MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết đề tài Kể từ năm 1986, khi Việt Nam tiến hành công cuộc đổi mới đến nay, ngành Formatted: Dutch (Netherlands) nông nghiệp của Việt Nam đã đạt đƣợc những thành tựu to lớn, đóng vai trò hết sức quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc. Cùng với quá trình chuyển dịch cơ cấu của nền kinh tế theo hƣớng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nông nghiệp Việt Nam cũng đang trong quá trình chuyển dịch cơ cấu theo xu hƣớng chung. Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp diễn ra trên quy mô cả nƣớc và đa dạng ở cấp tỉnh.
Nghệ An là tỉnh có diện tích lãnh thổ lớn, số dân đông, điều kiện tự nhiên, Formatted: Dutch (Netherlands) kinh tế - xã hội có nhiều thuận lợi cho việc phát triển một nền nông nghiệp phong phú, đa dạng. Kinh tế nông nghiệp đóng vai trò hết sức quan trọng đối với đời sống kinh tế, xã hội của tỉnh. Trong giai đoạn vừa qua, ngành nông nghiệp tỉnh Formatted: Dutch (Netherlands) Nghệ An đã có bƣớc phát triển toàn diện, đạt đƣợc nhiều thành tựu, góp phần ổn định và ngày càng nâng cao đời sống nhân dân. Cơ cấu nông - lâm - thủy sản bƣớc đầu chuyển dịch từ nền nông nghiệp sản xuất tự cấp tự túc sang sản xuất hàng hóa với xu hƣớng giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp và lâm nghiệp, tăng tỷ trọng của ngành thủy sản; hình thành các vùng chuyên canh sản xuất quy mô lớn; các loại cây trồng vật nuôi có giá trị kinh tế và thị trƣờng tiêu thụ ngày càng chiếm tỷ trọng cao, v.
Tuy nhiên, sự phát triển của nông nghiệp tỉnh Nghệ An đến nay vẫn còn Formatted: Dutch (Netherlands) nhiều hạn chế: khả năng cạnh tranh thấp, sản xuất vẫn còn mang nặng tính chất của một nền sản xuất tiểu nông, nhỏ lẻ, phân tán, có nơi thậm chí chủ yếu vẫn là tự cung tự cấp; công nghệ lạc hậu; việc khai thác, phát huy các tiềm năng, thế mạnh trong nông nghiệp còn nhiều bất hợp lý. Nguyên nhân của những hạn chế nêu trên có nhiều nhƣng nổi bật là: nguồn Formatted: Dutch (Netherlands) vốn đầu tƣ cho phát triển thấp; cơ sở hạ tầng và việc ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu phát triển; thiếu nguồn nhân lực qua đào tạo… đặc biệt là thiếu một cơ cấu kinh tế hợp lý để có thể phát huy đƣợc các tiềm 2 năng thế mạn003h vốn có. Vì vậy, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là một Formatted: Dutch (Netherlands) trong những vấn đề có ý nghĩa quan trọng trong quá trình giải quyết những tồn tại, thách thức đang đặt ra cho nông nghiệp Nghệ An hiện nay. Nghệ An là một tỉnh có dện tích phần lớn là đồi núi, diện tích sản xuất nông nghiệp nhỏ lại phân bố rải rác khắp địa bàn tỉnh, bên cạnh đó điều kiện thời tiết gió lào khô nóng do đó tôi đã mạnh dạn chọn đề tài "Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến 2020" với những lý luận chuyên ngành kinh tế phát triển cùng với quá trình tìm hiểu thực tế tôi có thể đƣa ra những ý kiến gửi đến các cấp các ngành của tỉnh góp phần nâng cao hiệu quả của việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn tỉnh Nghệ An từ nay đến 2020.
Tổng quan nghiên cứu Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt Từ trƣớc đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu, sách, báo viết về cơ Formatted: Indent: First line: 0.49", Space After: 0 pt, Tab stops: 0.69", Left cấu ngành kinh tế nói chung và cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng. Có thể kể đến một số tài liệu nhƣ sau: Về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở tổng thể nền kinh tế của cả nƣớc có sách “Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt Nam” của tác giả Bùi Tất Thắng đƣợc Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản năm 2006. Trong công trình này, tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế, đánh giá về thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành dựa vào hai chỉ tiêu là cơ cấu GDP và cơ cấu lao động. Bài viết “Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ở Việt Nam theo hƣớng hiện đại: quan điểm và định hƣớng phát triển” của tác giả Vũ Thành Hƣởng và Trần Hữu Phƣớc đăng trên Tạp chí Kinh tế & Phát triển, số 202 (2014) đã chỉ ra các xu hƣớng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế theo hƣớng hiện đại, phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế theo hƣớng hiện đại của nƣớc ta từ năm 1990 đến năm 2012, từ đó đƣa ra quan điểm và giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế cho những năm tiếp theo.
Về chuyển dịch cơ cấu nội ngành nông nghiệp, trong luận văn thạc sĩ Formatted: Indent: First line: 0.49", Space After: 0 pt, Tab stops: 0.69", Left “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Hƣng Yên trong quá trình CNH – 3 HĐH, thực trạng và giải pháp” (2012), tác giả Dƣơng Thịnh Hƣng đã phân tích thực trạng quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Hƣng Yên, từ đó đƣa ra một số giải pháp cơ bản nhằm đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tỉnh Hƣng Yên trong thời gian tới. Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt Luận án tiến sỹ "Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Thanh Formatted: Font: (Default) Times New Roman, Expanded by 0.2 pt Hóa trong giai đoạn 2000-2010" Trƣờng đại học sƣ phạm Hà Nội của tác giả Lê Formatted: Font: (Default) Times New Roman, 13 pt, Expanded by 0.2 pt Kim Chi. Formatted: Font: (Default) Times New Roman, Expanded by 0.2 pt Luận văn thạc sĩ “Chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam” (2011), Trƣờng Đại học Đà Nẵng của tác giả Trƣơng Thị Mỹ Hoa cũng đã phân tích đƣợc thực trạng quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp theo phân ngành chuyên môn hóa của huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2000-2010 và đề xuất các giải pháp để thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp huyện Thăng Bình. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu nêu trên đã đề cập một số vấn đề lý luận và thực tiễn của quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nói chung và cơ cấu ngành nông nghiệp nói riêng trong bƣớc đầu của quá trình đổi mới và thời kỳ hội nhập ở Việt Nam và một số địa phƣơng, đi sâu phân tích những đặc điểm, thực trạng của quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu ngành nông nghiệp, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi cho vấn đề nghiên cứu.
Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện nay chƣa có công trình nào đi sâu nghiên cứu một cách hệ thống về chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Vì vậy, trên cơ sở kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu đã công bố và những nghiên cứu của tác giả về quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp tỉnh Nghệ An thời gian qua, luận văn sẽ phân tích rõ thực trạng quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp huyện và đƣa ra các giải pháp để thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp của địa phƣơng trong thời gian tới Formatted: Font: (Default) Times New Roman 23. Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu chung: Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là đƣa ra các định hƣớng và 4 giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp đến năm 2020. Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóaXác định các chỉ tiêu phân tích CDCC ngành kinh tế nông nghiệp Đúc kết cơ sở lý luận và thực tiễn về CDCC ngành kinh tế nông nghiệpvà vận dụng vào tỉnh Nghệ An; xác định các chỉ tiêu phân tích CDCC ngành kinh tế nông nghiệp và vận dụng vào tỉnh Nghệ An; - Đánh giá các nhân tố ảnh hƣởng đến sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp tỉnh Nghệ An; - Phân tích quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp tỉnh Nghệ An trong giai đoạn 2001-2013; - Đánh giá các nhân tố ảnh hƣởng đến sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp tỉnh Nghệ An; - Đề xuất một số định hƣớng và các giải pháp chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp tỉnh Nghệ An đến 2020 theo hƣớng hiệu quả, bền vững theo hƣớng hiệu quả, bền vững.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng: Luận văn nghiên cứu Cchuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An. - Phạm vi nghiên cứu: Về không gian: Luận văn nghiên cứu + Ccơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Về thời gian: Luận văn sử dụng và phân tích + Đđánh giá thực trang cơ cấu ngành kinh tế nông nghệp trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2001 đến 2013 Đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành Formatted: Font: (Default) Times New Roman kinh tế nông nghiệp tỉnh Nghệ An đến 2020. Formatted: Font: (Default) Times New Roman Formatted: Font: (Default) Times New Roman + Đề xuất giải pháp đến 2020 Comment [v1]: Viết thành câu 4.
Phƣơng pháp nghiên cứu 5 4.1 Phương pháp thống kê và xử lý số liệu trong phòng: Hiện nay có rất nhiều đề tài, chuyên đề, báo cáo nghiện cứu chuyển dịch cơ cấu kinh tế trên địa bàn tỉnh Nghệ An, trong đó có những vấn đề liên quan đến hƣớng nghiên cứu của luận án. Hệ thống số liệu thống kê về kinh tế - xã hội, đặc biệt là các số liệu về N-L- TSnông - lâm - thủy sản trên địa bàn đƣợc các cơ quan chức năng của tỉnh Nghệ An thực hiện khá đồ sộ. Nhiều quy hoạch, kế hoạch, đề án phát triển các ngành nông - lâm - thủy sản N-L-TS đã đƣợc triển khai. Vì vậy, tác giả vận dụng Comment [v2]: Không viết tắt thế này phƣơng pháp thống kê, xử lý số liệu trong phòng để chọn lọc, tính toán, cân đối và xử lý hệ thống tài liệu, số liệu nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu nghiên cứu.
Nhiều vấn đề lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp đã đƣợc tác giả kế thừa, bổ sung để vận dụng vào việc phân tích quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp tỉnh Nghệ An trong giai đoạn 2001-2013 từ đó đề xuất một số định hƣớng và các giải pháp chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông nghiệp tỉnh Nghệ An đến năm 2020.