Luận văn thạc sĩ điều tra đánh giá tình hình sản xuất ngô tại thị trấn nà phặc huyện ngân sơn tỉnh bắc kạn

Luận văn thạc sĩ đánh giá tình hình sản xuất ngô tại thị trấn Nà Phặc, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn, phân tích hiệu quả kinh tế và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Trương Thị Bích
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thúy Hà
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Trồng trọt
• Đề tài: Điều tra, đánh giá tình hình sản xuất ngô tại thị trấn Nà Phặc - huyện Ngân Sơn - tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: chuyên đề tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tình hình sản xuất ngô trong nước và trên thế giới
• 2.2. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới
• 2.3. Tình hình sản xuất ngô tại Việt Nam
• 2.4. Tình hình sản xuất ngô khu vực Trung du, miền núi phía Bắc
• 2.5. Tình hình sản xuất ngô ở vùng Đông Bắc
• 2.6. Tình hình sản xuất ngô ở vùng Tây Bắc
• 2.7. Tình hình sản xuất ngô của tỉnh Bắc Kạn
• 3. PHẦN 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRA
• 3.1. Đối tượng và phạm vi điều tra
• 3.2. Đối tượng điều tra
• 3.3. Phạm vi điều tra
• 3.4. Địa điểm điều tra
• 3.5. Phương pháp điều tra
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ ĐIỀU TRA
• 4.1. Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Ngân Sơn - tỉnh Bắc Kạn
• 4.2. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thị trấn Nà Phặc - huyện Ngân Sơn - tỉnh Bắc Kạn
• 4.2.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.2.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.3. Tình hình sản xuất nông nghiệp của thị trấn Nà Phặc, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn
• 4.3.1. Về trồng trọt
• 4.3.2. Về chăn nuôi
• 4.3.3. Về lâm nghiệp
• 4.4. Tình hình sản xuất ngô của thị trấn Nà Phặc, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn
• 4.4.1. Diện tích, năng suất và sản lượng ngô của thị trấn Nà Phặc những năm gần đây
• 4.4.2. Tình hình sản xuất ngô tại các thôn trên địa bàn thị trấn Nà Phặc
• 4.4.3. Cơ cấu giống ngô và mùa vụ của thị trấn Nà Phặc
• 4.4.4. Chế độ canh tác, các biện pháp kỹ thuật trồng và chăm sóc ngô tại thị trấn Nà Phặc, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn
• 4.4.5. Tình hình sâu, bệnh hại trên ngô tại thị trấn Nà Phặc - huyện Ngân Sơn - tỉnh Bắc Kạn
• 4.4.6. Những yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất ngô, định hướng và giải pháp phát triển sản xuất ngô của thị trấn Nà Phặc
• 4.4.6.1. Yếu tố khách quan
• 4.4.6.2. Yếu tố chủ quan
• 4.4.6.3. Giải pháp phát triển sản xuất ngô của thị trấn Nà Phặc
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tình hình sản xuất ngô tại thị trấn Nà Phặc

Tình hình sản xuất ngô tại thị trấn Nà Phặc, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm gần đây. Sản xuất ngô không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp lương thực mà còn là nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ gia đình. Theo số liệu thống kê, diện tích trồng ngô tại đây đã tăng lên đáng kể, với năng suất bình quân đạt khoảng 43 tạ/ha. Điều này cho thấy sự chuyển biến tích cực trong đánh giá tình hình sản xuất ngô tại địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết, như tình trạng sâu bệnh hại và biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến năng suất. Việc áp dụng các kỹ thuật trồng ngô hiện đại và các giống ngô lai có năng suất cao là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội

Thị trấn Nà Phặc nằm trong khu vực có điều kiện tự nhiên đa dạng, với địa hình chủ yếu là đồi núi. Điều này ảnh hưởng lớn đến tình hình sản xuất ngô. Đất đai tại đây chủ yếu là đất đỏ bazan, có khả năng giữ ẩm tốt, nhưng lại gặp khó khăn trong việc tưới tiêu. Đánh giá hiệu quả sản xuất ngô cho thấy rằng, mặc dù có nhiều thuận lợi về đất đai, nhưng việc canh tác vẫn còn manh mún và nhỏ lẻ. Hệ thống hạ tầng giao thông chưa phát triển cũng là một yếu tố cản trở việc tiêu thụ sản phẩm. Do đó, cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để phát triển ngành nông nghiệp Bắc Kạn một cách bền vững.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất ngô

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tình hình sản xuất ngô tại thị trấn Nà Phặc. Trong đó, yếu tố khách quan như thời tiết, khí hậu và biến đổi khí hậu có tác động lớn đến năng suất. Đánh giá hiệu quả sản xuất ngô cho thấy rằng, mùa vụ trồng ngô thường bị ảnh hưởng bởi lượng mưa không đều, dẫn đến tình trạng thiếu nước tưới trong mùa khô. Bên cạnh đó, yếu tố chủ quan như trình độ canh tác của nông dân cũng đóng vai trò quan trọng. Việc áp dụng các kỹ thuật trồng ngô tiên tiến còn hạn chế, dẫn đến năng suất chưa đạt mức tối ưu. Để khắc phục tình trạng này, cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân.

2.1. Giải pháp phát triển sản xuất ngô

Để nâng cao hiệu quả sản xuất ngô, cần triển khai các giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục cho nông dân về các kỹ thuật trồng ngô hiện đại. Thứ hai, chính quyền địa phương cần hỗ trợ về giống, phân bón và các vật tư nông nghiệp cần thiết. Cuối cùng, việc xây dựng các hợp tác xã nông nghiệp sẽ giúp nông dân liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm một cách hiệu quả hơn. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn góp phần phát triển ngành nông nghiệp Bắc Kạn một cách bền vững.

III. Đánh giá hiệu quả sản xuất ngô

Đánh giá tổng thể về tình hình sản xuất ngô tại thị trấn Nà Phặc cho thấy rằng, mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng hiệu quả sản xuất vẫn chưa đạt yêu cầu. Năng suất ngô tại đây còn thấp hơn so với nhiều địa phương khác trong tỉnh. Việc áp dụng các giống ngô lai có năng suất cao chưa được phổ biến rộng rãi. Đánh giá hiệu quả sản xuất ngô cần được thực hiện thường xuyên để có những điều chỉnh kịp thời. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và nông dân trong việc triển khai các chương trình hỗ trợ sản xuất. Điều này sẽ giúp nâng cao giá trị kinh tế của ngô, đồng thời cải thiện đời sống cho người dân.

3.1. Tình hình tiêu thụ sản phẩm ngô

Tình hình tiêu thụ sản phẩm ngô tại thị trấn Nà Phặc cũng gặp nhiều khó khăn. Mặc dù sản lượng ngô tăng, nhưng việc tiêu thụ sản phẩm vẫn còn hạn chế. Nhiều nông dân gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để kết nối nông dân với các doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm ngô địa phương cũng là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho nông dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây ngô (Zea mays L.) là một trong ba cây lương thực quan trọng nhất trên thế giới, đóng vai trò thiết yếu trong cung cấp lương thực, thức ăn gia súc và nguyên liệu công nghiệp. Năm 2012, diện tích sản xuất ngô toàn cầu đạt khoảng 177,4 triệu ha với năng suất trung bình 49,2 tạ/ha, sản lượng đạt 872 triệu tấn, vượt qua cả lúa và lúa mì. Ở Việt Nam, ngô giữ vị trí thứ hai trong các cây lương thực, với diện tích gieo trồng gần 1,2 triệu ha và sản lượng khoảng 4,8 triệu tấn năm 2012. Tuy nhiên, năng suất ngô ở nước ta vẫn còn thấp so với thế giới, đặc biệt tại các vùng miền núi, nơi tập trung nhiều đồng bào dân tộc thiểu số.

Thị trấn Nà Phặc, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn, nằm trong vùng núi cao Đông Bắc Việt Nam, có điều kiện tự nhiên phức tạp với địa hình đồi núi dốc, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa và đất đai đa dạng. Nông nghiệp là ngành kinh tế chủ lực, trong đó sản xuất ngô đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và xóa đói giảm nghèo. Từ năm 2009 đến 2013, diện tích trồng ngô tại Nà Phặc tăng từ 387 ha lên 459 ha, năng suất trung bình đạt khoảng 40,7 tạ/ha, sản lượng đạt gần 1.870 tấn.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm điều tra, đánh giá thực trạng sản xuất ngô tại thị trấn Nà Phặc, xác định thuận lợi và khó khăn trong sản xuất, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất ngô, góp phần phát triển kinh tế nông thôn bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các hộ nông dân tại ba thôn Nà Nọi, Bản Mạch và Cốc Sả trong giai đoạn 2009-2013. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ chính quyền địa phương và người dân phát triển sản xuất ngô hiệu quả, bảo vệ đất đai và nâng cao thu nhập.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết phát triển nông nghiệp bền vững: Nhấn mạnh việc sử dụng hợp lý tài nguyên đất đai, bảo vệ môi trường và áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến để tăng năng suất và hiệu quả kinh tế.
• Mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng: Tập trung vào việc chuyển đổi từ trồng lúa kém hiệu quả sang trồng ngô nhằm tăng giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích.
• Khái niệm về giống cây trồng lai và kỹ thuật canh tác cải tiến: Giống ngô lai có năng suất cao, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, kết hợp với kỹ thuật che phủ đất, tạo tiểu bậc thang và trồng xen cây họ đậu giúp giảm xói mòn đất và tăng năng suất.
• Phân tích SWOT trong sản xuất nông nghiệp: Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong sản xuất ngô tại địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Kết hợp số liệu thứ cấp từ các báo cáo của UBND thị trấn, Phòng Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn huyện Ngân Sơn, Tổng cục Thống kê Việt Nam và các tài liệu nghiên cứu liên quan; số liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát thực tế, phỏng vấn trực tiếp 75 hộ nông dân tại ba thôn Nà Nọi, Bản Mạch và Cốc Sả.
• Phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu ngẫu nhiên, chọn đại diện 5 hộ trên tổng số hộ trong mỗi thôn, đảm bảo tính đại diện và khách quan.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả để tổng hợp, phân tích số liệu về diện tích, năng suất, sản lượng, cơ cấu giống và kỹ thuật canh tác. So sánh các chỉ tiêu qua các năm và giữa các thôn để đánh giá sự biến động và hiệu quả sản xuất.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2013-2014, tập trung điều tra dữ liệu từ năm 2009 đến 2013 nhằm phản ánh xu hướng và thực trạng sản xuất ngô tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Diện tích và sản lượng ngô tăng ổn định: Diện tích trồng ngô tại thị trấn Nà Phặc tăng từ 387 ha năm 2009 lên 459 ha năm 2013, tương đương mức tăng khoảng 18,6%. Sản lượng ngô tăng từ 1.443,5 tấn lên 1.868,8 tấn, tăng gần 30%. Năng suất trung bình đạt khoảng 40,7 tạ/ha, cao hơn mức năng suất trung bình của vùng Trung du miền núi phía Bắc (khoảng 38 tạ/ha).

2. Cơ cấu giống ngô lai chiếm ưu thế: Trên 99% diện tích ngô sử dụng giống ngô lai như NK4300, NK54, B265, NK6654 với năng suất trung bình từ 39,6 đến 42 tạ/ha. Giống ngô lai giúp tăng năng suất từ 59% đến 125% so với giống địa phương, đồng thời có khả năng chống chịu sâu bệnh và thích nghi với điều kiện đất đai đồi núi.

3. Kỹ thuật canh tác cải tiến giảm xói mòn đất và tăng năng suất: Áp dụng kỹ thuật che phủ đất bằng vật liệu hữu cơ, tạo tiểu bậc thang và trồng xen cây họ đậu giúp giảm xói mòn đất từ 71% đến 86,9%, năng suất ngô tăng từ 27,3% đến 57,3%. Đây là giải pháp hiệu quả trong điều kiện địa hình dốc và khí hậu phức tạp của Nà Phặc.

4. Sự khác biệt về năng suất giữa các thôn: Các thôn gần quốc lộ 3 như Nà Khoang, Bản Mạch có năng suất ngô cao hơn (trên 39 tạ/ha) so với các thôn vùng sâu vùng xa như Lùng Nhá, Sáo Sào (khoảng 36-38 tạ/ha), do điều kiện địa hình, tập quán canh tác và mức độ áp dụng kỹ thuật khác nhau.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng diện tích và sản lượng ngô tại Nà Phặc phản ánh hiệu quả của chính sách chuyển đổi cơ cấu cây trồng và áp dụng giống ngô lai năng suất cao. Việc sử dụng giống lai chiếm ưu thế giúp nâng cao năng suất, giảm rủi ro do sâu bệnh và thích nghi với điều kiện khí hậu, đất đai phức tạp. Kỹ thuật canh tác cải tiến như che phủ đất và trồng xen cây họ đậu không chỉ bảo vệ đất khỏi xói mòn mà còn cải thiện độ phì nhiêu, góp phần tăng năng suất bền vững.

So với các nghiên cứu trong khu vực Trung du miền núi phía Bắc, năng suất ngô tại Nà Phặc cao hơn khoảng 5-7%, cho thấy hiệu quả của việc chuyển đổi giống và áp dụng kỹ thuật mới. Tuy nhiên, sự chênh lệch năng suất giữa các thôn cho thấy còn tồn tại hạn chế về trình độ kỹ thuật và điều kiện tự nhiên, cần có giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Việc sản xuất ngô trên đất dốc với độ dốc lớn và điều kiện khí hậu khắc nghiệt như sương muối, mưa đá đòi hỏi áp dụng các biện pháp kỹ thuật bảo vệ đất và tăng cường chăm sóc cây trồng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng diện tích, năng suất và sản lượng ngô qua các năm, bảng so sánh năng suất giữa các thôn và biểu đồ phân bố cơ cấu giống ngô lai.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng áp dụng kỹ thuật canh tác bền vững: Khuyến khích nông dân áp dụng kỹ thuật che phủ đất, tạo tiểu bậc thang và trồng xen cây họ đậu trên diện tích đất dốc nhằm giảm xói mòn đất và tăng năng suất. Chủ thể thực hiện: UBND thị trấn phối hợp với Phòng Nông nghiệp huyện, thời gian: 2 năm tới.

2. Tăng cường cung ứng và hỗ trợ giống ngô lai chất lượng cao: Đảm bảo nguồn giống lai phù hợp với điều kiện địa phương, hỗ trợ giá giống và tập huấn kỹ thuật sử dụng giống mới cho nông dân. Chủ thể: Trung tâm giống cây trồng tỉnh, thời gian: liên tục hàng năm.

3. Phát triển mô hình sản xuất ngô hàng hóa tập trung: Xây dựng các vùng nguyên liệu ngô tập trung, quy mô lớn để nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo điều kiện thuận lợi cho tiêu thụ sản phẩm. Chủ thể: UBND huyện, hợp tác xã nông nghiệp, thời gian: 3-5 năm.

4. Tăng cường đào tạo, tập huấn kỹ thuật cho nông dân: Tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật trồng, chăm sóc ngô, phòng trừ sâu bệnh và bảo vệ đất đai nhằm nâng cao trình độ sản xuất. Chủ thể: Phòng Nông nghiệp, các tổ chức khuyến nông, thời gian: hàng năm.

5. Hỗ trợ phát triển hạ tầng thủy lợi và giao thông nông thôn: Cải thiện hệ thống tưới tiêu chủ động và đường giao thông để thuận tiện cho sản xuất và vận chuyển nông sản. Chủ thể: UBND tỉnh, huyện, thời gian: 5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và hợp tác xã nông nghiệp tại vùng miền núi: Nghiên cứu cung cấp thông tin thực tiễn về giống ngô, kỹ thuật canh tác và giải pháp nâng cao năng suất phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp và phát triển nông thôn: Là tài liệu tham khảo để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất ngô bền vững, chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển kinh tế nông thôn.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành nông học, trồng trọt: Cung cấp dữ liệu thực tế, phương pháp nghiên cứu và kết quả phân tích về sản xuất ngô tại vùng miền núi, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Doanh nghiệp cung ứng giống, vật tư nông nghiệp: Hiểu rõ nhu cầu và xu hướng sử dụng giống ngô lai, kỹ thuật canh tác của nông dân để phát triển sản phẩm phù hợp, nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao giống ngô lai lại được ưu tiên sử dụng tại Nà Phặc?
   Giống ngô lai có năng suất cao hơn từ 59% đến 125% so với giống địa phương, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và thích nghi với điều kiện đất đai, khí hậu phức tạp của vùng núi, giúp tăng hiệu quả sản xuất và thu nhập cho nông dân.

2. Kỹ thuật canh tác nào giúp giảm xói mòn đất trên đất dốc?
   Kỹ thuật che phủ đất bằng vật liệu hữu cơ, tạo tiểu bậc thang và trồng xen cây họ đậu giúp giảm xói mòn đất từ 71% đến 86,9%, đồng thời duy trì độ ẩm và cải tạo đất, tăng năng suất ngô.

3. Diện tích và năng suất ngô tại Nà Phặc thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2009-2013?
   Diện tích tăng từ 387 ha lên 459 ha (tăng 18,6%), năng suất trung bình đạt khoảng 40,7 tạ/ha, sản lượng tăng gần 30%, đạt gần 1.870 tấn năm 2013, phản ánh sự phát triển ổn định của sản xuất ngô.

4. Những khó khăn chính trong sản xuất ngô tại Nà Phặc là gì?
   Khó khăn gồm địa hình đồi núi dốc, khí hậu khắc nghiệt như sương muối, mưa đá, tập quán canh tác truyền thống gây xói mòn đất, hạn chế về hạ tầng thủy lợi và trình độ kỹ thuật của nông dân.

5. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả sản xuất ngô?
   Mở rộng áp dụng kỹ thuật canh tác bền vững, tăng cường cung ứng giống ngô lai chất lượng, phát triển mô hình sản xuất tập trung, đào tạo kỹ thuật cho nông dân và cải thiện hạ tầng thủy lợi, giao thông.

Kết luận

• Cây ngô là cây lương thực và hàng hóa quan trọng tại thị trấn Nà Phặc, góp phần nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế nông thôn.
• Diện tích và sản lượng ngô tăng ổn định trong giai đoạn 2009-2013, với năng suất trung bình đạt khoảng 40,7 tạ/ha.
• Giống ngô lai và kỹ thuật canh tác cải tiến là nhân tố chính giúp nâng cao năng suất và bảo vệ đất đai trên địa hình đồi núi dốc.
• Cần tiếp tục mở rộng áp dụng kỹ thuật bền vững, hỗ trợ giống và đào tạo kỹ thuật để phát triển sản xuất ngô hiệu quả hơn.
• Khuyến nghị các cơ quan chức năng và nông dân phối hợp thực hiện các giải pháp nhằm phát triển bền vững sản xuất ngô, góp phần xóa đói giảm nghèo và nâng cao đời sống người dân vùng núi.

Các cấp chính quyền và tổ chức liên quan cần triển khai các giải pháp kỹ thuật và chính sách hỗ trợ trong vòng 2-5 năm tới để phát huy tiềm năng sản xuất ngô tại Nà Phặc. Đề nghị các nhà nghiên cứu tiếp tục theo dõi, đánh giá và cập nhật dữ liệu để điều chỉnh chiến lược phát triển phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Cây ngô ( Zea mays L.) được con người trồng từ hàng ngàn năm nay và được coi là một trong ba cây lương thực quan trọng trên thế giới, cung cấp lương thực cho con người, làm thức ăn cho gia súc, và nguyên liệu cho nhiều sản phẩm công nghiệp. Thành phần dinh dưỡng trong hạt ngô rất phong phú bao gồm protein chiếm 6 - 21%, lipit 3,5 - 7%, glucid chiếm 65 - 75%, hơn thế nữa thành phần dinh dưỡng của hạt ngô còn có mặt các axit amin quan trọng như: Lơzin, Tryptophan, Isolơzin. và còn rất nhiều các loại vitamin A, vitamin B với nhiều loại khoáng chất khác.

Không chỉ được sử dụng làm lương thực, ngô còn được con người dùng làm thực phẩm cung cấp cho ăn tươi như ngô bao tử, ngô nếp, ngô đường. Ngô là nguyên liệu chính cho ngành công nghiệp thực phẩm sản xuất các loại bánh, kẹo và các loại thức uống như rượu, bia,đặc biệt ngô còn là nguồn nguyện liệu lý tưởng cho năng lượng sinh học.() Ngô là cây trồng rất phổ biến có khả năng thích ứng rộng với các điêu kiện tự nhiên và khả năng cho năng suất cao vì thế cây ngô đã được hầu hết các quốc gia trồng trên các vùng lãnh thổ trên hầu khắp các châu lục với diện tích và sản lượng ngày càng tăng đem lại nguồn thu ngoại tệ lớn từ xuất khẩu mặt hàng nông sản này. Ở Việt Nam, ngô là cây lương thực có vị trí quan trí quan trọng thứ hai chỉ sau lúa. Trước đây sản xuất ngô phát triển không mạnh nhưng thời gian gần đây nhờ được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, cùng với sự xuất hiện của các giống ngô lai được nhập nội và một số giống được chọn tạo thành công ở trong nước đã góp phần thay đổi đáng kể trong ngành sản xuất ngô ở nước ta thể hiện qua diện tích cũng như năng xuất ngày càng tăng.

n 2 Không chỉ được biết đến bởi giá trị kinh tế và giá trị dinh dưỡng cao mà ngô còn là cây trồng chính, đóng vai trò quan trọng, có khả năng khai thác tốt trên các loại hình địa lý như vùng đồi núi, vùng khô hạn không thể chủ động tưới tiêu. Trong thực tế ngô là cây lương thực chủ lực, sau lúa ở nước ta. Điều kiện tự nhiên của Việt Nam hoàn toàn thích hợp cho sản xuất ngô, đặc biệt là các vùng miền núi trong điều kiện canh tác lúa bị hạn chế. Phát triển sản xuất ngô, với mô hình chuyển đổi từ trồng lúa sang trồng ngô là một trong những giải pháp để thực hiện đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững mà ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề ra để sản xuất ngô gắn với tái cơ cấu cây trồng ở các tỉnh miền núi phía Bắc.

Bắc Kạn là một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam, thuộc vùng núi cao, có địa hình phức tạp, cơ sở vật chất và kinh tế chưa phát triển. Nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp và lâm nghiệp. Với tổng diện tích tự nhiên là 4.868,41 km2 và dân số là 298. Đất nông nghiệp có 30.509 ha, chiếm 6,28% diện tích tự nhiên.

Với quỹ đất lớn hơn so với dân số của tỉnh, sự hình thành nhiều tiểu vùng khí hậu, Bắc Kạn có thế mạnh về chuyển đổi cơ cấu cây trồng để sớm hình thành nên các vùng nguyên liệu nhằm chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng sản xuất hàng hóa. Ngân Sơn là một huyện thuộc vùng núi cao của tỉnh Bắc Kạn. Người dân đa số làm nông nghiệp. Chịu ảnh hưởng của dãy núi cánh cung Ngân Sơn nơi đây chia thành nhiều tiểu vùng khí hậu khác nhau.

Hoạt động nông nghiệp mang tính thời vụ và còn manh mún, nhỏ lẻ do đặc trưng địa hình, đất đai và khí hậu của vùng. Phần lớn diện tích ngô được trồng trồng trên các sườn núi trong điều kiện không chủ động được nước tưới nên mùa vụ trồng ngô trên địa bàn toàn huyện được bố trí theo phân bố lượng mưa trong năm. Trong những năm qua phát triển nông nghiệp nông thôn của huyện n 3 Ngân Sơn đã có những bước tiến rõ rệt. Để tìm hiểu về thực trạng sản xuất ngô của địa phương chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Điều tra, đánh giá tình hình sản xuất ngô tại thị trấn Nà Phặc - huyện Ngân Sơn - tỉnh Bắc Kạn” để nghiên cứu, đánh giá một cách khách quan từ đó có các giải pháp hữu hiệu phát huy những thế mạnh và giải quyết những vất đề còn tồn tại trong sản xuất để sản xuất ngô mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.

Mục đích yêu cầu của đề tài 1. Mục đích Tìm hiểu thực trạng sản xuất ngô của các nông hộ trên địa bàn thị trấn Nà Phặc - huyện Ngân Sơn - tỉnh Bắc Kạn. Qua điều tra hiện trạng sản xuất ngô của thị trấn Nà Phặc - huyện Ngân Sơn - tỉnh Bắc Kạn nhằm xác định những khó khăn và thuận lợi trong sản xuất ngô từ đó đề ra các giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy quá trình phát triển và nâng cao hiệu quả sản xuất ngô tại địa phương. Yêu cầu Điều tra điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của thị trấn Nà Phặc - huyện Ngân Sơn - tỉnh Bắc Kạn ảnh hưởng đến tình hình sản xuất ngô.

Điều tra tình hình sản xuất nông nghiệp nói chung và thực trạng sản xuất ngô trên địa bàn thị trấn Nà Phặc - huyện Ngân Sơn - tỉnh Bắc Kạn. Đánh giá được những thuận lợi và khó khăn trong sản xuất ngô của địa phương. Đề xuất những giải pháp nhằm thúc đẩy sản xuất ngô ở địa phương có hiệu quả hơn. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Tình hình sản xuất ngô trong nước và trên thế giới 2. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới Ngô có tên khoa học là Zea mvays L. là cây lương thực quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu. Cây ngô là một trong năm loại cây lương thực chính của thế giới: Ngô (Zea Mays L.), lúa nước (Oryza sativa L.

tên khác: tiểu mạch), sắn (Manihot esculenta Crantz, tên khác khoai mì) và khoai tây (Solanum tuberosum L. Trong đó, ba loại cây gồm ngô, lúa gạo và lúa mì chiếm khoảng 87% sản lượng lương thực toàn cầu và khoảng 43% calori từ tất cả mọi lương thực, thực phẩm. Trong ba loại cây này, ngô là cây trồng có sự tăng trưởng mạnh cả về diện tích, năng suất, sản lượng và từ vị chí thứ ba vươn lên là cây có năng suất và sản lượng cao nhất. Năm 2012 diện tích sản xuất ngô là 177.4 triệu hecta năng suất đạt 49.2 tạ/ha và sản lượng đạt 872.

Với lúa nước có diện tích là 163.2 triệu ha, năng suất 44.1 tạ/ha và sản lượng là 719. Còn lúa mì có diện tích cao nhất là 215.5 triệu ha, năng suất là 31.1 tạ/ha và sản lượng chỉ đạt 670.9 triệu tấn (bảng 2.1: Tình hình sản xuât lương thực trên thế giới năm 2012 Cây Diện tích Năng suất Sản lượng trồng (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) Ngô 177.9 (Nguồn: Số liệu thống kê FAO, 2014) Toàn thế giới sử dụng 21% sản lượng ngô làm lương thực cho người. Nhiều nước sử dụng ngô là lương thực chính. Khẩu phần ăn ở các nước châu n 5 Mỹ La Tinh là bánh ngô, đậu đỗ và ớt.

Ngô được thuần canh tại khu vực Trung Mỹ và lan tỏa ra khắp châu Mỹ. Cuối thế kỷ XV, đầu thế kỷ XVI ngô lan rộng ra khắp thế giới. Ngô được đưa vào châu Âu đầu tiên ở Tây Ban Nha và nhanh chóng được trồng phổ biến rộng rãi tại châu lục này. Vào những năm đầu của thế kỷ XVI, bằng đường thủy các tàu của Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Italia đã đưa cây ngô ra hầu hết các lục địa của thế giới cũ.

Năm 1517, ngô xuất hiện ở Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp, Đức. sau đó là nam châu Âu và Bắc Phi. Năm 1521, ngô đến Đông Ấn Độ và quần đảo Indonesia. Vào khoảng năm 1575 ngô đến Trung Quốc.

Ngô bắt đầu phổ biến rộng và nhanh, ngô là lương thực chính của phần lớn các nền văn hóa tiền Columbus tại Bắc Mỹ, Trung Mỹ, Nam Mỹ và khu vực Caribe. Hiện nay ngô đã được phát triển mạnh trên hầu khắp các châu lục trên thế giới. Đặc biệt, trong những năm gần đây, ngoài những thành tựu mới trong chọn tạo giống lai bằng phương pháp truyền thống, việc ứng dụng công nghệ sinh học tạo ra các giống ngô chuyển gen có năng suất cao, chống chịu sâu bệnh đã góp phần đưa diện tích gieo trồng cũng như sản lượng ngô thế giới vượt lên trên lúa mì và lúa. Theo số liệu thống kê của tổ chức nông luơng thế giới (FAO, 2014) diện tích ngô được gieo trồng năm 2012 của cả thế giới là 177.4 triệu ha thì Châu Mỹ đã có tới 67.7 triệu ha cao nhất so với các khu vực còn lại với sản lượng đạt 418.2 triệu tấn chiếm gần một nửa sản lượng chung của toàn thế giới.

Châu Mỹ cũng là nơi suất khẩu ngô lớn nhất thế giới với sản lượng suất khẩu lên tới 73. Châu Á là nơi nhập khẩu ngô lớn nhất thế giới với 47.7 triệu tấn ngô được nhập khẩu trong khi sản lượng ngô đạt 288. Châu Âu có diện tích gieo trồng thấp nhất chỉ với 18.3 triệu ha nhưng sản lượng đạt 94.7 triệu tấn cao hơn Châu Phi, với diện tích gieo trồng là 33.7 triệu ha sản lượng ngô của khu vực này chỉ đạt 69.6 triệu tấn, năng suất là n 6 20.6 tạ/ha 9 (bảng 2.2: Tình hình sản xuất ngô trên thế giới tại một số châu lục Khu vực Diện tích Năng suất Sản lượng Sl suất Sl nhập (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) khẩu khẩu (triệu (triệu tấn) tấn) Toàn cầu 177.3 (Nguồn: Số liệu thống kê FAO, 2014) Ngô là cây lương thực được gieo trồng nhiều nhất tại châu Mỹ, việc gieo trồng ngô đã lan rộng từ Mexico vào tây nam và vùng đông bắc Hoa Kỳ sau đó là vùng đông nam Canada, nhiều diện tích rừng và đồng cỏ đã được dọn sạch để nhường chỗ cho cây trồng này. Ngô được gieo trồng rộng khắp trên thế giới với sản lượng hàng năm cao hơn bất kỳ cây lương thực nào.

Trong khi Hoa Kỳ sản xuất gần một nửa sản lượng chung của thế giới. Năm 2012 với diện tích 35.4 triệu ha gieo trồng nước này đạt sản lượng lên tới 274 triệu tấn chiếm 31,4% sản lượng ngô thế giới. Trong sản xuất ngô của thế giới, Hoa Kỳ là nước sản xuất gần 50% tổng sản lượng, còn lại là do các nước khác sản xuất.