BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI HÀ ĐỨC NGỌC DẠY HỌC VỚI CÁC CÔNG NGHỆ MỚI NỔI TRONG GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP VIỆT NAM Chuyên ngành: Lí luận và Phương pháp dạy học bộ môn Kỹ thuật Công nghiệp Mã số: 9.11 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. Lê Huy Hoàng TS. Vũ Xuân Hùng Hà Nội - Năm 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án Hà Đức Ngọc LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. Lê Huy Hoàng và TS. Vũ Xuân Hùng, hai người Thầy đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo để tôi có thể hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu, phòng Sau đại học, Trung tâm Thông tin - Thư viện, tập thể Bộ môn Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Kỹ thuật công nghiệp - Khoa Sư phạm Kỹ thuật của Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu. Tôi xin trân trọng cảm ơn ban lãnh đạo Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, Vụ Đào tạo chính quy đã ủng hộ và hỗ trợ để tôi thêm động lực phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ được giao. Xin trân trọng cảm ơn ban giám hiệu, giảng viên các trường cao đẳng đã hỗ trợ tôi trong điều tra thực trạng và tổ chức thực nghiệm đề tài. Xin được gửi lời cảm ơn tới gia đình - người thân đã luôn bên cạnh, động viên và ủng hộ để tôi hoàn thành công việc. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án Hà Đức Ngọc ii MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu. Khách thể và đối tượng nghiên cứu. Giả thuyết nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Giới hạn nghiên cứu. Cách tiếp cận và các phương pháp nghiên cứu. Cách tiếp cận. Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp mới của luận án. Cấu trúc của luận án. 8 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ DẠY HỌC VỚI CÁC CÔNG NGHỆ MỚI NỔI. Phương pháp tìm kiếm thông tin. Cách tiếp cận nguồn cơ sở dữ liệu. Tiêu chuẩn lựa chọn và loại trừ tài liệu. Kết quả tìm kiếm tài liệu. Kĩ thuật phân tích và tổng hợp dữ liệu. Phân tích tổng quan các nghiên cứu về dạy học với các công nghệ mới nổi 13 1. Chủ đề 1 - Xu hướng chuyển đổi dạy học với các công nghệ mới nổi trong giáo dục đại học/ cao đẳng. Chủ đề 2 - Các ý tưởng sư phạm sáng tạo với các công nghệ mới nổi. Chủ đề 3 - Bồi dưỡng kỹ năng dạy học với các công nghệ mới nổi cho nhà giáo. Chủ đề 4 - Các nguyên tắc thiết kế trong dạy học với các công nghệ mới nổi. Chủ đề 5 - Bình luận các sách về dạy học với các công nghệ mới nổi. Chủ đề 6 - Dạy học với các công nghệ mới nổi tại Việt Nam. Kết luận chương 1. 31 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ DẠY HỌC VỚI CÁC CÔNG NGHỆ MỚI NỔI. Các khái niệm cơ bản. Công nghệ mới nổi. Dạy học với các công nghệ mới nổi. Đặc trưng và các dạng các công nghệ mới nổi trong giáo dục. Đặc trưng của các công nghệ mới nổi trong giáo dục. Các công nghệ mới nổi trong giáo dục của những năm 2020. Khung lí thuyết về dạy học với các công nghệ mới nổi. Cơ sở thiết kế dạy học với các công nghệ mới nổi. Mô hình thiết kế dạy học với các công nghệ mới nổi. Các công cụ đánh giá với các công nghệ mới nổi. Các mô hình dạy học với các công nghệ mới nổi. Các hoạt động dạy học với các công nghệ mới nổi. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc dạy học với các công nghệ mới nổi. Kết luận chương 2. 57 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ DẠY HỌC VỚI CÁC CÔNG NGHỆ MỚI NỔI TRONG GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP VIỆT NAM. Mục đích nghiên cứu thực trạng. Phương pháp nghiên cứu thực trạng. Phương pháp nghiên cứu. Công cụ nghiên cứu. Phân tích dữ liệu. Kết quả khảo sát. Thống kê thông tin chung của người trả lời. Các công nghệ mới nổi được ưu thích và sử dụng nhiều nhất trong dạy và học của giảng viên, sinh viên. Nhận thức của giảng viên khi sử dụng các công nghệ mới nổi trong dạy học. Mô hình, hoạt động dạy và học, công cụ đánh giá của giảng viên khi thực hiện dạy học với các công nghệ mới nổi. Động lực của các giảng viên để sử dụng các công nghệ mới nổi trong dạy học. Tác động của công nghệ mới nổi đến việc dạy và học. Những hạn chế/ giới hạn gây ảnh hưởng đến việc dạy và học dạy với các công nghệ mới nổi. Quan điểm của sinh viên trong dạy học với các công nghệ mới nổi. Thảo luận những phát hiện mới. Các công nghệ mới nổi phù hợp trong bối cảnh GDNN Việt Nam hiện nay 78 3. Sử dụng các công nghệ mới nổi có thể làm chuyển đổi nhận thức của giảng viên trong dạy học. Nhận định của giảng viên về các giải pháp sư phạm hiệu quả trong dạy học với các công nghệ mới nổi. Động lực của giảng viên trong dạy học với các công nghệ mới nổi. Nhận thức của giảng viên Việt Nam về tác động của việc dạy học với các công nghệ mới nổi. Các yếu tố gây hạn chế việc dạy học với các công nghệ mới nổi của giảng viên giáo dục nghề nghiệp. Kết luận chương 3. 81 CHƯƠNG 4: THIẾT KẾ DẠY HỌC VỚI CÁC CÔNG NGHỆ MỚI NỔI TRONG GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP VIỆT NAM. Nguyên tắc thiết kế dạy học với các công nghệ mới nổi. Phát triển ý tưởng thiết kế dạy học với các công nghệ mới nổi trong bối cảnh giáo dục nghề nghiệp Việt Nam. Các công nghệ mới nổi phù hợp cho dạy và học trong bối cảnh GDNN tại Việt Nam. Lớp học tăng cường: Mô hình dạy học với các công nghệ mới nổi phù hợp với bối cảnh GDNN Việt Nam. Phổ biến kiến thức và thảo luận: Các hoạt động dạy và học với các công nghệ mới nổi chiếm ưu thế nổi bật trong bối cảnh GDNN Việt Nam. Giao tiếp đồng bộ và bài tập viết/tiểu luận: Các hoạt động đánh giá với các công nghệ mới nổi nào phù hợp trong bối cảnh GDNN Việt Nam. Quy trình chung về thiết kế dạy học với các công nghệ mới nổi. Định hướng thiết kế. Quy trình thiết kế. Minh họa thiết kế dạy học với các công nghệ mới nổi trong giáo dục nghề nghiệp. Điều kiện thực hiện. Đối tượng thiết kế. Tường thuật thiết kế. Kết luận chương 4. 118 CHƯƠNG 5: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM. Mục đích chung và cách tiếp cận thực nghiệm sư phạm. Địa điểm và phương án thực nghiệm. Thực nghiệm sư phạm lần 1. Mục đích thực nghiệm lần 1. Học liệu dạy học thực nghiệm lần 1. Đối tượng và mẫu thực nghiệm lần 1. Công cụ đo lường thực nghiệm lần 1. Phân tích kết quả thực nghiệm lần 1. Nhận thức của sinh viên về dạy học với các công nghệ mới nổi. Tác động của dạy học với các công nghệ mới nổi đến kết quả học tập của sinh viên. Thực nghiệm sư phạm lần 2. Mục đích thực nghiệm lần 2. Học liệu dạy học thực nghiệm lần 2. Đối tượng và mẫu thực nghiệm lần 2. Công cụ đo lường thực nghiệm lần 2. Phân tích kết quả thực nghiệm lần 2. Kết luận chương 5. 137 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. Khuyến nghị với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.140 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ. 141 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 150 Phụ lục 1: Phiếu khảo sát nhà giáo. 151 Phụ lục 2: Phiếu khảo sát sinh viên. 157 Phụ lục 3: Hồ sơ bài giảng.159 Phụ lục 4: Phiếu kiểm tra nhận thức của sinh viên về dạy học với các công nghệ mới nổi. 176 Phụ lục 5: Giải thích thuật ngữ. 178 Phụ lục 6: Giao diện kết quả khảo sát online. 180 vi DANH MỤC HÌNH Hình 1. Thống kê nơi nghiên cứu được tiến hành. Năm nghiên cứu được xuất bản. Đặc trưng của các công nghệ mới nổi trong giáo dục. Các công nghệ mới nổi trong giáo dục của những năm 2020. Các tương tác học tập [106]. Mô hình thiết kế dạy học của Dick&Carey. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc dạy học với các công nghệ mới nổi trong các cơ sở giáo dục.1: Bản vẽ kĩ thuật về chi tiết trụ bậc.2: Không gian xưởng cắt gọt của HCEM.3: Bài kiểm tra tiện trụ bậc.4: Một số chi tiết trụ bậc.5: Từ khóa tìm kiếm và nhiệm vụ phân tích các video YouTube về tiện trụ bậc.6: Kết quả lập mẫu phiếu xây dựng quy trình công nghệ gia công trong Google Docs.1: Đường cong chuẩn của điểm số lớp thực nghiệm và lớp đối chứng 129 vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Chiến lược tìm kiếm thông tin. Tiêu chí lựa chọn và loại trừ. Thống kê người trả lời theo các trường cao đẳng. Đặc điểm của mẫu giảng viên. Đặc điểm của mẫu sinh viên. Các công nghệ mới nổi ưa thích của giảng viên và sinh viên. Kiểm định độ tin cậy của thang đo nhận thức của giảng viên khi sử dụng các công nghệ mới nổi trong dạy học. Nhận thức của giảng viên khi sử dụng các công nghệ mới nổi. Cách thức giảng viên đang thực hiện dạy học với các công nghệ mới nổi. Động lực của giảng viên để sử dụng các công nghệ mới nổi trong dạy học. Tác động của công nghệ mới nổi đến việc dạy và học. Những yếu tố gây hạn chế đến việc dạy học với các công nghệ mới nổi. Cảm nhận của sinh viên về việc sử dụng các công nghệ mới nổi trong dạy học.1: Cấu trúc mô đun "MĐ22: Tiện trụ ngắn, trụ bậc và trụ dài L=10d".2: Mẫu phiếu phân tích máy tiện vạn năng.3: Mẫu phiếu luyện tập lập quy trình công nghệ gia công trụ bậc.4: Định mức luyện tập.5: Mẫu phiếu kiểm tra trụ bậc.6: Dung sai tiêu chuẩn đối với trục (TCVN 2245:1999).7: Tiêu chí đánh giá kĩ năng tiện trụ bậc.8: Kế hoạch giáo án chi tiết cho bài học "Tiện trụ bậc ngắn".1: Các câu hỏi kiểm tra nhận thức của sinh viên về dạy học với các công nghệ mới nổi.2: Kết quả nhận thức của sinh viên về dạy học với các công nghệ mới nổi 125 Bảng 5.3: Kiểm tra t-test về kết quả học tập của sinh viên sau thực nghiệm.4: Kiểm tra Shapiro-Wilk của dữ liệu điểm số lớp thực nghiệm và lớp đối chứng.5: Kiểm tra t-test về kết quả học tập của sinh viên lớp CĐT 11A và CĐT 11B.
