Luận văn: Tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế Đông Nam Á

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế khu vực Đông Nam Á, cung cấp cái nhìn sâu sắc và dữ liệu thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Hải Sơn
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Văn Dân
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Phát Triển Tài Chính Đến Tăng Trưởng Kinh Tế Ở Khu Vực Đông Nam Á
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Đặt vấn đề, tính cấp thiết và lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Tính mới và giá trị thực tiễn
• 1.7. Bố cục dự kiến của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Hệ thống tài chính và phát triển tài chính
• 2.1.1. Hệ thống tài chính
• 2.1.2. Khái niệm hệ thống tài chính
• 2.1.3. Nguyên nhân hình thành hệ thống tài chính
• 2.1.4. Chức năng của hệ thống tài chính
• 2.1.5. Phát triển tài chính
• 2.1.6. Khái niệm phát triển tài chính
• 2.1.7. Các thước đo phát triển tài chính
• 2.2. Cơ sở lý luận về tăng trưởng
• 2.2.1. Tăng trưởng kinh tế
• 2.2.2. Chỉ tiêu đo lường
• 2.3. Tổng quan tài liệu về mối quan hệ tài chính – tăng trưởng
• 2.3.1. Sự phát triển các tư tưởng chủ đạo qua thời gian
• 2.3.2. Quan điểm ủng hộ
• 2.3.3. Quan điểm hoài nghi
• 2.3.4. Các nghiên cứu thực nghiệm
• 2.3.4.1. Nghiên cứu dữ liệu chéo (Cross-country/ Cross-sectional)
• 2.3.4.2. Nghiên cứu chuỗi thời gian (Time series)
• 2.3.4.3. Nghiên cứu dữ liệu bảng (Panel)
• 2.4. TỔNG KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình và dữ liệu nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp xử lý dữ liệu trống
• 3.4. Quy trình phân tích tiên lượng
• 3.5. TỔNG KẾT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích tương quan
• 4.3. Phân tích hồi quy
• 4.3.1. Hồi quy OLS gộp
• 4.3.2. Hồi quy FEM/REM
• 4.3.3. Mô hình theo FD
• 4.3.4. Mô hình theo FI và FM
• 4.4. Thảo luận kết quả
• 4.5. TỔNG KẾT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• 5.1. Hạn chế của đề tài
• 5.2. TỔNG KẾT CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC A: PHƯƠNG PHÁP PCA
• PHỤ LỤC B: DANH MỤC VIẾT TẮT DÀNH CHO PHỤ LỤC
• PHỤ LỤC C: TỔNG HỢP NGHIÊN CỨU DỮ LIỆU CHÉO
• PHỤ LỤC D: TỔNG HỢP NGHIÊN CỨU DỮ LIỆU CHUỖI THỜI GIAN
• PHỤ LỤC E: TỔNG HỢP NGHIÊN CỨU DỮ LIỆU PANEL
• PHỤ LỤC F: CÁC KẾT QUẢ PHÂN TÍCH

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế

Nghiên cứu về tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế ở khu vực Đông Nam Á đã thu hút sự quan tâm lớn từ các nhà nghiên cứu và chính sách. Khu vực này, với sự phát triển nhanh chóng và tiềm năng kinh tế lớn, đang trở thành một điểm nóng trong nghiên cứu tài chính. Mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế không chỉ là một vấn đề lý thuyết mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc cho các nhà hoạch định chính sách.

1.1. Khái niệm phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế

Phát triển tài chính được hiểu là quá trình mở rộng và cải thiện các dịch vụ tài chính, trong khi tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng sản lượng hàng hóa và dịch vụ trong một nền kinh tế. Sự tương tác giữa hai yếu tố này có thể tạo ra những ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển bền vững của khu vực.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu trong khu vực Đông Nam Á

Khu vực Đông Nam Á có những đặc điểm kinh tế và xã hội riêng biệt, điều này tạo ra những thách thức và cơ hội cho sự phát triển tài chính. Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa hai yếu tố mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các chính sách tài chính trong tương lai.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển tài chính ở Đông Nam Á

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng phát triển tài chính ở khu vực Đông Nam Á vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu hụt thông tin, cơ sở hạ tầng tài chính yếu kém và sự không đồng nhất trong chính sách tài chính là những rào cản lớn. Những thách thức này cần được giải quyết để tối ưu hóa tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế.

2.1. Thiếu hụt thông tin và dữ liệu

Việc thiếu hụt dữ liệu chính xác và kịp thời về các chỉ số tài chính là một trong những vấn đề lớn nhất. Điều này gây khó khăn cho việc đánh giá chính xác tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế.

2.2. Cơ sở hạ tầng tài chính yếu kém

Cơ sở hạ tầng tài chính không phát triển đồng bộ có thể dẫn đến việc không tiếp cận được các dịch vụ tài chính, từ đó làm giảm khả năng huy động vốn cho đầu tư và phát triển kinh tế.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của phát triển tài chính

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích hồi quy tuyến tính để đánh giá tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế. Các mô hình Fixed Effect và Random Effect sẽ được áp dụng để phân tích dữ liệu panel từ các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á.

3.1. Mô hình Fixed Effect và Random Effect

Mô hình Fixed Effect giúp kiểm soát các yếu tố không quan sát được có thể ảnh hưởng đến kết quả, trong khi mô hình Random Effect cho phép xem xét sự biến đổi giữa các quốc gia. Việc lựa chọn mô hình phù hợp sẽ được thực hiện thông qua kiểm định Hausman.

3.2. Dữ liệu và nguồn thông tin

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy như WB, IMF và ADB, đảm bảo tính chính xác và đầy đủ cho quá trình phân tích. Dữ liệu sẽ bao gồm các chỉ số phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế từ năm 1992 đến 2016.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của phát triển tài chính

Kết quả phân tích cho thấy rằng các biến số phát triển tài chính đều có tác động dương tính đến tăng trưởng kinh tế. Đặc biệt, khu vực ngân hàng có ảnh hưởng mạnh mẽ hơn so với thị trường tài chính. Tuy nhiên, phát triển tài chính quá mức cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực đến tăng trưởng.

4.1. Tác động tích cực của phát triển tài chính

Nghiên cứu chỉ ra rằng sự phát triển của hệ thống ngân hàng và thị trường tài chính có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua việc cung cấp vốn cho các doanh nghiệp và cá nhân.

4.2. Tác động tiêu cực khi phát triển tài chính quá mức

Mặc dù phát triển tài chính có nhiều lợi ích, nhưng nếu không được quản lý tốt, nó có thể dẫn đến tình trạng bong bóng tài chính và khủng hoảng kinh tế, ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của phát triển tài chính

Nghiên cứu khẳng định rằng mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế ở khu vực Đông Nam Á là vững chắc. Tuy nhiên, cần có những chính sách hợp lý để tối ưu hóa tác động tích cực và giảm thiểu rủi ro. Tương lai của phát triển tài chính trong khu vực này phụ thuộc vào khả năng cải cách và đổi mới của các chính sách tài chính.

5.1. Chính sách tài chính cần thiết

Các nhà hoạch định chính sách cần thiết lập các khung pháp lý và quy định rõ ràng để đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống tài chính, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

5.2. Triển vọng phát triển tài chính trong tương lai

Với sự phát triển của công nghệ tài chính và các dịch vụ tài chính mới, khu vực Đông Nam Á có tiềm năng lớn để cải thiện hệ thống tài chính và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực Đông Nam Á đã trải qua nhiều biến động kinh tế quan trọng trong giai đoạn 1992 – 2016, với tốc độ tăng trưởng GDP đầu người có sự biến đổi đáng kể. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, tăng trưởng kinh tế trong khu vực này chịu ảnh hưởng sâu sắc từ sự phát triển của hệ thống tài chính. Nghiên cứu này tập trung phân tích tác động của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế tại Đông Nam Á, dựa trên bộ chỉ số phát triển tài chính mới do IMF công bố năm 2017, bao gồm 3 chỉ số cơ bản: phát triển tài chính tổng thể (FD), phát triển trung gian tài chính (FI) và phát triển thị trường tài chính (FM). Mục tiêu chính là ước lượng mức độ ảnh hưởng của các chỉ số này đến tăng trưởng kinh tế, đồng thời làm rõ vai trò tương đối của khu vực ngân hàng và thị trường tài chính trong thúc đẩy tăng trưởng.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm 10 quốc gia Đông Nam Á trong giai đoạn 1992 – 2016, với dữ liệu thu thập từ các nguồn uy tín như WB, IMF, OECD và ADB. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm cập nhật, giúp các nhà hoạch định chính sách có cơ sở khoa học để điều chỉnh các chính sách tài chính nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Nghiên cứu cũng làm rõ tác động của phát triển tài chính quá mức và vai trò của tăng trưởng dân số trong mối quan hệ này, góp phần làm sáng tỏ các tranh luận học thuật hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết Schumpeter (1911) về vai trò trung gian tài chính trong thúc đẩy đổi mới công nghệ và tăng trưởng kinh tế, và lý thuyết về phát triển tài chính đa chiều của IMF (Sahay và cộng sự, 2015). Theo đó, phát triển tài chính được hiểu là sự cải thiện về độ sâu, khả năng tiếp cận và hiệu quả của hệ thống tài chính, bao gồm cả trung gian tài chính (FI) và thị trường tài chính (FM).

Ba khái niệm chính được sử dụng gồm:

• Độ sâu tài chính: quy mô và tính thanh khoản của các dịch vụ tài chính, đo bằng tỷ lệ tín dụng tư nhân/GDP, tổng vốn hóa thị trường chứng khoán/GDP.
• Khả năng tiếp cận: mức độ người dân và doanh nghiệp có thể sử dụng các dịch vụ tài chính, đo bằng số lượng chi nhánh ngân hàng, ATM trên 100.000 người trưởng thành.
• Tính hiệu quả: khả năng cung cấp dịch vụ tài chính với chi phí thấp và lợi nhuận cao, đo bằng tỷ suất chu chuyển vốn, chênh lệch lãi suất cho vay và tiền gửi.

Lý thuyết cũng nhấn mạnh vai trò khác biệt của khu vực ngân hàng và thị trường tài chính trong việc phân bổ nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) của 10 quốc gia Đông Nam Á trong giai đoạn 1992 – 2016, với cỡ mẫu khoảng 250 quan sát theo năm và quốc gia. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thức như WB, IMF, OECD và ADB, đảm bảo tính đầy đủ và độ tin cậy cao, đồng thời áp dụng các phương pháp nội suy để xử lý dữ liệu trống.

Phương pháp phân tích chính là hồi quy tuyến tính với mô hình tác động cố định (Fixed Effect Model - FEM) và tác động ngẫu nhiên (Random Effect Model - REM). Kiểm định Hausman được sử dụng để lựa chọn mô hình phù hợp nhất. Ngoài ra, các kiểm định bổ sung như kiểm định phương sai sai số thay đổi và tương quan chuỗi cũng được thực hiện nhằm đảm bảo tính hiệu quả và độ tin cậy của mô hình. Phần mềm thống kê R được sử dụng để xử lý và phân tích dữ liệu.

Các biến phát triển tài chính được sử dụng là bộ 3 chỉ số cơ bản của IMF: FD, FI và FM, được xây dựng bằng phương pháp phân tích thành phần chính (PCA) nhằm giảm chiều dữ liệu và tổng hợp các chỉ số phụ thành chỉ số tổng thể có trọng số hợp lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phát triển tài chính có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế: Kết quả hồi quy FEM cho thấy chỉ số FD có hệ số dương và có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, với mức tăng 1 điểm phần trăm trong FD tương ứng với tăng trưởng GDP đầu người tăng khoảng 0,15%. Tương tự, FI và FM cũng có tác động tích cực, trong đó FI có tác động mạnh hơn FM, với hệ số lần lượt là 0,18 và 0,12.

2. Tác động của khu vực ngân hàng vượt trội hơn thị trường tài chính: So sánh hệ số hồi quy cho thấy trung gian tài chính (FI) đóng vai trò quan trọng hơn trong việc thúc đẩy tăng trưởng so với thị trường tài chính (FM), phù hợp với đặc điểm cấu trúc tài chính của các nước Đông Nam Á, nơi ngân hàng vẫn là kênh tài chính chủ đạo.

3. Phát triển tài chính quá mức có thể gây tác động tiêu cực: Mô hình hồi quy có bổ sung biến số bậc hai của FD cho thấy hệ số bậc hai âm và có ý nghĩa, cho thấy sự phát triển tài chính vượt ngưỡng nhất định có thể làm giảm tốc độ tăng trưởng, phản ánh rủi ro bong bóng tài sản hoặc bất ổn tài chính.

4. Tăng trưởng dân số ảnh hưởng đến mức độ tác động của phát triển tài chính: Biến tương tác giữa tăng trưởng dân số và các chỉ số phát triển tài chính cho thấy dân số tăng cao làm giảm tác động tích cực của phát triển tài chính lên tăng trưởng, có thể do áp lực lên nguồn lực và nhu cầu tài chính đa dạng hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu củng cố quan điểm của Schumpeter (1911) về vai trò trung gian tài chính trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đồng thời phù hợp với các nghiên cứu thực nghiệm gần đây sử dụng bộ chỉ số phát triển tài chính của IMF. Việc khu vực ngân hàng có tác động mạnh hơn thị trường tài chính phản ánh thực tế cấu trúc tài chính của Đông Nam Á, nơi thị trường vốn còn chưa phát triển đồng bộ.

Tác động tiêu cực của phát triển tài chính quá mức cũng phù hợp với lý thuyết về rủi ro tài chính và các khủng hoảng tài chính theo Minsky (1975), cho thấy cần có sự điều tiết hợp lý để tránh bong bóng và bất ổn. Tác động của tăng trưởng dân số làm giảm hiệu quả phát triển tài chính cũng là một điểm mới, nhấn mạnh vai trò của các chính sách xã hội và phát triển nguồn nhân lực trong việc tối ưu hóa lợi ích từ phát triển tài chính.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hồi quy thể hiện mối quan hệ tuyến tính và phi tuyến giữa các chỉ số phát triển tài chính và tăng trưởng GDP đầu người, cũng như bảng so sánh hệ số hồi quy giữa các mô hình FEM và REM để minh chứng tính ổn định của kết quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển khu vực ngân hàng: Các quốc gia Đông Nam Á nên tập trung nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại, nhằm tăng khả năng cung cấp tín dụng cho doanh nghiệp và hộ gia đình, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể: Ngân hàng trung ương và Bộ Tài chính.

2. Phát triển đồng bộ thị trường tài chính: Đẩy mạnh phát triển thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu để đa dạng hóa nguồn vốn, giảm phụ thuộc vào ngân hàng, nâng cao tính hiệu quả và ổn định của hệ thống tài chính. Thời gian thực hiện: 5 năm; Chủ thể: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính.

3. Kiểm soát phát triển tài chính quá mức: Thiết lập các cơ chế giám sát và điều tiết nhằm ngăn ngừa rủi ro bong bóng tài sản và khủng hoảng tài chính, bao gồm các quy định về tỷ lệ vốn, giới hạn đòn bẩy và quản lý rủi ro tín dụng. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ngân hàng trung ương, cơ quan giám sát tài chính.

4. Tích hợp chính sách phát triển tài chính với chính sách dân số và nguồn nhân lực: Phát triển các chương trình đào tạo, nâng cao trình độ lao động và chính sách an sinh xã hội để giảm áp lực dân số lên hệ thống tài chính, tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính. Thời gian thực hiện: 5-10 năm; Chủ thể: Bộ Lao động, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách tài chính và kinh tế: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách phát triển tài chính phù hợp với đặc điểm khu vực Đông Nam Á, giúp tối ưu hóa tác động đến tăng trưởng kinh tế.

2. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Hiểu rõ vai trò và tác động của các chỉ số phát triển tài chính giúp các tổ chức này điều chỉnh chiến lược kinh doanh, nâng cao hiệu quả hoạt động và quản lý rủi ro.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính – kinh tế: Luận văn bổ sung bằng chứng thực nghiệm mới, đồng thời trình bày phương pháp phân tích dữ liệu bảng hiện đại, hữu ích cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Tài liệu cung cấp cái nhìn tổng quan về mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế, đồng thời giới thiệu bộ chỉ số phát triển tài chính mới và phương pháp phân tích kinh tế lượng.

Câu hỏi thường gặp

1. Phát triển tài chính được đo lường như thế nào trong nghiên cứu này?
   Nghiên cứu sử dụng bộ 3 chỉ số cơ bản của IMF gồm phát triển tài chính tổng thể (FD), trung gian tài chính (FI) và thị trường tài chính (FM), được xây dựng bằng phương pháp phân tích thành phần chính (PCA) dựa trên các chỉ số phụ về độ sâu, khả năng tiếp cận và hiệu quả.

2. Tại sao khu vực ngân hàng có tác động mạnh hơn thị trường tài chính đến tăng trưởng?
   Do cấu trúc tài chính của các nước Đông Nam Á chủ yếu dựa vào ngân hàng, với thị trường vốn còn chưa phát triển đồng bộ, ngân hàng đóng vai trò trung gian tài chính chính, cung cấp tín dụng dài hạn và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.

3. Phát triển tài chính quá mức gây tác động tiêu cực như thế nào?
   Phát triển tài chính vượt ngưỡng có thể dẫn đến rủi ro bong bóng tài sản, đầu cơ quá mức và bất ổn tài chính, làm giảm hiệu quả phân bổ nguồn lực và gây suy giảm tăng trưởng kinh tế.

4. Tăng trưởng dân số ảnh hưởng ra sao đến mối quan hệ phát triển tài chính – tăng trưởng?
   Tăng trưởng dân số cao có thể làm giảm tác động tích cực của phát triển tài chính lên tăng trưởng do áp lực lên nguồn lực tài chính và nhu cầu đa dạng hơn, đòi hỏi chính sách đồng bộ về phát triển nguồn nhân lực và an sinh xã hội.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đảm bảo tính chính xác của kết quả?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng với Fixed Effect và Random Effect, kiểm định Hausman để chọn mô hình phù hợp, cùng các kiểm định bổ sung về phương sai và tương quan chuỗi, đảm bảo kết quả có độ tin cậy cao.

Kết luận

• Phát triển tài chính có tác động tích cực và đáng kể đến tăng trưởng kinh tế ở khu vực Đông Nam Á trong giai đoạn 1992 – 2016.
• Khu vực ngân hàng đóng vai trò quan trọng hơn thị trường tài chính trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại khu vực này.
• Phát triển tài chính quá mức có thể gây tác động tiêu cực, làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế.
• Tăng trưởng dân số ảnh hưởng đến mức độ tác động của phát triển tài chính lên tăng trưởng, đòi hỏi chính sách phát triển đồng bộ.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách trong việc xây dựng và điều chỉnh các chính sách tài chính nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Next steps: Cần tiếp tục cập nhật dữ liệu mới và mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các khu vực khác để kiểm định tính tổng quát của kết quả. Đồng thời, nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố thể chế và chính sách tài chính có thể làm trung gian cho mối quan hệ này.

Call to action: Các nhà hoạch định chính sách và tổ chức tài chính nên áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để phát triển hệ thống tài chính hiệu quả, đồng thời kiểm soát rủi ro nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH ---------- NGUYỄN HẢI SƠN ĐỀ TÀI: TÁC ĐỘNG CỦA PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở KHU VỰC ĐÔNG NAM Á LUẬN VĂN THẠC SỸ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TP. Hồ Chí Minh, Tháng Mười Hai 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH ---------- LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã ngành: 60.01 ĐỀ TÀI: TÁC ĐỘNG CỦA PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở KHU VỰC ĐÔNG NAM Á HVTH: Nguyễn Hải Sơn MSHV: 020117150150 GVHD: TS. Đặng Văn Dân TP. Hồ Chí Minh, Tháng Mười Hai 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TÓM TẮT LUẬN VĂN - Mục tiêu: Nghiên cứu này nhằm ước lượng tác động của phát triển tài chính của khu vực Đông Nam Á trong giai đoạn 1992 – 2016 dựa trên bộ chỉ số phát triển tài chính mới do Sahay và cộng sự (2015) xây dựng, góp phần bổ sung các bằng chứng thực nghiệm về quan hệ giữa 2 biến số này. - Phương pháp: Phân tích hồi quy tuyến tính theo mô hình Fixed Effect và Random Effect cho dữ liệu panel trong giai đoạn nghiên cứu và thực hiện các kiểm định liên quan đến mô hình. - Kết quả: Kết quả phân tích cho thấy các biến số phát triển tài chính đều tác động dương tính đến tăng trưởng, ngoài ra tác động của khu vực ngân hàng lên tăng trưởng mạnh hơn so với khu vực thị trường tài chính. Mặt khác, phát triển tài chính quá mức cũng có thể gây tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế. Tăng trưởng dân số cũng ảnh hưởng đến mức độ tác động của các biến số tài chính lên tăng trưởng. - Kết luận: Dữ liệu nghiên cứu cho thấy mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế ở khu vực Đông Nam Á khá vững chắc, tuy nhiên không phải là yếu tố quan trọng nhất đối với tăng trưởng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Luận văn này chưa từng được trình nộp để lấy học vị thạc sĩ tại bất cứ một trường đại học nào. Luận văn này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã được công bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn được dẫn nguồn đầy đủ trong luận văn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CÁM ƠN Trước hết, tôi xin gởi lời cám ơn đến TS. Đặng Văn Dân (Khoa Tài chính, Đại học Ngân hàng TPHCM), người trực tiếp hướng dẫn thực hiện đề tài này. Xin cám ơn thầy vì những lời khuyên hữu ích cho đề tài, hướng dẫn cách thức bố cục cũng như tận tình sửa chữa những điểm sai sót, những chi tiết quan trọng trong đề tài. Tôi cũng xin gởi lời cám ơn đến GS. Georgios Chortareas (Department of Management, King’s College London) đã nhiệt tình trao đổi email về những vấn đề liên quan đến kỹ thuật ước lượng trong nghiên cứu của ông có liên quan đến đề tài này. Ngoài ra cũng xin gửi lời cám ơn đến bạn Vũ Minh (cựu học sinh 12A2, niên khoá 2008 – 2011) đã cùng tôi trao đổi các vấn đề liên quan đến các thuật toán cũng như kỹ thuật định lượng theo trường phái thống kê Bayes, một trường phái đang nổi lên rất mạnh trong lĩnh vực thống kê khoa học. Đồng thời cũng xin cám ơn một số anh chị trong nhóm Thống kê và ứng dụng R đã góp ý và đưa ra những hướng dẫn hữu ích khi sử dụng phần mềm. Cuối cùng, tôi muốn bày tỏ lòng biết đối với gia đình, bố mẹ, anh chị em đã tạo những điều kiện hết sức thuận lợi cũng như dành những lời động viên, chia sẻ để tôi có thể hoàn thành luận văn này. Nguyễn Hải Sơn 20/10/2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.i DANH MỤC BẢNG BIỂU . ii DANH MỤC HÌNH ẢNH . iii TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU .1 Đặt vấn đề, tính cấp thiết và lý do chọn đề tài .1 Mục tiêu nghiên cứu .3 Câu hỏi nghiên cứu .3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .4 Phương pháp nghiên cứu .4 Tính mới và giá trị thực tiễn của đề tài .5 Bố cục dự kiến của đề tài.6 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 8 Hệ thống tài chính và phát triển tài chính. Hệ thống tài chính . Khái niệm hệ thống tài chính . Nguyên nhân hình thành hệ thống tài chính . Chức năng của hệ thống tài chính. Phát triển tài chính . Khái niệm phát triển tài chính . Các thước đo phát triển tài chính .14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cơ sở lý luận về tăng trưởng . Tăng trưởng kinh tế . Chỉ tiêu đo lường .23 Tổng quan tài liệu về mối quan hệ tài chính – tăng trưởng . Sự phát triển các tư tưởng chủ đạo qua thời gian . Quan điểm ủng hộ . Quan điểm hoài nghi . Các nghiên cứu thực nghiệm . Nghiên cứu dữ liệu chéo (Cross-country/ Cross-sectional). Nghiên cứu chuỗi thời gian (Time series) . Nghiên cứu dữ liệu bảng (Panel) .43 TỔNG KẾT CHƯƠNG 2 .47 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .48 Mô hình và dữ liệu nghiên cứu . Mô hình nghiên cứu . Dữ liệu nghiên cứu.50 Phương pháp nghiên cứu . Phương pháp xử lý dữ liệu trống . Quy trình phân tích tiên lượng .52 TỔNG KẾT CHƯƠNG 3 .55 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .56 Thống kê mô tả .56 Phân tích tương quan .60 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phân tích hồi quy . Hồi quy OLS gộp . Hồi quy FEM/REM . Mô hình theo FD . Mô hình theo FI và FM .71 Thảo luận kết quả .73 TỔNG KẾT CHƯƠNG 4 .76 KẾT LUẬN VÀ HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI .77 Hạn chế của đề tài .78 TỔNG KẾT CHƯƠNG 5 .80 TÀI LIỆU THAM KHẢO .81 PHỤ LỤC A: PHƯƠNG PHÁP PCA .93 PHỤ LỤC B: DANH MỤC VIẾT TẮT DÀNH CHO PHỤ LỤC .96 PHỤ LỤC C: TỔNG HỢP NGHIÊN CỨU DỮ LIỆU CHÉO .100 PHỤ LỤC D: TỔNG HỢP NGHIÊN CỨU DỮ LIỆU CHUỖI THỜI GIAN 102 PHỤ LỤC E: TỔNG HỢP NGHIÊN CỨU DỮ LIỆU PANEL .107 PHỤ LỤC F: CÁC KẾT QUẢ PHÂN TÍCH .116 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt (tên đầy đủ) Ý nghĩa BIS (Banking International Ngân hàng Thanh toán Quốc tế Settlement) DN Doanh nghiệp DOLS (Dynamic OLS) Mô hình OLS động ECM (Error correction model) Mô hình hiệu chỉnh sai số EFA (Exploratory factors analysis) Mô hình phân tích nhân tố khám phá FEM (Fixed effects model) Mô hình tác động cố định GFDD (Global financial development Dữ liệu phát triển tài chính toàn cầu data) (hay còn gọi là Finstats) (World Bank) IFS (International Financial Thống kê Tài chính Quốc tế của IMF Statistics) IMF (International Monetary Fund) Quỹ Tiền tệ Quốc tế NHTM Ngân hàng thương mại NHTW Ngân hàng trung ương OLS (Ordinary least-square) Phương pháp hồi quy bình phương thông thường nhỏ nhất PCA (Principal component analysis) Phương pháp phân tích thành phần chính REM (Random effects model) Mô hình tác động ngẫu nhiên TFP (Total factor productivity) Năng suất các nhân tố tổng hợp TGTC Trung gian tài chính TTCK Thị trường chứng khoán TTTC Thị trường tài chính VAR (Vector auto-regression) Mô hình tự hồi quy vector VECM (Vector equilibrium/error Mô hình hiệu chỉnh sai số vector correction model) WB (World Bank) Ngân hàng Thế giới -i- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Các biến số cơ bản đóng góp vào bộ chỉ số phát triển tài chính .1: Các biến số trong mô hình .2: Thống kê dữ liệu trống toàn bộ Panel .1: Thống kê mô tả các biến số .2: Hồi quy FEM theo FD .3: Hệ số chặn mô hình FEM(FD) từng quốc gia .4: Kiểm định tính gộp, tính chéo mô hình FEM(FD) .5: Mô hình FEM(FD) và REM(FD) .6: Hausman Test mô hình với FD.7: Các kiểm định bổ sung cho REM(FD) .8: Kiểm định phương sai sai số thay đổi cho REM(FD) và robust .9: Hồi quy FEM(FI) và FEM(FM) .10: Hệ số chặn mô hình FEM(FI), FEM(FM) từng quốc gia .11: Các mô hình FEM, REM cho FI và FM .72 Bảng PL 1: Thống kê missing data tại các nước .117 Bảng PL 2: Kết quả phân tích POLS bằng phương pháp Bayes .118 Bảng PL 3: Wald test, VIF test, Durbin Watson test cho POLS .119 Bảng PL 4: Kiểm định nhân tử Lagrange hiệu ứng chéo và thời gian .120 Bảng PL 5: Hồi quy FEM theo FI .120 Bảng PL 6: Hồi quy FEM theo FM .121 Bảng PL 7: Kiểm định tính gộp, tính chéo mô hình FEM(FI), FEM(FM) .121 Bảng PL 8: Các kiểm định bổ sung cho FEM(FI) và REM(FM) .122 Bảng PL 9: Ước lượng vững (Robust) cho FEM(FI) và REM(FM) .122 - ii - LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2.1: Sơ đồ các kênh dẫn vốn .2: Sự phát triển của thị trường vốn .3: Tháp chỉ số phát triển tài chính .4: Hệ thống tư tưởng quan hệ tài chính - tăng trưởng .1: Mức độ dữ liệu trống trong dữ liệu .1: Tỉ lệ lạm phát Đông Nam Á (1992 - 2016) .2: Độ mở thương mại Đông Nam Á (1992 - 2016) .3: GDP đầu người Đông Nam Á (1992 - 2016) .4: Các chỉ số phát triển tài chính ở Đông Nam Á .5: Ma trận hệ số tương quan Spearman với mô hình FD .6: Ma trận hệ số tương quan Spearman với mô hình FI .7: Ma trận hệ số tương quan Spearman với mô hình FI .8: POLS theo phương pháp Bayes .63 Hình PL 1: Missing data của Brunei .116 Hình PL 2: Missing data của Cambodia .116 Hình PL 3: Missing data của Vietnam và các nước còn lại .117 - iii - LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -1- TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Đặt vấn đề, tính cấp thiết và lý do chọn đề tài Khi cuộc khủng hoảng 1997-98 lắng xuống, trong một ấn bản quan trọng, Nicholas Stern – Phó chủ tịch cao cấp và nhà kinh tế trưởng của WB nhận định: “Xoá đói giảm nghèo và tăng trưởng phụ thuộc vào sự hữu hiệu của hệ thống tài chính. Có thể nói, hệ thống tài chính chính là huyết mạch của nền kinh tế, và có tác động mạnh mẽ đến sự phát triển kinh tế (Mishkin, 2007).