Luận án tiến sĩ: Giải pháp tài chính hỗ trợ xuất khẩu gạo ĐBSCL - Võ Thị Yên Hà

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích các giải pháp tài chính toàn diện nhằm hỗ trợ và thúc đẩy ngành xuất khẩu gạo của vùng Đồng bằng sông Cửu Long phát triển bền

• Tác giả: Võ Thị Yên Hà
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Giải pháp tài chính hỗ trợ xuất khẩu gạo của Đồng bằng sông Cửu Long
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp tài chính hỗ trợ xuất khẩu gạo đồng bằng sông Cửu Long

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vựa lúa lớn nhất cả nước, đóng vai trò chủ chốt trong an ninh lương thực và kim ngạch xuất khẩu gạo quốc gia. Giải pháp tài chính hỗ trợ xuất khẩu gạo bao gồm hệ thống các chính sách, công cụ của Nhà nước nhằm huy động, phân phối và sử dụng hiệu quả nguồn vốn phục vụ hoạt động sản xuất, chế biến và tiêu thụ gạo. Các công cụ chính sách tài chính chủ yếu bao gồm chi ngân sách nhà nước (NSNN), chính sách tín dụng ưu đãi, thuế, bảo hiểm và tỷ giá. Mục tiêu của các giải pháp này là tạo lập nguồn tài chính vững chắc, định hướng hoạt động xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh của gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và các cam kết WTO, việc xây dựng các giải pháp tài chính phù hợp, tuân thủ quy định quốc tế nhưng vẫn phát huy nội lực là nhiệm vụ cấp thiết. Nghiên cứu này tập trung phân tích, đánh giá và đề xuất các giải pháp tài chính hiệu quả nhằm thúc đẩy xuất khẩu gạo vùng ĐBSCL phát triển bền vững.

1.1. Vị trí và vai trò của xuất khẩu gạo trong kinh tế ĐBSCL

ĐBSCL chiếm hơn 90% sản lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam, là ngành kinh tế mũi nhọn của vùng. Xuất khẩu gạo không chỉ mang lại nguồn ngoại tệ lớn mà còn tạo việc làm và thu nhập cho hàng triệu nông dân. Ngành gạo tác động sâu rộng đến hệ thống hạ tầng, công nghiệp hỗ trợ và dịch vụ logistics trong khu vực. Sự phát triển của xuất khẩu gạo gắn liền với ổn định kinh tế - xã hội và tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn. Do đó, hỗ trợ tài chính cho ngành này là đầu tư cho sự phát triển bền vững của cả vùng.

1.2. Các công cụ tài chính chính sách hỗ trợ xuất khẩu gạo

Các công cụ tài chính chính sách bao gồm chi NSNN cho đầu tư hạ tầng, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Chính sách tín dụng ưu đãi, đặc biệt là cho vay tạm trữ gạo, giúp doanh nghiệp ổn định nguồn cung và giá cả. Công cụ thuế và phí được điều tiết để khuyến khích sản xuất và xuất khẩu. Chính sách tỷ giá hối đoái cũng tác động đến giá trị xuất khẩu. Ngoài ra, bảo hiểm nông nghiệp và hỗ trợ thị trường là các công cụ quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro cho nông dân và doanh nghiệp. Sự phối hợp đồng bộ giữa các công cụ này tạo nên hệ thống hỗ trợ tài chính toàn diện.

II. Phân tích thực trạng giải pháp tài chính hỗ trợ xuất khẩu gạo ĐBSCL

Thực trạng các giải pháp tài chính hỗ trợ xuất khẩu gạo ĐBSCL thời gian qua cho thấy cả kết quả đạt được và những hạn chế cần khắc phục. Chi NSNN đã góp phần cải thiện hạ tầng giao thông, thủy lợi và hệ thống kho chứa, nhưng nguồn lực còn phân tán và hiệu quả đầu tư chưa đồng đều. Chính sách tín dụng cho vay tạm trữ gạo đã phát huy tác dụng trong việc bình ổn giá và thu mua, song vẫn còn nhiều nông dân và doanh nghiệp nhỏ khó tiếp cận vốn. Hệ thống thu mua và xuất khẩu gạo ở ĐBSCL vẫn tồn tại nhiều khâu trung gian, làm giảm lợi nhuận của người sản xuất. Chất lượng gạo xuất khẩu đang dần được cải thiện nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, giá xuất khẩu thường thấp hơn so với các đối thủ cạnh tranh như Thái Lan. Phân tích chuỗi giá trị cho thấy sự chênh lệch đáng kể trong phân bổ lợi ích giữa các thành phần tham gia.

2.1. Thực trạng chi ngân sách nhà nước cho xuất khẩu gạo

Chi NSNN cho xuất khẩu gạo ĐBSCL tập trung vào ba lĩnh vực chính: quy hoạch xây dựng vùng sản xuất gạo hàng hóa, đầu tư hạ tầng nông nghiệp nông thôn, và nghiên cứu chuyển giao khoa học công nghệ. Tuy nhiên, nguồn vốn đầu tư còn dàn trải, chưa tập trung vào các dự án trọng điểm có sức lan tỏa lớn. Hiệu quả sử dụng vốn chưa cao do thiếu cơ chế giám sát chặt chẽ và đánh giá tác động. Sự phối hợp giữa trung ương và địa phương trong phân bổ và giải ngân vốn đôi khi chưa nhịp nhàng, gây chậm trễ trong triển khai dự án. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ hiện đại hóa hạ tầng phục vụ sản xuất và xuất khẩu gạo.

2.2. Tình hình tín dụng cho vay tạm trữ gạo xuất khẩu

Chính sách tín dụng cho vay tạm trữ gạo đã hỗ trợ doanh nghiệp và thương lái trong việc thu mua, dự trữ gạo, giúp bình ổn thị trường và giá cả. Tuy nhiên, việc tiếp cận nguồn vốn này vẫn còn nhiều rào cản đối với nông dân và cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ. Thủ tục vay vốn đôi khi phức tạp, yêu cầu tài sản thế chấp cao. Lãi suất ưu đãi tuy đã được cải thiện nhưng vẫn chưa thực sự hấp dẫn để khuyến khích đầu tư dài hạn vào nâng cao chất lượng gạo. Sự biến động của thị trường thế giới cũng ảnh hưởng đến khả năng hoàn vốn của doanh nghiệp, tiềm ẩn rủi ro cho hệ thống ngân hàng. Do đó, cần hoàn thiện cơ chế tín dụng để hỗ trợ hiệu quả hơn.

III. Giải pháp tài chính nâng cao hiệu quả xuất khẩu gạo ĐBSCL

Để nâng cao hiệu quả xuất khẩu gạo ĐBSCL, cần triển khai đồng bộ các giải pháp tài chính trên nhiều phương diện. Trước hết, hoàn thiện chính sách tín dụng ưu đãi với lãi suất hợp lý, thủ tục đơn giản và tiếp cận dễ dàng hơn cho mọi thành phần trong chuỗi giá trị. Tăng cường đầu tư công có trọng tâm, trọng điểm vào các dự án hạ tầng chiến lược như cảng sông, hệ thống logistics hiện đại và vùng nguyên liệu tập trung. Đa dạng hóa nguồn vốn hỗ trợ thông qua hợp tác công tư (PPP), quỹ phát triển nông nghiệp và thu hút đầu tư nước ngoài. Nghiên cứu áp dụng các công cụ tài chính mới như bảo hiểm giá nông sản, hợp đồng tương lai để giảm thiểu rủi ro. Song song đó, cần tăng cường đào tạo nâng cao năng lực tài chính cho nông dân và doanh nghiệp, giúp họ chủ động trong kinh doanh xuất khẩu.

3.1. Hoàn thiện chính sách tín dụng ưu đãi cho ngành gạo

Giải pháp then chốt là xây dựng gói tín dụng ưu đãi dành riêng cho chuỗi giá trị gạo xuất khẩu. Gói tín dụng này cần có lãi suất cạnh tranh, thời hạn vay phù hợp với chu kỳ sản xuất và kinh doanh gạo. Đơn giản hóa thủ tục hành chính và giảm yêu cầu tài sản thế chấp, đặc biệt áp dụng cho nông dân và hợp tác xã. Ngân hàng Nhà nước cần có cơ chế tái chiết khấu đặc biệt cho các tổ chức tín dụng tham gia cho vay lĩnh vực này. Đồng thời, phát triển các sản phẩm tín dụng linh hoạt như cho vay theo chuỗi liên kết, vay theo dự án cụ thể nhằm tăng cường sự gắn kết giữa sản xuất và tiêu thụ.

3.2. Tăng cường đầu tư công và hỗ trợ tài chính trực tiếp

Đầu tư công cần tập trung vào các dự án có tác động lan tỏa lớn đối với ngành gạo. Ưu tiên xây dựng và nâng cấp hệ thống giao thông thủy bộ liên vùng, kho chứa và cơ sở chế biến hiện đại tại các vùng trọng điểm ĐBSCL. Tăng cường kinh phí cho nghiên cứu, chọn tạo giống lúa chất lượng cao, kháng sâu bệnh và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật. Xây dựng quỹ hỗ trợ phát triển thị trường, xúc tiến thương mại gạo quốc tế. Hỗ trợ tài chính trực tiếp cho nông dân áp dụng quy trình sản xuất bền vững (VietGAP, GlobalGAP) nhằm nâng cao giá trị sản phẩm. Các chính sách này cần được triển khai minh bạch, có giám sát đánh giá hiệu quả rõ ràng.

IV. Kết luận và ứng dụng giải pháp tài chính cho xuất khẩu gạo ĐBSCL

Nghiên cứu đã phân tích toàn diện thực trạng và đề xuất các giải pháp tài chính nhằm hỗ trợ hiệu quả hoạt động xuất khẩu gạo tại đồng bằng sông Cửu Long. Kết luận chính cho thấy, hệ thống chính sách tài chính hiện hành đã có những đóng góp tích cực nhưng vẫn còn nhiều bất cập về cơ chế, nguồn lực và hiệu quả thực thi. Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện tín dụng ưu đãi, tối ưu hóa đầu tư công, đa dạng hóa nguồn vốn và ứng dụng công cụ tài chính hiện đại. Ý nghĩa lý luận của luận án nằm ở việc hệ thống hóa cơ sở khoa học về vai trò của tài chính trong phát triển ngành gạo xuất khẩu. Về thực tiễn, các khuyến nghị chính sách được xây dựng sát với điều kiện thực tế, nhằm hỗ trợ nông dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng giá trị gia tăng và phát triển bền vững ngành gạo ĐBSCL trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

4.1. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Về mặt lý luận, luận án đóng góp vào kho tàng kiến thức về tài chính công và chính sách nông nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi kinh tế và hội nhập. Nghiên cứu đã hệ thống hóa các lý thuyết về vai trò của tài chính nhà nước, tín dụng ưu đãi và các công cụ hỗ trợ trong phát triển ngành hàng xuất khẩu chủ lực. Về thực tiễn, luận án cung cấp bằng chứng thực nghiệm về hiệu quả của các chính sách tài chính đã triển khai tại ĐBSCL. Các số liệu phân tích và đánh giá giúp các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý và doanh nghiệp có cơ sở khoa học để ra quyết định. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các vùng sản xuất nông sản xuất khẩu khác trên cả nước.

4.2. Khuyến nghị chính sách tài chính hỗ trợ xuất khẩu gạo

Khuyến nghị thứ nhất, Chính phủ cần ban hành chương trình tín dụng ưu đãi riêng cho ngành gạo với cơ chế linh hoạt, phù hợp thực tế sản xuất kinh doanh. Thứ hai, tăng cường phân bổ ngân sách đầu tư có trọng tâm vào hạ tầng logistics, chế biến sâu và nghiên cứu giống lúa chất lượng cao. Thứ ba, xây dựng và vận hành quỹ bảo hiểm giá nông sản để giảm thiểu rủi ro cho nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu. Thứ tư, cải cách thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi để thu hút đầu tư tư nhân và nước ngoài vào chuỗi giá trị gạo. Thứ năm, tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm từ các nước xuất khẩu gạo hàng đầu như Thái Lan và Ấn Độ trong việc xây dựng hệ thống hỗ trợ tài chính hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Võ Thị Yên Hà i MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài . Tổng quan các công trình đã công bố liên quan đến đề tài NC . Mục tiêu nghiên cứu của đề tài . Mục tiêu tổng quát . Mục tiêu cụ thể . Đối tượng, phạm vi và phương pháp nghiên cứu . Đối tượng nghiên cứu của luận án . Phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Những đóng góp mới của luận án . Kết cấu của luận án . 7 Chương 1 XUẤT KHẨU GẠO VÀ TÀI CHÍNH VỚI VIỆC HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO 1. NHẬN THỨC CHUNG VỀ XUẤT KHẨU GẠO . Đặc điểm của thị trường xuất khẩu gạo . Nhân tố ảnh hưởng đến thị trường xuất khẩu gạo . Vai trò của xuất khẩu gạo đến phát triển kinh tế - xã hội . TÀI CHÍNH VỚI VIỆC HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO .1 Vai trò của các chính sách tài chính đối với xuất khẩu gạo . Tạo lập nguồn tài chính để tài trợ cho quá trình hoạt động xuất khẩu gạo. Phân phối, sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính phục vụ quá trình hoạt động xuất khẩu gạo. Định hướng hoạt động xuất khẩu gạo. Tác động của các chính sách tài chính đến xuất khẩu gạo . Chính sách chi NSNN .2 - Tín dụng đối với hoạt động xuất khẩu gạo. Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến các chính sách tài chính hỗ trợ xuất khẩu gạo. Cam kết quốc tế và lộ trình thực hiện liên quan tới các chính sách tài chính đối với tiêu thụ nông sản. Tác động của chính sách bảo hộ sản xuất nông nghiệp đến xuất khẩu gạo. Đánh giá những tác động của các cam kết quốc tế đến hoạch định các chính sách tài chính hỗ trợ xuất khẩu gạo . KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC VỀ SỬ DỤNG TÀI CHÍNH HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO . Kinh nghiệm của Trung Quốc. Kinh nghiệm của Thái Lan . Bài học cho Việt Nam. 47 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 49 Chương 2 THỰC TRẠNG CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO CỦA ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG THỜI GIAN QUA 2. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, XÃ HỘI VÀ SẢN XUẤT GẠO Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG . Vị trí địa lý . Lợi thế về điều kiện tự nhiên . Nguồn lực lao động .4 Tình hình sản xuất gạo ở ĐBSCL trong những năm qua . TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU GẠO VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG .1 Hệ thống thu mua và xuất khẩu gạo ở ĐBSCL .2 Tình hình xuất khẩu gạo của ĐBSCL trong thời gian qua.3 Năng lực xuất khẩu gạo ĐBSCL. Lợi thế so sánh. Chất lượng gạo xuất khẩu (chênh lệch về chất lượng so với đối thủ cạnh tranh) . Giá xuất khẩu (mức chênh lệch về giá xuất khẩu so với đối thủ cạnh tranh) . Phân tích đóng góp và thụ hưởng của các thành phần tham gia xuất khẩu gạo trong chuỗi giá trị . THỰC TRẠNG CHI NSNN VÀ TÍN DỤNG CHO VAY TẠM TRỮ GẠO XUẤT KHẨU Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG. Chi ngân sách nhà nước. Chi đầu tư cho quy hoạch xây dựng các vùng sản xuất gạo xuất khẩu.Đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng ngành nông nghiệp, nông thôn.Đầu tư nghiên cứu và chuyển giao các tiến bộ khoa học và công nghệ phục vụ sản xuất và xuất khẩu gạo .2 Chính sách tín dụng cho vay tạm trữ .4 ĐÁNH GIÁ CHUNG TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH ĐẾN XUẤT KHẨU GẠO VÙNG ĐBSCL .1 Kết quả đạt được .2 Hạn chế và nguyên nhân . 100 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 105 iv Chương 3 GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO CỦA ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG 3. NHỮNG DỰ BÁO VỀ TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ XUẤT KHẨU GẠO Ở ĐBSCL . Dự báo về biến đổi khí hậu - nước biển dâng và biến đổi dòng chảy ảnh hưởng đến sản xuất lúa ĐBSCL .1 Kịch bản biến đổi khí hậu .2 Kịch bản nước biển dâng .3 Kịch bản biến đổi dòng chảy thượng lưu .2 Dự báo nhu cầu thế giới và khả năng xuất khẩu gạo của ĐBSCL .1 Thị trường xuất khẩu thế giới .2 Xuất khẩu gạo của ĐBSCL . QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC VỀ XUẤT KHẨU GẠO Ở VIỆT NAM . Quan điểm về mở rộng thị trường gạo ở Việt Nam đến năm 2020 .2 Định hướng mở rộng thị trường gạo . QUAN ĐIỂM VỀ SỬ DỤNG CÁC GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG GẠO Ở ĐBSCL . Đầu tư có trọng điểm và đồng bộ cho sản xuất và xuất khẩu gạo ở ĐBSCL. Các giải pháp tài chính phải phù hợp với cơ chế thị trường nhưng không tách rời sự hỗ trợ của Nhà nước đối với xuất khẩu gạo . Chú trọng phối hợp các giải pháp tài chính với hệ thống các giải pháp khác như: xây dựng chiến lược, quy hoạch, tổ chức, nhân sự, khoa học và công nghệ . Sử dụng các giải pháp tài chính phải phát huy tiềm năng và thế mạnh của ĐBSCL về phát triển nông nghiệp nói chung và sản xuất gạo nói riêng . MỘT SỐ GIẢI PHÁP TÀI CHÍNH NHẰM HỖ TRỢ XUẤT KHẨU GẠO CỦA ĐBSCL NHỮNG NĂM TỚI . Giải pháp về chi NSNN .1 Tăng cường đầu tư cho quy hoạch, xây dựng các vùng chuyên sản xuất lúa tập trung với quy mô lớn .2 Đầu tư đồng bộ cho các vùng sản xuất lúa gạo hàng hóa tập trung quy mô lớn .3 Đầu tư phát triển hệ thống xuất khẩu gạo theo hướng hiện đại . Giải pháp về chính sách tín dụng cho vay tạm trữ . Xây dựng chính sách tài khóa hỗ trợ phát triển sản xuất và thị trường gạo để kích thích và ổn định sản xuất, giảm thiểu rủi ro cho nông dân .1 Hỗ trợ đối với người sản xuất gạo (chủ yếu là kinh tế hộ gia đình nông dân) .2 Cần có chính sách tài chính hỗ trợ cho xây dựng thương hiệu gạo và hoạt động quảng bá tiếp thị .3 Có chính sách hỗ trợ và thúc đẩy sự phát triển của Hiệp Hội ngành hàng .4 Nghiên cứu các chính sách tài chính nhằm hỗ trợ, khuyến khích phát triển các loại hình kinh tế hợp tác, liên doanh, liên kết trong sản xuất và xuất khẩu gạo.5 Xây dựng và phát triển hình thức bảo hiểm rủi ro trong sản xuất và xuất khẩu gạo .6 Chú trọng công tác khuyến nông cơ sở tại địa phương . ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN GIẢI PHÁP .1 Đối với Chính phủ .2 Đối với các tỉnh ĐBSCL . 155 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3. 157 KẾT LUẬN CHUNG . 159 Tài liệu tham khảo . vii DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT VN Việt Nam ĐBSCL Đồng bằng Sông Cửu Long Tr.Người Triệu người FAO Tổ chức lương nông ĐVT Đơn vị tính NSNN Ngân sách nhà nước NHNN Ngân hàng nhà nước TDNN Tín dụng nhà nước TDTM Tín dụng thương mại CNH Công nghiệp hóa HĐH Hiện đại hóa WTO Tổ chức thương mại thế giới BVTV Bảo vệ thực vật KHCN Khoa học công nghệ NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn USDA Bộ nông nghiệp Hoa Kỳ GDP Tổng sản phẩm quốc nội USD Đô la Mỹ AGROINFO Báo cáo thường niên nông nghiệp Việt Nam DN Doanh nghiệp ACB Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu BIDV Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam NN,NT Nông nghiệp, nông thôn QĐ Quyết định KT – XH Kinh tế - xã hội SGD Sàn giao dịch viii TD Tín dụng NH Ngân hàng SX Sản xuất XK Xuất khẩu BĐKD Biến đổi khí hậu NBD Nước biển dâng ix DANH MỤC BẢNG, BIỂU Bảng Tên bảng Trang 1.1 : 10 quốc gia có dân số đông nhất năm 2012 14 1.2 : Sản lượng gạo tiêu dùng một số nước trên thế giới 2008 – 2012 16 1.3 : Sản lượng gạo xuất khẩu một số nước trên thế giới 2008 – 2012 17 2.1 : Một số chỉ tiêu thể hiện vai trò của nông nghiệp, nông thôn vùng ĐBSCL đối với cả nước 50 2.2 : Diện tích, năng suất, sản lượng lúa cả nước 2007-2012 59 2.3 : Diện tích, năng suất, sản lượng lúa ĐBSCL 2007 -2012 60 2.4 : Sản lượng gạo xuất khẩu ĐBSCL 2007 – 2012 64 2.5 : Kim ngạch xuất khẩu gạo 2007 – 2012 65 2.6 : Thị phần xuất khẩu gạo của Việt Nam 2007/2008 - 2010/2011 67 2.7 : Thị phần xuất khẩu gạo của Việt Nam so với Thái Lan niên vụ 2007/2008 – 2010/2011 67 2.8 : Một số chỉ tiêu về sản xuất lúa của Việt Nam và Thái Lan 67 2.9 : Cơ cấu gạo xuất khẩu của Việt Nam năm 2010 69 2.10 : Giá gạo xuất khẩu 5% tấm của Việt Nam theo tháng 71 2.11 : Giá gạo xuất khẩu 25% tấm của Việt Nam theo tháng 71 2.12 : Giá gạo xuất khẩu 5% tấm của Thái Lan theo tháng 72 2.13 : Giá gạo xuất khẩu 25% tấm của Thái Lan theo tháng 73 2.14 : Chỉ tiêu quy hoạch đất lúa vùng ĐBSCL đến năm 2020 80 2.15 : Chi đầu tư phát triển ĐBSCL 2007 – 2009 81 2.16 : Chi đầu tư phát triển ĐBSCL 2010 – 2012 82 2.17 : Tốc độ tăng chi đầu tư phát triển ĐBSCL 2007 – 2012 83 3.1 : Mức tăng nhiệt độ và mức thay đổi lượng mưa so với thời kỳ 1980 – 1999 theo kịch bản phát thải trung bình (B2) ở vùng ĐBSCL 106 3.2 : Dự báo tổng hợp thiệt hại do tác động của BĐKH 107 x 3.3 : Kịch bản NBD cho khu vực thuộc ĐBSCL 108 3.4 : Dự báo thiệt hại sản lượng lúa theo kịch bản về NBD 1m tại ĐBSCL 109 xi DANH MỤC ĐỒ THỊ, HÌNH VẼ Hình vẽ, đồ thị Tên hình vẽ, đồ thị Trang Đồ thị 1 : Năng suất và sản lượng lúa ở ĐBSCL từ năm 2007-2012 60 Sơ đồ 1 : Tổ chức xuất khẩu gạo 64 Đồ thị 2 : Sản lượng và kim ngạch xuất khẩu gạo của ĐBSCL 2007-2012 65 Đồ thị 3 : So sánh giá gạo xuất khẩu 5% tấm của Việt Nam và Thái Lan 73 Đồ thị 4 : So sánh giá gạo xuất khẩu 25% tấm của Việt Nam và Thái Lan 74 Sơ đồ 2 : Chuỗi giá trị gạo xuất khẩu tại ĐBSCL 76 Đồ thị 5 : Chi đầu tư phát triển ĐBSCL 2007-2012 82 xii PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Việt Nam là nước có nền kinh tế nông nghiệp là chủ yếu, sản phẩm nông nghiệp không chỉ đảm bảo an ninh lương thực trong nước mà còn đóng góp một tỷ lệ đáng kể trong giá trị xuất khẩu hàng năm, trong đó Đồng bằng sông Hồng và sông Cửu Long là hai khu vực sản xuất gạo chủ yếu của nước ta.