phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, lài liệu tham khả0, phụ lục, nội dung chính của luận văn đojợc trình bày †r0ng 3 chơJơng chong 1: cơ sở lý luận và thực liễn về sồi do|ỡng năng lực lự học chgong 2: M6! sé siện pháp bồi dơiỡng năng lực lự học lr0ng dạy học sài lập 6 chgjong 5. Dai cojong kim 10ai h04 hoc 12 nâng ca0 chojơng 3: Thực nghiệm sơi phạm chữJƠIHG 1 cO SO Li LUAI VA ThUc TIEI VE bOI DG|ONG HĂIG LỰC TỰ hỌc 1. Tông quan về vấn đề nghiên cứu 1. Quan niệm về lự học bên thế giới Từ những năm lrơjớc công nguyên, Không Tử, Mạnh Tử đã ch0 rằng dạy học là phải quan lâm đến việc kích thích, suy nghĩ của ngojời học, ngojời học phải suy nghĩ chứ không nên nhắm mắt làm †he0 sách.
cuối thế ky XIX, dau thé ky XX, viéc 16 chức ch0 hS học lập the0 hojớng tích cực h0á đã hình thành và phát triển những quan điểm, công lrình nghiên cứu có quy mô lớn ở các nơjớc châu Âu và Mỹ. IIhiều nhà giá0 dục ở cdc noc lrên thế giới đã thấy rằng việc Dh phải kích thích đơjợc hứng †h, sự độc lập lm lòi, phát huy sáng lạ0 của hS, thầy giá0 chỉ là ngơiời thiết kế, ngơjời cố vấn. Gan đây, khá nhiều cuốn sách cũng đề cập đến van dé ty hoc hq: - “Tự học nhơi thế nà0 ” của Tusakin, dịch giả là Iguyễn Đình côi, xuất sản 1982 đã giúp sạn đọc siết lự học lập, nâng ca0 kiến thức 10am diện của mình [28]. - cuốn “Phojơng pháp dạy và học hiệu quả” — cark I0gers — một nhà giá0 dục học, nhà lâm lý học ngojời Mỹ d0 ca0 Đình Quái dịch đã giải đáp ch0 hŠ câu hỏi học cái gì và học nhơi thế nà0? câu hỏi dạy cái gì và day nho thế nà0 cũng đojợc giải đáp [13].
- “hiểu biết là sức mạnh của thành công” d0 Klas Mellander chủ siên, các lác giả đã đề cập đến sí ân của việc học, lr0ng đó nhắn mạnh vai lrò của lự học, hơiớng dẫn 5 sojớc cần thực hiện để giúp chúng †a dễ dàng hơn lr0ng quá lrình học hỏi [25]. - Tlim 2008, cuốn “Tôi lài giỏi, sạn cũng thế !° của Adam Kh00_ d0 Trần Đăng Kh0a và Uông Xuân Vy dịch đã đojợc IIhà xuất sản Phụ nữ xuất sản. Với cuốn sách này, lác giả đã chứng lỏ đøjợc khả năng trí luệ liềm ân và sự thông minh sáng lạ0 của cŨn ngơjời vojợ† xa hơn những gì chúng †a nghĩ va thojong đojợc nghe tới [1]. Quan niệm về lự học ls0ng giá0 dục Việt Ham cố thủ lơiớng Phạm Văn Đồng, một lr0ng những học trò xuất sắc của chủ lịch hồ chí Minh, đã liếp nhận, thể hiện và làm ph0ng phú lơ lojởng, sự nghiệp giá0 duc cua Igooi tr0ng lý luận và thực liễn.
Thủ lojớng chỉ rõ: “phơiơng pháp giá0 dục không phải chỉ là những kinh nghiệm, thủ thuật trOng truyền thụ và liếp thu kiến thức mà còn là c0n đojờng để ngojời học có thề lự học, lự nghiên cứu chứ không phải là sắt suộc lrí nhớ làm việc một cách máy móc, chỉ siết ghi rồi nói lại” [10] Giá0 sơi IIguyễn cảnh Tàn lr0ng tác phẩm: “học và dạy cách học” đã đề cập đến vai tro cua ngơiời học, ngơiời day, m6 hình ty hoc. [36] TIg0ài ra có rất nhiều lài liệu, luận văn thac sy cua nhiều lác giả gần đây cũng nghiên cứu về xây dựng hTbT nhằm sồi dojỡng IILTh ch0 hS ThPT ở những môn học khác nhau. TrOng 141 cả các nghiên cứu của mình, các lác giả đều khẳng định: cần phải đơja ra biện pháp lích cực để lỗ chức hS lự học, lr0ng đó sài lập là phojơng liện quan trọng đề ngoiời dạy lổ chức h0ại động tự học, lự nghiên cứu ch0 hS. Đồng thời đã đơỊa ra nguyên lắc, qui trình xây dựng và biện pháp sử dụng sài lập nói chung và sài lập sồi dơiỡng IILTh nói riêng.
các thành công này của các lác giả sẽ đơjợc chúng lôi nghiên cứu, kế thừa lr0ng luận văn này. Tuy nhiên, lr0ng siện pháp hojớng dẫn, cách thức sử dụng các dạng sài lập chgjong 5. Dai cojong kim 10ai lop 12 nâng ca0 để sồi doiỡng TILTh ch0 hS chaa cé đề lài nà0 nghiên cứu. D0 đó, để đi sâu và0 nghiên cứu lí thuyết để đoỊa ra các biện pháp sử dụng sài lập nhằm bồi dojỡng IILTh ch0 h§ môn h0á học là hết sức cần thiết, đặc siệt là phần dạy học sài lập chơJơng 5.
Đại cơlơng kim 10ai.cơ sở lý luận về sồi dơjỡng năng lực lự học 1. Khái niệm về lự học Tr0ng quá lrình dạy học ở nơjớc la hiện nay, lự học của ngơjời học dang là vấn đề đặc siệt đơjợc quan lâm. Đề học đoợc suốt đời thì phải có khả năng lự học. Khả năng này cần đojợc rèn luyện ngay lr0ng khi còn ngồi trên ghế nhà lrơiờng.
+ “Tự học là tự mình động nãO, suy nghĩ, sử dụng các năng luc tri tuệ (quan sal, sO sánh, phân ích lổng hợp.) và có khi ca co sắp (khi phải sử dụng công cụ) cùng các phẩm chất của mình rồi cả động cơ, lình cảm, cả nhân sinh quan, thế giới 10 quan (mh trìu lojợng, khách quan, có trí liến thủ, không ngại khó, ngại khổ, kiên trì nhẫn nại, lòng say mê kkh0a học.) để chiếm lĩnh một lĩnh vực hiểu siết nà0 đó của nhân lOại, biến lĩnh vực đó thành sở hữu của mình”. [35] 11 + “Tự học nghĩa là ngojời học lích cực chủ động tự mình tim ra bằng hành động của mình, lự thể hiện mình và hợp lác với các bạn mình, học bạn, học thầy và học mọi ngơjời. Tự học là tự đặt mình va0 tinh huống hoc, va0 vi tri cua ngojời tự nghiên cứu, xử lý các tình huống, giải quyết các vấn đề đặt ra ch0 mình để nhận biết vấn đề, thu thập xử lý thong lin cũ, xây dựng các giải pháp giải quyết vấn đề, thử nghiệm các giải pháp.” [26] hq vay, hr hoc có vai trò và ý nghĩa rất lớn lr0ng giá0 dục ở nhà lroiờng và lr0ng cả cuộc sống của ngơjời học. Tự học còn ta0 điều kiện hình lhành và rèn luyện khả năng h0ạt động độc lập, sáng †ạ0 của mỗi ngoyời, rên cơ sở đó ‡ạ0 tiền đề và cơ hội ch0 họ học lập suốt đời.
Vai teo cia te hoc -Tự học có ý nghĩa quyết định quan trọng đối với sự thành dat cua mỗi ngoời.“Mỗi ngojời đều nhận đojợc hai thứ giá0 dục: mội thứ d0 ngơiời khác truyền ch0, mội thứ quan trọng hơn nhiều, d0 mình tự lầm lấy”- Gies0m chính vì vậy, ông thầy hay nhất là ông thầy không l0 nhồi nhét kiến thức ma 10 truyền dạy phơiơng pháp tự học ch0 hS. -Tự học là c0n đơiờng lự khăng định của mỗi nggịời. -Tự học là c0n đơiờng 1a0 ra lri thức bền vững ch0 mỗi nggỊời. -Tự học khắc phục nghịch lí: học vấn thì vô hạn mà luổi học đoiờng thì giới hạn.
-Tự học góp phần dân chủ hóa, xã hội hóa giá0 dục một cách hiệu quả nhằm phát huy, lận dụng tiềm năng 10 lớn của mỗi thành viên tr0ng cộng đồng. [9] * ¢6 thé nêu vai lrò của lự học the0 cách khác [8, tr.125-126]: -Tự học là phơjơng thức la0 ra chất lơiợng thực sự lâu sền, là điều kiện quyết định trực liếp đến chất lojợng học lập của ngoiời học. -chỉ có lự học mới giúp ngojời học thông hiểu, sổ sung, h0àn thiện và0 vốn iri lhức và vốn kinh nghiệm của mình, giúp họ vững vàng hơn lr0ng học lập và công tac sau nay. -Tự học còn là cơ sở ch0 lính lích cực nhận thức của ngơjời học.
Tự học sẽ 12 rèn luyện ch0 ngơiời học đức kiên trì, lòng dũng cảm vơiợi khó, lính lự lực, chủ động lr0ng công việc. - Tự học còn giúp ngơjời học khắc phục đojợc những nét lính cách không phù 13 hợp, giúp họ liễn hành đơjợc h0ại động học lập ở mức độ khó khăn ca0 hơn. &í€ hình thức lự học te [9, lr.38], lự học có 3 hình thức: -Tự học không có hơjớng dẫn: IIgơiời học lự fim lay lài liệu để đọc, hiểu, vận dụng các kiến thức lr0ng đó. cách học này sẽ đem lại rất nhiều khó khăn ch0 ngojời học, mắt nhiều thời gian và đòi hỏi khả năng lự học rất ca0 -Tự học có hojớng dẫn: có GV ở xa hojớng dẫn ngơjời học sằng lài liệu hOặc bằng các phojơng liện thông lin khác.
-Tự học có hơiớng dẫn trực Hếp: có lài liệu và giáp mặt với GV một số liết Ir0ng ngày, lr0ng luần, đojợc thầy hơiớng dẫn giảng giải sau đó về nhà tự học. woKhi đã có hệ thống SGK thi việc ty học có thể diễn ra the0 3 cách sau [45, lr.61]: -có SGK rồi ngoời học tự đọc lấy mà hiểu, mà thấm các kiến thức tr0ng sách, qua việc hiểu mà lự rúi ra kinh nghiệm về lơi duy, tự phê sình về lính cách. Đó là lự học ở mức ca0. -có SGK và có lhêm những ông thầy ở xa hơiớng dẫn tự học sằng lài liệu h0ặc các phơjơng liện thông tin viễn thông khác.
Đó là tự học có hơiớng dẫn. -có sách và có thầy giáp mặt một số liết Ir0ng ngày, lr0ng luần. bằng những hình thức thông fin trực liếp không qua máy móc h0ặc í! nhiều có sự hỗ lrợ của máy móc đặt ngay lại lớp. Đó là học giáp mặt lrên lớp và về nhà lự học có hojớng dẫn.
ko Việc lự học có thể diễn ra the0 2 cách sau [33]: * Tự học không có sự hgớng dẫn lực tiếp cia GV -Tự học h0àn l0àn (không có GV) thông qua lài liệu, qua ầm hiểu thực tế, học kinh nghiệm của ngojời khác. - Tự học lr0ng một giai đ0ạn của quá lrình học lập, thí dụ nhơi học bài hay làm bài lập ở nhà (khâu vận dụng kiến thức) là công việc thoờng xuyên của hS phố thông. -Ty hoc qua phojong tién truyền thông (học từ xa): hS đơiợc nghe GV giảng giải minh họa, nhong không đojợc liếp xúc với GV, không đơiợc hoi han, khong 14 nhận đơjợc sự giúp đỡ khi gặp khó khăn. -Tự học qua lài liệu hojong dam: TrOng tai liéu trình sày cả nội dung, cách xây dựng kiến thức, cách kiểm tra kết quả sau mỗi phần, nếu chơia đạt †hì chỉ dẫn cách lra cứu, bô Sung.
15 -Tự lực thực hiện một số h0ại động học dojới sự hoJớng dẫn chặt chẽ của GV ở lớp. * Tự học đó hgớng dẫn hS nhận đojợc sự hojớng dẫn lừ hai nguồn: lừ tài liệu hojớng dẫn và trực liếp lừ GV. Đối với ty học có hơiớng dẫn từ tài liệu, hS không dùng SGK phổ thông mà sử dụng lài liệu viết riêng ch0 hS lự học.