Luận Án Tiến Sĩ: Nghiên Cứu Truyền Dẫn Chính Sách Tiền Tệ Tại Việt Nam

Luận án tiến sĩ nghiên cứu truyền dẫn chính sách tiền tệ tại việt nam, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng trong lĩnh vực tại Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Duy Sữu
• Người hướng dẫn: PGS. Ngô Hướng
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục từ viết tắt
• Danh mục bảng
• Danh mục hình
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Khoảng trống của nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Những điểm mới của đề tài
• Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 1.1. MỤC TIÊU CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 1.1.1. Mục tiêu cuối cùng
• 1.1.2. Mục tiêu trung gian
• 1.1.3. Mục tiêu hoạt động
• 1.2. LÝ THUYẾT TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 1.2.1. Truyền dẫn chính sách tiền tệ
• 1.2.1.1. Quá trình phát triển của lý thuyết truyền dẫn chính sách tiền tệ
• 1.2.1.2. Khái niệm cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ
• 1.2.2. Các kênh trong truyền dẫn chính sách tiền tệ
• 1.2.2.1. Kênh tỷ giá hối đoái
• 1.2.2.2. Kênh giá cả tài sản
• 1.3. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC LIÊN QUAN ĐẾN TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 1.3.1. Tổng quan các nghiên cứu trên thế giới
• 1.3.2. Tổng quan các nghiên cứu trong nước
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐIỀU HÀNH CSTT VIỆT NAM
• 2.1. CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ THÔNG QUA LÃI SUẤT
• 2.1.1. Điều hành chính sách lãi suất giai đoạn trước năm 2005
• 2.1.2. Điều hành chính sách lãi suất giai đoạn năm 2005 đến nay
• 2.2. CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ THÔNG QUA TỶ GIÁ
• 2.2.1. Biến động tỷ giá và điều hành chính sách tiền tệ thông qua kênh tỷ giá giai đoạn trước và sau khủng hoảng kinh tế thế giới 2008
• 2.2.1.1. Giai đoạn sau khủng hoảng tài chính Châu Á và trước khủng hoảng kinh tế thế giới 2008
• 2.2.1.2. Giai đoạn sau khủng hoảng kinh tế thế giới đến nay
• 2.3. ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ THÔNG QUA KÊNH TÍN DỤNG
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Mô hình SVAR và ứng dụng
• 3.1.1.1. Mô hình SVAR tổng hợp dạng khung trong cơ chế truyền dẫn CSTT tại Việt Nam
• 3.1.1.2. Mô hình SVAR kiểm chứng cơ chế truyền dẫn CSTT tại Việt Nam
• 3.1.1.3. Định dạng cú sốc cấu trúc
• 3.1.2. Quan hệ giữa lãi suất chính sách với lạm phát và tăng trưởng
• 3.1.3. Mức độ truyền dẫn từ lãi suất chính sách đến lãi suất cho vay, tăng trưởng tín dụng tư nhân
• 3.1.4. Mô hình kiểm định các nhân tố tác động đến tín dụng tư nhân
• 3.2. BIẾN NGHIÊN CỨU VÀ NGUỒN DỮ LIỆU
• 3.3. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. CÁC KIỂM ĐỊNH THỐNG KÊ
• 4.1.1. Phân tích mô tả dữ liệu
• 4.1.2. Kiểm định tính dừng
• 4.1.3. Xác định độ trễ tối ưu
• 4.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.2.1. Kết quả nghiên cứu mô hình SVAR dạng khung
• 4.2.1.1. Kết quả ước lượng
• 4.2.1.2. Phân tích phản ứng xung mô hình dạng khung
• 4.2.1.3. Phân tích phân rã phương sai cho mô hình dạng khung
• 4.2.2. Kênh lãi suất trong truyền dẫn CSTT tại Việt Nam
• 4.2.2.1. Mô hình và định dạng cấu trúc
• 4.2.2.2. Phân tích phản ứng sốc
• 4.2.2.3. Phân tích phân rã phương sai kênh lãi suất
• 4.2.3. Kênh tỷ giá trong truyền dẫn CSTT tại Việt Nam
• 4.2.3.1. Mô hình và định dạng cấu trúc
• 4.2.3.2. Phân tích phản ứng sốc
• 4.2.3.3. Phân tích phân rã phương sai
• 4.2.4. Kênh tín dụng trong truyền dẫn CSTT tại Việt Nam
• 4.2.4.1. Mô hình và định dạng cấu trúc
• 4.2.4.2. Phân phản ứng sốc
• 4.2.4.3. Phân tích phân rã phương sai
• 4.2.5. Mô hình kiểm chứng truyền dẫn chính sách tiền tệ trước và sau WTO
• 4.2.5.1. Kiểm định nghiệm đơn vị và đồng liên kết
• 4.2.5.2. Xác định bước trễ tối ưu
• 4.2.5.3. Kết quả ước lượng mô hình
• 4.2.5.4. Phân tích phản ứng sốc
• 4.2.5.5. Phân tích phân rã phương sai
• 4.2.6. Kiểm chứng yếu tố quyết định điều chỉnh lãi suất chính sách
• 4.2.7. Truyền dẫn từ lãi suất chính sách đến lãi suất cho vay, tín dụng tư nhân
• 4.2.7.1. Truyền dẫn từ lãi suất tái cấp vốn đến lãi suất cho vay
• 4.2.7.2. Truyền dẫn từ lãi suất tái cấp vốn đến tín dụng tư nhân
• 4.2.8. Kiểm định các nhân tố tác động đến tín dụng tư nhân
• 4.3. PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ NHÂN QUẢ GRANGER
• 4.4. PHÂN TÍCH ĐỒNG LIÊN KẾT
• 4.5. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: GỢI Ý GIẢI PHÁP ĐIỀU HÀNH CSTT TỆ TẠI VIỆT NAM
• 5.1. NHẬN XÉT ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 5.2. GỢI Ý GIẢI PHÁP ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT
• 5.2.1. Điều hành chính sách lãi suất ngắn hạn
• 5.2.2. Điều hành lãi suất theo hướng lãi suất tiệm cận: lãi suất thay đổi từ từ
• 5.2.3. Cam kết ổn định lãi suất và cung cấp tín dụng đủ cho các dự án dài hạn
• 5.2.4. Kiểm soát cung tiền tệ để ổn định lạm phát
• 5.2.5. Kiểm soát hiệu quả các gói cho vay hỗ trợ
• 5.2.6. Ngân hàng nhà nước cần có những giải pháp để đảm bảo tính thanh khoản cho nền kinh tế
• 5.3. GIẢI PHÁP ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TỶ GIÁ
• 5.3.1. Nới rộng biên độ thay đổi trong tỷ giá góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế
• 5.3.2. Điều hành tỷ giá nhằm ổn định lãi suất chính sách
• 5.3.3. Điều hành tỷ giá nhăm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế
• 5.3.3.1. Điều chỉnh tăng tỷ giá trong thời gian sắp tới
• 5.3.3.2. Không tiến hành phá giá mạnh đồng nội tệ
• 5.3.3.3. Giảm bớt vai trò của tỷ giá trong việc duy trì khả năng cạnh tranh của hàng hóa
• 5.3.3.4. Các biện pháp điều hành tỷ giá khác
• 5.4. GIẢI PHÁP ĐIỀU HÀNH CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ THÔNG QUA KÊNH TÍN DỤNG TẠI VIỆT NAM
• 5.4.1. Điều hành chính sách lãi suất linh hoạt dựa trên nguyên tắc lãi suất cho vay nhỏ hơn lợi tức bình quân của doanh nghiệp sản xuất kinh doanh
• 5.4.2. Điều hành chính sách tiền tệ thông qua tăng trưởng mục tiêu
• 5.4.3. Điều hành chính sách tiền tệ thông qua lạm phát mục tiêu
• 5.4.4. Kiểm soát lãi suất dựa trên lãi suất cho vay thực
• 5.4.5. Kiểm soát chặt chẽ hoạt động tín dụng tại ngân hàng nhà nước
• 5.4.6. Phát triển lành mạnh và ổn định thị trường tài chính
• 5.4.7. Gia tăng hiệu quả về mặt thông tin trong điều hành chính sách tín dụng
• 5.5. PHỐI HỢP CSTT VÀ CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA HIỆU QUẢ
• 5.6. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luận án tiến sĩ về truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam

Luận án tiến sĩ của Nguyễn Duy Sữu tập trung vào truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam, một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính ngân hàng. Nghiên cứu này nhằm phân tích sâu các kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ, bao gồm kênh lãi suất, kênh tỷ giá hối đoái, và kênh tín dụng. Luận án sử dụng mô hình SVAR để đo lường mức độ tác động của từng kênh, đồng thời kiểm chứng cơ chế truyền dẫn trước và sau khi Việt Nam gia nhập WTO. Kết quả cho thấy kênh lãi suất là kênh hiệu quả nhất, tiếp theo là kênh tỷ giá và kênh tín dụng.

1.1. Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu

Mục tiêu chính của luận án là phân tích cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam, đặc biệt là tác động của các kênh truyền dẫn đến tăng trưởng kinh tế và lạm phát. Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích chuyên sâu dựa trên mô hình SVAR để đánh giá mức độ tác động của từng kênh. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn chính thống như Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các tổ chức tài chính quốc tế. Phương pháp này cho phép đo lường chính xác các tác động ngắn hạn và dài hạn của chính sách tiền tệ.

1.2. Kết quả nghiên cứu chính

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng kênh lãi suất có tác động mạnh nhất đến tăng trưởng kinh tế và lạm phát. Kênh tỷ giá cũng có tác động đáng kể, đặc biệt là đối với hoạt động xuất nhập khẩu. Kênh tín dụng tuy có tác động nhưng ở mức độ thấp hơn. Ngoài ra, nghiên cứu cũng phát hiện sự khác biệt trong cơ chế truyền dẫn trước và sau khi Việt Nam gia nhập WTO, cho thấy sự thay đổi trong hiệu quả của chính sách tiền tệ theo thời gian.

II. Phân tích chuyên sâu các kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ

Luận án đi sâu vào phân tích ba kênh truyền dẫn chính sách tiền tệ chính tại Việt Nam: kênh lãi suất, kênh tỷ giá hối đoái, và kênh tín dụng. Mỗi kênh được đánh giá dựa trên tác động đến các biến số kinh tế vĩ mô như tăng trưởng GDP, lạm phát, và hoạt động xuất nhập khẩu. Nghiên cứu sử dụng mô hình SVAR để đo lường mức độ tác động và phản ứng của các biến số trước các cú sốc chính sách.

2.1. Kênh lãi suất

Kênh lãi suất được xác định là kênh truyền dẫn hiệu quả nhất. Nghiên cứu chỉ ra rằng thay đổi trong lãi suất chính sách có tác động mạnh đến lãi suất thị trường, từ đó ảnh hưởng đến đầu tư và tiêu dùng. Kết quả phân tích cho thấy tăng trưởng GDP và lạm phát phản ứng nhanh chóng trước các thay đổi trong lãi suất chính sách, đặc biệt là trong ngắn hạn.

2.2. Kênh tỷ giá hối đoái

Kênh tỷ giá hối đoái cũng có tác động đáng kể, đặc biệt là đối với hoạt động xuất nhập khẩu. Nghiên cứu chỉ ra rằng biến động trong tỷ giá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả hàng hóa xuất nhập khẩu, từ đó tác động đến tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, mức độ tác động của kênh này thấp hơn so với kênh lãi suất.

2.3. Kênh tín dụng

Kênh tín dụng có tác động yếu hơn so với hai kênh trên. Nghiên cứu chỉ ra rằng thay đổi trong tín dụng ảnh hưởng đến đầu tư và tiêu dùng, nhưng mức độ tác động không đáng kể. Điều này cho thấy hệ thống tài chính tại Việt Nam còn nhiều hạn chế trong việc truyền tải chính sách tiền tệ thông qua kênh tín dụng.

III. Giải pháp và khuyến nghị chính sách

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận án đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của chính sách tiền tệ tại Việt Nam. Các giải pháp tập trung vào việc cải thiện cơ chế truyền dẫn thông qua kênh lãi suất, kênh tỷ giá, và kênh tín dụng, đồng thời đề xuất các biện pháp điều hành linh hoạt hơn từ phía Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

3.1. Cải thiện kênh lãi suất

Để nâng cao hiệu quả của kênh lãi suất, nghiên cứu đề xuất Ngân hàng Nhà nước nên điều chỉnh lãi suất chính sách một cách linh hoạt hơn, dựa trên tình hình lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Đồng thời, cần tăng cường minh bạch trong việc công bố các quyết định về lãi suất để tạo niềm tin cho thị trường.

3.2. Điều hành tỷ giá linh hoạt

Đối với kênh tỷ giá, nghiên cứu khuyến nghị Ngân hàng Nhà nước nên nới rộng biên độ dao động của tỷ giá hối đoái để tạo điều kiện cho thị trường tự điều chỉnh. Điều này sẽ giúp tăng tính linh hoạt của tỷ giá và hỗ trợ tốt hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu.

3.3. Phát triển hệ thống tài chính

Để cải thiện kênh tín dụng, nghiên cứu đề xuất Ngân hàng Nhà nước cần thúc đẩy sự phát triển của hệ thống tài chính, đặc biệt là các ngân hàng thương mại. Điều này bao gồm việc nâng cao năng lực quản lý rủi ro và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động tín dụng.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng (Mã số: 62 34 02 01) với đề tài "Truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam" do nghiên cứu sinh Nguyễn Duy Sữu thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của NGND. PGS. Ngô Hướng tại Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, hoàn thành vào tháng 4 năm 2017.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Chính sách tiền tệ (CSTT) là một trong hai chính sách kinh tế vĩ mô then chốt nhằm điều tiết lưu thông tiền tệ để thực hiện ba mục tiêu cốt lõi: tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát và ổn định việc làm. Trong giai đoạn 2001 – 2014, nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều biến động vĩ mô phức tạp:

• Giai đoạn 2000 – 2005: Tăng trưởng GDP duy trì mức 6,79% (năm 2000) lên 8,44% (năm 2005); lạm phát tăng từ 2% (năm 2000) lên 8% (năm 2005); tăng trưởng tín dụng tăng nhanh từ 21%/năm (2000 – 2001) lên 41,5% (năm 2004).
• Giai đoạn 2006 – 2008: Tín dụng bị thắt chặt giảm còn 21,4% (năm 2006), sau đó tăng trưởng nóng lên 53,89% (năm 2007) cùng sự phát triển bùng nổ của thị trường chứng khoán. Lạm phát tăng vọt từ 6,41% (tháng 1/2007) lên 12,6% (tháng 12/2007), thúc đẩy Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tăng lãi suất tái chiết khấu từ 6,5% (tháng 12/2007) lên 15% (tháng 7/2008).
• Giai đoạn 2008 – 2014: Sau khủng hoảng tài chính toàn cầu và sự xuất hiện của bong bóng bất động sản, lạm phát chạm đỉnh 26,72% (tháng 10/2008), giảm xuống 8,18% (tháng 8/2010), sau đó lại tăng lên 16,44% (tháng 10/2012); tăng trưởng kinh tế rơi xuống mức thấp 5,12% (năm 2012). NHNN đã triển khai các biện pháp hỗ trợ như gói tín dụng nhà ở xã hội (ngày 1/6/2013) và thành lập Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam - VAMC (ngày 26/7/2013).

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định gồm:

1. Thiếu các công trình nghiên cứu toàn diện về cơ chế truyền dẫn CSTT tại các nền kinh tế đang phát triển và mới nổi như Việt Nam.
2. Các nghiên cứu trong nước trước đây chủ yếu phân tích riêng lẻ từng kênh, chưa xây dựng một khung mô hình tổng hợp để so sánh mức độ hiệu lực giữa các kênh truyền dẫn.
3. Chưa có nghiên cứu định lượng cụ thể mối liên hệ và mức độ truyền tải từ lãi suất chính sách đến lãi suất cho vay trên thị trường và quy mô tín dụng tư nhân.
4. Chưa kiểm chứng định lượng hàm phản ứng của NHNN trong việc điều chỉnh lãi suất chính sách dựa trên mục tiêu lạm phát hay tăng trưởng.

Mục tiêu nghiên cứu

Luận án xác định 4 mục tiêu cụ thể:

1. Mô phỏng các kênh truyền dẫn CSTT tại Việt Nam (kênh lãi suất, kênh tỷ giá và kênh tín dụng), từ đó xác định mức độ hiệu lực của từng kênh.
2. Phân tích cơ chế truyền dẫn lãi suất chính sách đến lãi suất cho vay của hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) và quy mô tín dụng khu vực tư nhân.
3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định điều chỉnh lãi suất chính sách của NHNN nhằm kiểm chứng phản ứng chính sách dựa trên lạm phát hay tăng trưởng.
4. Đề xuất các giải pháp điều hành nhằm gia tăng hiệu lực của CSTT tại Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu

Luận án giải quyết 6 câu hỏi nghiên cứu:

1. Có tồn tại hiệu lực của các kênh như kênh lãi suất, kênh tỷ giá, kênh tín dụng trong cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam hay không?
2. Mức độ truyền dẫn từ các biến công cụ đến các biến mục tiêu trung gian và mục tiêu cuối cùng như thế nào?
3. Điều hành lãi suất tái cấp vốn có dựa vào thay đổi trong tăng trưởng và lạm phát tại Việt Nam hay không?
4. Truyền dẫn từ lãi suất chính sách đến lãi suất thị trường có hoàn toàn không?
5. Các biến công cụ, biến trung gian và biến mục tiêu có tồn tại mối quan hệ dài hạn hay không?
6. Có tồn tại mối quan hệ nhân quả từ các biến trong cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam hay không?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ chế truyền dẫn CSTT tại Việt Nam qua các kênh lãi suất, tỷ giá, tín dụng; các biến công cụ (lãi suất tái cấp vốn, tỷ giá, dự trữ bắt buộc), các biến trung gian (cung tiền M2, lãi suất cho vay, tín dụng tư nhân, chỉ số chứng khoán VN-Index, xuất nhập khẩu) và các biến mục tiêu cuối cùng (tăng trưởng sản lượng công nghiệp, lạm phát).
• Phạm vi không gian: Nền kinh tế Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2014.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu quốc tế

Tác giả hệ thống hóa các nghiên cứu quốc tế theo từng nhóm công cụ và phương pháp:

• Ứng dụng mô hình VAR và SVAR: Bernanke (1986) phân tích cung tiền và thu nhập tại Mỹ; Bernanke và Blinder (1992) nghiên cứu lãi suất của Fed và các kênh truyền dẫn; Morsink và Bayoumi (2001) nghiên cứu tại Nhật Bản; Al-Mashat (2003) dùng VECM cho Ấn Độ; Elbourne và Haanb (2006) dùng SVAR cho các thành viên mới của EU; Al-Mashat và Billmeier (2007) áp dụng SVAR tại Ai Cập; Deepak Mohanty (2012) dùng SVAR nghiên cứu kênh lãi suất tại Ấn Độ; Soyoung Kim và Nouriel Roubini (2000), Jon Faust và John H. Rogers (2003) nghiên cứu chính sách tỷ giá ở các nước công nghiệp; Fung (2002) và Tang (2006) nghiên cứu tại Malaysia.
• Kênh lãi suất và tổng cầu: Kuttner và Mosser (2002), Clinton và Engert (2000), Ibrahim (2005), Loayza và Schmidt-Hebbel (2002), Boivin và cộng sự (2010), Mohanty và Turner (2008), Mukherjee và Bhattacharya (2011), Smets và Wouters (2002), Angeloni và cộng sự (2003), Acosta-Ormaechea và Coble (2011).
• Kênh tỷ giá và lạm phát: Svensson (2000), Taylor (2001), Obstfeld và Rogoff (1995), Dennis (2001), Rebelo (2007), Gagnon (2004), Gagnon và Ihrig (2004), Goldfajn và Werlang (2000), McCarthy (2000, 2004), Campa và Goldberg (2005).
• Kênh tài sản và thị trường chứng khoán: Modigliani (1971), Wong và cộng sự (2005), Angaro và cộng sự (2002), Uddin và Alam (2007), Ehrmann và Fratzscher (2004), Bjornland và Leitemo (2009), Rigobon và Sack (2004), Bernanke và Kuttner (2005), Bomfim (2003), Phylaktis và Ravazzolo (2000), Woo (2000), Joseph (2002), Vygodina (2006), Tulin Anlas (2012).
• Kênh tín dụng: Romer và David H. Romer (1993), Bernanke và Gertler (1995), Bayoumi và Melander (2008), Stiglitz và Weiss (1981).

Các hướng nghiên cứu trong nước

• Mô hình đa biến và VAR/VECM: Le Viet Hung và Wade Pfau (2008), Nguyễn Phi Lân (2010), Trần Ngọc Thơ và Nguyễn Hữu Tuấn (2013) sử dụng mô hình VAR đệ quy; Nguyễn Khắc Quốc Bảo (2013) sử dụng kiểm định đồng liên kết Johansen và mô hình VECM giai đoạn 1/2001 – 7/2012.
• Nghiên cứu đơn kênh: Bạch Thị Phương Thảo (2011) và Nguyễn Thị Ngọc Trang và Lục Văn Cường (2012, 2013) nghiên cứu truyền dẫn tỷ giá vào các chỉ số giá giai đoạn 2001 – 2011; Phạm Thị Tuyết Trinh (2013) sử dụng SVAR nghiên cứu vai trò của tỷ giá; Đinh Thị Thu Hồng và Phan Đình Mạnh (2013) nghiên cứu hiệu quả CSTT qua kênh lãi suất; Sử Đình Thành (2008).

Vị trí và khoảng trống luận án giải quyết

Luận án khắc phục hạn chế phân tán của các công trình trước bằng cách:

• Thiết lập mô hình SVAR tổng hợp đa kênh (lãi suất, tỷ giá, tín dụng) nhằm so sánh trực tiếp mức độ hiệu lực của từng kênh trong cùng một khung phân tích.
• Định lượng mức độ truyền tải từ lãi suất chính sách sang lãi suất cho vay và tín dụng tư nhân bằng mô hình OLS.
• Kiểm định phản ứng chính sách thực tế của NHNN trước lạm phát và tăng trưởng.
• So sánh sự thay đổi cấu trúc truyền dẫn CSTT trước và sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án dựa trên các nền tảng lý thuyết kinh tế học tiền tệ:

• Hệ thống mục tiêu CSTT (Mishkin, 2010): Gồm mục tiêu hoạt động (lãi suất ngắn hạn, dự trữ bắt buộc, nghiệp vụ thị trường mở), mục tiêu trung gian (khối tiền tệ M1, M2, M3, lãi suất kỳ hạn, tăng trưởng tín dụng) và 6 mục tiêu cuối cùng (tạo việc làm, tăng trưởng kinh tế, ổn định giá cả, ổn định lãi suất, ổn định thị trường tài chính, ổn định thị trường ngoại hối).
• Tiến trình lý thuyết truyền dẫn: Trường phái cổ điển và số lượng tiền tệ (Smith, Ricardo, Fisher, Marshall, Pigou); lý thuyết việc làm, tiền tệ và lãi suất của Keynes (1930, 1936); mô hình IS-LM của Hicks (1937); trường phái trọng tiền của Friedman (1965, 1986), Brunner và Meltzer (1972); trường phái tân cổ điển và kỳ vọng hợp lý của Lucas (1972), Sargent và Wallace (1976), Kydland và Prescott (1982), Mankiw (1989), Bernanke (1983).
• Cơ chế các kênh truyền dẫn:
  • Kênh lãi suất: Cung tiền giảm $\rightarrow$ Lãi suất tăng $\rightarrow$ Đầu tư giảm $\rightarrow$ Sản lượng giảm. Lãi suất chính sách giảm $\rightarrow$ Lãi suất thị trường giảm $\rightarrow$ Tiêu dùng tăng $\rightarrow$ CPI tăng.
  • Kênh tỷ giá: Vận dụng thuyết ngang giá lãi suất và hiệu ứng Fisher quốc tế. Kênh xuất khẩu ròng: Cung tiền giảm $\rightarrow$ Lãi suất tăng $\rightarrow$ Tỷ giá giảm (nội tệ lên giá) $\rightarrow$ Xuất khẩu ròng giảm $\rightarrow$ Sản lượng giảm. Kênh bảng cân đối tài sản: Tỷ giá tăng $\rightarrow$ Giá trị tài sản thuần của doanh nghiệp vay nợ ngoại tệ giảm $\rightarrow$ Đầu tư giảm $\rightarrow$ Sản lượng giảm.
  • Kênh tín dụng: Gồm kênh cho vay ngân hàng và kênh bảng cân đối tài sản (Bernanke và Gertler, 1995; Bayoumi và Melander, 2008). Cung tiền tăng $\rightarrow$ Tiền gửi ngân hàng tăng $\rightarrow$ Cho vay ngân hàng tăng $\rightarrow$ Đầu tư tăng $\rightarrow$ Sản lượng tăng.

Phương pháp nghiên cứu định lượng

• Mô hình SVAR (Structural VAR): Xây dựng mô hình SVAR dạng khung (Phương trình 17a và ma trận cấu trúc $A_0$) kết hợp các mô hình SVAR thành phần để phân tích hàm phản ứng xung (Impulse Response Functions - IRF) và phân rã phương sai sai số dự báo (Forecast Error Variance Decomposition - FEVD).
• Mô hình hồi quy đơn phương trình OLS:
  • Phương trình (21): Kiểm chứng các yếu tố quyết định điều chỉnh lãi suất chính sách của NHNN trước biến động lạm phát, tăng trưởng và lãi suất Fed.
  • Phương trình (22) và (23): Ước lượng mức độ truyền dẫn từ lãi suất tái cấp vốn sang lãi suất cho vay bình quân và tín dụng tư nhân.
  • Phương trình (24): Kiểm định các nhân tố vĩ mô tác động đến tăng trưởng tín dụng khu vực tư nhân ($CPS_t$).
• Kiểm định kinh tế lượng chuỗi thời gian:
  • Kiểm định nghiệm đơn vị ADF (Augmented Dickey-Fuller) kiểm tra tính dừng của chuỗi dữ liệu.
  • Tiêu chuẩn thông tin Akaike (AIC) xác định độ trễ tối ưu.
  • Kiểm định đồng liên kết Johansen xác định mối quan hệ cân bằng dài hạn.
  • Kiểm định nhân quả Granger xác định chiều quan hệ tác động giữa các biến.

Nguồn tư liệu và biến số nghiên cứu

Ký hiệu	Tên biến tiếng Việt	Tên tiếng Anh	Vai trò trong mô hình
$IPG$	Tăng trưởng sản lượng công nghiệp	Industry Product Growth	Biến mục tiêu (đại diện tăng trưởng GDP)
$CPI$	Chỉ số giá tiêu dùng	Customer Price Index	Biến mục tiêu (đại diện lạm phát)
$IRD$	Lãi suất tái cấp vốn	Refinancing Interest Rate	Biến công cụ chính sách tiền tệ
$IRB$	Lãi suất cơ bản	Base Interest Rate	Biến công cụ chính sách tiền tệ
$EXU$	Tỷ giá hối đoái USD/VND	Exchange Rate USD	Biến công cụ / kênh tỷ giá
$M2$	Cung tiền mở rộng	Broad Money M2	Biến mục tiêu trung gian
$IRL$	Lãi suất cho vay bình quân	Lending Interest Rate	Biến mục tiêu trung gian
$CPS$	Tín dụng khu vực tư nhân	Claims Private Sector	Biến trung gian / kênh tín dụng
$VNI$	Chỉ số giá chứng khoán	VN-Index	Biến trung gian kênh tài sản
$MXG$	Tăng trưởng xuất khẩu	Mechanise Export Growth	Biến trung gian kênh tỷ giá
$MIG$	Tăng trưởng nhập khẩu	Mechanise Import Growth	Biến trung gian kênh tỷ giá
$POI$ ($OIL$)	Giá dầu thế giới	Price of Oil	Biến ngoại sinh kiểm soát
$IRU$	Lãi suất của Fed	US Federal Funds Rate	Biến ngoại sinh kiểm soát

Nguồn số liệu thu thập theo chuỗi thời gian giai đoạn 2001 – 2014 từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Tổng cục Thống kê, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

• Hệ thống hóa cấu trúc 3 cấp mục tiêu của CSTT và phân tích chi tiết 6 mục tiêu cuối cùng: việc làm, ổn định giá cả, tăng trưởng kinh tế, ổn định lãi suất, ổn định thị trường tài chính và ổn định tỷ giá hối đoái.
• Trình bày lịch sử phát triển lý thuyết truyền dẫn CSTT từ trường phái cổ điển, Keynes, trường phái trọng tiền đến các trường phái vĩ mô tân cổ điển.
• Phân tích cơ chế truyền dẫn qua 4 kênh: kênh lãi suất (tác động qua chi phí vốn đầu tư, tiêu dùng, tỷ giá và chứng khoán); kênh tỷ giá (tác động qua xuất khẩu ròng, bảng cân đối tài sản, tín dụng, đầu tư, CPI và chỉ số giá sản xuất); kênh tín dụng (kênh cho vay và bảng cân đối); kênh giá cả tài sản.
• Tổng hợp, phân loại các công trình nghiên cứu thực nghiệm trong và ngoài nước, từ đó xác lập khoảng trống nghiên cứu cho luận án.

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐIỀU HÀNH CSTT VIỆT NAM

• Phân tích thực trạng điều hành CSTT thông qua kênh lãi suất qua hai giai đoạn: giai đoạn trước năm 2005 (khung pháp lý ban đầu và tự do hóa lãi suất từng bước) và giai đoạn từ năm 2005 đến 2014 (sử dụng lãi suất cơ bản, trần lãi suất huy động/cho vay, điều hành linh hoạt qua lãi suất tái cấp vốn và tái chiết khấu).
• Đánh giá diễn biến tỷ giá USD/VND và điều hành kênh tỷ giá trước và sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, bao gồm các lần điều chỉnh biên độ tỷ giá, quan hệ giữa biến động tỷ giá với tăng trưởng xuất nhập khẩu.
• Phân tích thực trạng điều hành qua kênh tín dụng: biến động của tăng trưởng tín dụng qua các giai đoạn tăng trưởng nóng (53,89% năm 2007), kiểm soát lạm phát và thắt chặt tiền tệ (năm 2008, 2011), xử lý nợ xấu và phục hồi thanh khoản hệ thống ngân hàng (thành lập VAMC và gói hỗ trợ nhà ở xã hội năm 2013).

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

• Thiết lập mô hình SVAR tổng hợp dạng khung (Phương trình 17a) cùng ma trận định dạng cú sốc cấu trúc $A_0$.
• Thiết kế các mô hình SVAR thành phần kiểm chứng từng kênh: kênh lãi suất, kênh tỷ giá, kênh tín dụng và mô hình so sánh giai đoạn trước - sau khi gia nhập WTO.
• Xây dựng mô hình OLS đơn phương trình:
  • Phương trình kiểm chứng phản ứng điều chỉnh lãi suất chính sách của NHNN theo lạm phát, tăng trưởng và lãi suất quốc tế (Phương trình 21).
  • Phương trình đo mức độ truyền tải từ lãi suất tái cấp vốn sang lãi suất cho vay bình quân (Phương trình 22) và sang tín dụng tư nhân (Phương trình 23).
  • Phương trình xác định các nhân tố ảnh hưởng đến quy mô tín dụng khu vực tư nhân (Phương trình 24).
• Trình bày quy trình kiểm định chuỗi thời gian: kiểm định nghiệm đơn vị ADF, xác định độ trễ tối ưu theo AIC, kiểm định đồng liên kết Johansen và kiểm định nhân quả Granger.

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

• Kết quả kiểm định thống kê: Kiểm định ADF xác nhận tính dừng của các chuỗi sai phân bậc một; tiêu chuẩn AIC xác định độ trễ tối ưu cho các mô hình.
• Kết quả mô hình SVAR tổng hợp dạng khung: Lượng hóa và so sánh thứ bậc hiệu lực: kênh lãi suất giữ vị trí hiệu lực cao nhất, tiếp đến là kênh tỷ giá và kênh tín dụng.
• Kết quả phân tích từng kênh qua IRF và FEVD:
  • Kênh lãi suất: Tăng trưởng sản lượng công nghiệp ($IPG$) và lãi suất cho vay ($IRL$) phản ứng mạnh và nhanh trước cú sốc lãi suất tái cấp vốn ($IRD$). Lạm phát ($CPI$), cung tiền ($M2$), tín dụng tư nhân ($CPS$) và chỉ số $VNI$ phản ứng với mức độ yếu hơn.
  • Kênh tỷ giá: Cú sốc tỷ giá ($EXU$) tác động tích cực đến tăng trưởng xuất khẩu ($MXG$) và nhập khẩu ($MIG$). Xuất nhập khẩu tương quan chặt chẽ với tăng trưởng và lạm phát. Tác động trực tiếp từ tỷ giá sang tăng trưởng sản lượng công nghiệp tồn tại nhưng ở mức độ chưa cao.
  • Kênh tín dụng: Tăng trưởng sản lượng công nghiệp phản ứng nhanh trước cú sốc tín dụng tư nhân, trong khi lạm phát phản ứng chậm hơn. Cú sốc tín dụng tư nhân tác động rất yếu đến cung tiền; tín dụng tư nhân phản ứng nhạy trước biến động của lãi suất cho vay.
• Kiểm chứng giai đoạn trước và sau khi gia nhập WTO: Mức độ truyền dẫn của các công cụ CSTT có sự khác biệt đáng kể giữa hai giai đoạn; sau khi gia nhập WTO, nền kinh tế có độ mở lớn hơn khiến mức độ truyền tải qua kênh tỷ giá và lãi suất gia tăng rõ nét.
• Kết quả ước lượng các phương trình OLS:
  • Ước lượng Phương trình (21): Quyết định điều chỉnh lãi suất chính sách của NHNN chịu chi phối chủ yếu bởi biến động của lạm phát thay vì tăng trưởng kinh tế. Lãi suất trong nước có quan hệ đồng biến với lãi suất Fed ($IRU$).
  • Ước lượng Phương trình (22) và (23): Mức độ truyền tải từ lãi suất tái cấp vốn sang lãi suất cho vay diễn ra mạnh mẽ nhưng chưa đạt mức hoàn toàn (incomplete pass-through). Tăng trưởng tín dụng tư nhân có quan hệ nghịch biến với lãi suất chính sách.
  • Ước lượng Phương trình (24): Tín dụng tư nhân chịu tác động mạnh bởi lãi suất thực, quy mô cung tiền $M2$ và tăng trưởng sản lượng công nghiệp $IPG$.
• Kiểm định đồng liên kết và nhân quả Granger: Xác nhận sự tồn tại của mối quan hệ cân bằng dài hạn và quan hệ nhân quả một chiều hoặc hai chiều giữa các biến công cụ, biến trung gian và biến mục tiêu cuối cùng.

CHƯƠNG 5: GỢI Ý GIẢI PHÁP ĐIỀU HÀNH CSTT TỆ TẠI VIỆT NAM

• Nhóm giải pháp kênh lãi suất: Điều hành chính sách lãi suất ngắn hạn linh hoạt; áp dụng nguyên tắc "lãi suất tiệm cận" (điều chỉnh từ từ để tránh gây sốc cho hệ thống doanh nghiệp); cam kết ổn định lãi suất và bảo đảm cung ứng vốn cho các dự án dài hạn; kiểm soát chặt chẽ cung tiền $M2$ để ổn định lạm phát; quản lý hiệu quả các gói tín dụng hỗ trợ; bảo đảm tính thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.
• Nhóm giải pháp kênh tỷ giá: Nới rộng biên độ tỷ giá một cách phù hợp để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế; điều hành tỷ giá nhằm ổn định lãi suất chính sách; thực hiện điều chỉnh tăng tỷ giá theo lộ trình có kiểm soát, không tiến hành phá giá mạnh đồng nội tệ; giảm bớt sự phụ thuộc vào tỷ giá trong việc duy trì năng lực cạnh tranh hàng hóa.
• Nhóm giải pháp kênh tín dụng: Điều hành lãi suất linh hoạt dựa trên nguyên tắc lãi suất cho vay thực tế phải nhỏ hơn tỷ suất lợi tức bình quân của doanh nghiệp sản xuất; điều hành CSTT kết hợp giữa tăng trưởng mục tiêu và lạm phát mục tiêu; kiểm soát lãi suất dựa trên lãi suất cho vay thực; giám sát chặt chẽ hoạt động tín dụng tại NHTM; phát triển thị trường tài chính lành mạnh; tăng cường tính minh bạch và hiệu quả thông tin tín dụng.
• Phối hợp chính sách: Tăng cường cơ chế phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa CSTT và chính sách tài khóa nhằm nâng cao hiệu quả ổn định vĩ mô.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận và khoa học

1. Xây dựng và ước lượng thành công mô hình SVAR tổng hợp đa kênh cho nền kinh tế Việt Nam, khắc phục tính đơn lẻ của các nghiên cứu trước và lượng hóa được thứ bậc hiệu lực giữa các kênh: kênh lãi suất có hiệu lực mạnh nhất, tiếp theo là kênh tỷ giá và kênh tín dụng.
2. Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về cơ chế truyền tải không hoàn toàn (incomplete pass-through) từ lãi suất chính sách sang lãi suất cho vay trên thị trường của các NHTM Việt Nam.
3. Lượng hóa hàm phản ứng chính sách tiền tệ của NHNN, chứng minh trên thực tế NHNN điều chỉnh lãi suất chính sách phản ứng chủ yếu với áp lực lạm phát và chịu tác động bởi lãi suất quốc tế (Fed), chưa phản ứng rõ nét theo khoảng bù tăng trưởng.
4. Chứng minh sự thay đổi trong cơ chế và mức độ truyền dẫn CSTT tại Việt Nam giữa hai thời kỳ trước và sau khi gia nhập WTO.
5. Xác lập định lượng các nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến quy mô tín dụng khu vực tư nhân, trong đó lãi suất thực, cung tiền mở rộng và tăng trưởng công nghiệp đóng vai trò quyết định.

Đóng góp thực tiễn và giải pháp đề xuất

• Đề xuất nguyên tắc điều hành lãi suất tiệm cận nhằm hạn chế rủi ro biến động đột ngột cho khu vực doanh nghiệp.
• Xác định nguyên tắc trần lãi suất cho vay phải bảo đảm thấp hơn tỷ suất sinh lời bình quân của khu vực sản xuất kinh doanh để tránh bóp nghẹt khu vực kinh tế thực.
• Đưa ra định hướng điều hành tỷ giá linh hoạt có kiểm soát, không phá giá đột ngột, giảm dần sự phụ thuộc vào phá giá tiền tệ để tìm kiếm lợi thế cạnh tranh thương mại.
• Đề xuất cơ chế phối hợp đồng bộ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa trong điều tiết thanh khoản và nợ công.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Do hạn chế về tính sẵn có của chuỗi dữ liệu thống kê chuỗi thời gian tại Việt Nam giai đoạn 2001 – 2014, một số biến vĩ mô (như sản lượng GDP theo tháng) phải sử dụng biến đại diện là tăng trưởng giá trị sản lượng công nghiệp ($IPG$).
• Mô hình chưa bao quát đầy đủ các biến động chi tiết của thị trường bất động sản do hạn chế về nguồn số liệu chuỗi thời gian chuẩn hóa trong giai đoạn nghiên cứu.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Cập nhật và mở rộng chuỗi dữ liệu sau năm 2014 để đánh giá tác động của các cơ chế điều hành tỷ giá trung tâm và tái cơ cấu hệ thống ngân hàng giai đoạn mới.
• Bổ sung các chỉ số đo lường giá cả tài sản bất động sản vào mô hình khi hệ thống thống kê thị trường này được hoàn thiện.
• Đi sâu phân tích tính phi đối xứng trong cơ chế truyền dẫn CSTT theo các chu kỳ suy thoái và hưng thịnh của nền kinh tế.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn:

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên: Cung cấp khung lý thuyết hệ thống về truyền dẫn tiền tệ và quy trình thực nghiệm kinh tế lượng chuỗi thời gian (mô hình SVAR dạng khung, ma trận nhận dạng $A_0$, phân tích IRF, FEVD, kiểm định đồng liên kết Johansen và quan hệ nhân quả Granger) được trình bày chi tiết tại Chương 3 và Chương 4.
• Đối với các nhà hoạch định chính sách tại NHNN và các cơ quan vĩ mô: Cung cấp căn cứ thực nghiệm tại Chương 4 và Chương 5 về mức độ trễ của chính sách, hàm phản ứng lãi suất, cơ chế truyền dẫn không hoàn toàn sang lãi suất cho vay, từ đó hỗ trợ việc thiết kế lộ trình điều chỉnh lãi suất tiệm cận và phối hợp chính sách tiền tệ - tài khóa.
• Đối với chuyên gia phân tích tại các định chế tài chính: Cung cấp góc nhìn định lượng về mối liên hệ giữa lãi suất chính sách, cung tiền, tỷ giá với thị trường chứng khoán ($VNI$) và tăng trưởng tín dụng tư nhân ($CPS$).

Câu hỏi thường gặp

1. Kênh truyền dẫn nào giữ vị trí hiệu lực cao nhất trong cơ chế truyền dẫn CSTT tại Việt Nam giai đoạn 2001 – 2014?

Theo kết quả ước lượng mô hình SVAR tổng hợp và phân tích phân rã phương sai tại Chương 4, kênh lãi suất là kênh có hiệu lực mạnh nhất trong việc tác động đến các biến mục tiêu trung gian và mục tiêu cuối cùng (tăng trưởng sản lượng công nghiệp và lạm phát), tiếp sau đó là kênh tỷ giá và kênh tín dụng.

2. Mức độ truyền dẫn từ lãi suất tái cấp vốn ($IRD$) sang lãi suất cho vay ($IRL$) diễn ra như thế nào?

Kết quả ước lượng hồi quy Phương trình (22) cho thấy truyền tải từ lãi suất tái cấp vốn đến lãi suất cho vay bình quân của các NHTM là mạnh mẽ và có ý nghĩa thống kê, tuy nhiên mức độ truyền dẫn này chưa hoàn toàn (incomplete pass-through), nghĩa là khi lãi suất chính sách thay đổi một đơn vị thì lãi suất cho vay thị trường điều chỉnh không tương ứng 1:1.

3. Quyết định điều chỉnh lãi suất chính sách của NHNN chịu ảnh hưởng chủ yếu bởi yếu tố nào?

Kết quả kiểm chứng tại Phương trình (21) cho thấy NHNN điều hành lãi suất chính sách chủ yếu dựa vào biến động của lạm phát ($CPI$). Ngoài ra, lãi suất chính sách trong nước có mối tương quan dương có ý nghĩa với lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ($IRU$).

4. Cú sốc tỷ giá hối đoái ($EXU$) tác động như thế nào đến khu vực kinh tế thực?

Cú sốc tỷ giá có tác động tích cực và rõ nét đến hoạt động ngoại thương: làm tăng trưởng xuất khẩu ($MXG$) và nhập khẩu ($MIG$). Thông qua hoạt động xuất nhập khẩu, tỷ giá tạo tác động lan tỏa đến tăng trưởng và lạm phát, tuy nhiên tác động trực tiếp từ tỷ giá đến tăng trưởng sản lượng công nghiệp ($IPG$) ở mức độ chưa cao.

5. Cơ chế truyền dẫn CSTT có sự thay đổi ra sao sau khi Việt Nam gia nhập WTO?

Kiểm chứng mô hình SVAR so sánh hai giai đoạn cho thấy mức độ truyền dẫn CSTT có sự khác biệt rõ nét: sau khi gia nhập WTO, độ mở thương mại và tài chính tăng lên làm gia tăng đáng kể độ nhạy và tốc độ phản ứng của sản lượng và giá cả trước các cú sốc tỷ giá và lãi suất.

Kết luận

Luận án của tác giả Nguyễn Duy Sữu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và kiểm chứng thực nghiệm toàn diện cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ tại Việt Nam giai đoạn 2001 – 2014 thông qua mô hình SVAR đa kênh kết hợp hồi quy OLS. Kết quả nghiên cứu khẳng định kênh lãi suất là kênh truyền dẫn có hiệu lực mạnh nhất, đồng thời chỉ ra mức độ truyền dẫn không hoàn toàn từ lãi suất chính sách sang lãi suất cho vay và phản ứng điều hành của NHNN chủ yếu hướng vào kiểm soát lạm phát. Các phát hiện thực nghiệm này cung cấp cơ sở khoa học để luận án đề xuất các giải pháp điều hành lãi suất tiệm cận, quản lý tỷ giá linh hoạt có kiểm soát và tăng cường phối hợp chính sách tiền tệ - tài khóa nhằm ổn định kinh tế vĩ mô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về truyền dẫn chính sách tiền tệ và tổng quan các nghiên cứu trước. Chương 2: Thực trạng điều hành chính sách tiền tệ Việt Nam giai đoạn 2001 đến 2014. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Chương 5: Kết luận và gợi ý giải pháp. 1 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ 1.1 MỤC TIÊU CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ Trong từng thời kỳ kinh tế nhất định, bằng sự phối hợp các phương thức tác động vào khối lượng tiền lưu thông, chính sách tiền tệ (CSTT) phải đặt ra các mục tiêu cụ thể. Trong chính CSTT thường có 3 loại mục tiêu: Mục tiêu hoạt động, mục tiêu trung gian và mục tiêu cuối cùng. Qua đó mục tiêu hoạt động và mục tiêu trung gian điều phải hướng đến mục tiêu cuối cùng.1: Mối liên hệ giữa các mục tiêu của CSTT Công cụ CSTT Mục tiêu trung Mục tiêu cuối cùng - Lãi suất Mục tiêu hoạt gian - Công ăn việc làm - Tỷ giá động - Khối tiền tệ - Tăng trưởng - Nghiệp vụ thị (M1, M2, M3) - Ổn định giá cả trường mở - Cung tiền M0 - Lãi suất kỳ - Ổn định Lãi suất - Dự trữ bắt - Các loại lãi hạn - Ổn định TTTC buộc suất - Tăng trưởng - Ổn định thị trường tín dụng ngoại hối Nguồn: F.1 Mục tiêu cuối cùng Theo Mishkin (2010), CSTT phải đạt được 6 mục tiêu cuối cùng là tạo công ăn việc làm, tăng trưởng kinh tế, ổn định giá cả, ổn định lãi suất, ổn định thị trường tài chính và ổn định thị trường ngoại hối.

Tạo công ăn việc làm: Việc làm là một trong những yếu tố quan trọng tạo ra thu nhập, khi không có việc làm con người sẽ trở nên nghèo khó, việc làm do vậy mà rất quan trọng đối với nền kinh tế. Việc làm đi đôi với việc phát triển các doanh nghiệp, tạo ra việc làm đòi hỏi phải gia tăng sản xuất trong nước, đặc biệt là các lĩnh vực thu hút nhiều lao động. Có như vậy mới có thể giải quyết tình trạng thất nghiệp và hiện tượng dư thừa lao động, kết quả là làm gia tăng thu nhập trong dân và góp phần gia tăng tăng trưởng kinh tế GDP. Theo Mishkin việc làm đóng góp rất quan trọng trong GDP, do vậy mục tiêu của CSTT là 2 phải giải quyết được tình trạng thất nghiệp và hạn chế nghèo đói.

Việc thực thi chính sách tiền tệ nhằm khơi thông dòng vốn để kích thích đầu tư và sản xuất kinh doanh, cuối cùng là giải quyết công ăn việc làm và tăng thu nhập. Ổn định giá cả: Ổn định giá cả là mục tiêu rất quan trọng của chính sách tiền tệ, giá cả biến động sẽ làm cho thu nhập tạo ra của người lao động không bền vững, từ đó ảnh hưởng lớn đến mức sống của hộ gia đình. Bên cạnh tác động đến hộ gia đình thì sự thay đổi của giá cả cũng ảnh hưởng đến chi tiêu và đầu tư của doanh nghiệp cũng như chi tiêu của Chính phủ, do vậy CSTT đưa ra phải kiềm chế được sự leo thang của giá cả. Trong nền kinh tế việc giá cả tăng là một vấn đề hết sức bình thường, tuy nhiên giá cả tăng cao vượt mức gia tăng của thu nhập làm cho thu nhập thực giảm là điều đáng lo ngại.

Selim Hoda (2011) cho rằng ổn định giá cả sẽ giúp cho các công ty ổn định được các khoản đầu tư và hạn chế được rủi ro. Mục tiêu tăng trưởng kinh tế: Mục tiêu tăng trưởng kinh tế là mục tiêu mà bất kỳ một nền kinh tế nào cũng phải đặt ra, mục tiêu này được đo lường bằng sự gia tăng trong sản lượng hàng hóa và dịch vụ mà một nước sản xuất ra. Chính sách kinh tế vĩ mô trong đó có chính sách tiền tệ cần phải đạt mục tiêu này. Các nước đang phát triển thường có mục tiêu cao hơn trong khi các nước đã phát triển thì mục tiêu này thấp.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế cần gia tăng đầu tư, kích thích gia tăng tiêu dùng của hộ gia đình và gia tăng xuất khẩu. Phát triển kinh tế là một quá trình và do nhiều nhân tố khác nhau tác động đến. Tuy nhiên một điều chắc chắn phải thừa nhận rằng muốn phát triển kinh tế thì phải gia tăng sản xuất và tăng thu nhập. Muốn vậy thì phải mở rộng sản xuất trên cơ sở khai thác tốt các nguồn lực tiềm năng và kích thích tiết kiệm và đầu tư.

Để thực hiện tốt mục tiêu này thì vai trò của NHTW và hệ thống các định chế tài chính trung gian rất quan trọng dưới sự chỉ đạo và quản lý của NHTW thông qua chính sách tiền tệ. Việc tiếp cận, khai thác và cung ứng vốn kịp thời, đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế nhằm phát triển sản xuất, gia tăng sản lượng và nâng cao thu nhập, từ đó góp phần làm cho nền kinh tế ngày càng phát triển. Ổn định lãi suất: Theo Keyness thì lãi suất là giá cả của vốn vay, lãi suất quyết định đến yếu tố đầu vào của doanh nghiệp, khi lãi suất biến động tác động không nhỏ đến khả 3 năng sinh lời cũng như rủi ro của doanh nghiệp và của nền kinh tế. Đặc biệt lãi suất có quan hệ mật thiết đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế.

Lãi suất cao làm cho chi phí sử dụng vốn cao và vì vậy gia tăng chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh, từ đó hạn chế đầu tư của doanh nghiệp. Lãi suất cao làm cho lạm phát gia tăng, lạm phát tăng làm cho thu nhập thực giảm, do vậy mà hạn chế chi tiêu. Ngoài ra lãi suất cũng tác động đến quyết định chi tiêu và tiết kiệm của hộ gia đình. Cuối cùng lãi suất tăng tăng động đến tăng trưởng gián tiếp thông qua sản xuất, việc làm và chi tiêu.

Ổn định thị trường tài chính: Thị trường tài chính là nơi phục vụ cho việc huy động vốn sản xuất kinh doanh và đầu tư. Thị trường tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứng nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Để phát triển thị trường nhằm ổn định và phát triển khả năng cung ứng vốn. Thị trường phải có tính thanh khoản cao thông qua việc ổn định lãi suất và những chính sách hỗ trợ thị trường.

Ổn định tỷ giá hối đoái: Trong nền kinh tế mở, tỷ giá hối đoái tác động rất lớn đến nền kinh tế thông qua hoạt động thương mại và hoạt động tài chính. Chính vì vậy việc tỷ giá biến động mạnh gây tổn hại lớn cho nền kinh tế. Đối với hoạt động xuất nhập khẩu, tỷ giá có tác động đến xuất nhập khẩu đối nghịch nhau. Tỷ giá tăng có lợi cho xuất khẩu, nhưng bất lợi cho nhập khẩu.

Tuy nhiên trong dài hạn, nếu tỷ giá tăng theo chiều hướng hỗ trợ xuất khẩu thì sẽ làm cho đồng nội tệ mất giá, sức mạnh của đồng tiền cũng như sức ảnh hưởng của quốc gia ngày càng giảm sút. Do vậy ổn định tỷ giá bao giờ cũng là mục tiêu của chính sách tiền tệ.2 Mục tiêu trung gian Mục tiêu trung gian của chính sách tiền tệ bao gồm các chỉ tiêu được NHTW lựa chọn nhằm đạt được mục tiêu cuối cùng của chính sách tiền tệ. Các mục tiêu trung gian thường được NHTW các nước trên thế giới sử dụng là lãi suất thị trường, cung tiền hoặc tín dụng, qua đó khi cần đạt mục tiêu cuối cùng liên quan đến tăng trưởng. Chính sách lãi suất được thực thi theo chiều hướng giảm, lượng tiền M2 và M3 tăng thông qua hoạt động tín dụng, kết quả có thể làm cho gia tăng sản xuất.

Như vậy giữa các mục tiêu trung gian có mối quan hệ mật thiết với nhau. Việc lựa chọn mục tiêu trong điều hành chính sách tiền tệ phải đo lường được một cách chính xác và kịp thời, bởi vì các mục tiêu này 4 có mối liên hệ gắn kết với mục tiêu cuối cùng, là thước đo nhanh nhất đến mục tiêu cuối cùng của chính sách tiền tệ. Khi cần thiết thay đổi mục tiêu cuối cùng, NHTW dựa vào phản ứng của mục tiêu trung gian để điều tiết. Dựa vào mục tiêu ngắn hay dài hạn mà NHTW lựa chọn mục tiêu trung gian thích hợp.

Mục tiêu trung gian phải được kiểm soát bởi NHTW, NHTW có thể điều chỉnh mục tiêu trung gian từng giai đoạn cụ thể theo lộ trình cũng như diễn biến thực tế của nền kinh tế. Mặc dù các mục tiêu trung gian có tác động lớn đến mục tiêu cuối cùng, giữa các mục tiêu trung gian vẫn có sự mâu thuẩn và không thể cùng lúc sử dụng nhiều mục tiêu trung gian để điều tiết mục tiêu cuối cùng. Muốn đạt mục tiêu cung tiền thì lãi suất lại mất kiểm soát ảnh hưởng xấu đến các biến vĩ mô như lạm phát và ngược lại. Như vậy với các mục tiêu trung gian trên chưa hoàn toàn là mục tiêu mà NHTW sử dụng để tác động đến mục tiêu cuối cùng.

Chính vì thế mà NHTW còn sử dụng các mục tiêu hoạt động để dựa vào đó mà điều tiết chính sách tiền tệ một cách thường xuyên.3 Mục tiêu hoạt động Mục tiêu hoạt động là mục tiêu mà NHTW lựa chọn để điều tiết mục tiêu trung gian. Với sự linh hoạt và cần thiết của mục tiêu hoạt động, mục tiêu hoạt động phải bảo đảm các điều kiện như sau: Mục tiêu trung gian phải đo lường được nhằm tránh những sai sót làm sai lệch hiệu ứng của chính sách tiền tệ đến mục tiêu trung gian và mục tiêu cuối cùng và phải được NHTW điều hành thông qua công cụ của chính sách tiền tệ. Mục tiêu hoạt động phải có mối quan hệ hữu cơ với các mục tiêu trung gian, mục tiêu trung gian là kết quả của mục tiêu hoạt động. Vì vậy việc lựa chọn mục tiêu hoạt động rất quan trọng, mục tiêu hoạt động được NHTW sử dụng đó là lãi suất ngắn hạn, dự trữ bắt buộc và thị trường mở.2 LÝ THUYẾT TRUYỀN DẪN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ 1.1 Truyền dẫn chính sách tiền tệ.1 Quá trình phát triển của lý thuyết truyền dẫn chính sách tiền tệ.

Các học thuyết kinh tế nổi tiếng trên thế giới trước đây đã có nhiều quan điểm liên quan đến truyền dẫn chính sách tiền tệ. Tuy nhiên chung quy lại thì điều giải thích cơ chế 5 truyền dẫn tác động đến các hoạt động thực của nền kinh tế.