Kỹ Năng Ứng Phó Với Stress Trong Hoạt Động Học Tập Theo Tín Chỉ Của Sinh Viên Đại Học Sư Phạm

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kĩ năng ứng phó với stress trong hoạt động học tập theo tín chỉ của sv đhsp, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong

• Tác giả: Đỗ Văn Đoạt
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Xuân Thức
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Tâm lí học
• Đề tài: Kỹ Năng Ứng Phó Với Stress Trong Hoạt Động Học Tập Của Sinh Viên Đại Học Sư Phạm
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về kỹ năng ứng phó với stress trong học tập của sinh viên

Kỹ năng ứng phó với stress là một yếu tố quan trọng trong hoạt động học tập của sinh viên, đặc biệt là sinh viên đại học sư phạm. Trong bối cảnh học chế tín chỉ, sinh viên phải đối mặt với nhiều áp lực từ việc học tập, thi cử và các hoạt động ngoại khóa. Việc phát triển kỹ năng này không chỉ giúp sinh viên giảm thiểu stress mà còn nâng cao hiệu quả học tập. Nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên có kỹ năng ứng phó tốt sẽ có khả năng quản lý stress hiệu quả hơn, từ đó cải thiện kết quả học tập.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của kỹ năng ứng phó với stress

Kỹ năng ứng phó với stress được định nghĩa là khả năng nhận diện, đánh giá và xử lý các tình huống gây căng thẳng. Tầm quan trọng của kỹ năng này không chỉ nằm ở việc giảm thiểu stress mà còn ở việc giúp sinh viên phát triển tư duy tích cực và khả năng tự quản lý cảm xúc.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng ứng phó với stress

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng ứng phó với stress của sinh viên, bao gồm nền tảng kiến thức, kinh nghiệm sống, và môi trường học tập. Những yếu tố này có thể tạo ra áp lực lớn, nhưng cũng có thể là động lực để sinh viên phát triển kỹ năng cần thiết.

II. Vấn đề và thách thức trong việc ứng phó với stress của sinh viên

Sinh viên thường gặp phải nhiều thách thức trong việc quản lý stress, đặc biệt là trong môi trường học tập áp lực cao. Những vấn đề này có thể bao gồm khối lượng công việc lớn, thời gian hạn chế và áp lực từ kỳ thi. Việc thiếu kỹ năng ứng phó có thể dẫn đến tình trạng stress kéo dài, ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý và kết quả học tập.

2.1. Biểu hiện của stress trong học tập

Stress có thể biểu hiện qua nhiều hình thức như lo âu, mất ngủ, và giảm sút hiệu suất học tập. Những biểu hiện này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn làm giảm khả năng tiếp thu kiến thức của sinh viên.

2.2. Nguyên nhân gây stress trong môi trường học tập

Nguyên nhân gây stress có thể đến từ nhiều phía, bao gồm áp lực từ giảng viên, yêu cầu học tập cao, và sự cạnh tranh giữa các sinh viên. Những yếu tố này tạo ra một môi trường học tập căng thẳng, đòi hỏi sinh viên phải có kỹ năng ứng phó hiệu quả.

III. Phương pháp và giải pháp nâng cao kỹ năng ứng phó với stress

Để nâng cao kỹ năng ứng phó với stress, sinh viên cần áp dụng các phương pháp hiệu quả như quản lý thời gian, phát triển tư duy tích cực và thực hành các kỹ thuật thư giãn. Những phương pháp này không chỉ giúp sinh viên giảm thiểu stress mà còn cải thiện khả năng học tập.

3.1. Quản lý thời gian hiệu quả

Quản lý thời gian là một trong những kỹ năng quan trọng giúp sinh viên giảm thiểu stress. Bằng cách lập kế hoạch học tập và phân bổ thời gian hợp lý, sinh viên có thể tránh được tình trạng quá tải và áp lực.

3.2. Thực hành các kỹ thuật thư giãn

Các kỹ thuật thư giãn như thiền, yoga và hít thở sâu có thể giúp sinh viên giảm căng thẳng và cải thiện tâm trạng. Việc thực hành thường xuyên những kỹ thuật này sẽ giúp sinh viên duy trì sự bình tĩnh trong những tình huống căng thẳng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về kỹ năng ứng phó với stress

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp nâng cao kỹ năng ứng phó với stress có thể mang lại nhiều lợi ích cho sinh viên. Những sinh viên tham gia vào các chương trình đào tạo về kỹ năng sống thường có khả năng quản lý stress tốt hơn và đạt kết quả học tập cao hơn.

4.1. Kết quả thực nghiệm từ các chương trình đào tạo

Các chương trình đào tạo về kỹ năng ứng phó với stress đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện kỹ năng của sinh viên. Nhiều sinh viên đã báo cáo cảm thấy tự tin hơn và có khả năng quản lý stress tốt hơn sau khi tham gia.

4.2. Tác động tích cực đến sức khỏe tâm lý

Việc phát triển kỹ năng ứng phó không chỉ giúp sinh viên giảm thiểu stress mà còn cải thiện sức khỏe tâm lý. Sinh viên có kỹ năng tốt thường có tâm trạng tích cực hơn và ít gặp phải các vấn đề về sức khỏe tâm lý.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho kỹ năng ứng phó với stress

Kỹ năng ứng phó với stress là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả học tập của sinh viên. Việc phát triển kỹ năng này cần được chú trọng hơn trong chương trình đào tạo tại các trường đại học. Tương lai, cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa để tìm ra các phương pháp hiệu quả nhằm nâng cao kỹ năng này cho sinh viên.

5.1. Tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống

Giáo dục kỹ năng sống, đặc biệt là kỹ năng ứng phó với stress, cần được tích hợp vào chương trình học. Điều này sẽ giúp sinh viên chuẩn bị tốt hơn cho những thách thức trong học tập và cuộc sống.

5.2. Đề xuất các chương trình đào tạo mới

Cần thiết phải phát triển các chương trình đào tạo mới nhằm nâng cao kỹ năng ứng phó với stress cho sinh viên. Những chương trình này nên bao gồm các hoạt động thực hành và trải nghiệm thực tế để sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào cuộc sống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KĨ NĂNG ỨNG PHÓ VỚI STRESS TRONG HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP THEO TÍN CHỈ CỦA SV ĐHSP 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 1. Tình hình nghiên cứu kĩ năng ứng phó với stress trong hoạt động học tập theo tín chỉ ở nƣớc ngoài 1. Nghiên cứu về ứng phó với stress, stress trong học tập * Nghiên cứu về ứng phó với stress: Đã có nhiều nƣớc trên thế giới quan tâm đến khả năng ứng phó với những hoàn cảnh khó khăn, stress.

Những nghiên cứu chủ yếu đi vào các vấn đề liên quan nhƣ: cách ứng phó, hành vi ứng phó. Qua nghiên cứu tài liệu, chúng tôi tổng hợp, phân tích theo các hƣớng tiếp cận chính sau đây: Cách đo hành vi ứng phó; Ảnh hƣởng của ƢP đến thể chất và tinh thần; Cách ứng phó liên quan đến những trải nghiệm sớm của cá nhân; Ảnh hƣởng của các thành phần tâm lí cơ bản đến hành vi và cách ứng phó; Mối quan hệ giữa cách ứng phó với sự chuyển đổi xã hội. [23] + Cách đo hành vi ứng phó: Đây là hƣớng nghiên cứu nhằm xây dựng những trắc nghiệm đo hành vi ứng phó xem con ngƣời ứng phó nhƣ thế nào đối với hoàn cảnh. Folkman và Lazarus (1980) đã xây dựng trắc nghiệm “Cách ứng phó”.

Trắc nghiệm đo hai kiểu ứng phó cơ bản nhất là: 1. Kiểu ứng phó tập trung cảm xúc: đây là kiểu ứng phó chú ý nhiều đến cảm xúc cá nhân, kiểu ứng phó này có mục đích làm giảm sự căng thẳng trong các tình huống mà con ngƣời gặp phải; 2. Kiểu ứng phó tập trung giải quyết vấn đề: là kiểu ứng phó hƣớng vào việc giải quyết vấn đề hay định hƣớng để thay đổi hoàn cảnh. Tuy vậy, trên thực tế cách ứng phó của con ngƣời không đơn giản chỉ là hai cách nhƣ Folkman và Lazarus đã nêu, nó mang tính đa dạng.

Nên, một trắc nghiệm khác đƣợc ra đời. Đó là trắc nghiệm “Ứng phó” của Carver, Sheiner, và 9 Weintraub (1989). Các tác giả đƣa ra 5 thang đo về cách ứng phó tập trung vào vấn đề, 5 thang đo về cách ứng phó tập trung vào cảm xúc, 3 thang đo về cách ứng phó không tích cực. Bên cạnh những thang đo đƣợc liệt kê ở trên còn có nhiều trắc nghiệm, thang đo khác nhƣng ít đƣợc dùng hơn.

+ Ảnh hƣởng của KNƢP đến thể chất và tinh thần: Nhiều nghiên cứu trên thế giới khẳng định những hạn chế về KNƢP với các hoàn cảnh khó khăn trong cuộc sống của vị thành niên ảnh hƣởng tiêu cực đến thể chất và tinh thần của họ. Nezu và Ronan (1988) nghiên cứu về kĩ năng ứng phó của trẻ vị thành niên. Họ chỉ ra rằng nếu vị thành niên không có kĩ năng phòng ngừa những tác động của hoàn cảnh có thể dẫn đến stress, trầm cảm và lo âu. Để giải quyết đƣợc các vấn đề, vị thành niên cần có niềm tin dựa vào năng lực, xác lập đƣợc những KNƢP với những hoàn cảnh khó khăn của bản thân.

[67, tr1] Kovacs (1989) lại cho rằng, có nhiều vấn đề về tâm thần của trẻ em liên quan đến sự hiểu biết của các em về các kĩ năng xã hội. Đây là một trong những nguyên nhân làm tăng ý tƣởng và hành vi tự sát. [67, tr2] Các tác giả khác nhƣ: Carver, Scheiner và Weintraub (1989) thì cho rằng: Hành vi ứng phó có tính chất ổn định và đƣợc coi là xu hƣớng ứng xử. Theo các tác giả, con ngƣời có cách ứng phó nhất định trong nhiều tình huống khác nhau.

Cách ứng phó của cá nhân ảnh hƣởng đến chính cá nhân đó. [58] Nhƣ vậy, những tác giả trên chủ yếu quan tâm đến KNƢP với hoàn cảnh khó khăn ở tuổi vị thành niên và những ứng dụng vào thực tiễn nhằm nâng cao kĩ năng này cho các em. + Cách ứng phó liên quan đến những trải nghiệm sớm của cá nhân: Một xu hƣớng khác nghiên cứu về kĩ năng ứng phó, đó là: Cách ứng phó thể hiện mối liên quan giữa hành vi ứng phó với các sự kiện của cuộc sống, những trải nghiệm sớm của cá nhân. Dƣới đây là những nghiên cứu thể hiện xu hƣớng này.R (1994) cho rằng, đứa trẻ có những trải nghiệm âm tính sớm thƣờng có kiểu ứng phó dồn nén, ức chế khi nó gặp quang cảnh của sự kiện cũ hoặc những hoàn cảnh làm chúng liên tƣởng tới những sự kiện cũ, đặc biệt những sự kiện liên quan đến gia đình.

Ở hoàn cảnh này, có mối quan hệ chặt chẽ giữa các trải nghiệm cảm xúc với cách mà con ngƣời ứng phó với hoàn cảnh khó khăn, với stress tâm lý. [86] Maria Cristina Richaud (2000) nghiên cứu và nhận thấy mối quan hệ với cha mẹ và bạn cùng tuổi trong thời thơ bé đƣợc coi là một trong những khía cạnh quan trọng nhất, quyết định sự phát triển của nhân cách và hành vi, nó hỗ trợ cho suốt cuộc đời. Những ngƣời có khó khăn trong mối quan hệ tƣơng tác có thể có nguy cơ không phát triển nguồn lực phù hợp để ứng phó với khó khăn, stress trong cuộc sống. Những ngƣời nhƣ vậy luôn có xu hƣớng cảm nhận thế giới là rất nguy hiểm, thù địch và họ cảm thấy cần phải tiếp cận một cách hung hăng hơn, lảng tránh hay ức chế.

Đối với lứa tuổi vị thành niên, khi đối mặt với đặc trƣng phiền phức của giai đoạn khủng hoảng cuộc sống, kiểu ứng phó đƣợc phát triển từ thời thơ bé đƣợc đem ra áp dụng. Những kiểu ứng phó nhƣ vậy có thể thay đổi theo những khó khăn trong cuộc sống vào thời điểm đặc biệt. Kiểu ứng phó về sau có liên quan cơ bản đến kiểu tƣơng tác với bố mẹ và bạn cùng lứa đƣợc thiết lập trong giai đoạn này. Khi trẻ mở rộng mối quan hệ xã hội, các em dần xa những ngƣời thân trong gia đình.

Tuy nhiên, những mối quan hệ mới đƣợc hình thành sẽ phản ánh mẫu hình giống nhƣ đã học đƣợc ở gia đình. Mặt khác, giới tính và độ tuổi của vị thành niên quyết định mỗi kiểu ứng phó. [83] + Ảnh hƣởng của các vấn đề tâm lí cá nhân và xã hội đến hành vi ứng phó và cách ứng phó: Cảm giác về một chỗ dựa tinh thần và vật chất, thông tin và cảm xúc ở con ngƣời là một cảm giác dƣơng tính, chi phối hoàn toàn đến cách ứng xử với ngƣời khác, với môi trƣờng xã hội cũng nhƣ với những tình huống khó khăn. Đây là nghiên cứu về sự ủng hộ xã hội của các tác giả: Cobb.

Các tác giả đều nhấn mạnh sự ủng hộ của xã hội là nhân tố trung gian thúc đẩy sự vững tin của con ngƣời, khích lệ con ngƣời thực hiện những hành động hiệu quả trong những tình huống khó khăn.A, Wallston, Smith, và Dobbins (1987), Cohen S và Edwards (1989), Taylor S.E, Helgeson, Reed và Skokan (1991) đã nghiên cứu mối quan hệ giữa kiềm chế tâm lí và cách ứng phó có hiệu quả. Nghiên cứu khác lại đánh giá những đặc điểm của nhân cách là nguồn lực chính của hành vi ứng phó. Những đặc điểm đó là: tính tự tin, tính tự chủ, tính có trách nhiệm, biết đồng cảm với ngƣời khác, tính sẵn sàng trải nghiệm,… Đây là nghiên cứu của Holahan và Moos (1987, 1990, 1991), Worden và Sobel (1978), Friedman (1993). (1999) nghiên cứu mối liên quan đánh giá về tình huống khó khăn, nhận diện về các khía cạnh khác nhau của stress với hành vi ứng phó.

Theo họ, việc con ngƣời ứng xử nhƣ thế nào trong hoàn cảnh khó khăn thƣờng chịu ảnh hƣởng của việc họ đánh giá về chính hoàn cảnh đó, tình huống đó.L (1998); Horowwitz, Adler và Kegeles (1988) tiếp cận nghiên cứu mối liên quan của cách ứng phó với tính lạc quan và bi quan. Các tác giả nhận thấy tính lạc quan có quan hệ với khuynh hƣớng sử dụng cách ứng phó tập trung vào giải quyết vấn đề, tìm kiếm chỗ dựa xã hội, thể hiện những khía cạnh dƣơng tính trong tình huống căng thẳng; ngƣợc lại tính bi quan thƣờng đi kèm với xu hƣớng ứng phó nhƣ phủ nhận hoặc tránh xa tình huống, tập trung trực tiếp vào những cảm giác căng thẳng của bản thân.H, Armeli S (1999); Lazarus và Folkman (1984) quan tâm đến vai trò của tính nhạy cảm đối với hành vi ứng phó trong tâm lí học nhân cách. Theo các tác giả, tính nhạy cảm tham gia vào mọi giai đoạn của quá 12 trình hình thành hành vi ứng phó của con ngƣời trong những hoàn cảnh gây căng thẳng, từ việc tri giác, đánh giá hoàn cảnh, huy động các nguồn lực ứng phó cho đến việc áp dụng các phƣơng án ứng phó nhất định và đánh giá hậu quả của các ứng phó đã đƣợc lựa chọn. [72] [80] Hong Y, Chiu C, Dweck C.S, Wan W (1999) nghiên cứu mối quan hệ giữa trí tuệ và các thuộc tính của năng lực với xu hƣớng ứng phó tốt và nhận thấy các thuộc tính của năng lực là cầu nối trung gian giữa trí tuệ và xu hƣớng ứng phó của con ngƣời.

[75] Lazarus và Folkman cho rằng hành vi ứng phó có tính chất tình huống rõ rệt, chịu ảnh hƣởng từ chính cách nhìn nhận, đánh giá tình huống của con ngƣời ngay trong thời điểm xảy ra tình huống. Mục đích của các nghiên cứu của các tác giả này nhằm tìm ra những khuôn mẫu ứng phó có hiệu quả với những tình huống, hoàn cảnh nhất định để có thể giúp những ngƣời rơi vào hoàn cảnh đó có cách ứng phó phù hợp. [80] Vai trò của tôn giáo, niềm tin và ảnh hƣởng của nó đến hành vi ứng phó và cảm giác bình an của con ngƣời đƣợc Mahoney nghiên cứu và công bố. Tác giả đã có bƣớc tổng hợp các nghiên cứu trƣớc về KNƢP với hoàn cảnh của cá nhân đƣợc khích lệ bởi gia đình, bạn bè và cha cố trong nhà thờ trƣớc khi hình thành nghiên cứu của mình về vai trò của tôn giáo đối với cách con ngƣời ứng xử với hoàn cảnh khó khăn.

Theo tác giả, chính những lời răn dạy của chúa, những lời khuyên của cha cố về sự bình yên trong tâm hồn đã hƣớng con ngƣời đến cách ứng xử nhất định với hoàn cảnh. Nhƣ vậy, các nghiên cứu theo khuynh hƣớng tìm kiếm mối quan hệ của các nhân tố tâm lí xã hội và tâm lí cá nhân đã xác định đƣợc ảnh hƣởng của các nhân tố này đối với cách mà con ngƣời ứng xử trong những hoàn cảnh khó khăn. + Mối quan hệ giữa cách ứng phó với sự chuyển đổi xã hội: McCubbin (1980) nghiên cứu ảnh hƣởng có hại của cách ứng phó sai lầm với stress trong gia đình và chỉ ra rằng cách ứng phó sai lầm có thể dẫn đến việc phá huỷ hệ thống gia đình.