CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NHTM 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu - Luận án tiến sĩ “Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Thu Đông (2012), Đại học kinh tế Quốc dân. Về mặt lý luận, luận án đã xây dựng được cơ sở lý luận về CLTD NHTM bao gồm quan niệm và các nhóm chỉ tiêu để đánh giá CLTD NHTM. Luận án đánh giá CLTD trên các phương diện là đáp ứng yêu cầu phát triển nền kinh tế, đáp ứng lợi ích chủ sở hữu NHTM, năng lực tài chính của NHTM, mức độ an toàn hoạt động tín dụng, năng lực quản lý hoạt động tín dụng của NHTM.
Bên cạnh đó, luận án đã chỉ ra các nhóm nhân tố ảnh hưởng đến CLTD NHTM: nhóm nhân tố khách quan (gồm môi trường vĩ mô, nhân tố thuộc về doanh nghiệp) và nhóm nhân tố chủ quan (gồm chính sách tín dụng, quy trình tín dụng - kiểm tra, kiểm soát, hệ thống thông tin tín dụng, cơ cấu tổ chức - trình độ cán bộ ngân hàng, công nghệ - mạng lưới hoạt động, mức độ xếp hạng tín nhiệm khách hàng, năng lực cạnh tranh, năng lực tài chính). Về mặt thực tiễn, luận án đđã chứng minh được rằng các nhóm chỉ tiêu đánh giá đã phản ánh được thực trạng chất lượng tín dụng của VCB trong giai đoạn 2006 – 2010 và đưa ra các nhóm giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại của VCB trong giai đoạn 2006 – 2010. Dù luận án được nghiên cứu cách đây đã lâu nhưng Đđây là một trong những luận án đặt nền tảng cho hệ thống lý luận về CLTD NHTM. 4 c - Luận án tiến sĩ kinh tế “ Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam của tác giả Nguyễn Văn Tuấn (2015), Đại học ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh.
ĐVề mặt học thuật, iểm mới trong luận án là đã đưa ra quan điểm về CLTD đứng trên các góc độ là khách hàng vay vốn, khách hàng gửi tiền, nền kinh tế, ngân hàng thương mại. Để đánh giá CLTD của NHTM, nhóm chỉ tiêu định lượng gồm nhóm chỉ tiêu phản ánh quy mô cung cấp vốn tín dụng của NHTM, nhóm chỉ tiêu phản ánh mức độ an toàn về hoạt động tín dụng của NHTM, nhóm chỉ tiêu lợi nhuận của NHTM. Nhóm chỉ tiêu định tính bao gồm quy trình cấp tín dụng của ngân hàng, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ dùng để đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Luận án cũng tập trung làm rõ các nhân tố tác động đến CLTD của NHTM bao gồm: Nhân tố khách quan (gồm môi trường vĩ mô, nhân tố thuộc về khách hàng) và nhân tố chủ quan (cơ chế chính sách– quy trình, quy chế tín dụng của NHTM; công tác tổ chức, chất lượng nhân sự và năng lực quản trị điều hành; hệ thống công cụ bảo đảm CLTD).
Về mặt thực tiễn, tác giả đã xác định các hạn chế yếu kém và nguyên nhân của những hạn chế đó để có những chiến lược và chính sách phù hợp giúp nâng cao CLTD của Agribank. - Luận án tiến sĩ kinh tế “Hiệu quả tín dụng của Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Quảng Nam” của tác giả Nguyễn Thị Như Thủy (2015), Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Chất lượng tín dụng là khái niệm khác so với hiệu quả tín dụng, nhưng cũng có điểm chung với nhau. Do đó, luận án có giá trị thảm khảo nhất định.
Luận án đã đưa ra các tiêu chí đo lường hiệu quả tín dụng cho chi nhánh cấp tỉnh 5 c trong hệ thống Agribank, từ đó đánh giá hiệu quả tín dụng của Agribank chi nhánh Quảng Nam trong giai đoạn 2009-2013. Luận án đã xây dựng mô hình để xác định mức độ ảnh hưởng của các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả tín dụng (hệ số rủi ro tín dụng, hiệu quả sử dụng vốn, vòng quay vốn tín dụng, hệ số thu nợ, tỷ lệ nợ xấu) đến hiệu quả tín dụng của chi nhánh. Từ đó, luận án tìm ra những thuận lợi, khó khăn, tồn tại trong quản trị điều hành để đưa ra đề xuất nâng cao hiệu quả tín dụng của Agribank Chi nhánh Quảng Nam. Luận văn đã đã hệ thống hóa lại các vấn đề lý luận về chất lượng tín dụng của NHTM, nghiên cứu bài học kinh nghiệm từ Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng.
Luận văn đã phân tích thực trạng CLTD tạiđể góp phần đưa ra giải pháp giúp nâng caao CLTD tại Agribank Cầu Giấy giai đoạn 2012 – 2014 , đưa ra các nguyên nhân dẫn đến CLTD chưa cao tại Chi nhánh. Từ đó, luận văn đưa ra một số giải pháp góp phần nâng cao CLTD tại Agribank Cầu Giấy. Quản trị tốt RRTD có tác động tích cực tới CLTD. Luận văn đã giúp tác giả tham khảo về đưa ra cơ sở lý luận cơ sở lý luậnvề rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng trong các NHTM nói chung và Agribank – Chi nhánh Yên Bái nói riêng.
Luận văn phân tích, đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng và hoạt động quản trị rủi ro tín dụng để có biện pháp hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng tại Agribank - Chi nhánh tỉnh Yên Bái trong giai đoạn 2011 - 2015. - Luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện hoạt động kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam - Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên” 6 c của tác giả Trần Tú Anh (2017), Trường đại học kinh tế và quản trị kinh doanh – Đại học Thái Nguyên. Hoạt động kiểm soát nội bộ giúp chủ động phòng ngừa rủi ro, tăng hiệu quả kinh doanh của ngân hàng. Do đó, hoạt động kiểm soát nội bộ có tác động quan trọng tới CLTD của NHTM.
Qua đánh giá thực trạng hoạt động kiểm soát nội bộ tại Agribank - Chi nhánh tỉnh Thái Nguyên, luận văn đã góp phần hoàn thiện hoạt động kiểm soát nội bộ thông qua làm rõ những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân trong hoạt động kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh giai đoạn 2014 - 2016. - Bài nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam” của các tác giả Phạm Dương Phương Thảo và Nguyễn Linh Đan (2018), Tạp chí khoa học & Đào tạo Ngân hàng số 194 – Tháng 7.2018, trang 1-10, Học viện Ngân hàng. Bằng phương pháp hồi quy GMM số liệu của 27 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam từ năm 2005- 2016, bài nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ nợ xấu của NHTMCP chịu tác động của các đặc điểm của ngân hàng và yếu tố vĩ mô. Tỷ lệ nợ xấu của năm trước càng cao thì sẽ khiến tỷ lệ nợ xấu hiện tại càng gia tăng.
Các ngân hàng càng có chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng, chi phí hoạt động, lợi nhuận càng cao sẽ giúp giảm tỷ lệ nợ xấu. Tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế có mối quan hệ ngược chiều với tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng. Dựa trên kết quả nghiên cứu, tác giả đã có các đề xuất nhằm cải thiện vấn đề nợ xấu của các NHTMCP tại Việt Nam. - Bài nghiên cứu “Yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam” của tác giả Dương Thị Hoàn (2019), Tạp chí khoa học và công nghệ số 50.
7 c Dựa trên các nghiên cứu về CLTD, tác giả đã đưa ra các yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng tại các NHTMCP Việt Nam gồm 8 yếu tố: chính sách tín dụng; quy trình tín dụng; công tác tổ chức; cán bộ tín dụng; năng lực quản trị, kiểm soát nội bộ; quản lý rủi ro tín dụng; công nghệ ngân hàng; nguồn vốn huy động. Tác giả đã xây dựng mô hình hồi quy thể hiện tác động của các yếu tố trên tới CLTD, từ đó đưa ra các khuyến nghị nhằm nâng cao CLTD đối với các NHTM. Các nghiên cứu về cơ bản đã tương đối thống nhất quan điểm về CLTD, các tiêu chí dùng để đánh giá CLTD, các nhóm nhân tố ảnh hưởng tới CLTD và một số giải pháp góp phần nâng cao CLTD. Tuy nhiên, từng nghiên cứu đều có mục tiêu, đối tượng nghiên cứu, phạm vi không gian, thời gian nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, tính thời sự khác nhau nên có đặc điểm, ý nghĩa khác nhau.
Tác giả nhận thấy dù đã có các nhiều nghiên cứu về CLTD tại các ngân hàng và tại các chi nhánh của ngân hàng nhưng chưa có nghiên cứu nào về CLTD tại Agribank – Chi nhánh Đông Anh, đặc biệt trong thời gian gần đây, dù đây là một trong những chi nhánh lớn của Agribank. Bằng việc kế thừa thành quả của các nghiên cứu trước, luận văn tập trung phân tích, đánh giá chất lượng tín dụng tại Agribank chi nhánh Đông Anh giai đoạn 2016-2019 để tìm ra những giải pháp hữu ích góp phần nâng cao CLTD tại Chi nhánh. Tác giả hi vọng luận văn sẽ có đóng góp thiết thực, ý nghĩa vào hoạt động của Agribank – Chi nhánh Đông Anh nói riêng và Agribank nói chung. Hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại 1.
Khái niệm ngân hàng thương mại: 8 c Trên thế giới, các NHTM lớn đã chuyển mình, trở thành các tập đoàn tài chính, kinh doanh tổng hợp, là “tổng công ty bách hóa dịch vụ tài chính” (general financial-service providers).Rose đã đưa ra khái niệm về ngân hàng dựa trên các loại hình dịch vụ ngân hàng cung cấp: “Ngân hàng là một loại hình tổ chức tài chính cung cấp một danh mục các dịch vụ tài chính đa dạng nhất – đặc biệt là tín dụng, tiết kiệm và dịch vụ thanh toán và thực hiện nhiều chức năng tài chính nhất so với bất kì tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế.” Nguyễn Văn Tiến đã đưa ra khái niệm về ngân hàng như sau: “Ngân hàng là một tổ chức kinh doanh tiền tệ, cung cấp một danh mục dịch vụ tài chính tổng hợp, với ba loại hình chủ yếu là nhận tiền gửi, cấp tín dụng và làm dịch vụ thanh toán” Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày 16/6/2010 quy định: “Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này. Hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: (a) Nhận tiền gửi; (b) Cấp tín dụng; (c) Cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản.