiền ăn trưa cho học sinh là giải pháp chiến lược. Mô hình này không chỉ giúp các em có điều kiện ăn ở, học tập tốt hơn mà còn giảm bớt gánh nặng cho gia đình. Chính sách này cần được thực hiện một cách minh bạch, đúng đối tượng để đảm bảo hiệu quả, tạo động lực thực sự để học sinh dân tộc thiểu số yên tâm đến trường.

3.2. Nâng cao nhận thức phụ huynh và vai trò của cộng đồng

Bên cạnh hỗ trợ vật chất, việc nâng cao nhận thức cho phụ huynh là yếu tố quyết định sự bền vững của các giải pháp. Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động bằng nhiều hình thức để các bậc cha mẹ hiểu rõ tầm quan trọng của giáo dục đối với tương lai con em. Luận văn đặc biệt nhấn mạnh vai trò của già làng, trưởng bản trong công tác này, vì họ là những người có uy tín và tiếng nói trong cộng đồng. Việc kết hợp ba môi trường giáo dục Gia đình - Nhà trường - Xã hội một cách hiệu quả sẽ tạo ra một mạng lưới hỗ trợ vững chắc. Các tổ chức đoàn thể như Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội khuyến học cần tăng cường các hoạt động thăm hỏi, động viên và giúp đỡ các gia đình khó khăn, lồng ghép các biện pháp hỗ trợ để tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh quay trở lại lớp.

IV. Top 3 giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục tại nông thôn Pleiku

Cải thiện chất lượng giáo dục là một trong những giải pháp giảm tình trạng trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học mang tính bền vững. Một môi trường học tập hấp dẫn, thân thiện và hiệu quả sẽ khơi dậy hứng thú và giữ chân học sinh ở lại trường. Để làm được điều này, cần tập trung vào ba yếu tố cốt lõi. Thứ nhất là mở rộng mạng lưới trường lớp và nâng cấp cơ sở vật chất. Việc đảm bảo mỗi xã đều có đủ trường, lớp khang trang, an toàn, đặc biệt là các phòng học bộ môn, thư viện, sân chơi sẽ tạo ra một môi trường sư phạm tích cực. Thứ hai là đảm bảo đủ về số lượng và nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Cần có chính sách đãi ngộ thỏa đáng để thu hút và giữ chân giáo viên giỏi công tác tại vùng khó khăn, đồng thời thường xuyên bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, đặc biệt là kỹ năng sư phạm và hiểu biết văn hóa địa phương. Cuối cùng, cần đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy cho phù hợp với đối tượng học sinh dân tộc thiểu số. Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, tăng cường sử dụng ngôn ngữ địa phương trong giai đoạn đầu và lồng ghép các yếu tố văn hóa bản địa vào bài giảng sẽ giúp các em tiếp thu kiến thức tốt hơn.

4.1. Mở rộng mạng lưới và nâng cấp cơ sở vật chất trường học

Thực trạng tại 5 xã nông thôn Pleiku cho thấy cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn. Việc đầu tư xây dựng, nâng cấp trường lớp là yêu cầu cấp bách. Cần quy hoạch lại mạng lưới trường học cho hợp lý, giảm khoảng cách đi lại cho học sinh. Mục tiêu xây dựng "trường học thân thiện, học sinh tích cực" phải được cụ thể hóa bằng việc đầu tư trang thiết bị dạy học hiện đại, thư viện có nhiều sách hay, và không gian vui chơi an toàn. Một môi trường học tập tốt về vật chất sẽ tạo tâm lý hứng khởi, giúp các em yêu trường, mến lớp hơn và giảm thiểu ý định bỏ học.

4.2. Đảm bảo số lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên

Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục. Hiện nay, các vùng khó khăn như nông thôn Pleiku thường thiếu giáo viên, đặc biệt là giáo viên giỏi. Cần có một hệ thống chính sách đồng bộ để thu hút nhân tài, bao gồm đảm bảo nhà ở công vụ, tăng phụ cấp ưu đãi, phụ cấp thâm niên. Công tác bồi dưỡng nghiệp vụ cần được chú trọng, đặc biệt là phương pháp giảng dạy cho học sinh dân tộc thiểu số, kỹ năng xử lý các vấn đề tâm lý và hiểu biết về văn hóa, ngôn ngữ của các em. Một đội ngũ giáo viên tâm huyết, có trình độ và am hiểu học sinh sẽ là cầu nối vững chắc đưa tri thức đến với các em.

4.3. Đổi mới chương trình và phương pháp giáo dục phù hợp

Chương trình giáo dục hiện hành đôi khi còn cứng nhắc và chưa thực sự phù hợp với học sinh dân tộc thiểu số. Cần có sự điều chỉnh linh hoạt, giảm tải các kiến thức hàn lâm, tăng cường các nội dung thực hành, gắn liền với thực tế đời sống tại địa phương. Phương pháp giảng dạy cần chuyển từ truyền thụ một chiều sang các phương pháp tương tác, lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính sáng tạo. Việc khắc phục rào cản ngôn ngữ là cực kỳ quan trọng. Giáo viên có thể sử dụng song ngữ (tiếng Việt và tiếng mẹ đẻ của học sinh) trong giai đoạn đầu để giúp các em làm quen và tự tin hơn. Một chương trình học gần gũi và hấp dẫn sẽ là giải pháp giảm tình trạng bỏ học hiệu quả.

V. Kết quả nghiên cứu thực trạng bỏ học tại 5 xã nông thôn Pleiku

Luận văn đã tiến hành khảo sát và phân tích số liệu chi tiết về tình hình trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học tại 5 xã nông thôn của thành phố Pleiku giai đoạn 2006-2010. Kết quả cho thấy một bức tranh đáng báo động. Tỷ lệ học sinh bỏ học, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số, có xu hướng tăng qua các năm ở cả hai cấp Tiểu học và Trung học cơ sở. Cụ thể, trong năm học 2009-2010, 5 xã này chiếm tới 58,3% tổng số học sinh bỏ học của toàn thành phố, trong đó 85,4% là học sinh dân tộc thiểu số. Số liệu cho thấy tỷ lệ bỏ học ở cấp THCS (cao nhất là 8,8% năm 2009-2010) cao hơn đáng kể so với cấp Tiểu học (cao nhất là 5,4% năm 2009-2010), cho thấy càng lên các lớp cao, nguy cơ bỏ học càng lớn. Các xã có điều kiện kinh tế khó khăn và thu nhập bình quân đầu người thấp như Gào, Ia Kênh và Tân Sơn có tỷ lệ học sinh bỏ học cao nhất. Những con số thống kê này là bằng chứng xác thực, khẳng định mối liên hệ chặt chẽ giữa đói nghèo và tình trạng bỏ học, đồng thời là cơ sở thực tiễn vững chắc để đề xuất các giải pháp giảm tình trạng bỏ học phù hợp với đặc thù tỉnh Gia Lai.

5.1. Thống kê tỷ lệ học sinh bỏ học cấp Tiểu học giai đoạn 2006 2010

Ở cấp Tiểu học, số lượng học sinh dân tộc thiểu số bỏ học tăng liên tục. Năm học 2005-2006 có 32 em, đến năm học 2009-2010 con số này đã tăng lên 86 em. Tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số bỏ học trên tổng số học sinh dân tộc thiểu số cũng tăng từ 1,6% lên 5,4% trong cùng giai đoạn. Trong khi đó, tỷ lệ bỏ học của học sinh không phải dân tộc thiểu số rất thấp và có xu hướng giảm. Điều này cho thấy tình trạng bỏ học tập trung chủ yếu ở nhóm đối tượng yếu thế. Xã Gào, Tân Sơn và Ia Kênh là ba địa phương có tỷ lệ học sinh bỏ học tăng nhanh và ở mức cao, phản ánh trực tiếp những khó khăn về kinh tế - xã hội tại đây.

5.2. Phân tích số liệu học sinh bỏ học cấp Trung học cơ sở

Tình hình ở cấp THCS còn đáng lo ngại hơn. Tỷ lệ học sinh là người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học tăng mạnh từ 5,7% (năm 2005-2006) lên 8,8% (năm 2009-2010). Trong khi đó, tỷ lệ bỏ học của học sinh Kinh chỉ dao động quanh mức 1,1% - 1,6%. Tổng số học sinh dân tộc thiểu số bỏ học ở cấp này chiếm tới 80% tổng số học sinh bỏ học của cả 5 xã. Sự chênh lệch lớn này cho thấy các em học sinh dân tộc thiểu số gặp nhiều khó khăn hơn trong việc theo đuổi bậc học cao hơn. Nguyên nhân có thể do chương trình học nặng hơn, nhu cầu lao động phụ giúp gia đình tăng lên khi các em lớn tuổi, và các rào cản tâm lý, học lực tích tụ từ cấp tiểu học.

VI. Hướng đi tương lai Giải pháp bền vững cho giáo dục dân tộc thiểu số

Từ những phân tích sâu sắc về thực trạng và nguyên nhân, luận văn đã vạch ra phương hướng và các giải pháp giảm tình trạng trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học một cách hệ thống và bền vững. Hướng đi trong tương lai không chỉ là những biện pháp tình thế mà cần một chiến lược dài hạn, kết hợp đồng bộ giữa phát triển kinh tế, an sinh xã hội và đổi mới giáo dục. Trọng tâm là phải giải quyết được bài toán kinh tế cho các hộ gia đình thông qua các chương trình xóa đói giảm nghèo, tạo việc làm ổn định. Song song đó, ngành giáo dục cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, từ chính sách vĩ mô đến hoạt động chuyên môn tại từng trường học. Sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa chính quyền địa phương, ngành giáo dục, các tổ chức xã hội và cộng đồng, đặc biệt là vai trò của già làng, trưởng bản, là yếu tố quyết định thành công. Việc đầu tư cho giáo dục vùng dân tộc thiểu số hôm nay chính là đầu tư cho sự phát triển ổn định và thịnh vượng của thành phố Pleiku và cả vùng Tây Nguyên trong tương lai, góp phần xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

6.1. Xây dựng chiến lược đồng bộ giữa phát triển kinh tế và giáo dục

Một giải pháp bền vững đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế và giáo dục. Chính quyền địa phương cần có các chính sách cụ thể để hỗ trợ các hộ gia đình dân tộc thiểu số phát triển sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi để tăng thu nhập. Khi kinh tế gia đình ổn định, cha mẹ mới có điều kiện và nhận thức đầy đủ để đầu tư cho việc học của con cái. Các chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới cần lồng ghép chặt chẽ với các mục tiêu về phổ cập giáo dục, đảm bảo không một trẻ em nào phải bỏ học vì lý do kinh tế.

6.2. Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Nhà trường Gia đình Xã hội

Để các giải pháp đi vào thực tiễn, cần xây dựng một cơ chế phối hợp hiệu quả và thực chất giữa ba bên: Nhà trường - Gia đình - Xã hội. Cần có quy chế rõ ràng về trách nhiệm của từng bên trong việc quản lý, hỗ trợ và vận động học sinh. Nhà trường cần chủ động cung cấp thông tin, phối hợp với phụ huynh và chính quyền địa phương. Các tổ chức đoàn thể cần phát huy vai trò cầu nối, kịp thời phát hiện các trường hợp có nguy cơ bỏ học để can thiệp. Đặc biệt, cần nâng cao vai trò của Hội khuyến học và các già làng, trưởng bản trong việc xây dựng một cộng đồng hiếu học, nơi mọi người cùng chung tay chăm lo cho sự nghiệp "trồng người".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Pleiku là trung tâm kinh tế, chính trị và văn hóa của tỉnh Gia Lai với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt trên 12% mỗi năm và quy mô dân số đạt 214.710 người. Tuy nhiên, sự phát triển giữa khu vực đô thị và nông thôn tồn tại khoảng cách đáng kể. Khu vực 5 xã nông thôn bao gồm Chưhdrông, IaKénh, Tân Sơn, Chư Á và Gào có tổng diện tích 127,2 km2, chiếm 48,5% diện tích toàn thành phố, nhưng mật độ dân số chỉ đạt 182 người/km2. Dân số tại 5 xã này là 23.098 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số như Ba Na và Gia Rai chiếm tới 65,6% với 15.142 người. Toàn bộ khu vực này tập trung 824 hộ nghèo, chiếm tới 43% tổng số hộ nghèo của toàn thành phố Pleiku.

Khoảng cách phát triển kinh tế đã kéo theo những bất cập lớn trong giáo dục phổ thông. Trong năm học 2009-2010, toàn thành phố Pleiku ghi nhận 319 học sinh bỏ học ở bậc tiểu học và trung học cơ sở, trong đó riêng 5 xã nông thôn chiếm 186 học sinh, tương đương 58,3% tổng số học sinh bỏ học toàn đô thị. Đáng chú ý, học sinh người đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới 85,4% trong tổng số học sinh bỏ học tại khu vực nông thôn này.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích toàn diện thực trạng, xác định hệ thống các nguyên nhân kinh tế, xã hội, sư phạm và gia đình dẫn đến tình trạng bỏ học của học sinh tiểu học và trung học cơ sở tại 5 xã nông thôn thuộc thành phố Pleiku giai đoạn 2006-2010. Từ kết quả khảo sát thực chứng, luận văn xác lập hệ thống giải pháp đồng bộ có tính khả thi cao nhằm giảm thiểu tỷ lệ bỏ học, bảo đảm quyền học tập của trẻ em yếu thế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho sự phát triển bền vững của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết vốn con người của kinh tế học phát triển làm nền tảng phân tích trọng tâm. Theo lý thuyết này, đầu tư vào giáo dục phổ thông mang lại tỷ suất sinh lợi xã hội vượt trội so với chi phí bỏ ra, đồng thời là phương thức giảm nghèo bền vững nhất cho các nhóm xã hội yếu thế. Việc tích lũy vốn con người giúp người lao động nâng cao năng suất, tiếp cận cơ hội việc làm có thu nhập cao và phá vỡ vòng luẩn quẩn của sự nghèo đói truyền thống.

Bên cạnh đó, nghiên cứu sử dụng khung lý thuyết về cung - cầu dịch vụ công trong giáo dục và lý thuyết xã hội học giáo dục để phân tích hành vi của người học và gia đình. Khung nghiên cứu tập trung vào 5 khái niệm cốt lõi:

• Vốn con người: Năng lực, tri thức và kỹ năng của cá nhân được tích lũy qua giáo dục nhằm tạo ra giá trị kinh tế.
• Nhóm yếu thế: Bộ phận dân cư chịu nhiều thiệt thòi về kinh tế, vị thế xã hội và tiếp cận dịch vụ công, cụ thể là đồng bào dân tộc thiểu số vùng nông thôn.
• Tỷ lệ bỏ học: Tỷ lệ phần trăm học sinh ngừng việc học trước khi hoàn thành cấp học so với tổng số học sinh đầu năm học.
• Phổ cập giáo dục: Trách nhiệm pháp lý của nhà nước và xã hội trong việc bảo đảm toàn bộ trẻ em trong độ tuổi quy định đạt chuẩn học vấn tối thiểu.
• Môi trường giáo dục thân thiện: Không gian sư phạm an toàn, bình đẳng, tôn trọng văn hóa bản địa và tạo động lực học tập cho học sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa cách tiếp cận định tính và định lượng, tiếp cận hệ thống và phương pháp thực chứng. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Phòng Giáo dục và Đào tạo thành phố Pleiku, niên giám thống kê của Chi cục Thống kê thành phố và các báo cáo tổng kết giáo dục giai đoạn 2005-2010.

Dữ liệu sơ cấp được xây dựng thông qua khảo sát chọn mẫu có chủ đích tại 5 xã nghiên cứu:

• Cỡ mẫu hộ gia đình: Thực hiện khảo sát 100 hộ gia đình người đồng bào dân tộc thiểu số có con em bỏ học thông qua phiếu điều tra mức sống kinh tế - văn hóa.
• Cỡ mẫu chuyên gia và lực lượng xã hội: Khảo sát 100 giáo viên trực tiếp giảng dạy tại các điểm trường và 50 cán bộ quản lý, đại diện đoàn thể xã hội tại địa phương.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo địa bàn được áp dụng nhằm phản ánh chính xác tính đặc thù của từng xã. Toàn bộ số liệu sơ cấp và thứ cấp được tổng hợp, làm sạch và xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel. Các kỹ thuật phân tích bao gồm thống kê mô tả, phân tích bảng chéo, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích tương quan tuyến tính giữa mức thu nhập bình quân đầu người với tỷ lệ học sinh bỏ học. Phương pháp chuyên gia và tổng kết thực tiễn được sử dụng để kiểm chứng nguyên nhân và định hình các hàm ý chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu thực tế tại 5 xã nông thôn thành phố Pleiku giai đoạn 2005-2010 chỉ ra 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, tình trạng bỏ học ở bậc tiểu học diễn biến phức tạp và gia tăng liên tục qua các năm. Tổng số học sinh tiểu học bỏ học trong 5 năm học là 327 em, trong đó học sinh người dân tộc thiểu số chiếm 300 em, tương đương 91,7%. Tỷ lệ bỏ học của học sinh dân tộc thiểu số cấp tiểu học tăng mạnh từ 1,6% (32 học sinh) trong năm học 2005-2006 lên mức 5,4% (86 học sinh) trong năm học 2009-2010. Ngược lại, tỷ lệ bỏ học của học sinh không phải người dân tộc thiểu số duy trì ở mức rất thấp, chỉ dao động từ 0,3% đến 0,9% và giảm dần còn 0,6% vào năm học 2009-2010.

Thứ hai, tỷ lệ bỏ học ở cấp trung học cơ sở nghiêm trọng hơn rất nhiều so với cấp tiểu học. Trong 5 năm học, có 369 học sinh trung học cơ sở bỏ học, trong đó học sinh dân tộc thiểu số chiếm 292 em, đạt tỷ lệ 79,1%. Tỷ lệ bỏ học trong nhóm học sinh dân tộc thiểu số cấp trung học cơ sở tăng từ 5,7% (năm học 2005-2006) lên 8,8% (năm học 2009-2010 với 73/824 học sinh bỏ học). Địa bàn có số lượng học sinh bỏ học cao nhất là xã Gào với tỷ lệ bỏ học trung học cơ sở lên đến 3,9% trên toàn địa bàn xã, tiếp theo là xã IaKénh và xã Tân Sơn.

Thứ ba, điều kiện kinh tế hộ gia đình là yếu tố chi phối hàng đầu. Khảo sát 100 hộ gia đình có con em bỏ học cho thấy 51% thuộc diện hộ nghèo và 39% thuộc diện cận nghèo (tổng cộng 90% thuộc nhóm nghèo và cận nghèo). Có tới 80% phụ huynh thừa nhận lý do con nghỉ học là để phụ giúp làm việc nhà và lao động nương rẫy; 45% hộ gia đình khẳng định không đủ năng lực tài chính chi trả chi phí học tập. Về sinh kế, 91% người cha và 100% người mẹ của các học sinh bỏ học làm nghề nông nghiệp tự cấp tự túc hoặc làm thuê thời vụ.

Thứ tư, rào cản ngôn ngữ và sự bất cập về phương pháp giảng dạy tạo áp lực đào thải học sinh. Kết quả khảo sát ghi nhận 98,7% ý kiến tổng hợp từ giáo viên và cán bộ xã hội (gồm 100% giáo viên) khẳng định khó khăn về ngôn ngữ tiếng Việt là nguyên nhân trực tiếp khiến học sinh không theo kịp bài giảng. Đồng thời, 88,7% ý kiến cho rằng chương trình học thiếu tính trực quan, phương pháp giảng dạy đơn điệu, và 83,3% đánh giá cơ sở vật chất trường lớp vùng ven còn thiếu thốn, chưa đáp ứng yêu cầu sư phạm.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phản ánh mối tương quan nghịch rõ nét giữa mức độ phát triển kinh tế và tỷ lệ học sinh bỏ học. Tại các xã có giá trị sản xuất bình quân đầu người thấp như xã Gào (đạt khoảng 10 triệu đồng/người/năm), tỷ lệ bỏ học luôn ở mức cao nhất. Trình độ học vấn của phụ huynh có tác động trực tiếp đến việc học của con em: 25% người cha và 41% người mẹ của học sinh bỏ học hoàn toàn mù chữ; 45% người cha chỉ có trình độ dưới tiểu học; 37% phụ huynh cho rằng việc học không quan trọng đối với tương lai của trẻ.

Khi đối chiếu với bức tranh chung, tỷ lệ bỏ học trung học cơ sở của học sinh dân tộc thiểu số tại 5 xã nông thôn Pleiku (8,8%) cao hơn gấp 8 lần so với tỷ lệ bình quân chung của cả nước trong cùng giai đoạn (0,96% - 1,08%) và cao hơn nhiều so với khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (khoảng 2,0%). Đặc biệt, từ năm học 2007-2008, khi toàn ngành giáo dục triển khai nghiêm ngặt cuộc vận động chống tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích, số lượng học sinh yếu kém không theo kịp chương trình bị lưu ban và bỏ học tăng vọt. Trên toàn tỉnh Gia Lai, kết thúc học kỳ 1 năm học 2007-2008 đã có 6.131 học sinh bỏ học, với hơn 50% nguyên nhân xuất phát từ học lực yếu kém.

Để hỗ trợ việc trực quan hóa dữ liệu nghiên cứu, mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và tỷ lệ bỏ học có thể được trình bày thông qua biểu đồ phân tán (scatter plot) kết hợp đường xu hướng hồi quy nghịch biến giữa giá trị sản xuất trên đầu người và tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số bỏ học tại 5 xã. Đồng thời, một bảng số liệu so sánh chéo đa chiều có thể cấu trúc hóa sự phân hóa tỷ lệ bỏ học giữa các cấp học, giữa học sinh dân tộc thiểu số và học sinh người Kinh qua từng năm học từ 2005 đến 2010.

Hạ tầng giao thông cũng là rào cản vật lý đáng kể khi 95,8% hệ thống đường liên thôn, làng tại 5 xã là đường đất (170,7 km trên tổng số 178,2 km), gây khó khăn nghiêm trọng cho 29% học sinh có nhà cách trường từ 3 đến 5 km trong mùa mưa Tây Nguyên. Ngoài ra, vai trò của các già làng, trưởng bản và Hội Khuyến học tại cơ sở chưa được phát huy đầy đủ dù đây là lực lượng có tiếng nói quyết định trong cộng đồng buôn làng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để tình trạng học sinh dân tộc thiểu số bỏ học tại khu vực nông thôn thành phố Pleiku, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, quy hoạch mở rộng mạng lưới trường lớp và nâng cấp hạ tầng cơ sở vật chất. Ủy ban nhân dân thành phố Pleiku cùng Phòng Giáo dục và Đào tạo cần ưu tiên phân bổ ngân sách giai đoạn 2011-2015 để kiên cố hóa 100% phòng học tại 5 xã nông thôn, xóa bỏ hoàn toàn tình trạng học sinh tiểu học và trung học cơ sở học chung một cơ sở tại xã Gào, đồng thời xây mới trường trung học cơ sở tại xã IaKénh nhằm rút ngắn quãng đường đến trường của học sinh xuống dưới 2 km.

Thứ hai, thực hiện chính sách hỗ trợ vật chất trực tiếp và toàn diện cho học sinh nghèo. Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng chính quyền địa phương cấp phát miễn phí 100% sách giáo khoa, vở viết và đồng phục đầu năm học cho học sinh dân tộc thiểu số thuộc diện hộ nghèo; triển khai mô hình bán trú dân nuôi và hỗ trợ tiền ăn trưa hằng tháng, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ bỏ học cấp tiểu học xuống dưới 1,5% và cấp trung học cơ sở xuống dưới 3,0% trước năm 2015.

Thứ ba, đổi mới phương pháp giảng dạy, xóa bỏ rào cản ngôn ngữ và bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo. Các trường học cần tổ chức các lớp phụ đạo miễn phí cho học sinh yếu kém ngay từ đầu cấp; biên soạn tài liệu bổ trợ song ngữ Việt - Ba Na và Việt - Gia Rai; định kỳ hàng năm tổ chức tập huấn tiếng dân tộc và văn hóa bản địa cho 100% giáo viên công tác tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, gắn liền với chế độ phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp thỏa đáng.

Thứ tư, tăng cường liên kết giữa Nhà trường - Gia đình - Xã hội và phát huy vai trò của Già làng. Chính quyền cấp xã phối hợp chặt chẽ với Hội Khuyến học và Ban Tự quản thôn làng, phát huy uy tín của các già làng, trưởng thôn để đến từng gia đình tuyên truyền luật phổ cập giáo dục, ký cam kết không để con em bỏ học theo cha mẹ lên nương rẫy, phấn đấu đạt tỷ lệ huy động 95% học sinh tốt nghiệp tiểu học vào lớp 6 mỗi năm học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, cán bộ quản lý giáo dục và nhà hoạch định chính sách cấp địa phương. Sử dụng nghiên cứu như tài liệu thực chứng để xây dựng các đề án phát triển giáo dục dân tộc, phân bổ nguồn lực công và ban hành các chính sách an sinh học đường phù hợp với điều kiện đặc thù vùng Tây Nguyên.

Thứ hai, ban giám hiệu và giáo viên các trường phổ thông vùng dân tộc thiểu số. Tham khảo các phân tích về tâm lý học sinh và rào cản ngôn ngữ để điều chỉnh phương pháp sư phạm, thiết kế chương trình phụ đạo học sinh yếu kém và xây dựng môi trường học đường thân thiện, thu hút học sinh gắn bó với lớp học.

Thứ ba, các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học ngành Kinh tế phát triển và Xã hội học. Khai thác hệ thống khung lý thuyết vốn con người, mô hình phân tích định lượng kết hợp định tính và nguồn dữ liệu thực địa để làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu về giáo dục vùng sâu vùng xa.

Thứ tư, các tổ chức phi chính phủ và quỹ phát triển cộng đồng. Sử dụng các chỉ số thống kê thực địa về hộ nghèo và điều kiện hạ tầng giáo dục tại Pleiku để thiết kế các dự án viện trợ học bổng, xây dựng trường bán trú và cải thiện dinh dưỡng học đường đúng đối tượng thụ hưởng.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân cốt lõi nào khiến tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số bỏ học tại Pleiku tăng cao? Nguyên nhân xuất phát từ sự cộng hưởng giữa nghèo đói kinh tế (90% gia đình học sinh bỏ học thuộc diện nghèo và cận nghèo, 80% phải nghỉ học phụ giúp nương rẫy), nhận thức hạn chế của phụ huynh và rào cản ngôn ngữ tiếng Việt khi tiếp thu bài giảng.

Rào cản ngôn ngữ ảnh hưởng như thế nào đến học sinh dân tộc thiểu số? Học sinh chủ yếu giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ tại gia đình nên khả năng tiếp nhận bài giảng bằng tiếng phổ thông còn nhiều hạn chế; có tới 98,7% giáo viên và cán bộ xã hội xác nhận đây là nguyên nhân trực tiếp khiến các em tự ti, học lực yếu kém và chán nản dẫn đến bỏ học.

Tại sao tỷ lệ bỏ học ở cấp trung học cơ sở lại cao hơn cấp tiểu học? Học sinh trung học cơ sở bước vào độ tuổi lao động chính của gia đình nên áp lực nghỉ học đi làm nương rẫy tăng cao; đồng thời chương trình học cấp học này có độ khó cao hơn trong khi kiến thức nền tảng tiểu học của các em chưa vững chắc, dẫn đến tỷ lệ bỏ học đạt tới 8,8% vào năm học 2009-2010.

Già làng và trưởng bản đóng vai trò gì trong việc ngăn chặn học sinh bỏ học? Trong văn hóa buôn làng Tây Nguyên, già làng và trưởng bản là những người có uy tín cao nhất; tiếng nói vận động của già làng có tác động quyết định làm thay đổi nhận thức của các bậc cha mẹ, giúp đưa học sinh quay lại trường hiệu quả hơn các biện pháp hành chính đơn thuần.

Cuộc vận động chống bệnh thành tích trong giáo dục tác động ra sao đến số lượng học sinh bỏ học? Khi siết chặt chất lượng đánh giá thật, tình trạng học sinh yếu kém không được ngồi nhầm lớp đã bộc lộ rõ rệt; nhiều em không theo kịp chương trình chính khóa rơi vào tình trạng lưu ban, chán nản và tự ý bỏ học nếu nhà trường không có biện pháp phụ đạo kịp thời.

Kết luận

• Luận văn đã khái quát hóa và làm rõ thực trạng bỏ học đáng báo động của học sinh dân tộc thiểu số tại 5 xã nông thôn thành phố Pleiku với tỷ lệ bỏ học trung học cơ sở lên tới 8,8% trong năm học 2009-2010.
• Nghiên cứu xác lập cơ sở thực chứng khẳng định mối liên hệ hữu cơ giữa đói nghèo kinh tế, hạ tầng giao thông cách trở (95,8% đường đất) và rào cản ngôn ngữ đối với quyết định bỏ học của trẻ em.
• Đóng góp quan trọng của đề tài là xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp toàn diện, kết hợp giữa đầu tư hạ tầng trường lớp, hỗ trợ dinh dưỡng học đường, đổi mới phương pháp giảng dạy và huy động uy tín của già làng buôn làng.
• Các cấp chính quyền và ngành giáo dục địa phương cần nhanh chóng triển khai đồng bộ các giải pháp này theo lộ trình giai đoạn 2011-2015 nhằm giảm tỷ lệ bỏ học tiểu học xuống dưới 1,5%.
• Hãy cùng chung tay thúc đẩy bình đẳng giáo dục và bảo đảm mọi trẻ em đồng bào dân tộc thiểu số đều có cơ hội hoàn thành chương trình học tập vì sự phát triển bền vững của cộng đồng Tây Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VÁN DE CHUNG VE GIAM TINH TRANG TRE EM NGUOI DONG BAO DAN TOC THIEU SO BO HOC Chương này sẽ tập trung nghiên cứu những vấn đề chung có tình chất lý luận để làm cơ sở giải quyết vấn đề bỏ học của trẻ em nói chung, nhưng tập. trung vào nhóm yếu thế là con em đồng bào dân tộc thiểu số ở nông thôn Tây Nguyên. Những nội dung chủ yếu bao gồm sự cần thiết phải giải quyết tình trạng này, nội dung và tiêu chí, các nguyên nhân của tình trạng trẻ em bỏ học và các điều kiện đề thực hiện giảm tình trạng trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học. Sự cần thiết phải giảm tình trạng trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học và đặc điểm của đối tượng này 1.

Sự cần thiết phải giảm tình trạng trẻ em người đồng bào dân tộc thiểu số bỏ học Hiện tại ở các nước đang phát triển tình trạng trẻ em bỏ học đặc biệt là con em gia đình nhóm yếu thế như đồng bảo dân tộc ít người, người nghèo ở vùng nông thôn vùng sâu, vùng xa đang là vấn đẻ lớn. Những vùng này nơi mà hệ thống cơ sở hạ tầng yếu kém, trình độ phát triển kinh tế xã hội thấp nên hệ thống giáo dục chưa vươn tới hay chưa phát huy được vai trò của nó. Như đã biết giáo dục là quá trình đảo tạo con người một cách có mục đích, nhằm chuẩn bị con người tham gia đời sống xã hội, tham gia lao động sản xuất, bằng cách tô chức việc truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm lịch sử - xã hội của loài người. Giáo dục với đặc trưng chủ yếu của một loạt hoạt động xã hội như: Một là, đó là quá trình đào tạo con người, tác động đến sự phát triển của con người, hình thành những sức mạnh bản chất của con người, tác động đến sự phát triển của con người.

Hai là, đó không phải là một quá trình tự phát mà là một quá trình tự giác, có mục đích đã được ý thức trước. Ba là, đó là quá trình chuẩn bị con người tham gia đời sống xã hội (với những yêu cầu cụ thể của mỗi giai đoạn lịch sử), tham gia các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội mà lĩnh vực chủ yếu là lao động sản xuất. Bốn là, quá trình đó được tiến hành bằng nhiều con đường, nhiều phương tiện, nhiều biện pháp khác nhau, song tắt cả đều phải nhằm tô chức người dạy, người học truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm đã tổng kết được trong lịch sử xã hội loài người. [I1, 199] Hoạt động giáo dục giúp cho con người ta tăng được vốn con người và với vốn đó họ có thể tiếp cận với các cơ hội việc làm có thu nhập đẻ phát triển.

Tuy nhiên quá trình này xét dưới góc độ kinh tế sẽ phải có chỉ phí nhất định để lợi ích thu được là vốn con người và những gì vốn này đem tới. Dưới góc độ xã hội những chỉ phí cho phát triển giáo dục đào tạo nhất là giáo dục phổ thông thấp hơn nhiều so với lợi ích xã hội nhận được [12, 144]. Các công, trình nghiên cứu ở các nước đang phát triển đều chứng minh điều này và êu kết luận đã được rút ra trong đó đáng quan tâm nhất là kết luận cho rằng giáo dục cho trẻ em con các hộ gia đình nghẻo và nhóm yếu thế sẽ là cách xóa đói giảm nghèo bền vững nhất có thể. Trong nhiều năm, định đề cho rằng sự mở rộng giáo dục đã thúc đây hoặc thậm chí quyết định tốc độ tăng trưởng (GNP) đã được coi là hiển nhiên [ã1, 106].