Cơ Chế Truyền Dẫn Chính Sách Tiền Tệ Ở Việt Nam: Phân Tích Chi Tiết

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ở việt nam 001, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Nguyễn Minh Khánh
• Người hướng dẫn: GS. Trần Ngọc Thơ
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Cơ Chế Truyền Dẫn Chính Sách Tiền Tệ Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM
• 2.1. KHUNG LÝ THUYẾT VỀ TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 2.1.1. Kênh lãi suất
• 2.1.2. Các kênh giá tài sản
• 2.1.2.1. Kênh tỷ giá hối đoái
• 2.1.2.2. Kênh giá cổ phiếu
• 2.1.2.3. Kênh giá nhà đất
• 2.1.3. Các kênh tín dụng
• 2.1.3.1. Kênh cho vay ngân hàng
• 2.1.3.2. Kênh bảng cân đối tài sản
• 2.1.3.2.1. Kênh dòng tiền
• 2.1.3.2.2. Kênh mức giá tăng ngoài dự tính
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam Khái quát tổng quan

Bài nghiên cứu tập trung phân tích cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam, sử dụng mô hình SVAR. Nghiên cứu này thừa nhận những tranh luận hiện hữu trong giới học thuật về tác động của chính sách tiền tệ lên tăng trưởng kinh tế. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đóng vai trò trung tâm trong việc thiết lập và thực thi chính sách tiền tệ Việt Nam. Các mục tiêu chính của chính sách tiền tệ thường bao gồm ổn định lạm phát, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu rõ cơ chế truyền dẫn để đánh giá hiệu quả chính sách tiền tệ và dự báo các rủi ro chính sách tiền tệ. Lãi suất điều hành, cung tiền, và tỷ giá hối đoái là các công cụ chính được sử dụng. Thị trường mở, dự trữ bắt buộc, và tín dụng cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình truyền dẫn. Nghiên cứu so sánh với các kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là việc áp dụng mô hình SVAR và các giả định kinh tế vĩ mô.

1.1. Khung lý thuyết về truyền dẫn chính sách tiền tệ

Nghiên cứu dựa trên các khung lý thuyết truyền thống, bao gồm mô hình IS-LM, lý thuyết kinh tế tiền tệ hiện đại và lý thuyết kinh tế vĩ mô mở mới (NOEM). Các kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ được xem xét bao gồm: kênh lãi suất, kênh giá tài sản (bao gồm tỷ giá hối đoái, giá cổ phiếu, giá nhà đất), và kênh tín dụng. Kênh lãi suất nhấn mạnh vai trò của lãi suất điều hành trong việc ảnh hưởng đến chi tiêu đầu tư và tiêu dùng. Kênh giá tài sản xem xét tác động của chính sách tiền tệ lên giá cả các loại tài sản và sự ảnh hưởng của chúng đến tăng trưởng kinh tế. Kênh tín dụng tập trung vào vai trò của các ngân hàng thương mại trong việc cung cấp tín dụng và tác động của chính sách tiền tệ đến khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp. Mô hình SVAR được sử dụng để kiểm định thực nghiệm các kênh truyền dẫn này trong bối cảnh kinh tế Việt Nam. Các mục tiêu chính sách tiền tệ như ổn định giá cả, tăng trưởng kinh tế bền vững, và giảm thất nghiệp được xem xét trong quá trình phân tích. Nghiên cứu cũng đề cập đến các rủi ro tiềm tàng liên quan đến chính sách tiền tệ, chẳng hạn như lạm phát tăng cao hoặc sự mất ổn định của thị trường tài chính.

1.2. Thực trạng truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam

Phần này trình bày thực trạng chính sách tiền tệ Việt Nam, tập trung vào hiệu quả và các thách thức trong quá trình truyền dẫn. Nghiên cứu phân tích các kênh truyền dẫn quan trọng, đánh giá mức độ hiệu quả của từng kênh trong bối cảnh kinh tế Việt Nam. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã sử dụng nhiều công cụ chính sách tiền tệ, bao gồm lãi suất điều hành, dự trữ bắt buộc, và các hoạt động trên thị trường mở. Tuy nhiên, hiệu quả của các công cụ này có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm cấu trúc của hệ thống tài chính, thị trường tiền tệ chưa phát triển hoàn thiện, và sự tác động của các yếu tố quốc tế. Nghiên cứu phân tích các hạn chế và đề xuất giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả chính sách tiền tệ. Nghiên cứu cũng đề cập đến ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài như giá dầu thế giới, lãi suất quốc tế, và tình hình kinh tế toàn cầu đối với cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ trong nước. Thực trạng này được so sánh với các quốc gia khác có nền kinh tế tương đồng. Các bài học kinh nghiệm từ các quốc gia khác được rút ra để đề xuất các giải pháp cho Việt Nam.

1.3. Phân tích và đánh giá

Phần này tổng hợp kết quả nghiên cứu, đánh giá hiệu quả của cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam. Phân tích này dựa trên các kết quả thực nghiệm từ mô hình SVAR và kết hợp với các phân tích định tính. Nghiên cứu chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu của cơ chế truyền dẫn hiện tại. Vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong việc quản lý chính sách tiền tệ được đánh giá. Các giải pháp được đề xuất nhằm cải thiện hiệu quả của cơ chế truyền dẫn, bao gồm việc hoàn thiện thị trường tiền tệ, tăng cường quản lý tín dụng, và nâng cao năng lực quản lý tiền tệ. Nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc tiếp tục nghiên cứu và cải tiến cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ để đạt được các mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển kinh tế bền vững tại Việt Nam. Nghiên cứu đưa ra các khuyến nghị chính sách cụ thể dựa trên kết quả nghiên cứu, đảm bảo tính khả thi và thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chính sách tiền tệ đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế vĩ mô, ảnh hưởng trực tiếp đến các biến số như sản lượng, lạm phát, lãi suất và tỷ giá hối đoái. Tại Việt Nam, từ năm 2001 đến 2013, nền kinh tế trải qua nhiều biến động do tác động của các yếu tố trong nước và quốc tế, đặc biệt là sau khi gia nhập WTO. Nghiên cứu này tập trung phân tích cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam trong giai đoạn này, nhằm làm rõ ảnh hưởng của các cú sốc chính sách tiền tệ đến các biến vĩ mô chủ chốt như sản lượng công nghiệp, chỉ số giá tiêu dùng, cung tiền, lãi suất và tỷ giá hối đoái.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là sử dụng mô hình tự hồi quy vector cấu trúc (SVAR) để đánh giá tác động đồng thời và động học của chính sách tiền tệ lên các biến kinh tế vĩ mô, đồng thời xác định các kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ hiệu quả tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu tháng từ tháng 01/2001 đến tháng 11/2013, với các biến số đại diện cho cả yếu tố trong nước và quốc tế như giá dầu thế giới và lãi suất thế giới.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm cập nhật về cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại một nền kinh tế mở, nhỏ và đang phát triển như Việt Nam. Kết quả nghiên cứu góp phần hỗ trợ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong việc thiết kế và điều chỉnh chính sách tiền tệ phù hợp nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế vĩ mô hiện đại về truyền dẫn chính sách tiền tệ, bao gồm:

• Lý thuyết kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ của Mishkin (1996, 2004): Bao gồm các kênh lãi suất, giá tài sản và tín dụng. Kênh lãi suất tác động đến chi tiêu đầu tư và tiêu dùng thông qua thay đổi chi phí vốn; kênh giá tài sản ảnh hưởng đến đầu tư và tiêu dùng qua giá cổ phiếu, giá nhà đất và tỷ giá hối đoái; kênh tín dụng tác động qua khả năng tiếp cận vốn vay của doanh nghiệp và hộ gia đình.

• Mô hình SVAR (Structural Vector Autoregression): Được sử dụng để phân tích các cú sốc chính sách tiền tệ và phản ứng đồng thời của các biến vĩ mô. Mô hình này cho phép xác định các mối quan hệ tương tác đồng thời giữa các biến và phân tách các cú sốc cấu trúc không tương quan.

• Lý thuyết Taylor về lãi suất danh nghĩa: Mô hình này giúp xác định cách Ngân hàng Trung ương điều chỉnh lãi suất danh nghĩa dựa trên biến động lạm phát và sản lượng, nhằm duy trì ổn định kinh tế.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: cú sốc chính sách tiền tệ, kênh truyền dẫn tiền tệ, lãi suất thực, tỷ giá hối đoái, cung tiền mở rộng (M2), và chỉ số giá tiêu dùng (CPI).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu tháng từ tháng 01/2001 đến tháng 11/2013, bao gồm 7 biến chính: giá dầu thế giới (Brent USD/thùng), lãi suất thế giới (LIBOR 3 tháng), sản lượng công nghiệp Việt Nam (tỷ đồng), chỉ số giá tiêu dùng (CPI), cung tiền mở rộng M2 (tỷ đồng), lãi suất tiền gửi ngắn hạn (%/năm), và tỷ giá danh nghĩa VND/USD. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn uy tín như World Bank, IMF, và Tổng cục Thống kê Việt Nam.

Phương pháp phân tích chính là mô hình SVAR với độ trễ tối ưu được xác định là 4 tháng dựa trên các tiêu chí LR, AIC, SC, HQ. Mô hình được nhận dạng bằng cách áp đặt các ràng buộc kinh tế hợp lý lên ma trận hệ số đồng thời A0 và ma trận B, cho phép phân tích các cú sốc cấu trúc và phản ứng xung động của các biến.

Quy trình nghiên cứu gồm các bước: kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu bằng Augmented Dickey-Fuller, lựa chọn độ trễ tối ưu, kiểm định tính ổn định và tự tương quan của mô hình, ước lượng ma trận hệ số, phân tích hàm phản ứng xung và phân rã phương sai để đánh giá tác động của các cú sốc chính sách tiền tệ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của chính sách tiền tệ đến sản lượng: Kết quả phân tích cho thấy sản lượng công nghiệp gần như không bị tác động đáng kể bởi các cú sốc chính sách tiền tệ. Tỷ lệ đóng góp của cung tiền và lãi suất vào biến động sản lượng chỉ chiếm khoảng 2.53% và 8.2% sau 12 tháng, trong khi biến động sản lượng chủ yếu do chính nó chiếm tới 50%.

2. Tác động đến lạm phát: Chính sách tiền tệ có ảnh hưởng mạnh mẽ đến chỉ số giá tiêu dùng. Lạm phát phản ứng nhạy cảm với các cú sốc cung tiền và lãi suất, với tác động kéo dài từ 3 đến 8 quý. Đặc biệt, tỷ giá hối đoái cũng có ảnh hưởng tức thì và rõ rệt đến lạm phát do mức đô la hóa cao tại Việt Nam.

3. Phản ứng của lãi suất và cung tiền: Khi cung tiền tăng, lãi suất không giảm như lý thuyết truyền thống mà ngược lại có xu hướng tăng lên, cho thấy sự phức tạp trong cơ chế truyền dẫn tiền tệ tại Việt Nam.

4. Ảnh hưởng đến tỷ giá hối đoái: Chính sách tiền tệ không có tác động đáng kể đến tỷ giá hối đoái trong ngắn hạn, tỷ giá chủ yếu chịu ảnh hưởng từ các cú sốc bên ngoài như giá dầu và lãi suất thế giới.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sản lượng ít bị ảnh hưởng bởi chính sách tiền tệ có thể do nền kinh tế Việt Nam còn phụ thuộc nhiều vào các yếu tố bên ngoài và các ràng buộc về thị trường tài chính chưa phát triển hoàn chỉnh. So với các nghiên cứu ở các nước như Canada, Ả Rập Saudi hay Bangladesh, nơi chính sách tiền tệ có tác động rõ ràng hơn đến sản lượng, Việt Nam thể hiện sự khác biệt do đặc thù kinh tế mở và mức độ đô la hóa cao.

Tác động mạnh của chính sách tiền tệ đến lạm phát phù hợp với lý thuyết về kênh truyền dẫn tỷ giá và tín dụng, đồng thời phản ánh vai trò quan trọng của tỷ giá trong việc kiểm soát giá cả tại Việt Nam. Việc lãi suất tăng khi cung tiền tăng cho thấy có thể tồn tại các yếu tố như kỳ vọng lạm phát, rủi ro tín dụng hoặc các chính sách điều tiết khác ảnh hưởng đến thị trường tiền tệ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hàm phản ứng xung cho thấy sự biến động của các biến vĩ mô sau cú sốc chính sách tiền tệ, cũng như bảng phân rã phương sai minh họa tỷ lệ đóng góp của từng cú sốc vào biến động của các biến mục tiêu theo thời gian.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển thị trường tài chính: Đẩy mạnh hoàn thiện thị trường chứng khoán và thị trường bất động sản để kênh giá tài sản trở thành công cụ truyền dẫn chính sách tiền tệ hiệu quả hơn. Mục tiêu tăng tỷ lệ vốn hóa thị trường lên trên 50% GDP trong vòng 3-5 năm, do Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phối hợp thực hiện.

2. Cải thiện công cụ chính sách tiền tệ: Nâng cao hiệu quả sử dụng lãi suất làm công cụ điều tiết, giảm độ trễ tác động và tăng tính linh hoạt trong điều chỉnh lãi suất. Đề xuất áp dụng các công cụ thị trường mở và lãi suất điều hành phù hợp trong vòng 1-2 năm tới bởi Ngân hàng Nhà nước.

3. Kiểm soát tỷ giá và giảm đô la hóa: Thực hiện các biện pháp giảm tỷ lệ đô la hóa trong nền kinh tế nhằm giảm sự nhạy cảm của lạm phát với biến động tỷ giá. Mục tiêu giảm tỷ lệ đô la hóa xuống dưới 20% trong 5 năm, do Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính phối hợp triển khai.

4. Tăng cường minh bạch và truyền thông chính sách: Cải thiện công tác truyền thông về chính sách tiền tệ để nâng cao kỳ vọng hợp lý của thị trường, từ đó giảm thiểu các hiệu ứng tự đáp ứng kỳ vọng gây biến động lãi suất và lạm phát. Thực hiện trong vòng 1 năm, do Ngân hàng Nhà nước chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Hỗ trợ trong việc thiết kế và điều chỉnh chính sách tiền tệ dựa trên cơ chế truyền dẫn thực tế, nâng cao hiệu quả kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

2. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách tài chính và tiền tệ đồng bộ, phù hợp với đặc thù nền kinh tế mở và mức độ phát triển của thị trường tài chính Việt Nam.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả kinh tế: Là tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về chính sách tiền tệ, mô hình kinh tế vĩ mô và phân tích dữ liệu kinh tế Việt Nam.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ hơn về tác động của chính sách tiền tệ đến môi trường kinh doanh, giúp đưa ra các quyết định đầu tư và quản lý rủi ro hiệu quả hơn trong bối cảnh biến động kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách tiền tệ ảnh hưởng như thế nào đến sản lượng kinh tế Việt Nam?
   Nghiên cứu cho thấy sản lượng công nghiệp tại Việt Nam gần như không bị ảnh hưởng đáng kể bởi các cú sốc chính sách tiền tệ trong ngắn hạn, do nền kinh tế còn phụ thuộc nhiều vào các yếu tố bên ngoài và thị trường tài chính chưa phát triển hoàn chỉnh.

2. Lạm phát phản ứng ra sao trước các thay đổi của chính sách tiền tệ?
   Lạm phát tại Việt Nam rất nhạy cảm với các cú sốc cung tiền và lãi suất, với tác động kéo dài từ 3 đến 8 quý. Tỷ giá hối đoái cũng có ảnh hưởng tức thì đến lạm phát do mức đô la hóa cao trong nền kinh tế.

3. Tại sao lãi suất lại tăng khi cung tiền tăng?
   Điều này có thể do kỳ vọng lạm phát tăng, rủi ro tín dụng cao hoặc các chính sách điều tiết khác ảnh hưởng đến thị trường tiền tệ, khiến lãi suất không giảm theo lý thuyết truyền thống khi cung tiền mở rộng.

4. Tỷ giá hối đoái có vai trò như thế nào trong cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ?
   Tỷ giá hối đoái là kênh truyền dẫn quan trọng ảnh hưởng đến lạm phát và xuất khẩu. Tuy nhiên, chính sách tiền tệ tại Việt Nam không tác động đáng kể đến tỷ giá trong ngắn hạn, mà tỷ giá chủ yếu chịu ảnh hưởng từ các cú sốc bên ngoài như giá dầu và lãi suất thế giới.

5. Mô hình SVAR có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   Mô hình SVAR cho phép phân tích các cú sốc cấu trúc đồng thời và tương tác giữa các biến kinh tế, giúp nhận dạng chính xác hơn các tác động của chính sách tiền tệ đến các biến vĩ mô trong nền kinh tế mở như Việt Nam.

Kết luận

• Luận văn đã sử dụng mô hình SVAR để phân tích cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam trong giai đoạn 2001-2013, với dữ liệu tháng và 7 biến kinh tế chủ chốt.
• Kết quả cho thấy chính sách tiền tệ có tác động mạnh đến lạm phát nhưng gần như không ảnh hưởng đến sản lượng công nghiệp trong ngắn hạn.
• Lãi suất tăng khi cung tiền tăng, phản ánh sự phức tạp trong cơ chế truyền dẫn tiền tệ tại Việt Nam.
• Tỷ giá hối đoái là kênh truyền dẫn quan trọng đến lạm phát nhưng không chịu tác động đáng kể từ chính sách tiền tệ trong ngắn hạn.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp phát triển thị trường tài chính, cải thiện công cụ chính sách tiền tệ, kiểm soát tỷ giá và nâng cao minh bạch chính sách nhằm tăng hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ.

Next steps: Tiếp tục mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và bổ sung các biến mới như tín dụng ngân hàng, kỳ vọng lạm phát để hoàn thiện mô hình. Khuyến khích các cơ quan quản lý áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả chính sách tiền tệ.

Các nhà hoạch định chính sách và nhà nghiên cứu kinh tế nên phối hợp chặt chẽ để ứng dụng mô hình SVAR trong phân tích chính sách tiền tệ, đồng thời phát triển các kênh truyền dẫn mới phù hợp với đặc thù kinh tế Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU Chính sách tiền tệ tác động như thế nào đến tăng trưởng kinh tế hiện đang là chủ đề gây tranh luận, nhiều nhất trong giới học thuật. Lý thuyết về nền kinh tế vĩ mô mở mới được Obstfeld và Rogoff ( 1995) đưa ra giả thuyết rằng chính sách tiền tệ ảnh hưởng đến nền kinh tế thực thông qua kênh lãi suất và tỷ giá. Lý thuyết này cho rằng ảnh hưởng của cú sốc chính sách tiền tệ lên lãi suất và tỷ giá ngay lập tức, trong khi đó ảnh hưởng đến sản lượng với mộtđộ trễ xa hơn.

Các nhà nghiên cứu thực hiện nhiều nghiên cứu thực nghiệm để kiểm tra những dự báo của mô hình này bằng cách sử dụng mô hình tự hồi qui vector (VAR). Tuy nhiên, một vài nghiên cứu thực nghiệm gặp phải những kết quả nghi ngờ về ảnh hưởng của cú sốc chính sách tiền tệ không đồng nhất với những dự đoán của lý thuyết này. Các nghiên cứu của Cushman và Zha (1997), Kim và Roubini (2000) và Sims và Zha (2006), chúng ta hiểu được những kết quả nghi ngờ xuất phát từ việc nhận d ng cú sốc bên ngoài không phù hợp. Để hiểu rỏ hơn sự truyền dẫn của cú sốc chính sách tiền tệ vào các biến vĩ mô của nền kinh tế, những tác giả này khuyên nên sử dụng mô hình SVAR để xác định sự phản ứng của chính sách tiền tệ.

Ưu điểm của mô hình này là cho phép các biến tương tác đồng thời với nhau trong mô hình. Ở Việt Nam có một số nghiên cứu định lượng điển hình về cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ với các mô hình khác nhau như:  Lê Việt Hùng và Wade D. Pfau (2008) phân tích sự truyền dẫn của chính sách tiền tệ, sử dụng mô hình VAR. 123doc 2  Ph m Thế Anh (2008) nghiên cứu chính sách tiền tệ và ảnh hưởng của nó đối với l m phát, sản lượng và các biến vĩ mô khác, sử dụng mô hình SVAR.

 Trần Ngọc Thơ và cộng sự (2013) nghiên cứu cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ ở Việt Nam, sử dụng mô hình SVAR. Trong các nghiên cứu ở trên có 2 nghiên cứu sử dụng mô hình SVAR với 2 phiên bản khác nhau. Mô hình nghiên cứu của Ph m Thế Anh (2008) chỉ xét 4 biến trong nước, chưa xét đến chính sách tiền tệ bị ảnh hưởng bởi yếu tố bên ngoài (giá dầu thế giới, lãi suất thế giới). Cấu trúc mô hình nghiên cứu của Trần Ngọc Thơ và cộng sự (2013) khác với cấu trúc mô hình nghiên cứu của Sayyed Mahdi Ziaei (2012), điển hình là phương trình chỉ số giá tiêu dùng.

Trần Ngọc Thơ và cộng sự (2013) cho rằng chỉ số giá tiêu dùng phản ứng ngay lập tức khi có sự thay đ i tỷ giá hối đoái, trong khi Sayyed Mahdi Ziaei (2012) cho rằng chỉ số giá tiêu dùng phản ứng ngay lập tức bởi sự thay đ i của tỷ giá hối đoái chỉ xảy ra ở Ả rập Saudi, vì nước này sử dụng tỷ giá hối đoái như là công cụ chính để n định giá trong nước. Do đó, bài nghiên cứu áp dụng theo cấu trúc Sayyed Mahdi Ziaei (2012) mà bài nghiên cứu này áp dụng theo Kim and Roubini’s (2000), để phân tích cú sốc chính sách tiền tệ ở Việt Nam. Cấu trúc mô hình theo Sayyed Mahdi Ziaei (2012) cũng được Coric, Bruno et al. (2012) sử dụng khi phân tích ảnh hưởng của chính sách tiền tệ đến sản lượng và giá.

Để nhận d ng cú sốc của chính sách tiền tệ chính xác hơn bài nghiên cứu cũng đưa ra các giả định theo Sayyed Mahdi Ziaei (2012) và Bhuiyan, Rokon (2012). Thứ nhất, nền kinh tế Việt Nam được xem là nền kinh tế mở và nhỏ. Thứ hai, Việt Nam là nước vay mượn trên thị trường vốn quốc tế và nhập khẩu dầu nên bài nghiên cứu sử dụng lãi suất thế giới và giá dầu thế 123doc 3 giới ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ ở Việt Nam. Thứ ba, để tăng tính chính xác của mô hình bài nghiên cứu cho phép các biến chính sách tiền tệ và các biến vĩ mô khác trong mô hình tương tác đồng thời với nhau bằng cách sử dụng mô hình SVAR.

Ở Việt Nam số lượng bài nghiên cứu về chính sách tiền tệ ảnh hưởng đến các biến vĩ mô chưa đa d ng. Cấu trúc mô hình nghiên cứu theo Sayyed Mahdi Ziaei (2012) chưa ph biến. Để có thêm cơ sở kết luận về cú sốc của chính sách tiền tệ ảnh hưởng đến các biến vĩ mô. Vì vậy, mục tiêu của bài nghiên cứu sẽ góp phần cùng với các nghiên cứu về Việt Nam, để chúng ta có cái nhìn t ng quát hơn về cú sốc của chính sách tiền tệ ảnh hưởng đến các biến vĩ mô (sản lượng, l m phát, tỷ giá hối đoái) ở Việt Nam như thế nào.

123doc 4 CHƯƠNG 2. KHUNG LÝ THUYẾT VÀ CÁC BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM 2.1 KHUNG LÝ THUYẾT VỀ TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ được mô tả là qúa trình mà những thay đ i trong chính sách tiền tệ ảnh hưởng đến các biến vĩ mô trọng yếu như tiêu dùng, giá cả, đầu tư và sản lượng. Theo Mishkin (1996, 2004) cung cấp một cái nhìn t ng quan về các kênh truyền dẫn của chính sách tiền tệ bao gồm: - Kênh lãi suất - Kênh giá tài sản - Kênh tín dụng 2.1 Kênh lãi suất Kênh lãi suất là kênh cơ bản được đề cập tới trong nhiều lý thuyết kinh tế trong hơn năm mươi năm qua và là cơ chế truyền dẫn tiền tệ quan trọng trong mô hình IS-LM của trường phái Keynes, một nền tảng cho lý thuyết kinh tế học vĩ mô hiện nay. Quan điểm của trường phái Keynes với mô hình IS-LM được thể hiện thông qua sơ đồ truyền dẫn sau: M↑irI ↑Y↑ (2.1) M↑ thể hiện việc nới lỏng chính sách tiền tệ, khiến lãi suất thực giảm (ir  ), do đó làm giảm chi phí vốn, dẫn đến tăng chi tiêu cho đầu tư (I ↑), từ đó dẫn đến tăng t ng cầu và tăng sản lượng (Y↑).

123doc 5 Một điểm quan trọng của kênh lãi suất này là nhấn m nh vào lãi suất thực hơn lãi suất danh nghĩa khi lãi suất ảnh hưởng tới đến quyết định của doanh nghiệp và người tiêu dùng. Thêm vào đó, cơ chế này cho rằng lãi suất thực dài h n chứ không phải lãi suất thực ngắn h n mới tác động m nh đến chi tiêu. Làm thế nào để sự thay đ i lãi suất danh nghĩa ngắn h n mà ngân hàng trung ương đưa ra dẫn đến một sự thay đ i tương ứng ở mức lãi suất thực trên cả trái phiếu ngắn và dài h n? Điểm quan trọng ở đây là giá cả có tính cố định, do đó khi chính sách tiền tệ nới lỏng làm giảm lãi suất danh nghĩa trong ngắn h n cũng đồng thời làm giảm lãi suất thực ngắn h n; điều này sẽ vẫn đúng ngay cả khi có các kỳ vọng hợp lý. Lý thuyết kỳ vọng về cấu trúc kỳ h n phát biểu rằng lãi suất dài h n là trung bình của các lãi suất ngắn h n trong tương lai, tức là việc giảm lãi suất thực ngắn h n sẽ làm giảm lãi suất thực dài h n.

Mức lãi suất thực thấp hơn này sẽ làm tăng đầu tư tài sản cố định của doanh nghiệp, đầu tư nhà ở, chi tiêu hàng lâu bền và đầu tư hàng tồn kho và kết quả là làm gia tăng t ng sản lượng. Việc lãi suất thực có tác động đến chi tiêu chứ không phải là lãi suất danh nghĩa cho thấy một cơ chế quan trọng cho chính sách tiền tệ kích thích nền kinh tế như thế nào, ngay cả trong trường hợp lãi suất danh nghĩa ch m sàn trong thời kỳ l m phát. Khi lãi suất danh nghĩa ở mức 0%, một sự mở rộng cung tiền tệ (M ↑) có thể tăng mức giá dự kiến (Pe ↑) khiến l m phát dự kiến tăng (e↑, qua đó giảm mức lãi suất thực ( ir =[i - e); ngay cả khi lãi suất danh nghĩa cố định ở 0%, vẫn khuyến khích chi tiêu thông qua kênh truyền dẫn bằng lãi suất đã nêu ở trên. Cụ thể: M ↑Pe ↑e ↑irI↑Y↑ (2.2 Các kênh giá tài sản Một số quan điểm phê phán trường phái trọng tiền đối với thuyết IS- LM trong phân tích những tác động của chính sách tiền tệ lên nền kinh tế cho rằng nó chỉ tập trung chủ yếu vào giá của một lo i tài sản là tiền tệ, tức là lãi suất, mà không đề cập đến giá của các tài sản khác.

Những người theo trường phái trọng tiền đã hình dung ra một cơ chế truyền dẫn mà ở đó giá của các lo i tài sản khác và cả của cải thực cũng tham gia vào quá trình truyền dẫn những tác động của chính sách tiền tệ lên nền kinh tế. Ngay cả những người theo học thuyết Keynes như là Franco Modigliani cũng thừa nhận điều này khi xem xét những tác động từ giá cả các tài sản khác như là then chốt đối với cơ chế truyền dẫn tiền tệ. Bên c nh trái phiếu, có hai lo i tài sản chính được quan tâm đặc biệt trong lý thuyết về cơ chế truyền dẫn là ngo i hối và c phiếu.  Kênh tỷ giá hối đoái Với sự mở rộng của nền kinh tế Mỹ và việc hướng tới tỷ giá hối đoái thả n i ở nhiều nền kinh tế, đã có nhiều sự chú ý tới ho t động truyền dẫn chính sách tiền tệ thông qua việc tỷ giá hối đoái tác động lên xuất khẩu ròng.

Kênh này cũng liên quan tới những tác động của lãi suất, vì khi lãi suất thực trong nước giảm, tiền gửi bằng nội tệ trở nên kém hấp dẫn hơn so với những khoản tiền gửi bằng các ngo i tệ khác, dẫn tới sự sụt giảm trong giá trị của tiền gửi bằng nội tệ so với tiền gửi bằng các đồng tiền khác, đó chính là sự giảm giá của đồng nội tệ (E ↓). Giá trị của đồng nội tệ thấp hơn làm cho hàng hóa nước đó trở nên rẻ hơn so với hàng hóa nước ngoài, và do đó làm tăng xuất khẩu ròng (NX↑và dẫn đến sản lượng tăng (Y↑). 123doc 7 Sơ đồ về ho t động của cơ chế truyền dẫn tiền tệ thông qua tỷ giá hối đoái được biểu diễn như sau: M ↑irNX↑Y↑ (2.3) Vai trò quan trọng của kênh tỷ giá hối đoái trong việc truyền dẫn tác động của chính sách tiền tệ lên nền kinh tế trong nước đã được dẫn chứng trong những nghiên cứu gần đây của Bryant, Hooper, Mann (1993), và Taylor (1993).