Hiệu Ứng Của Tỷ Giá Hối Đoái Lên Cán Cân Thương Mại Việt Nam - Luận Văn Thạc Sĩ

Luận văn thạc sĩ phân tích hiệu ứng tỷ giá hối đoái lên cán cân thương mại Việt Nam, đánh giá tác động kinh tế và xu hướng biến động.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ái
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tấn Hoàng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Hiệu Ứng Của Tỷ Giá Hối Đoái Lên Cán Cân Thương Mại Của Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. TÓM TẮT
• 2. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Các nghiên cứu về hiệu ứng đường cong J
• 2.2. Một số nghiên cứu về điều kiện Marshall – Lerner
• 2.3. Phân tích cụ thể một số nghiên cứu gần đây
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Lựa chọn mô hình, giải thích các biến số
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHẠY MÔ HÌNH VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kiểm định tính dừng của của chuỗi dữ liệu thời gian (Unit root test)
• 4.2. Kiểm định đồng liên kết Johansen (Johansen Cointegration Test)
• 4.2.1. Chạy kiểm định
• 4.2.2. Hiệu ứng dài hạn dựa trên phân tích đồng kết hợp
• 4.3. Hiệu ứng ngắn hạn thông qua mô hình ECM – Cơ chế hiệu chỉnh sai số (Error – Correction Mechnism)
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tác động của tỷ giá hối đoái đến cán cân thương mại

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại của Việt Nam trong giai đoạn 2001-2011. Kết quả cho thấy rằng sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái có tác động rõ rệt đến hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu của quốc gia. Cụ thể, khi tỷ giá hối đoái thực đa phương (REER) giảm, cán cân thương mại có xu hướng cải thiện. Điều này phù hợp với lý thuyết về hiệu ứng đường cong J, trong đó cán cân thương mại có thể xấu đi trong ngắn hạn nhưng sẽ cải thiện trong dài hạn. Theo nghiên cứu, sự phá giá của đồng nội tệ đã dẫn đến việc tăng cường xuất khẩu và giảm nhập khẩu, từ đó cải thiện cán cân thương mại.

1.1. Hiệu ứng ngắn hạn và dài hạn của tỷ giá hối đoái

Nghiên cứu chỉ ra rằng trong ngắn hạn, một sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái có thể làm xấu đi cán cân thương mại do tác động của giá cả. Tuy nhiên, trong dài hạn, khi các doanh nghiệp và người tiêu dùng điều chỉnh thói quen tiêu dùng của mình, cán cân thương mại sẽ cải thiện. Kết quả này cho thấy rằng các nhà hoạch định chính sách cần xem xét cả hai khía cạnh ngắn hạn và dài hạn khi đưa ra quyết định về chính sách tiền tệ và tỷ giá hối đoái.

II. Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thanh toán

Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thanh toán là một vấn đề quan trọng trong kinh tế học. Nghiên cứu cho thấy rằng sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái không chỉ ảnh hưởng đến cán cân thương mại mà còn tác động đến cán cân thanh toán tổng thể của Việt Nam. Khi tỷ giá hối đoái thực đa phương giảm, cán cân thanh toán có xu hướng cải thiện nhờ vào việc tăng cường xuất khẩu và giảm nhập khẩu. Điều này cho thấy rằng tỷ giá hối đoái có vai trò quan trọng trong việc duy trì sự ổn định của nền kinh tế.

2.1. Tác động của chính sách tiền tệ đến tỷ giá hối đoái

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước có ảnh hưởng lớn đến tỷ giá hối đoái. Việc điều chỉnh lãi suất và các biện pháp can thiệp vào thị trường ngoại hối có thể làm thay đổi tỷ giá hối đoái và từ đó tác động đến cán cân thương mại. Nghiên cứu cho thấy rằng các chính sách tiền tệ linh hoạt có thể giúp cải thiện cán cân thương mại và cán cân thanh toán của Việt Nam.

III. Đề xuất chính sách nhằm cải thiện cán cân thương mại

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số đề xuất chính sách được đưa ra nhằm cải thiện cán cân thương mại của Việt Nam. Đầu tiên, cần có một chính sách tỷ giá hối đoái linh hoạt hơn để phản ánh đúng giá trị thực của đồng nội tệ. Thứ hai, cần tăng cường hỗ trợ cho các ngành xuất khẩu thông qua các chính sách ưu đãi và khuyến khích đầu tư. Cuối cùng, việc nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế cũng là một yếu tố quan trọng để cải thiện cán cân thương mại.

3.1. Tăng cường hợp tác quốc tế trong thương mại

Việc mở rộng hợp tác thương mại với các đối tác quốc tế sẽ giúp Việt Nam tăng cường xuất khẩu và cải thiện cán cân thương mại. Các hiệp định thương mại tự do (FTA) cần được khai thác triệt để để tạo ra cơ hội cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn góp phần ổn định cán cân thanh toán.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2001-2011, Việt Nam đã trải qua nhiều đợt điều chỉnh tỷ giá hối đoái với 8 lần thay đổi biên độ dao động, dẫn đến tỷ giá danh nghĩa tăng cao. Tuy nhiên, thâm hụt cán cân thương mại không giảm mà còn có xu hướng gia tăng, đạt mức kỷ lục 14,1 tỷ USD năm 2007 và 18 tỷ USD năm 2008. Vấn đề đặt ra là liệu tỷ giá hối đoái có ảnh hưởng tích cực đến cán cân thương mại của Việt Nam hay không, đặc biệt là hiệu ứng của tỷ giá hối đoái thực đa phương (REER) lên cán cân thương mại. Mục tiêu nghiên cứu là đo lường tác động của REER lên cán cân thương mại Việt Nam trong ngắn hạn và dài hạn, dựa trên số liệu quý từ năm 2001 đến 2011, với rổ tiền tệ gồm 15 đối tác thương mại lớn như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc, Úc, Đức, Hàn Quốc, Malaysia, Thái Lan, và các nước châu Âu sử dụng đồng Euro.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách điều hành tỷ giá nhằm cải thiện cán cân thương mại, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Qua đó, nghiên cứu cũng làm rõ sự tồn tại của hiệu ứng đường cong J và điều kiện Marshall-Lerner trong bối cảnh kinh tế Việt Nam, giúp hiểu rõ hơn về cơ chế tác động của tỷ giá hối đoái đến hoạt động xuất nhập khẩu và cán cân thương mại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết kinh tế chính:

1. Hiệu ứng đường cong J: Mô tả hiện tượng cán cân thương mại bị xấu đi trong ngắn hạn sau khi đồng nội tệ phá giá, nhưng cải thiện trong dài hạn. Nguyên nhân là do hiệu ứng giá cả chiếm ưu thế trong ngắn hạn, còn hiệu ứng số lượng chiếm ưu thế trong dài hạn. Hiệu ứng này được phát hiện bởi Krugman (1991) và được kiểm chứng ở nhiều quốc gia như Thái Lan, Malaysia, Indonesia.

2. Điều kiện Marshall-Lerner (ML): Phát biểu rằng để phá giá tiền tệ có tác động tích cực lên cán cân thương mại, tổng độ co giãn theo giá của xuất khẩu và nhập khẩu phải lớn hơn 1. Điều kiện này giúp giải thích tại sao phá giá có thể làm cải thiện cán cân thương mại trong dài hạn, mặc dù trong ngắn hạn có thể không đạt hiệu quả.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: tỷ giá hối đoái thực đa phương (REER), cán cân thương mại (được đo bằng tỷ lệ xuất khẩu trên nhập khẩu), thu nhập trong nước (GDPvn), thu nhập nước ngoài (GDPw), và các mô hình kinh tế lượng như kiểm định đồng liên kết Johansen và mô hình ECM (Error Correction Mechanism).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu được thu thập từ Tổng cục Thống kê Việt Nam, Tổng cục Hải quan, Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, trong giai đoạn quý 1/2001 đến quý 4/2010.

• Phương pháp phân tích:

  • Kiểm định tính dừng của chuỗi thời gian bằng phương pháp Augmented Dickey-Fuller (ADF).
  • Kiểm định đồng liên kết Johansen để xác định mối quan hệ dài hạn giữa các biến.
  • Sử dụng mô hình hồi quy đồng liên kết để phân tích hiệu ứng dài hạn.
  • Áp dụng mô hình ECM để phân tích hiệu ứng ngắn hạn và cơ chế điều chỉnh sai số.
  • Lựa chọn độ trễ tối ưu dựa trên tiêu chuẩn Akaike Information Criterion (AIC).

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Sử dụng dữ liệu quý trong 11 năm (2001-2011), tổng cộng khoảng 44 quan sát, đảm bảo tính đại diện cho biến động kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu từ quý 1/2001 đến quý 4/2011, với năm cơ sở tính tỷ giá thực là năm 2001, phù hợp với bối cảnh kinh tế Việt Nam và các đối tác thương mại chính.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu ứng dài hạn của REER lên cán cân thương mại: Kết quả mô hình hồi quy đồng liên kết cho thấy hệ số của Ln(REER) là +0.8779, có ý nghĩa thống kê ở mức 5%. Điều này cho thấy trong dài hạn, một sự phá giá thực của đồng nội tệ 1% sẽ làm cán cân thương mại cải thiện khoảng 0.88%. Đây là bằng chứng rõ ràng về sự tồn tại của điều kiện Marshall-Lerner tại Việt Nam.

2. Ảnh hưởng của thu nhập trong nước và nước ngoài: Tốc độ tăng trưởng thu nhập trong nước (Ln(GDPvn)) có hệ số +2.411, tác động tích cực đến cán cân thương mại trong dài hạn, trong khi thu nhập nước ngoài (Ln(GDPw)) có hệ số -3.329, tác động ngược chiều. Điều này phản ánh rằng khi thu nhập trong nước tăng, sản xuất hàng thay thế nhập khẩu tăng, cải thiện cán cân thương mại; ngược lại, thu nhập nước ngoài tăng có thể làm tăng nhập khẩu từ Việt Nam giảm.

3. Hiệu ứng ngắn hạn theo mô hình ECM: Trong ngắn hạn, phá giá đồng nội tệ làm cán cân thương mại xấu đi, với các hệ số của biến ΔLnREER tại các quý trước là âm (-0.579 và -0.830), phù hợp với hiệu ứng đường cong J. Cán cân thương mại bị thâm hụt trong khoảng 2 quý đầu sau phá giá, sau đó mới cải thiện dần.

4. Tác động của thu nhập trong ngắn hạn: Tăng trưởng thu nhập trong nước có tác động tiêu cực đến cán cân thương mại trong ngắn hạn, trong khi thu nhập nước ngoài không có ảnh hưởng đáng kể.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về hiệu ứng đường cong J và điều kiện Marshall-Lerner, đồng thời phản ánh đặc thù của nền kinh tế Việt Nam đang phát triển với nhiều yếu tố tác động đa chiều. Việc phá giá đồng nội tệ trong ngắn hạn có thể làm tăng giá nhập khẩu, giảm xuất khẩu do hiệu ứng giá chiếm ưu thế, dẫn đến cán cân thương mại xấu đi. Tuy nhiên, trong dài hạn, khi các doanh nghiệp và người tiêu dùng điều chỉnh hành vi, xuất khẩu tăng và nhập khẩu giảm, cán cân thương mại được cải thiện.

So sánh với các nghiên cứu ở các nước ASEAN như Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Việt Nam cũng thể hiện sự tồn tại của hiệu ứng đường cong J và điều kiện ML, nhưng mức độ tác động có thể khác nhau do đặc điểm kinh tế và cấu trúc thương mại khác biệt. Ngoài ra, các yếu tố như hội nhập kinh tế, gia nhập WTO, và quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa cũng ảnh hưởng đến cán cân thương mại, làm giảm vai trò độc lập của tỷ giá hối đoái.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường cong J thể hiện biến động cán cân thương mại theo thời gian sau phá giá, và bảng hệ số hồi quy thể hiện tác động dài hạn và ngắn hạn của các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Điều hành tỷ giá linh hoạt theo hướng hỗ trợ xuất khẩu: Các cơ quan quản lý nên duy trì chính sách tỷ giá hối đoái thực đa phương phù hợp, tránh định giá quá cao đồng nội tệ để tận dụng hiệu ứng tích cực của phá giá trong dài hạn, cải thiện cán cân thương mại.

2. Tăng cường phát triển ngành công nghiệp phụ trợ và nâng cao giá trị gia tăng xuất khẩu: Giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu và hàng hóa trung gian, từ đó giảm áp lực nhập khẩu và cải thiện cán cân thương mại.

3. Theo dõi và phân tích tác động ngắn hạn của biến động tỷ giá: Cần có các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu trong giai đoạn ngắn hạn khi phá giá đồng nội tệ làm cán cân thương mại xấu đi, như hỗ trợ tài chính, giảm chi phí sản xuất.

4. Đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu: Tăng cường quan hệ thương mại với nhiều đối tác để giảm rủi ro và tận dụng cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do, góp phần cải thiện cán cân thương mại bền vững.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp của Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cùng các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô: Giúp hiểu rõ tác động của tỷ giá hối đoái đến cán cân thương mại, từ đó xây dựng chính sách tỷ giá và thương mại phù hợp.

2. Các nhà nghiên cứu kinh tế và sinh viên cao học: Cung cấp cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu về mối quan hệ tỷ giá và cán cân thương mại, đồng thời tham khảo các mô hình kinh tế lượng hiện đại.

3. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và các tổ chức tài chính: Hiểu được tác động của biến động tỷ giá đến hoạt động kinh doanh, từ đó có chiến lược phòng ngừa rủi ro và tận dụng cơ hội.

4. Cơ quan quản lý thị trường ngoại hối và ngân hàng trung ương: Hỗ trợ trong việc điều hành chính sách tiền tệ và tỷ giá nhằm ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ giá hối đoái thực đa phương (REER) là gì?
   REER là tỷ giá hối đoái danh nghĩa đã điều chỉnh theo mức chênh lệch lạm phát giữa các quốc gia, phản ánh sức mua tương đối của đồng nội tệ so với rổ tiền tệ các đối tác thương mại. Ví dụ, REER tăng cho thấy đồng nội tệ bị phá giá thực.

2. Hiệu ứng đường cong J có ý nghĩa gì trong nghiên cứu này?
   Hiệu ứng đường cong J mô tả hiện tượng cán cân thương mại xấu đi trong ngắn hạn sau phá giá đồng nội tệ, nhưng cải thiện trong dài hạn. Nghiên cứu cho thấy Việt Nam cũng tuân theo mô hình này, với cán cân thương mại bị thâm hụt trong khoảng 2 quý đầu sau phá giá rồi dần cải thiện.

3. Điều kiện Marshall-Lerner được áp dụng như thế nào?
   Điều kiện này yêu cầu tổng độ co giãn theo giá của xuất khẩu và nhập khẩu lớn hơn 1 để phá giá tiền tệ có tác động tích cực lên cán cân thương mại. Kết quả nghiên cứu cho thấy điều kiện này được thỏa mãn trong dài hạn tại Việt Nam.

4. Tại sao thu nhập trong nước và nước ngoài lại có tác động khác nhau đến cán cân thương mại?
   Thu nhập trong nước tăng có thể làm tăng sản xuất hàng thay thế nhập khẩu, cải thiện cán cân thương mại. Ngược lại, thu nhập nước ngoài tăng có thể làm tăng nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam, nhưng cũng có thể làm giảm xuất khẩu nếu đối tác sản xuất hàng thay thế.

5. Mô hình ECM giúp gì trong phân tích?
   Mô hình ECM cho phép phân tích tác động ngắn hạn và cơ chế điều chỉnh sai số để trở về trạng thái cân bằng dài hạn giữa các biến. Qua đó, mô hình giúp hiểu rõ hơn về quá trình điều chỉnh cán cân thương mại sau biến động tỷ giá.

Kết luận

• Có sự tồn tại hiệu ứng của tỷ giá hối đoái thực đa phương lên cán cân thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2001-2011, với hiệu ứng đường cong J trong ngắn hạn và điều kiện Marshall-Lerner trong dài hạn.
• Một sự phá giá thực của đồng nội tệ 1% làm cải thiện cán cân thương mại khoảng 0.88% trong dài hạn.
• Tăng trưởng thu nhập trong nước tác động tích cực đến cán cân thương mại dài hạn, trong khi thu nhập nước ngoài có tác động ngược chiều.
• Trong ngắn hạn, phá giá đồng nội tệ làm cán cân thương mại xấu đi, phản ánh hiệu ứng giá chiếm ưu thế.
• Các nhà hoạch định chính sách cần cân nhắc kỹ lưỡng lợi ích và chi phí của việc phá giá đồng nội tệ, đồng thời phối hợp các giải pháp hỗ trợ để cải thiện cán cân thương mại bền vững.

Next steps: Tiếp tục theo dõi biến động tỷ giá và cán cân thương mại, mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác. Call-to-action: Các nhà quản lý và doanh nghiệp nên áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chính sách và chiến lược kinh doanh trong bối cảnh biến động tỷ giá.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ---oOo --- NGUYỄN THỊ ÁI HIỆU ỨNG CỦA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI LÊN CÁN CÂN THƯƠNG MẠI CỦA VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 10/2012 123doc BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ---oOo --- NGUYỄN THỊ ÁI HIỆU ỨNG CỦA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI LÊN CÁN CÂN THƯƠNG MẠI CỦA VIỆT NAM Chuyên ngành: Kinh tế Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 Người hướng dẫn khoa học TS. NGUYỄN TẤN HOÀNG LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 10/2012 123doc LỜI CAM ĐOAN ---oOo --- Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của tôi, dưới sự hỗ trợ của Thầy hướng dẫn là TS.

Nguyễn Tấn Hoàng. Các nội dung nghiên cứu trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào. Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau được ghi trong phần tài liệu tham khảo. Ngoải ra trong luận văn cũng sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu từ các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác và đều được chú thích nguồn gốc để dễ tra cứu, kiểm chứng.

Nếu phát hiện có bất kỳ gian lận nào, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội đồng, cũng như kết quả luận văn của mình. HCM ngày 10 tháng 10 năm 2012 Tác giả Nguyễn Thị Ái 123doc LỜI CẢM ƠN ---oOo --- Đầu tiên tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Thầy hướng dẫn là TS. Nguyễn Tấn Hoàng đã tận tình hỗ trợ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này. Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể quý thầy cô đã truyền đạt kiến thức quý báu cho tôi trong suốt khóa học.

Nhân đây tôi cũng xin cảm ơn đến Ban Lãnh Đạo, các anh chị em đồng nghiệp CN Công ty CP TM & ĐT Barotex Việt Nam đã hỗ trợ, động viên, tạo điều kiện để tôi hoàn thành tốt khóa học và thực hiện tốt luận văn này. Sau cùng tôi xin cảm ơn ba mẹ, anh em và bạn bè đã luôn quan tâm, chia sẻ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học và làm luận văn. Tác giả Nguyễn Thị Ái 123doc MỤC LỤC TÓM TẮT. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY .1 Các nghiên cứu về hiệu ứng đường cong J .2 Một số nghiên cứu về điều kiện Marshall – Lerner .3 Phân tích cụ thể một số nghiên cứu gần đây.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Lựa chọn mô hình, giải thích các biến số .2 Dữ liệu nghiên cứu. CHẠY MÔ HÌNH VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Kiểm định tính dừng của của chuỗi dữ liệu thời gian (Unit root test) .2 Kiểm định đồng liên kết Johansen (Johansen Cointegration Test) .1 Chạy kiểm định .2 Hiệu ứng dài hạn dựa trên phân tích đồng kết hợp .3 Hiệu ứng ngắn hạn thông qua mô hình ECM – Cơ chế hiệu chỉnh sai số (Error – Correction Mechnism). 38 123doc DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT NHTW Ngân hàng Trung Ương NHTM Ngân hàng Thương Mại NHNN Ngân hàng Nhà Nước TTCK Thị trường chứng khoán CSTT Chính sách tiền tệ TGHĐ Tỷ giá hối đoái XNK Xuất nhập khẩu CCTM Cán cân thương mại GSO Tổng cục thống kê IMF Quỹ tiền tệ quốc tế ASEAN Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á EU Liên minh Châu Âu GDP Tổng sản phẩm quốc nội ML Điều kiện Marshall – Lerner THB Đồng Bath Thái Lan AUD Đô la Úc TWD Đài tệ CNY Đồng Nhân dân tệ USD Đô la Mỹ EUR Đồng Euro VND Đồng Việt Nam GBP Đồng Bảng Anh HKD Đô la Hồng Kông JPY Đồng Yên Nhật MYR Đồng Ringit Malaysia PHP Đồng Peso Philippines KRW Đồng Won của Hàn Quốc RUB Đồng Rúp của Nga REER Tỷ giá hối đoái thực đa phương FRF Đồng franc Pháp RER Tỷ giá hối đoái thực song phương NER Tỷ giá hối đoái danh nghĩa 123doc DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 2.1: Hiệu ứng đường cong J Hình 2.2: Phản ứng của cán cân thương mại Maylaysia đối với tỷ giá thực song phương Hình 2.3: Phản ứng của X/M Inđônêxia vởi RER, Inđônêxia – Nhật Bản Hình 2.4: Phản ứng của X/M Inđônêxia vởi RER, Inđônêxia – Mỹ Hình 2.5: Phản ứng của X/M Inđônêxia vởi RER, Malaysia – Nhật Bản Hình 2.6: Phản ứng của X/M Inđônêxia vởi RER Malaysia – Mỹ Hình 2.7: Phản ứng của X/M Inđônêxia vởi RER, Thái Lan – Nhật Bản Hình 2.8: Phản ứng của X/M Inđônêxia vởi RER, Thái Lan – Mỹ Hình 2.9: Phản ứng của cán cân thương mại Paskistan đối với REER DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1: Tỷ trọng xuất/nhập khẩu theo quý của Việt Nam giai đoạn 2001- 2011 Bảng 3.2: Tốc độ tăng trưởng thu nhập của Việt Nam (năm trước =100) Bảng 3.3: Tốc độ tăng trưởng thu nhập của Việt Nam (năm trước =100) Bảng 3.4: Kết quả tính toán tỷ giá hối đoái thực đa phương Bảng 4.1: Kết quả kiểm định tính dừng các biến số TB, Ln(REER), Ln(GDPvn), Ln(GDPw) Bảng 4.2: Kết quả kiểm định đồng liên kết Johasen theo thống kê Trace Bảng 4.3: Kết quả kiểm định đồng liên kết Johasen theo thống kê Max-Eigen Bảng 4.4 : Kết quả mô hình hồi quy đồng liên kết Bảng 4.5: Giá trị Akaike Information Creation tại các độ trễ khác nhau Bảng 4.6: Hiệu ứng ngắn hạn của REER lên X/M qua mô hình ECM Phụ lục 1: Xuất nhập khẩu và tỷ giá theo quý giai đoạn 2001 – 2011 Phụ lục 2: Chỉ số GDP trung bình của các nước và GDP của Việt Nam giai đoạn 2001-2010 123doc 1 TÓM TẮT Trong bài nghiên cứu, mục tiêu của tác giá là đo lường hiệu ứng của tỷ giá hối đoái thực đa phương REER lên hoạt động thương mại của Việt Nam. Số liệu được sử dụng trong nghiên cứu nằm trong giai đoạn 2001-2011.

Rổ tiền tệ tác giả sử dụng để tính tỷ giá thực đa phương bao gồm đồng tiền của 15 đối tác thương mại có khả năng đại diện cao, đồng tiền mạnh, và có hoạt động thương mại với Việt Nam lớn, có nhiều tiềm năng kinh tế trong tương lai. Đó là các nước: Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc, Úc, Singapore, Đức, Hàn Quốc, Malaysia, Đài Loan, Pháp, Thái Lan, Hồng Kông, Anh, Nga, Philippines. Riêng hai nước Pháp và Đức, tác giả sử dụng đồng tiền chung Euro. Kế thừa mô hình trong nghiên cứu của một số tác giả về hiệu ứng của tỷ giá thực đa phương lên cán cân thương mại, như tác giả Sulaiman D.

Mohammad (2010) nghiên cứu trong trường hợp của Pakistan, Ng Yuen-Ling, Har Wai-Mun, Tan Geoi-Mei (2008) về trường hợp của Malaysia và tác giả Bahmani Oskooee và Kantipong (2001) về trường hợp của Thái Lan, kết quả nghiên cứu cho thấy tồn tại hiệu ứng của tỷ giá hối đoái thực đa phương lên cán cân thương mại của Việt Nam trong cả ngắn hạn lẫn dài hạn. Khi có một sự phá giá thực của đồng nội tệ, cán cân thương mại của Việt Nam đã được cải thiện. Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tồn tại của điều kiện hiệu ứng đường cong J và điều kiện Marshell – Lerner trong trường hợp của Việt Nam. Trong bài tác giả sử dụng kiểm định nghiệm đơn vị unit root test pháp Augmented Dickey – Fuller (ADF) để kiểm định tính dừng của các biến, kết quả cho thấy các biến đều dừng ở mức sai phân bậc 1 (1st difference).

Bước tiếp theo tác giả kiểm định đồng liên kết giữa chuỗi các biến trong mô hình (cointergration test) bằng phương pháp Jonhansen, kết quả cho thấy có sự tồn tại đồng liên kết 123doc 2 giữa các biến trong dài hạn, từ đó phân tích hệ số tác động của tỷ giá hối đoái thực đa phương lên cán cân thương mại trong dài hạn. Do các biến có tồn tại đồng liên kết nên tác giả lựa chọn mô hình chữa lỗi vector ECM để phân tích hiệu ứng ngắn hạn của tỷ giá hối đối lên cán cân thương mại. Kết quả cho thấy trong ngắn hạn, một sự phá giá trong tỷ giá hối đoái thực đa phương làm xấu đi cán cân thương mại, sau đó mới được cải thiện trong dài hạn. Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tồn tại của cả hiệu ứng đường cong J và điều kiện Mashell Lerner trong trường hợp nghiên cứu của Việt Nam.

GIỚI THIỆU Sự mất cân đối của cán cân thương mại là đề tài thường được rất nhiều nhà nghiên cứu chú trọng. Nếu cán cân thương mại thâm hụt kéo dài sẽ kéo theo tình trạng khan hiếm ngoại tệ, khủng hoảng ngoại tệ, khiến một nước mất khả năng thanh toán trong các giao dịch ngoài quốc gia, và để lại nhiều hệ quả nghiêm trọng cho nền kinh tế. Do đó làm thế nào để cải thiện cán cân thương mại là một vấn đề vô cùng nan giải cho những nhà hoạch định chính sách của Việt Nam. Giữa các yếu tố tác động lên các cân thương mại như GDP trong nước, GDP nước ngoài, giá cả hàng hóa và tỷ giá hối đoái thì tỷ giá hối đoái được coi là một yếu tố vô cùng quan trọng do bởi những ảnh hưởng to lớn của nó đến hoạt động xuất khẩu và nhập khẩu của một quốc gia.

Từ 2001-2011, Việt Nam đã trải qua rất nhiều đợt phá giá, liên tiếp thay đổi biên độ dao động tỷ giá (8 lần điều chỉnh biên độ dao động), kết quả là tỷ giá hối đoái danh nghĩa tăng lên rất cao. Tuy nhiên song song đó, thâm hụt cán cân thương mại của Việt Nam lại không giảm tương ứng mà ngược lại còn có chiều hướng gia tăng, mức thâm hụt đạt tới mức kỷ lục 14,1 tỷ USD và 18 tỷ 123doc 3 USD trong các năm 2007 và 2008. Vấn đề đặt ra là liệu tỷ giá hối đoái và hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam có quan hệ với nhau không, phá giá liệu có làm giảm thâm hụt cán cân thương mại của Việt Nam không? Căn cứ vào ngang giá sức mua dựa trên mức chênh lệch lạm phát giữa các nước, tác giả sử dụng tỷ giá hối đoái thực đa phương để nghiên cứu hiệu ứng lên cán cân thương mại. Trong bài nghiên cứu tác giả tiến hành đo lường hiệu ứng của tỷ giá hối đoái thực đa phương giữa Việt Nam với 15 đối tác thương mại lên cán cân thương mại của Việt Nam trong ngắn hạn và dài hạn.

Kết quả nghiên cứu thu được sẽ góp phần giúp các nhà hoạch định chính sách định hướng công tác điều hành tỷ giá hiệu quả hơn theo hướng cải thiện cán cân thương mại cho việt Nam trong thời gian tới. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.