Tự do hóa tài chính ở Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Khám phá luận văn thạc sĩ về hub tự do hóa tài chính tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Tìm hiểu xu hướng và thách thức.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Tài Chính
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Hub Tự Do Hóa Tài Chính Ở Việt Nam Trong Quá Trình Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: DỊCH VỤ BAO THANH TOÁN VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN CỦA NỀN KINH TẾ
• 1.1. Tổng quan về dịch vụ bao thanh toán
• 1.1.1. Khái niệm bao thanh toán
• 1.1.2. Sự ra đời của dịch vụ bao thanh toán
• 1.1.3. Dịch vụ bao thanh toán đầy đủ và các hình thức bao thanh toán khác
• 1.1.3.1. Bao thanh toán đầy đủ
• 1.1.3.2. Các hình thức bao thanh toán khác
• 1.1.4. Phí bao thanh toán
• 1.2. Nguồn luật điều chỉnh về hoạt động bao thanh toán
• 1.2.1. Công ước quốc tế
• 1.2.1.1. Công ước UNIDROIT về bao thanh toán quốc tế
• 1.2.1.2. Công ước Liên hợp quốc về việc chuyển nhượng các khoản phải thu trong thương mại quốc tế (UNCITRAL 2001)
• 1.2.1.3. Các quy tắc chung về bao thanh toán quốc tế (GRIF) của FCI
• 1.2.1.4. Các quy tắc chung về bao thanh toán quốc tế (GRIF) của IFG
• 1.2.2. Luật Việt Nam
• 1.3. Hiệp hội bao thanh toán quốc tế
• 1.3.1. Hiệp hội Factors Chain International (FCI)
• 1.3.2. Hiệp hội International Factors Group (IFG)
• 1.4. Vai trò của dịch vụ bao thanh toán đối với nền kinh tế
• 1.4.1. Đối với khách hàng
• 1.4.2. Đối với ngân hàng cung cấp dịch vụ
• 1.4.3. Đối với sự phát triển của nền kinh tế
• 1.5. Ý nghĩa của việc phát triển dịch vụ bao thanh toán
• 1.6. Những kinh nghiệm của một số nước đang áp dụng dịch vụ bao thanh toán
• 1.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN DỊCH VỤ BAO THANH TOÁN TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Sơ lược về Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam và hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Sơ lược về tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh TP. Hồ Chí Minh
• 2.1.3. Tình hình hoạt động của nhóm sản phẩm tài trợ thương mại
• 2.1.3.1. Dịch vụ thanh toán xuất khẩu
• 2.1.3.2. Dịch vụ thanh toán nhập khẩu
• 2.1.3.3. Dịch vụ bao thanh toán
• 2.2. Thực trạng thực hiện dịch vụ BTT của Vietcombank chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian qua
• 2.2.1. Tình hình triển khai thực hiện dịch vụ bao thanh toán
• 2.2.2. Những thuận lợi và khó khăn của Vietcombank chi nhánh TP. Hồ Chí Minh trong việc thực hiện dịch vụ bao thanh toán
• 2.2.2.1. Những thuận lợi
• 2.2.2.2. Những khó khăn
• 2.2.3. Cách thức cung cấp dịch vụ bao thanh toán mà Vietcombank chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh đang áp dụng
• 2.2.3.1. Lựa chọn bên bán hàng
• 2.2.3.2. Lựa chọn khoản phải thu
• 2.2.3.3. Kiểm soát bên bán trong quá trình giao dịch
• 2.2.3.4. Thẩm định bên mua
• 2.2.3.5. Kiểm soát rủi ro bên mua
• 2.3. Đánh giá chung về dịch vụ bao thanh toán tại Vietcombank chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế còn tồn tại của Vietcombank chi nhánh TP. Hồ Chí Minh khi cung cấp dịch vụ bao thanh toán
• 2.4. Những nhân tố bên ngoài tác động đến hoạt động BTT tại Vietcombank chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian hiện tại và tương lai
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ BTT TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM CHI NHÁNH THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Định hướng hoạt động và mục tiêu phát triển của Vietcombank chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2015
• 3.1.1. Định hướng phát triển của Vietcombank chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2015
• 3.1.2. Định hướng phát triển dịch vụ bao thanh toán
• 3.2. Các giải pháp phát triển dịch vụ bao thanh toán
• 3.2.1. Nhóm các giải pháp ở cấp độ vĩ mô
• 3.2.1.1. Giải pháp từ phía Chính phủ
• 3.2.1.2. Giải pháp từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.2.1.3. Giải pháp từ Vietcombank Trung ương
• 3.2.2. Nhóm các giải pháp ở cấp độ vi mô từ VCB chi nhánh Tp. Hồ Chí Minh
• 3.2.2.1. Nâng cao trình độ và tính chuyên nghiệp của nhân viên cung cấp dịch vụ bao thanh toán
• 3.2.2.2. Thực hiện các biện pháp phòng tránh rủi ro cho khách hàng và cho cả Vietcombank chi nhánh Hồ Chí Minh
• 3.2.2.3. Chú trọng đến mảng bao thanh toán xuất khẩu
• 3.2.2.4. Đẩy mạnh công tác marketing
• 3.2.2.5. Cải tiến quy trình tổ chức bao thanh toán của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh TP. Hồ Chí Minh
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan nghiên cứu tự do hóa tài chính tại Việt Nam

Tự do hóa tài chính tại Việt Nam là chủ đề nghiên cứu trọng tâm trong các luận văn thạc sĩ kinh tế. Quá trình này bao gồm việc gỡ bỏ các rào cản hành chính trong hệ thống ngân hàng. Cơ chế thị trường dần thay thế sự can thiệp trực tiếp từ Nhà nước. Quá trình này giúp đa dạng hóa sản phẩm tài chính và thúc đẩy dòng vốn đầu tư. Luận văn thạc sĩ tập trung phân tích lộ trình cải cách hệ thống tài chính quốc gia. Cơ sở lý thuyết thường dựa trên mô hình McKinnon và Shaw. Các lý thuyết này chỉ ra tác động tiêu cực của chính sách kìm hãm tài chính. Sự can thiệp lãi suất quá mức làm suy giảm tiết kiệm quốc gia. Nguồn vốn đầu tư xã hội bị phân bổ kém hiệu quả. Đề tài luận văn làm rõ mối quan hệ giữa tự do hóa và tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu xác định các trụ cột chính của tiến trình cải cách. Các trụ cột gồm tự do hóa lãi suất, mở cửa thị trường vốn và hội nhập quốc tế. Nhiều nghiên cứu cũng đánh giá tính ổn định của hệ thống ngân hàng thương mại. Kết quả phân tích cung cấp luận cứ khoa học cho các nhà hoạch định chính sách.

1.1. Cơ sở lý thuyết về tự do hóa tài chính

Lý thuyết kìm hãm tài chính do Ronald McKinnon và Edward Shaw khởi xướng khẳng định các rào cản hành chính làm sai lệch tín hiệu giá cả. Việc áp đặt trần lãi suất khiến lãi suất thực tế giảm sâu hoặc âm. Người dân hạn chế gửi tiền tiết kiệm vào hệ thống ngân hàng. Doanh nghiệp khó tiếp cận vốn vay sản xuất kinh doanh. Ngân hàng thương mại không thể định giá rủi ro tín dụng chính xác. Tự do hóa tài chính giúp khôi phục vai trò điều tiết tự nhiên của thị trường. Lãi suất phản ánh đúng chi phí cơ hội của nguồn vốn. Dòng vốn được luân chuyển trực tiếp đến các dự án có hiệu quả kinh tế cao nhất. Thị trường tài chính phát triển ổn định và minh bạch hơn.

1.2. Bối cảnh tự do hóa tài chính ở Việt Nam

Tiến trình đổi mới kinh tế từ năm 1986 đặt nền móng cho cải cách tài chính tại Việt Nam. Hệ thống ngân hàng một cấp chuyển đổi thành hệ thống ngân hàng hai cấp vào năm 1990. Ngân hàng Nhà nước giữ vai trò quản lý nhà nước và thực thi chính sách tiền tệ. Các ngân hàng thương mại hoạt động theo nguyên tắc tự chủ tài chính. Việt Nam từng bước dỡ bỏ kiểm soát lãi suất cho vay và lãi suất tiền gửi. Đồng thời, thị trường chứng khoán chính thức đi vào vận hành từ năm 2000. Việc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới năm 2007 thúc đẩy mở cửa khu vực dịch vụ tài chính. Các định chế tài chính quốc tế tham gia sâu rộng vào thị trường nội địa.

II. Thực trạng và vấn đề tự do hóa tài chính tại Việt Nam

Thực tiễn tự do hóa tài chính tại Việt Nam mang lại nhiều thành tựu vượt bậc nhưng cũng phát sinh không ít thách thức. Khu vực ngân hàng phát triển nhanh chóng về quy mô tài sản và mạng lưới chi nhánh. Các dịch vụ thanh toán hiện đại như bao thanh toán và tín dụng quốc tế mở rộng mạnh mẽ. Doanh số thanh toán xuất nhập khẩu qua các ngân hàng lớn như Vietcombank tăng trưởng rõ rệt. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng tín dụng quá nóng từng gây ra áp lực lạm phát cao. Nhiều ngân hàng thương mại đối mặt với tình trạng nợ xấu gia tăng và thanh khoản căng thẳng. Khu vực tài chính phi ngân hàng phát triển chưa đồng bộ với thị trường tiền tệ. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp còn non trẻ và tiềm ẩn nhiều rủi ro hệ thống. Năng lực quản trị rủi ro của các tổ chức tín dụng trong nước còn hạn chế trước các cú sốc bên ngoài. Dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài biến động mạnh khiến thị trường chứng khoán dễ tổn thương. Khuôn khổ pháp lý kiểm soát luồng vốn xuyên biên giới chưa hoàn thiện. Sự thiếu hụt dữ liệu thông tin tín dụng minh bạch cản trở việc thẩm định rủi ro khách hàng.

2.1. Rủi ro nợ xấu và bất ổn định tài chính

Quá trình nới lỏng tín dụng thiếu kiểm soát chặt chẽ dẫn đến sự bùng nổ nợ xấu. Nhiều ngân hàng thương mại tập trung cho vay vào lĩnh vực bất động sản và chứng khoán. Khi thị trường tài sản đảo chiều, khả năng thu hồi nợ của ngân hàng sụt giảm nghiêm trọng. Tỷ lệ an toàn vốn của các ngân hàng nội địa chịu sức ép nặng nề. Cơ chế trích lập dự phòng rủi ro chưa bù đắp đủ tổn thất thực tế. Hiện tượng sở hữu chéo giữa các ngân hàng và tập đoàn kinh tế làm gia tăng rủi ro đạo đức. Sự lây lan rủi ro thanh khoản có thể đe dọa sự an toàn của toàn bộ hệ thống tài chính quốc gia.

2.2. Áp lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế

Mở cửa thị trường tài chính buộc các ngân hàng trong nước phải cạnh tranh trực tiếp với các định chế tài chính quốc tế. Các ngân hàng nước ngoài có ưu thế vượt trội về quy mô vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản trị. Nhiều sản phẩm dịch vụ mới như bao thanh toán quốc tế đòi hỏi sự tham gia vào các mạng lưới toàn cầu như FCI hoặc IFG. Các ngân hàng thương mại Việt Nam gặp khó khăn trong việc chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ theo thông lệ quốc tế. Sự thiếu hụt nhân lực chất lượng cao về tài chính quốc tế làm giảm sức cạnh tranh. Ngoài ra, việc bảo mật dữ liệu giao dịch điện tử đặt ra thách thức lớn cho các định chế tài chính nội địa.

III. Giải pháp đẩy mạnh tự do hóa tài chính tại Việt Nam

Tiến trình tự do hóa tài chính tại Việt Nam cần thực hiện theo lộ trình thận trọng và có kiểm soát. Việc hoàn thiện khung pháp lý đóng vai trò nền tảng cho sự ổn định kinh tế vĩ mô. Cơ quan quản lý nhà nước cần áp dụng các chuẩn mực giám sát ngân hàng theo hiệp ước Basel II và Basel III. Các tổ chức tín dụng phải chủ động nâng cao năng lực vốn tự có để giảm thiểu tổn thất tín dụng. Việc tái cấu trúc các ngân hàng thương mại yếu kém cần diễn ra quyết liệt và minh bạch. Thị trường tài chính cần phát triển cân đối giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn. Việc mở rộng các sản phẩm thanh toán thương mại hiện đại giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu tối ưu nguồn vốn lưu động. Doanh nghiệp cần tận dụng các dịch vụ tài trợ thương mại tiên tiến như bao thanh toán trong nước và quốc tế. Hệ thống thông tin tín dụng quốc gia cần được hiện đại hóa để hỗ trợ đánh giá rủi ro chính xác. Cơ chế giám sát dòng vốn đầu tư gián tiếp cần linh hoạt để ứng phó với biến động thị trường toàn cầu.

3.1. Hoàn thiện hành lang pháp lý tài chính

Hệ thống luật pháp điều chỉnh hoạt động ngân hàng cần được cập nhật thường xuyên để tương thích với các thông lệ quốc tế. Việc sửa đổi Luật Các tổ chức tín dụng phải tập trung vào việc ngăn chặn sở hữu chéo và thao túng ngân hàng. Nhà nước cần hoàn thiện các quy định về dịch vụ tài chính phái sinh, bao thanh toán và cho thuê tài chính. Việc tham gia các công ước quốc tế như Công ước UNIDROIT giúp bảo vệ quyền lợi của các bên trong giao dịch xuyên biên giới. Cơ quan tư pháp cần xây dựng cơ chế xử lý tranh chấp thương mại nhanh chóng và hiệu quả. Khung pháp lý rõ ràng sẽ tạo môi trường kinh doanh minh bạch và thu hút vốn đầu tư nước ngoài bền vững.

3.2. Nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng

Các ngân hàng thương mại Việt Nam cần đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa hạ tầng công nghệ. Việc ứng dụng hệ thống phần mềm nghiệp vụ tiên tiến giúp chuẩn hóa quy trình thẩm định tín dụng. Ngân hàng cần đa dạng hóa nguồn thu từ dịch vụ phi tín dụng để giảm thiểu phụ thuộc vào biên lãi thuần. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố then chốt giúp các định chế tài chính bắt kịp tiêu chuẩn quốc tế. Cán bộ ngân hàng cần được đào tạo chuyên sâu về quản trị rủi ro thị trường và thẩm định dòng tiền. Tăng cường hợp tác quốc tế thông qua các hiệp hội nghiệp vụ chuyên môn mở ra cơ hội mở rộng thị phần toàn cầu.

IV. Định hướng ứng dụng tự do hóa tài chính tại Việt Nam

Tự do hóa tài chính tại Việt Nam là xu thế tất yếu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Luận văn thạc sĩ kinh tế làm sáng tỏ tác động hai mặt của quá trình mở cửa thị trường tài chính. Tự do hóa tạo động lực to lớn cho tăng trưởng kinh tế và thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, sự tự do hóa thiếu đồng bộ có thể kích hoạt các cuộc khủng hoảng tài chính nghiêm trọng. Việt Nam cần tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt và thận trọng. Việc giám sát an toàn vĩ mô cần được đặt ngang hàng với mục tiêu tăng trưởng tín dụng. Ứng dụng kết quả nghiên cứu học thuật giúp hoàn thiện các chính sách phát triển dịch vụ tài chính hiện đại. Các ngân hàng thương mại có thêm căn cứ thực tiễn để mở rộng mạng lưới thanh toán quốc tế và quản trị rủi ro hiệu quả. Sự kết hợp chặt chẽ giữa cải cách thể chế và nâng cao năng lực nội tại sẽ bảo đảm thành công cho tiến trình hội nhập.

4.1. Đóng góp lý luận cho đề tài thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ về tự do hóa tài chính hệ thống hóa các quan điểm kinh tế học hiện đại. Đề tài kiểm chứng sự phù hợp của mô hình phát triển tài chính trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi tại Việt Nam. Nghiên cứu phân tích sâu sắc tác động qua lại giữa cải cách tài chính và sự ổn định kinh tế vĩ mô. Các phương pháp định lượng hiện đại được áp dụng để đo lường mức độ tự do hóa trên các phương diện lãi suất và tài khoản vốn. Kết quả nghiên cứu làm phong phú thêm kho tàng học thuật về thị trường tài chính Việt Nam. Đề tài mở ra các hướng tiếp cận mới cho các công trình nghiên cứu khoa học chuyên sâu tiếp theo.

4.2. Giá trị ứng dụng thực tiễn ngân hàng

Kết quả nghiên cứu cung cấp giải pháp thiết thực cho công tác điều hành tại các ngân hàng thương mại. Các đề xuất giúp ngân hàng tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ và giảm thiểu rủi ro hoạt động. Ngân hàng có thể phát triển các sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng hiện đại như bao thanh toán. Khả năng thẩm định và quản trị rủi ro nợ xấu được nâng cao rõ rệt nhờ áp dụng chuẩn mực Basel. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu được hưởng lợi từ các dịch vụ thanh toán quốc tế nhanh chóng, chi phí thấp. Ngoài ra, nghiên cứu giúp các nhà quản trị hoạch định chiến lược cạnh tranh hiệu quả trong giai đoạn hội nhập toàn cầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kể từ khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào ngày 07/01/2007, kim ngạch thương mại quốc tế đã chứng kiến bước phát triển đột phá, kéo theo yêu cầu cấp thiết về việc hiện đại hóa các công cụ tài trợ chuỗi cung ứng. Trên phạm vi toàn cầu, theo thống kê của các tổ chức tài chính quốc tế, tổng doanh thu bao thanh toán năm 2009 đạt 1.283.559 triệu EUR, khẳng định vị thế là phương thức tài trợ vốn lưu động linh hoạt hàng đầu. Ngược lại, tại thị trường Việt Nam, dù Ngân hàng Nhà nước đã sớm ban hành hành lang pháp lý thông qua Quyết định số 1096/2004/QĐ-NHNN, nghiệp vụ này vẫn phát triển khá chậm chạp và đối mặt với nhiều rào cản vận hành.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài bắt nguồn từ nghịch lý trên: Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh là đơn vị đầu tàu, đóng góp từ 20% đến 50% tỷ trọng hoạt động kinh doanh toàn hệ thống, nhưng mảng bao thanh toán vẫn chưa phát huy tương xứng với tiềm năng xuất nhập khẩu tại địa bàn. Luận văn hướng đến mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng cung ứng dịch vụ tại chi nhánh, nhận diện các nút thắt kỹ thuật và xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nghiệp vụ bao thanh toán xuất khẩu, bao thanh toán nhập khẩu và bao thanh toán nội địa tại Vietcombank Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2006-2010, với tầm nhìn định hướng đến năm 2015. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ứng trước lên đến 80% giá trị khoản phải thu mà không cần tài sản thế chấp truyền thống, đồng thời giúp ngân hàng thương mại kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn dưới mức 1%, gia tăng nguồn thu dịch vụ phi tín dụng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên hội nhập tài chính quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính và lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng hiện đại, kết hợp mô hình bao thanh toán quốc tế hai đại lý chuẩn mực. Các khái niệm cốt lõi bao gồm:

Thứ nhất, bao thanh toán (Factoring) là thỏa thuận pháp lý qua đó bên bán chuyển nhượng các khoản phải thu ngắn hạn cho đơn vị bao thanh toán để nhận về ít nhất một trong bốn tiện ích: theo dõi sổ sách tài khoản nợ, ứng trước thanh khoản (thông thường đạt mức 80% trị giá hóa đơn), thực hiện thu nợ hộ và bảo hiểm rủi ro tín dụng 100% khi người mua mất khả năng thanh toán.

Thứ hai, phân loại nghiệp vụ theo trách nhiệm pháp lý gồm bao thanh toán có truy đòi (đơn vị bao thanh toán có quyền đòi lại tiền từ bên bán nếu bên mua không thanh toán) và bao thanh toán miễn truy đòi (ngân hàng gánh chịu toàn bộ tổn thất tín dụng nếu không có tranh chấp thương mại).

Thứ ba, cơ chế phối hợp hai đại lý quốc tế giữa đơn vị bao thanh toán xuất khẩu (Export Factor) và đơn vị bao thanh toán nhập khẩu (Import Factor). Khung khổ vận hành này được điều chỉnh bởi hệ thống thông lệ quốc tế chặt chẽ, tiêu biểu là Công ước UNIDROIT năm 1988 với sự tham gia của 63 quốc gia, Công ước UNCITRAL năm 2001 của Liên Hợp Quốc và Bộ Quy tắc chung về Bao thanh toán Quốc tế (GRIF) do Hiệp hội Các công ty Bao thanh toán Quốc tế (FCI) ban hành năm 2002.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn tích hợp giữa số liệu thống kê thứ cấp từ báo cáo tài chính thường niên giai đoạn 2006-2009 của Vietcombank và dữ liệu sơ cấp thu thập từ 120 bộ hồ sơ giao dịch tài trợ thương mại tại Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh. Cỡ mẫu khảo sát chuyên sâu bao gồm 45 doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường xuyên trên địa bàn thành phố.

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích, tập trung vào các đơn vị sản xuất, xuất khẩu chủ lực thuộc ngành dệt may, da giày, nông thủy sản có doanh số thương mại vượt 1 triệu USD/năm và sử dụng phương thức bán hàng trả chậm. Lý do lựa chọn cách tiếp cận này nhằm phản ánh chính xác phân khúc khách hàng tiềm năng nhất của nghiệp vụ bao thanh toán, nơi nhu cầu hoán đổi chứng từ nợ thành dòng tiền mặt diễn ra gay gắt nhất.

Các phương pháp phân tích chủ đạo gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian và phương pháp tổng hợp - diễn dịch. Việc kết hợp này giúp đánh giá biến động tỷ trọng sản phẩm, bóc tách cơ cấu biểu phí và làm rõ mức độ tương thích giữa quy trình nội bộ của ngân hàng với chuẩn mực mạng lưới edifactoring.com. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý số liệu được tiến hành liên tục trong 18 tháng, từ đầu năm 2009 đến tháng 09/2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ tăng trưởng doanh số bao thanh toán toàn cầu cho thấy dư địa thị trường khổng lồ nhưng thị phần tại Việt Nam còn ở mức sơ khai. Trong giai đoạn 2002-2008, doanh thu bao thanh toán toàn cầu tăng 82,97%, riêng thị trường Châu Á bứt phá ngoạn mục với mức tăng trưởng 237,33%. Tuy nhiên, tại Vietcombank Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh, dù chi nhánh nắm giữ thị phần thanh toán xuất nhập khẩu trung bình trên 52% toàn thành phố trong nhiều năm, doanh số bao thanh toán xuất nhập khẩu thực tế từ năm 2008 đến tháng 09/2010 chỉ đóng góp tỷ trọng khiêm tốn dưới 1% tổng doanh số tài trợ thương mại.

Thứ hai, cơ cấu thanh toán quốc tế của ngân hàng bị mất cân đối nghiêm trọng khi khách hàng vẫn tập trung chủ yếu vào các phương thức truyền thống. Khảo sát giai đoạn 2006-2009 cho thấy phương thức thư tín dụng (L/C) và nhờ thu chứng từ (D/A, D/P) chiếm hơn 90% tổng khối lượng giao dịch. Khách hàng doanh nghiệp chưa quen với phương thức ghi sổ kết hợp bao thanh toán, dẫn đến tình trạng các khoản phải thu thương mại bị ứ đọng kéo dài từ 30 đến 90 ngày.

Thứ ba, năng lực tài chính và hạ tầng của Vietcombank TP. Hồ Chí Minh hoàn toàn đủ điều kiện mở rộng dịch vụ nhưng chưa được khai thác tối ưu. Nguồn vốn huy động của chi nhánh tăng trưởng bền vững từ 1.389 tỷ đồng năm 1990 lên 6.600 tỷ đồng năm 1996, đi kèm mạng lưới đại lý hơn 1.200 ngân hàng tại 85 quốc gia và tỷ lệ tự động hóa điện SWIFT đạt trên 95%. Dù vậy, việc ứng dụng hệ thống giao dịch điện tử edifactoring.com vẫn chưa được triển khai đồng bộ đến từng cán bộ tác nghiệp.

Thứ tư, rào cản chi phí và năng lực thẩm định đối tác nhập khẩu. Biểu phí của Vietcombank bao gồm phí quản lý từ 0,5% đến 1,5% doanh số, phí xử lý từ 5 đến 10 USD trên mỗi hóa đơn cùng lãi suất tài trợ ứng trước, khiến nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ ngần ngại chuyển đổi. Thêm vào đó, việc thiếu hụt cơ sở dữ liệu tín dụng về bên mua nước ngoài làm kéo dài thời gian phê duyệt hồ sơ lên quá 10 ngày làm việc.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh bức tranh đối sánh rõ nét khi được mô tả qua Biểu đồ cơ cấu thị trường bao thanh toán thế giới với tỷ trọng Châu Âu chiếm 67%, Châu Á chiếm 20%, Châu Mỹ chiếm 12% và Châu Phi chiếm 1%. Đặt cạnh Bảng thống kê doanh số tài trợ xuất nhập khẩu của Vietcombank TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2006-2009, biểu đồ đường thể hiện khoảng cách phân hóa lớn giữa kim ngạch thương mại tăng trưởng hai con số và doanh số bao thanh toán giậm chân tại chỗ.

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này xuất phát từ tâm lý e ngại rủi ro của cán bộ tín dụng và sự thiếu vắng cơ chế chia sẻ bảo hiểm rủi ro tín dụng tại Việt Nam. So sánh với các quốc gia phát triển, tại Cộng hòa Pháp, bao thanh toán tập trung mạnh vào khối ngành sản xuất chiếm 45% và thương mại chiếm 22%. Tại Cộng hòa Liên bang Đức, doanh số đến từ sản xuất đạt 46% và bán buôn đạt 35%, nơi các ngân hàng cung ứng triệt để hình thức bao thanh toán miễn truy đòi dựa trên nền tảng hóa đơn điện tử e-invoice.

Tại Việt Nam, khuôn khổ pháp lý của Quyết định số 1096/2004/QĐ-NHNN chưa quy định chi tiết quyền ưu tiên của đơn vị bao thanh toán khi con nợ giải thể hoặc phá sản, làm tăng rủi ro tranh chấp tài sản. Do đó, việc chuyển đổi từ thanh toán chứng từ truyền thống sang bao thanh toán đòi hỏi sự thay đổi toàn diện từ tư duy quản trị ngân hàng đến thói quen thanh toán của doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đưa bao thanh toán trở thành mũi nhọn cạnh tranh của Vietcombank Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh đến năm 2015, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

Một là, tái cấu trúc và chuẩn hóa quy trình bao thanh toán nội bộ. Ban Giám đốc Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh cần ban hành sổ tay quy trình tác nghiệp rút gọn, cắt giảm thời gian thẩm định đối tác nhập khẩu từ 10 ngày xuống còn tối đa 3 đến 5 ngày làm việc. Đồng thời, nâng tỷ lệ tài trợ ứng trước linh hoạt từ mức 80% lên tối đa 90% giá trị hóa đơn đối với các khách hàng có lịch sử thanh khoản lành mạnh, hoàn thành triển khai trong giai đoạn 2011-2012.

Hai là, gia nhập tổ chức quốc tế và hiện đại hóa công nghệ thanh toán. Vietcombank Trung ương cần đẩy nhanh tiến trình phê duyệt gia nhập Hiệp hội Factors Chain International (FCI) hoặc International Factors Group (IFG). Chi nhánh cần tích hợp hoàn chỉnh cổng thông tin mã hóa edifactoring.com theo tiêu chuẩn 120-bit, đáp ứng điều kiện về vốn ròng tối thiểu 2 triệu USD và đóng phí thường niên 6.000 EUR, hoàn tất trước quý 4 năm 2012.

Ba là, triển khai chiến dịch tiếp thị phân khúc khách hàng mục tiêu. Phòng Khách hàng Doanh nghiệp Vietcombank TP. Hồ Chí Minh chủ động tiếp cận nhóm 500 doanh nghiệp xuất khẩu lớn trong lĩnh vực may mặc, giày da và thủy sản. Mục tiêu đặt ra là nâng tốc độ tăng trưởng doanh số bao thanh toán đạt tối thiểu 25% đến 30% mỗi năm trong suốt lộ trình 2011-2015.

Bốn là, đào tạo nguồn nhân lực và hoàn thiện chính sách đãi ngộ. Khối Nhân sự tổ chức định kỳ tối thiểu 4 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm về thẩm định rủi ro tín dụng quốc tế và vận dụng quy tắc GRIF, dành riêng từ 10% đến 15% kinh phí đào tạo của chi nhánh cho mảng tài trợ thương mại cao cấp.

Năm là, kiến nghị hoàn thiện thể chế vĩ mô. Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ cần sớm rà soát, nâng cấp Quyết định số 1096/2004/QĐ-NHNN theo các nguyên tắc của Công ước UNCITRAL 2001, thừa nhận hiệu lực tuyệt đối của hợp đồng chuyển nhượng nợ và thành lập Trung tâm đăng ký giao dịch bảo đảm khoản phải thu công khai toàn quốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và tính ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng:

Thứ nhất, Ban điều hành và chuyên viên tín dụng, thanh toán quốc tế tại các ngân hàng thương mại. Nghiên cứu cung cấp khung hướng dẫn chi tiết để thiết lập bộ phận bao thanh toán bán độc lập, xây dựng biểu phí dịch vụ cạnh tranh từ 0,5% đến 1,5% doanh số và kiểm soát hiệu quả rủi ro tín dụng bên mua ở thị trường nước ngoài.

Thứ hai, Giám đốc tài chính (CFO) và Kế toán trưởng các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Luận văn là cẩm nang hữu ích giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chu chuyển vốn lưu động, tận dụng dòng tiền ứng trước 80% để tái đầu tư sản xuất ngay lập tức mà không phải chờ đợi đối tác thanh toán sau 60-90 ngày.

Thứ ba, Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Tài liệu cung cấp góc nhìn thực chứng sâu sắc từ chi nhánh ngân hàng quy mô lớn nhất miền Nam, phục vụ công tác sửa đổi cơ chế chính sách, hoàn thiện khung pháp lý về chuyển nhượng khoản thu, hỗ trợ hơn 97% doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận nguồn tài chính đa kênh.

Thứ tư, Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng. Công trình đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật giá trị, cung cấp phương pháp luận nghiên cứu điển cứu (case study) chuẩn xác kết hợp chuỗi dữ liệu lịch sử từ năm 1990 đến 2010 của ngân hàng ngoại thương đầu ngành.

Câu hỏi thường gặp

Nghiệp vụ bao thanh toán khác biệt căn bản như thế nào so với vay vốn thế chấp truyền thống? Vay vốn ngân hàng truyền thống bắt buộc bên vay phải có tài sản bảo đảm là bất động sản hoặc máy móc với tỷ lệ giải ngân phổ biến từ 50% đến 70% giá trị định giá. Ngược lại, bao thanh toán dựa trên chất lượng và tính khả thi của khoản phải thu thương mại. Ngân hàng ứng trước linh hoạt khoảng 80% giá trị hóa đơn xuất khẩu mà không đòi hỏi tài sản thế chấp cố định, giải phóng áp lực nợ nần trên bảng cân đối kế toán.

Doanh nghiệp xuất khẩu phải chi trả những loại phí nào khi tham gia bao thanh toán quốc tế? Doanh nghiệp chi trả hai nhóm chi phí chính gồm lãi suất tài trợ ứng trước tính theo số ngày giải ngân thực tế và phí nghiệp vụ bao thanh toán. Phí nghiệp vụ bao gồm phí quản lý sổ sách từ 0,5% đến 1,5% tổng doanh số hóa đơn, phí xử lý chứng từ từ 5 đến 10 USD trên mỗi hóa đơn và phí bảo đảm rủi ro tín dụng nếu áp dụng phương thức miễn truy đòi.

Điều kiện bắt buộc để một ngân hàng thương mại Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Hiệp hội FCI là gì? Tổ chức tín dụng phải chứng minh uy tín hoạt động tài trợ thương mại, có tài sản ròng tối thiểu tương đương 2 triệu USD, thanh toán phí gia nhập một lần 23.000 EUR và phí duy trì thường niên 6.000 EUR. Trong 12 tháng thử thách, ngân hàng phải đạt doanh số bao thanh toán xuất nhập khẩu tối thiểu 20 triệu EUR qua mạng lưới và đưa cổng giao dịch edifactoring.com vào sử dụng trong vòng 6 tháng đầu tiên.

Bao thanh toán miễn truy đòi bảo vệ nhà xuất khẩu trước rủi ro bên mua mất khả năng thanh toán như thế nào? Theo quy định chuẩn của GRIF và Công ước UNIDROIT năm 1988, khi lựa chọn hình thức miễn truy đòi, nếu đối tác nhập khẩu lâm vào tình trạng phá sản hoặc mất khả năng thanh toán, đơn vị bao thanh toán cam kết bồi hoàn 100% giá trị khoản phải thu cho bên xuất khẩu. Đơn vị bao thanh toán hoàn toàn không có quyền đòi lại số tiền đã giải ngân ứng trước, loại bỏ triệt để rủi ro mất vốn cho doanh nghiệp.

Vì sao xu thế chuyển dịch sang phương thức bán hàng ghi sổ lại thúc đẩy dịch vụ bao thanh toán bùng nổ? Trong thương mại toàn cầu, áp lực cạnh tranh buộc nhà xuất khẩu phải nới lỏng điều kiện thanh toán từ mở L/C chi phí cao sang thanh toán ghi sổ trả chậm từ 30 đến 90 ngày. Điều này khiến doanh nghiệp đối mặt nguy cơ bị chiếm dụng vốn nghiêm trọng. Bao thanh toán là giải pháp duy nhất giúp doanh nghiệp bán hàng trả chậm nhưng vẫn nhận ngay 80% tiền hàng, đồng thời ủy thác toàn bộ khâu thu nợ hộ cho ngân hàng tại hơn 63 quốc gia.

Kết luận

• Bao thanh toán khẳng định vai trò là công cụ tài chính vượt trội: Giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt vốn lưu động của doanh nghiệp xuất nhập khẩu thông qua tỷ lệ ứng trước lên tới 80% giá trị khoản phải thu, giảm thiểu sự phụ thuộc vào vay nợ thế chấp truyền thống.
• Vietcombank TP. Hồ Chí Minh sở hữu nền tảng lý tưởng: Mạng lưới hơn 1.200 ngân hàng đại lý tại 85 quốc gia, tỷ lệ tự động hóa điện SWIFT vượt 95% và thị phần thanh toán quốc tế bình quân trên 52% toàn địa bàn tạo bàn đạp vững chắc để bứt phá quy mô nghiệp vụ.
• Nâng cấp thể chế là điều kiện tiên quyết: Cơ quan quản lý cần nhanh chóng hoàn thiện hành lang pháp lý thay thế Quyết định số 1096/2004/QĐ-NHNN, tiệm cận các chuẩn mực của Công ước UNCITRAL năm 2001 và thông lệ GRIF để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của đơn vị tài trợ nợ.
• Triển khai đồng bộ các giải pháp nội bộ: Chi nhánh cần rút ngắn quy trình thẩm định rủi ro bên mua xuống còn 3-5 ngày, gia nhập hiệp hội FCI, ứng dụng mạng edifactoring.com và đào tạo chuyên sâu nghiệp vụ cho đội ngũ nhân sự.
• Định hướng chiến lược giai đoạn 2011-2015: Đưa bao thanh toán thành sản phẩm mũi nhọn mang lại lợi nhuận bền vững, đóng góp tích cực vào mục tiêu hiện đại hóa hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Giai đoạn 2011-2015 mở ra thời cơ vàng để tái định hình thị trường tài trợ thương mại. Các ngân hàng thương mại và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động liên kết, khai thác triệt để những lợi ích chuyên biệt của dịch vụ bao thanh toán nhằm tối ưu hóa dòng tiền và khẳng định năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 DỊCH VỤ BAO THANH TOÁN VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ ĐÓI VỚI SỰ PHÁT TRIEN CUA NEN KINH TE 1.TONG QUAN VE DICH VU BAO THANH TOAN 1. Khái niệm Bao thanh toán: Bao thanh toán là việc người bán hàng chuyển nhượng cho đơn vị bao thanh toán tất cả các quyền và lợi ích liên quan tới những khoản phải thu ngắn hạn của người bán hàng phát sinh từ việc mua bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ giữa người bán và người mua để người bán được đơn vị bao thanh toán cung cấp ít nhất một trong bốn chức năng chủ yếu của bao thanh toán như sau: e _ Theo dõi các khoản phải thu của người bán e©_ Tài trợ dưới dạng ứng trước cho người bán hàng dựa trên giá trị các khoản phải thu e Thunợhộ e Bảo đảm rủi ro tín dụng 100% tổng giá trị các khoản phải thu Theo dõi khoản phải thu: Đơn vị bao thanh toán theo dõi các khoản phải thu của bên bán theo các bên mua và cập nhật mọi giao dịch. Tùy thỏa thuận, đơn vị bao thanh toán sẽ gửi sao kê hoặc báo cáo về tình hình các khoản phải thu cho bên bán và như vậy, bên bán sẽ được cập nhật thông tin về tình hình thanh toán của các bên mua. Ứng trước: Đơn vị bao thanh toán thỏa thuận ứng trước cho bên bán một phần giá trị của khoản phải thu được chuyển nhượng (thông thường là 80%) thỏa mãn một số điều kiện nêu trước.

Đơn vị bao thanh toán sẽ thanh toán phần còn lại cho bên bán khi thu được nợ. Thu nợ hộ: Đơn vị bao thanh toán chịu trách nhiệm thu tiền từ các bên mua đối với các khoản phải thu được chuyển nhượng. Đơn vị bao thanh toán có quy trình thu tiền từ bên mua một cách hiệu quả nhất bằng các phương pháp đơn giản: thư hoặc điện thoại nhắc nợ. Trường hợp bắt buộc, đơn vị bao thanh toán có thể khởi kiện bên mua đề thu hồi nợ.

Bảo đảm rủi ro tín dụng bên mua: Nếu khoản phải thu được bảo đảm rủi ro tín dụng bên mua thì khi bên mua mất khá năng thanh toán, đơn vị bao thanh toán sẽ thanh toán cho bên bán 100% giá trị của khoản phải thu đó. Thông thường đơn vị bao thanh toán sẽ xác định một mức trách nhiệm tối đa gọi là mức bảo đảm rủi ro tín dụng bên mua tối đa. Sự ra đời của dịch vụ bao thanh toán: Bao thanh toán đã tồn tại ngay từ buổi đầu của thời đại văn minh. Bao thanh toán là một dạng tại trợ vốn cho các khoản phải thu.

Cách đây 4000 năm, trong giai đoạn đầu của thời đại văn minh, những người Mesopotamia da str dung bao thanh toán cho các giao dịch thương mại của họ. Tuy nhiên, bao thanh toán lúc bay giờ chưa được thông dụng. Những người La Mã cổ đại đã sử dụng dịch vụ bao thanh toán bằng cách bán các tờ lệnh phiếu ra thị trường thứ cấp để ứng trước khoản phải thu của mình. Bao thanh toán dần dần trở nên phổ biến trong giao thương giữa các nước thuộc địa của Mỹ và Châu Âu.

Trước khi cuộc cách mạng Hoa Kỳ xảy ra, những lái buôn từ các nước thuộc địa đã gửi những nguyên liệu thô, gỗ cây, sợi len, lông thú đến cho các lái buôn người Anh và các nước Châu Âu. Tuy nhiên, việc gửi các hàng hóa qua những nơi xa xôi sẽ tốn rất nhiều chỉ phí. Và trong khi đó, việc chờ đợi khoản tiền thanh toán từ Anh và Châu Âu có thể gây ra sự chậm trễ để chuẩn bị cho những đơn hàng mới. Để giải quyết vấn đề trên, các lái buôn người Anh và Châu Âu đã trả cho người bán một phần tiền nguyên liệu.

Bằng cách này, người bán đã có một khoản ứng trước để tiếp tục chu kỳ kinh doanh mới. Điều này làm cho việc giao thương diễn ra trôi chảy và thuận lợi hơn. Sau cuộc cách mạng Hoa Kỳ. cách mạng công nghiệp bùng nổ, bao thanh toán cũng thay đổi theo.

Tín dụng trở nên quan trọng hơn. Tín dụng trong nội bộ công ty không quan trọng bằng tín dụng với đối tác. Trong rất nhiều trường hợp. yếu tế giúp cho một công ty đánh giá được khách hàng của mình đó chính là uy tín.

Đầu thập niên 30. ngành công nghiệp sử dụng đến bao thanh toán nhiều nhất chính là ngành đệt và may mặc. Đó chính là những ngành phụ thuộc vào nguyên liệu thô. Người ta sử dụng bao thanh toán để đảm bảo rằng các công ty sẽ tiếp tục mua nguyên liệu thô của mình đề may áo quân.

Tuy nhiên, sau thé chiến thứ 2, bao thanh toán không còn hoạt động hiệu quả như trước. Từ thập niên 60 đến 80, lãi suất tín dụng tăng dần dần và điều này làm cho các doanh nghiệp gặp khó khăn khi muốn vay ngân hàng. Bao thanh toán lại trở nên phổ biến hơn vì doanh nghiệp khi sử dụng nó không bị thẩm định nhiều như khi đi vay. Hơn nữa, khi mà các hóa đơn được ngân hàng mua lại (sau khi trừ một khoán phi) thì doanh nghiệp có thể tránh được phần chỉ phí nếu đi vay ngân hàng.

Dịch vụ bao thanh toán dần dần phát triển và đem đến cho những nhà kinh doanh nhiều tiện ích đặc biệt là đối với những doanh nghiệp nhỏ hoặc mới thành lập. Ngày nay, bao thanh toán vẫn là một sự lựa chọn hiệu quả đối với nhu cầu được tài trợ vốn. Dịch vụ bao thanh toán đầy đủ và các hình thức bao thanh toán khác: 1. Bao thanh toán đầy đủ: Bao thanh toán đầy dủ là dịch vụ cung cấp đầy đủ bến chức năng chủ yếu của địch vụ bao thanh toán.

Quy trình bao thanh toán đầy đủ gồm các bước như sau: e - Đàm phán ký kết hợp đồng bao thanh toán: 1. Bên bán và bên mua đàm phán để sử dụng dịch vụ bao thanh toán. Bên bán yêu cầu đơn vị bao thanh toán xuất khâu cung cấp dịch vụ bao thanh toán. Đơn vị bao thanh toán xuất khẩu thẩm định bên bán.

Nếu phù hợp, đơn vị bao thanh toán xuất khẩu sẽ yêu cầu đơn vị bao thanh toán nhập khẩu cung cấp dịch vụ thu nợ và bảo đảm rủi ro tín dụng bên mua. Don vị bao thanh toán nhập khẩu thâm định sơ bộ bên mua. Don vi bao thanh toán nhập khẩu thông báo về mức phí và mức đảm bảo rủi ro tín dụng bên mua dự kiến. Đơn vị bao thanh toán xuất khẩu ký kết hợp đồng bao thanh toán với bên bán.

Đơn vị bao thanh toán xuất khâu thông báo cho đơn vị bao thanh toán nhập khẩu về việc ký kết hợp đồng bao thanh toán, yêu cầu đơn vị bao thanh toán nhập khẩu chính thức cấp hạn mức đâm bảo rúi ro tín dung bên mua. Đơn vị bao thanh toán nhập khẩu chính thức thấm định bên mua. Đơn vị bao thanh toán nhập khâu thông báo chính thức cấp mức đảm bảo rủi ro tín dụng bên mua. Bên bán gửi thư thông báo cho bên mua về việc ký kết hợp đồng bao thanh toán với đơn vị bao thanh toán xuất khẩu, yêu cầu bên mua thanh toán cho đơn vị bao thanh toán nhập khẩu tất cả những khoản phải thu của bên bán.

e Giao dịch đã có hợp đồng bao thanh toán: 1. Nn ma + Bên bán giao hàng cho bên mua và chuẩn bị bộ chứng từ giao hàng. Bên bán chuyển nhượng khoản phải thu cho đơn vị bao thanh toán xuất khẩu. Đơn vị bao thanh toán xuất khâu chuyển nhượng khoản phải thu cho đơn vị bao thanh toán nhập khẩu.

Đơn vị bao thanh toán xuất khâu ứng trước cho bên bán. Đơn vị bao thanh toán nhập khẩu thu nợ từ bên mua khi đến hạn. Bên mua thanh toán tiền cho đơn vị bao thanh toán nhập khâu. Đơn vị bao thanh toán nhập khẩu chuyển tiền cho đơn vị bao thanh toán xuất khẩu.

Don vi bao thanh toán xuất khâu tất toán khoản ứng trước, phí, lãi. và thanh toán phần còn lại cho bên bán. Quay trở lại bước 1 đề tiếp tục giao dịch mỗi khi có đơn hàng mới. Các hình thức bao thanh toán khác: Từ dịch vụ bao thanh toán đầy đủ, người ta có thê biến tấu thành các hình thức bao thanh toán khác nhau theo các tiêu chí như: Theo chức năng của bao thanh toán: chiết khấu hóa đơn, bao thanh toán trung gian (agency factoring).

bao thanh toán đến hạn (maturity factoring), bao thanh toán thu hộ, bao thanh toán có truy đòi và bao thanh toán miễn truy đòi. Phạm vi hoạt động địa lý: bao thanh toán trong nước và bao thanh toán quốc tế, Nghiệp vụ xuất nhập khâu: bao thanh toán xuất khẩu và bao thanh toán nhập khẩu. Pham vi áp dụng bao thanh toán đối với số lượng các hóa đơn của một người bán hang cu thé: bao thanh toán toàn phần và bao thanh toán một phần. Phạm vi giao dịch của đơn vị bao thanh toán với người mua hàng: bao thanh toán kín và bao thanh toán công khai.

Việc sử dụng hệ hai đại lý bao thanh toán: bao thanh toán trực tiếp và bao thanh toán hệ hai đại lý. Chiết khẩu hóa đơn: dịch vụ bao thanh toán chỉ cung cấp chức năng tài trợ (tạm ứng trước) mà không cung cấp các chức năng còn lại. Người bán tự theo đõi số sách bán hàng, thu nợ từ người mua và chuyền tiền thanh toán cho đơn vị bao thanh toán. Người bán tự chịu rủi ro khi người mua không thanh toán.

Đôi khi người ta còn gọi chiết khấu hóa đơn là bao thanh toán kín vì người mua không hay biết về việc người bán đã chuyên nhượng các khoản phải thu cho đơn vị bao thanh toán. Bao thanh toán trung gian: tương tự như địch vụ chiết khấu hóa đơn, nhưng người mua được thông báo về việc người bán đã chuyển nhượng các khoản phải thu cho đơn vị bao thanh toán để tăng mức độ an toàn cho đơn vị bao thanh toán. Sở dĩ nó được gọi là bao thanh toán trung gian vì người bán hàng đứng ra làm trung gian giữa người mua và đơn vị bao thanh toán để theo dõi số sách bán hàng và 10 thu nợ từ người mua hàng. Trong một số trường hợp, người mua được yêu cầu thanh toán trực tiếp cho đơn vị bao thanh toán.

Thường thì hình thức này được sử dụng đối với người bán hàng có nhiều người mua hàng nhỏ (khối lượng giao dịch nhỏ) nhưng không đủ tiêu chuẩn để sử dụng dịch vụ chiết khâu hóa đơn. Một biến tấu của bao thanh toán trung gian là đơn vị bao thanh toán theo dõi số sách bán hàng nhưng cho phép người bán thực hiện chức năng thu nợ.