Kiểm soát rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng tmcp đầu tư và phát triển việt nam chi nhánh huế

Kiểm soát rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại. 77 trang · Đại học Huế · 2024.

• Tác giả: Hoàng Hải Yến
• Người hướng dẫn: T.S Trần Thị Bích Ngọc
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng Trong Hoạt Động Cho Vay Khách Hàng Doanh Nghiệp Tại Ngân Hàng TMCP Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam - Chi Nhánh Huế
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM LƯỢC KHÓA LUẬN CUỐI KHÓA
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại
• 1.2. Hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại
• 1.3. Vai trò của cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại
• 1.4. Phân loại cho vay khách hàng doanh nghiệp của NHTM
• 1.5. Rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại
• 1.6. Quản trị RRTD của NHTM
• 1.7. Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại
• 1.7.1. Khái niệm và mục đích kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp
• 1.7.2. Đặc điểm của kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp
• 1.7.3. Nội dung kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại
• 1.7.4. Tiêu chí đánh giá kết quả kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại
• 1.7.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại
• 1.7.5.1. Nhóm nhân tố bên trong ngân hàng
• 1.7.5.2. Nhóm nhân tố bên ngoài ngân hàng
• 1.8. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Huế
• 1.8.1. Lịch sử hình thành và phát triển của BIDV - Chi nhánh Huế
• 1.8.2. Cơ cấu tổ chức và nhân sự của BIDV – Chi nhánh Huế
• 1.9. Thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Huế
• 1.9.1. Tình hình cho vay khách hàng doanh nghiệp tại BIDV - Chi nhánh Huế giai đoạn 2020-2022
• 1.9.2. Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại BIDV – Chi nhánh Huế giai đoạn 2020-2022
• 1.9.3. Kết quả kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Huế
• 1.9.3.1. Biến động cơ cấu nhóm nợ
• 1.9.3.2. Thực trạng nợ xấu
• 1.9.3.3. Tình hình trích lập dự phòng cụ thể
• 1.9.3.4. Tỷ lệ xoá nợ ròng trên tổng dư nợ
• 1.9.4. Đánh giá chung về công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Huế. Những kết quả đạt được
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH HUẾ
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH HUẾ
• 3.1. Căn cứ đề xuất các giải pháp
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Huế
• 3.2.1. Xây dựng và hoàn thiện chính sách cho vay KHDN hiệu quả
• 3.2.2. Giải pháp hoàn thiện phương thức tránh né rủi ro
• 3.2.3. Giải pháp hoàn thiện phương thức ngăn ngừa rủi ro
• 3.2.4. Giải pháp hoàn thiện phương thức giảm thiểu tổn thất
• 3.2.5. Giải pháp hoàn thiện phương thức chuyển giao rủi ro
• 3.3. Khuyến nghị hỗ trợ cho công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại BIDV CN Huế
• PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay Doanh Nghiệp

Kiểm soát rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại. Đặc biệt, tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam, việc kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho nền kinh tế. Rủi ro tín dụng có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm sự biến động của thị trường, tình hình tài chính của doanh nghiệp và các yếu tố bên ngoài khác. Do đó, việc xây dựng một hệ thống kiểm soát rủi ro tín dụng hiệu quả là rất cần thiết.

1.1. Khái Niệm Rủi Ro Tín Dụng Trong Hoạt Động Cho Vay

Rủi ro tín dụng được định nghĩa là khả năng mà người vay không thể hoàn trả khoản vay theo thỏa thuận. Điều này có thể dẫn đến tổn thất cho ngân hàng. Việc hiểu rõ về rủi ro tín dụng giúp ngân hàng có những biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.2. Vai Trò Của Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng

Kiểm soát rủi ro tín dụng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ ngân hàng khỏi các khoản nợ xấu. Nó giúp ngân hàng duy trì sự ổn định tài chính và nâng cao uy tín trong mắt khách hàng và đối tác.

II. Thách Thức Trong Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng TMCP Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc kiểm soát rủi ro tín dụng, nhưng ngân hàng vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Sự cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng thương mại đã dẫn đến việc nới lỏng chính sách tín dụng, làm gia tăng rủi ro. Ngoài ra, sự biến động của nền kinh tế cũng ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp. Do đó, việc nhận diện và quản lý rủi ro tín dụng là rất cần thiết.

2.1. Cạnh Tranh Trong Ngành Ngân Hàng

Cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại đã dẫn đến việc giảm lãi suất cho vay, điều này có thể làm tăng rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần có những chiến lược hợp lý để duy trì lợi nhuận mà không làm gia tăng rủi ro.

2.2. Biến Động Kinh Tế Ảnh Hưởng Đến Khách Hàng

Sự biến động của nền kinh tế có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp. Ngân hàng cần theo dõi sát sao tình hình tài chính của khách hàng để có những điều chỉnh kịp thời.

III. Phương Pháp Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng Hiệu Quả

Để kiểm soát rủi ro tín dụng hiệu quả, ngân hàng cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm việc đánh giá tín dụng, phân tích rủi ro và xây dựng các chính sách cho vay chặt chẽ. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Đánh Giá Tín Dụng Khách Hàng

Đánh giá tín dụng là bước đầu tiên trong quy trình cho vay. Ngân hàng cần xem xét lịch sử tín dụng, khả năng tài chính và các yếu tố khác để đưa ra quyết định cho vay hợp lý.

3.2. Phân Tích Rủi Ro Tín Dụng

Phân tích rủi ro tín dụng giúp ngân hàng nhận diện các yếu tố có thể gây ra rủi ro. Việc này bao gồm việc sử dụng các chỉ số tài chính và mô hình dự đoán để đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng Tại BIDV

Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam đã áp dụng nhiều biện pháp kiểm soát rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp. Các biện pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Kết quả cho thấy, việc kiểm soát rủi ro tín dụng đã góp phần giảm tỷ lệ nợ xấu tại ngân hàng.

4.1. Kết Quả Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng

Kết quả kiểm soát rủi ro tín dụng tại BIDV cho thấy tỷ lệ nợ xấu đã giảm đáng kể trong những năm qua. Điều này chứng tỏ rằng các biện pháp kiểm soát đã phát huy hiệu quả.

4.2. Các Chính Sách Cho Vay Hiệu Quả

BIDV đã xây dựng các chính sách cho vay chặt chẽ, giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng. Các chính sách này bao gồm việc yêu cầu tài sản đảm bảo và đánh giá kỹ lưỡng khả năng trả nợ của khách hàng.

V. Kết Luận Về Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay Khách Hàng Doanh Nghiệp

Kiểm soát rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp là một nhiệm vụ quan trọng đối với ngân hàng. Việc áp dụng các phương pháp kiểm soát hiệu quả không chỉ giúp bảo vệ ngân hàng khỏi các khoản nợ xấu mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho nền kinh tế. Trong tương lai, ngân hàng cần tiếp tục cải thiện các biện pháp kiểm soát rủi ro để đáp ứng tốt hơn với những thách thức mới.

5.1. Định Hướng Tương Lai Của Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng

Ngân hàng cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các công nghệ mới trong kiểm soát rủi ro tín dụng. Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động cho vay.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Ngân Hàng

Ngân hàng cần xây dựng các chính sách cho vay linh hoạt và phù hợp với tình hình thực tế. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo nhân viên về quản lý rủi ro tín dụng để nâng cao năng lực kiểm soát.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại, cho vay là hoạt động sử dụng vốn chủ yếu, giữ vai trò chuyển dịch các nguồn vốn huy động nhàn rỗi trong xã hội thành nguồn vốn sinh lời cao nhất, song đồng thời cũng là hoạt động chứa đựng rủi ro lớn nhất. Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đẩy mạnh hội nhập quốc tế cùng sự phát triển mạnh mẽ của khoa học - công nghệ, nhu cầu tiếp cận các nguồn vốn tài trợ của khối khách hàng doanh nghiệp nhằm phục vụ sản xuất kinh doanh ngày càng gia tăng. Để đáp ứng nhu cầu này và gia tăng thị phần, các tổ chức tín dụng tham gia vào cuộc cạnh tranh gay gắt, dẫn đến xu hướng nới lỏng chính sách cấp tín dụng ở một số giai đoạn, làm tiềm ẩn nguy cơ lựa chọn sai khách hàng và gia tăng nợ xấu.

Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Huế (BIDV CN Huế), việc mở rộng cho vay khách hàng doanh nghiệp mang lại nguồn thu nhập lớn và thúc đẩy tăng trưởng quy mô tài sản. Tính đến năm 2022, dư nợ cho vay khách hàng doanh nghiệp của chi nhánh đạt 3.945 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 48,36% (hoặc 48,55% theo phân loại dư nợ) trên tổng dư nợ toàn đơn vị. Tuy nhiên, đi liền với tăng trưởng dư nợ là áp lực nợ quá hạn và nợ xấu phát sinh qua các năm; trong đó, nợ xấu khối doanh nghiệp năm 2022 ghi nhận ở mức 53 tỷ đồng, chiếm 1,34% tổng dư nợ cho vay phân khúc này. Thực tế đó cho thấy công tác kiểm soát rủi ro tín dụng tại đơn vị vẫn tồn tại những hạn chế nhất định và chưa đạt được kết quả toàn diện như kỳ vọng đặt ra.

Từ bối cảnh thực tiễn trên, khóa luận xác định hệ thống mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp tại BIDV - Chi nhánh Huế giai đoạn 2020–2022, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng tại chi nhánh.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng và kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại.
   • Phân tích và đánh giá thực trạng công tác kiểm soát rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp tại BIDV - Chi nhánh Huế giai đoạn 2020–2022.
   • Đưa ra các khuyến nghị, giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hoạt động kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh trong thời gian tới.

Về đối tượng nghiên cứu, đề tài tập trung vào cơ sở lý luận và thực tiễn công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu về không gian được giới hạn tại BIDV - Chi nhánh Huế; phạm vi thời gian thu thập dữ liệu thứ cấp và dữ liệu thực tế phục vụ phân tích được xác định trong giai đoạn 3 năm từ 2020 đến 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên hệ thống cơ sở pháp lý và các mô hình học thuật chuyên ngành tài chính - ngân hàng, bao gồm:

• Khái niệm về ngân hàng thương mại và hoạt động cấp tín dụng căn cứ theo Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày 29/06/2010.
• Khái niệm và nguyên tắc cho vay theo Thông tư số 18/VBHN-NHNN ngày 12/07/2023 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
• Định nghĩa rủi ro tín dụng theo Thông tư số 08/2017/TT-NHNN ngày 01/12/2017 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, xác định rủi ro phát sinh khi khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ.
• Quy định giới hạn tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR duy trì ở ngưỡng 80%) theo Thông tư số 36/2014/TT-NHNN ngày 20/11/2014.
• Hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ do Ernst & Young thiết kế theo Quyết định số 8958/QĐ-BNC ngày 20/10/2006 của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
• Tiêu chuẩn hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015 áp dụng trong quy trình kiểm soát rủi ro của ngân hàng.
• Khung lý thuyết về kỹ thuật chuyển giao rủi ro tín dụng dựa trên các tài liệu học thuật của Saunders và Cornett (2008) về bán khoản vay, Riportella và cộng sự (2010) về chứng khoán hóa tài sản, cùng Caouette và cộng sự (2008) về công cụ phái sinh tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai thông qua việc kết hợp các kỹ thuật thu thập và phân tích dữ liệu cụ thể:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập thông tin, dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo thường niên giai đoạn 2020–2022 của BIDV CN Huế; số liệu công bố trên cổng thông tin ngân hàng; các văn bản pháp quy của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước; sách giáo trình và tạp chí chuyên ngành. Đồng thời, đề tài sử dụng dữ liệu ước lượng từ cán bộ tín dụng của chi nhánh trên mẫu 100 khách hàng doanh nghiệp để khảo sát tình hình nợ xấu theo xếp hạng tín dụng.
• Phương pháp phân tích dữ liệu:
  • Phương pháp so sánh: Đánh giá sự biến động về quy mô tuyệt đối và tốc độ tăng trưởng tương đối (%) của các chỉ tiêu nguồn vốn, dư nợ, cơ cấu kỳ hạn, đối tượng vay và kết quả tài chính trong giai đoạn 2020–2022.
  • Phương pháp phân tích tỷ số: Tính toán và kiểm tra các hệ số đo lường rủi ro như tỷ lệ dư nợ khách hàng doanh nghiệp trên tổng dư nợ, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro cụ thể, và tỷ lệ xóa nợ ròng.
  • Phương pháp thống kê mô tả: Tổng hợp và phản ánh các đặc tính cơ bản của dữ liệu hoạt động tín dụng qua hệ thống bảng biểu số liệu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng và kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại

Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm căn bản về cho vay khách hàng doanh nghiệp, phân loại theo thời hạn (ngắn hạn dưới 1 năm, trung hạn từ 1 đến 5 năm, dài hạn trên 5 năm), theo hình thức bảo đảm (cho vay có bảo đảm và không bảo đảm), theo phương thức cấp vốn (từng lần hoặc hạn mức) và theo phương pháp hoàn trả. Rủi ro tín dụng được định nghĩa rõ ràng kèm theo việc phân tích ba nhóm nguyên nhân gây ra rủi ro: từ phía khách hàng vay (năng lực quản trị yếu kém, mạo hiểm trong kinh doanh, cố tình gian lận báo cáo tài chính hoặc chiếm dụng vốn); từ phía ngân hàng (năng lực cán bộ tín dụng hạn chế, sự buông lỏng của cấp quản lý, kiểm tra sau vay mang tính hình thức, chính sách tín dụng lỏng lẻo, chưa đa dạng hóa danh mục đầu tư và định giá khoản vay không bù đắp được rủi ro); và từ các nguyên nhân khách quan bên ngoài (môi trường kinh tế biến động, khung pháp lý thiếu đồng bộ, thiên tai, dịch bệnh).

Tác giả chỉ rõ chu trình quản trị rủi ro tín dụng gồm 4 bước: nhận diện, đo lường, kiểm soát và tài trợ rủi ro; trong đó kiểm soát rủi ro là khâu giữ vị trí trọng tâm. Nội dung kiểm soát rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp gồm các phương thức: né tránh rủi ro (từ chối cấp tín dụng đối với khách hàng không đủ điều kiện về năng lực tài chính, điểm tín dụng thấp, thiếu tài sản bảo đảm hợp pháp hoặc hồ sơ không trung thực); giảm thiểu tổn thất (thiết kế sản phẩm tín dụng linh hoạt, nâng cao chất lượng thẩm định gắn với tư vấn kinh doanh, trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ, số hóa quy trình); và chuyển giao rủi ro (bán khoản vay, chứng khoán hóa, phái sinh tín dụng). Hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả kiểm soát được xác lập qua các chỉ tiêu: cơ cấu nhóm nợ từ nhóm I đến nhóm V, tỷ lệ nợ xấu (chuẩn mực an toàn dưới 3%), tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro cụ thể và tỷ lệ xóa nợ ròng.

Chương 2: Thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Huế

Chương này giới thiệu tổng quan về BIDV (thành lập ngày 26/4/1957, trải qua 4 giai đoạn đổi tên) và cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý tại BIDV CN Huế gồm Ban Giám đốc và 9 phòng ban chức năng. Tiếp đó, chương 2 tập trung phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh và công tác kiểm soát rủi ro tín dụng giai đoạn 2020–2022 thông qua các số liệu thứ cấp cụ thể:

Tình hình huy động vốn giai đoạn 2020–2022 (Bảng 2.1): Tổng nguồn vốn huy động của chi nhánh tăng trưởng liên tục từ 4.379 tỷ đồng (2020) lên 4.624 tỷ đồng (2021, tăng 5,61%) và đạt 4.817 tỷ đồng (2022, tăng 4,17%). Trong đó, tiền gửi từ khách hàng cá nhân luôn chiếm tỷ trọng cao nhất (khoảng 59% đến 60,6%), tăng từ 2.653 tỷ đồng năm 2020 lên 2.856 tỷ đồng năm 2022. Tiền gửi từ khối doanh nghiệp tăng từ 1.375 tỷ đồng (2020) lên 1.490 tỷ đồng (2022). Phân loại theo kỳ hạn cho thấy nguồn vốn ngắn hạn có xu hướng giảm dần tỷ trọng từ 63,04% (2.761 tỷ đồng năm 2020) xuống 54,04% (2.403 tỷ đồng năm 2022) do dòng tiền được doanh nghiệp và người dân chuyển dịch vào hoạt động sản xuất kinh doanh phục hồi sau dịch; ngược lại, nguồn vốn trung và dài hạn tăng từ 1.618 tỷ đồng lên 2.213 tỷ đồng.

Tình hình hoạt động tín dụng và cho vay doanh nghiệp (Bảng 2.2 và Bảng 2.4):

Chỉ tiêu	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng dư nợ (tỷ đồng)	5.867	7.527	8.158	+28,29	+8,38
- Dư nợ ngắn hạn	2.263	3.625	4.041	+60,19	+11,47
- Dư nợ trung, dài hạn	3.604	3.901	4.116	+8,26	+5,51
- Dư nợ KH cá nhân	1.994	3.390	4.197	+70,01	+23,80
- Dư nợ KH doanh nghiệp	3.871	4.107	3.945	+6,09	-3,95
Dư nợ KHDN / Tổng dư nợ (%)	66,02%	55,96%	48,55%	-10,06%	-7,41%
Nợ xấu chung (tỷ đồng)	211	55	79	-73,93	+43,63
Tỷ lệ nợ xấu chung (%)	3,59%	0,73%	0,96%	-2,86%	+0,23%

(Nguồn: Báo cáo thường niên và số liệu Phòng Kế hoạch - Tổng hợp BIDV CN Huế)

Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng nguồn vốn huy động tại chi nhánh luôn vượt mức 100% (năm 2022 là 8.158 / 4.817 tỷ đồng), phản ánh chi nhánh thực hiện giải ngân vốn vay lớn hơn nguồn huy động tại chỗ và phải sử dụng nguồn vốn điều hòa từ Hội sở chính BIDV chuyển xuống. Riêng phân khúc khách hàng doanh nghiệp ghi nhận mức tăng trưởng chậm với tốc độ bình quân 1,28%/năm; dư nợ sau khi tăng lên 4.105 tỷ đồng (bảng 2.4) năm 2021 đã giảm nhẹ về 3.945 tỷ đồng năm 2022 nhằm kiểm soát chặt rủi ro tín dụng theo chỉ đạo chung của Ngân hàng Nhà nước.

Kết quả tài chính của BIDV CN Huế (Bảng 2.3): Năm 2020, tổng thu nhập đạt 219,067 tỷ đồng, chi phí 386,345 tỷ đồng, lợi nhuận ròng đạt 162,868 tỷ đồng. Năm 2021, do ảnh hưởng của dịch bệnh, thu nhập giảm xuống 163,165 tỷ đồng (-25,54%), chi phí cắt giảm còn 188,539 tỷ đồng (-51,19%), lợi nhuận ròng đạt 96,655 tỷ đồng (-40,65%). Bước sang năm 2022, hoạt động kinh doanh phục hồi giúp thu nhập tăng lên 191,346 tỷ đồng (+17,31%), chi phí đạt 308,627 tỷ đồng (+63,69%), và lợi nhuận ròng phục hồi lên mức 120,521 tỷ đồng (+24,69%).

Thực trạng quy trình cho vay và quy trình kiểm soát rủi ro: Quy trình cho vay khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh được thực hiện qua 7 bước: Tiếp nhận nhu cầu và thu thập dữ liệu; Đánh giá sơ bộ và hướng dẫn lập hồ sơ; Tra cứu thông tin CIC và kiểm tra mục đích vay (loại bỏ hồ sơ nếu có nợ quá hạn hoặc quan hệ tín dụng trên 2 ngân hàng); Đánh giá, phân tích hồ sơ tín dụng; Thẩm định và phê duyệt (hồ sơ dư nợ lớn hoặc khách hàng mới chuyển sang Phòng Quản lý rủi ro thẩm định độc lập); Ký kết hợp đồng tín dụng và hợp đồng bảo đảm; Giải ngân, quản lý sau vay và cập nhật trên hệ thống SIBS.

Quy trình kiểm soát rủi ro tín dụng gồm 7 bước: Thiết lập bối cảnh; Nhận diện rủi ro; Phân tích rủi ro; Đánh giá rủi ro; Giảm thiểu rủi ro; Giám sát rủi ro mới và hiện có; Thiết lập hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9001:2015.

Kết quả né tránh rủi ro qua hệ thống Xếp hạng tín dụng nội bộ (XHTD): Chi nhánh áp dụng mô hình 6 bước do Ernst & Young thiết kế theo Công văn số 8958/QĐ-BNC. Chi nhánh quy định chỉ xem xét cấp tín dụng cho khách hàng có mức xếp hạng từ BB trở lên và nằm trong nhóm nợ I; kiên quyết từ chối cho vay đối với nhóm rủi ro cao từ B trở xuống. Số liệu khảo sát thực tế trên mẫu 100 khách hàng doanh nghiệp giai đoạn 2020–2022 ghi nhận:

Nhóm XHTD	Năm 2020 (Số lượng / Nợ xấu / Xu hướng nợ xấu)	Năm 2021 (Số lượng / Nợ xấu / Xu hướng nợ xấu)	Năm 2022 (Số lượng / Nợ xấu / Xu hướng nợ xấu)
AAA	6 / 0 / 0	7 / 0 / 0	9 / 0 / 0
AA	15 / 1 / 2	21 / 1 / 0	25 / 0 / 0
A	17 / 1 / 0	19 / 1 / 0	33 / 2 / 0
BBB	32 / 1 / 0	28 / 1 / 0	20 / 2 / 0
BB	23 / 3 / 0	17 / 1 / 1	8 / 0 / 0
B	7 / 1 / 1	8 / 1 / 2	5 / 1 / 0
CCC đến D	0 / 0 / 0	0 / 0 / 0	0 / 0 / 0

(Nguồn: Ước lượng của cán bộ tín dụng BIDV CN Huế trên mẫu 100 KHDN)

Số liệu cho thấy nhóm khách hàng đạt chuẩn tín nhiệm tốt (AAA, AA, A) tăng trưởng liên tục, trong khi nhóm khách hàng có xu hướng phát sinh nợ xấu giảm mạnh từ 8 khách hàng (2020) xuống 6 khách hàng (2021) và còn 4 khách hàng (2022). Khách hàng thuộc các nhóm yếu kém (CCC, CC, C, D) hoàn toàn không phát sinh trong danh mục cấp tín dụng.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Huế

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, tác giả xác định các căn cứ tiền đề và đề xuất hệ thống giải pháp tương ứng với các kỹ thuật kiểm soát rủi ro:

• Xây dựng và hoàn thiện chính sách cho vay khách hàng doanh nghiệp hiệu quả: Điều chỉnh linh hoạt các điều khoản tín dụng, cơ cấu thời hạn trả nợ phù hợp chu chuyển tiền tệ của từng ngành nghề.
• Giải pháp hoàn thiện phương thức tránh né rủi ro: Nâng cao độ chính xác của công tác chấm điểm, thẩm định thông tin tài chính và dữ liệu CIC, kiên quyết từ chối cấp tín dụng đối với các dự án tiềm ẩn sai lệch pháp lý và hồ sơ tài chính không minh bạch.
• Giải pháp hoàn thiện phương thức ngăn ngừa rủi ro: Siết chặt quy trình định giá và quản lý tài sản bảo đảm (quyền sử dụng đất, phương tiện vận tải, chứng chỉ tiền gửi), tăng cường công tác kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất sau giải ngân.
• Giải pháp hoàn thiện phương thức giảm thiểu tổn thất: Tận dụng quỹ dự phòng rủi ro đã trích lập đúng quy định để xử lý nợ đọng, nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng, kiện toàn hệ thống quy trình hướng tới số hóa tác nghiệp.
• Giải pháp hoàn thiện phương thức chuyển giao rủi ro: Nghiên cứu áp dụng các công cụ phái sinh tín dụng, nghiệp vụ bán khoản nợ hoặc chứng khoán hóa nợ phù hợp với quy định thị trường.
• Đề xuất các khuyến nghị cụ thể đối với Ngân hàng Nhà nước (hoàn thiện khung pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm, cung cấp thông tin tín dụng CIC đồng bộ) và Trụ sở chính BIDV (nâng cấp hệ thống xếp hạng nội bộ, phân quyền tín dụng linh hoạt cho chi nhánh).

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa được bức tranh thực tế về hoạt động tín dụng doanh nghiệp tại BIDV - Chi nhánh Huế trong giai đoạn 2020–2022 với các chỉ tiêu định lượng:

• Tổng dư nợ của chi nhánh duy trì đà tăng trưởng từ 5.867 tỷ đồng năm 2020 lên 8.158 tỷ đồng năm 2022 (tăng 39,05% sau 2 năm). Dư nợ khối doanh nghiệp đạt đỉnh ở mức 4.105 tỷ đồng (năm 2021) trước khi được tái cơ cấu về mức an toàn 3.945 tỷ đồng vào năm 2022.
• Kiểm soát thành công tỷ lệ nợ xấu chung của toàn chi nhánh từ mức 3,59% (211 tỷ đồng năm 2020) xuống còn 0,73% (55 tỷ đồng năm 2021) và 0,96% (79 tỷ đồng năm 2022), giữ tỷ lệ an toàn thấp hơn nhiều so với ngưỡng khống chế 3% của Ngân hàng Nhà nước. Riêng nợ xấu khối doanh nghiệp năm 2022 được cô lập ở mức 53 tỷ đồng (chiếm 1,34% dư nợ doanh nghiệp).
• Chứng minh tính hiệu quả của mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ Ernst & Young: Danh mục khách hàng doanh nghiệp chuyển dịch tích cực sang nhóm chất lượng cao (hạng AAA tăng từ 6 lên 9 khách hàng, hạng AA tăng từ 15 lên 25 khách hàng, hạng A tăng từ 17 lên 33 khách hàng trên mẫu 100 khách hàng), đồng thời triệt tiêu hoàn toàn dư nợ thuộc các nhóm nợ nguy cơ cao (từ CCC đến D bằng 0).
• Hệ thống hóa các đề xuất giải pháp có tính logic, bám sát các phương thức kỹ thuật trong quản trị rủi ro ngân hàng (né tránh, ngăn ngừa, giảm thiểu tổn thất và chuyển giao rủi ro).

Đóng góp của tác giả được thể hiện ở việc kết nối giữa lý luận quản trị rủi ro tín dụng hiện đại với thực tiễn tác nghiệp tại một chi nhánh ngân hàng cụ thể trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, đưa ra các đánh giá khách quan dựa trên số liệu báo cáo tài chính và báo cáo thường niên chính thức.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh một số hạn chế nhất định xuất phát từ phạm vi nghiên cứu và khả năng tiếp cận dữ liệu:

• Hạn chế về không gian và dữ liệu: Đề tài mới chỉ khảo sát dữ liệu trong phạm vi một chi nhánh ngân hàng (BIDV CN Huế) trong khung thời gian 2020–2022. Một số chỉ tiêu chuyên sâu về nợ xấu theo xếp hạng tín dụng chỉ được thu thập dựa trên mẫu ước lượng 100 khách hàng doanh nghiệp do cán bộ tín dụng cung cấp, chưa bao quát toàn bộ danh mục dư nợ thực tế của chi nhánh.
• Hạn chế về kỹ thuật đo lường: Các phương pháp phân tích chủ yếu dừng lại ở thống kê mô tả, phân tích tỷ số và so sánh biến động, chưa áp dụng các mô hình kinh tế lượng hồi quy định lượng để đo lường mức độ tác động của từng nhân tố vĩ mô và vi mô tới xác suất vỡ nợ của khách hàng doanh nghiệp.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng phạm vi thời gian nghiên cứu các năm tiếp theo (giai đoạn 2023–2025), mở rộng so sánh liên chi nhánh trong cùng hệ thống ngân hàng thương mại, đồng thời ứng dụng mô hình định lượng nâng cao để dự báo rủi ro tín dụng đối với từng ngành kinh tế cụ thể.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo phục vụ các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kế toán - Kiểm toán và Quản trị kinh doanh: Cung cấp tài liệu thực tế về quy trình cấp tín dụng 7 bước, quy trình kiểm soát rủi ro 7 bước và phương thức áp dụng mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ của Ernst & Young trong ngân hàng thương mại.
• Người làm đề tài nghiên cứu về rủi ro tín dụng ngân hàng: Tham khảo hệ thống bảng biểu so sánh tăng trưởng huy động vốn, phân loại cơ cấu dư nợ theo kỳ hạn/đối tượng, cùng phương pháp tính toán các tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ trích lập dự phòng và tỷ lệ xóa nợ ròng.
• Cán bộ nghiệp vụ tín dụng và quản trị rủi ro tại các chi nhánh ngân hàng thương mại: Tham khảo kinh nghiệm thiết lập điều kiện sàng lọc khách hàng qua hệ thống CIC, tiêu chuẩn nhận tài sản bảo đảm và các quy định từ chối cấp tín dụng đối với khách hàng xếp hạng rủi ro cao.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ dư nợ cho vay khách hàng doanh nghiệp trên tổng dư nợ tại BIDV CN Huế biến động như thế nào trong giai đoạn 2020–2022? Theo bảng 2.2 và bảng 2.4, tỷ trọng dư nợ cho vay khách hàng doanh nghiệp trên tổng dư nợ có xu hướng giảm dần qua 3 năm: đạt 66,02% (hoặc 65%) năm 2020 với 3.871 tỷ đồng, giảm xuống 55,96% (hoặc 54%) năm 2021 với 4.107 tỷ đồng, và tiếp tục giảm xuống còn 48,55% (hoặc 48%) năm 2022 với 3.945 tỷ đồng.

2. Tỷ lệ nợ xấu chung của BIDV CN Huế trong giai đoạn nghiên cứu có đáp ứng quy định an toàn của Ngân hàng Nhà nước không? Có. Tỷ lệ nợ xấu chung của chi nhánh năm 2020 là 3,59% (211 tỷ đồng), sau đó giảm mạnh xuống 0,73% (55 tỷ đồng) năm 2021 và đạt 0,96% (79 tỷ đồng) năm 2022. Mức nợ xấu trong năm 2021 và 2022 đều thấp hơn nhiều so với ngưỡng quy định an toàn 3% của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

3. Tại sao tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi huy động tại BIDV CN Huế lại vượt mức 100%? Căn cứ bảng 2.4 và phân tích trong khóa luận, tỷ lệ dư nợ trên tổng nguồn vốn huy động tại chi nhánh lớn hơn 100% (tổng dư nợ năm 2022 là 8.158 tỷ đồng trong khi huy động vốn đạt 4.817 tỷ đồng). Điều này là do chi nhánh có khả năng giải ngân tốt nên được Hội sở chính BIDV điều hòa bổ sung nguồn vốn từ các chi nhánh khác sang hoặc từ trụ sở chính chuyển xuống.

4. Khách hàng doanh nghiệp phải đạt mức xếp hạng tín dụng nội bộ tối thiểu nào để được BIDV CN Huế xem xét cấp tín dụng? Theo quy định áp dụng mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ do Ernst & Young thiết kế tại BIDV CN Huế, ngân hàng chỉ xem xét cấp tín dụng cho khách hàng doanh nghiệp có kết quả xếp hạng tín dụng từ loại BB trở lên và đang được phân loại nợ ở nhóm I. Các khách hàng có mức độ rủi ro cao từ hạng B trở xuống sẽ bị từ chối cho vay để né tránh rủi ro.

5. Trong quy trình cho vay 7 bước tại BIDV CN Huế, trường hợp nào hồ sơ tín dụng bắt buộc phải chuyển sang Phòng Quản lý rủi ro thẩm định? Theo Bước 5 của quy trình cho vay tại chi nhánh, hồ sơ tín dụng bắt buộc phải chuyển qua Phòng Quản lý rủi ro để thẩm định độc lập và lập báo cáo thẩm định rủi ro khi khách hàng có nhu cầu vay vốn với quy mô lớn hoặc là khách hàng mới lần đầu tiên quan hệ tín dụng với ngân hàng BIDV.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hoàng Hải Yến đã phản ánh bức tranh thực tiễn về hoạt động cho vay và công tác kiểm soát rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp tại BIDV - Chi nhánh Huế giai đoạn 2020–2022. Thông qua hệ thống số liệu tài chính cụ thể, nghiên cứu đã làm rõ sự chuyển dịch cơ cấu tín dụng, hiệu quả ứng dụng hệ thống xếp hạng nội bộ và kết quả kiểm soát nợ xấu ở mức an toàn dưới 1%. Các giải pháp và khuyến nghị được đề xuất xuất phát trực tiếp từ các tồn tại trong quy trình tác nghiệp, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các tổ chức tín dụng hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về rủi ro tín dụng và kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay Khách hàng Doanh nghiệp của N gân hàng Thương mại. Chương 2: Thực trạng kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay Khách hàng Doanh nghiệp tại N gân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt N am - Chi nhánh Huế. Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay Khách hàng Doanh nghiệp tại N gân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt N am - Chi nhánh Huế. Phần III: Kết luận và kiến nghị 4 PHẦ II: ỘI DU G GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ RỦI RO TÍ DỤ G VÀ KIỂM SOÁT RỦI RO TÍ DỤ G TRO G CHO VAY KHÁCH HÀ G DOA H GHIỆP CỦA GÂ HÀ G THƯƠ G MẠI.

Tổng quan về rủi ro tín dụng trong cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại 1. Hoạt động cho vay khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại Theo luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày 29/06/2010: “N gân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận”. [1] “Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác”.[1] Theo thông tư số 18/VBHN -N HN N ngày 12/07/2023: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. [2] Cho vay là hoạt động truyền thống của ngân hàng, phát triển đa dạng và hoàn thiện với nhiều loại hình khác nhau từ cho vay ngắn hạn đến cho vay trung dài hạn, mức lãi suất vay dài hạn sẽ cao hơn lãi suất vay ngắn hạn vì thời gian vay càng dài thì rủi ro càng lớn.

Tùy thuộc vào hoạt động kinh doanh của các DN , các N HTM sẽ cho KHDN vay tiền theo nhiều phương thức khác nhau để mang về lợi nhuận tối đa cho ngân hàng. Vai trò của cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp của ngân hàng thương mại Cho vay KHDN là hình thức cung cấp tín dụng của ngân hàng cho các khách hàng là doanh nghiệp. Cho vay doanh nghiệp là một bộ phận trong tín dụng ngân hàng và có vai trò quan trọng đối với tín dụng ngân hàng, cũng như kết quả hoạt động của các ngân hàng thương mại. 5 Cho vay KHDN giúp mang lại thu nhập cho ngân hàng thông qua lãi suất cho vay.

N goài ra, ngân hàng còn có thể phát triển các hoạt động khác của mình, mở rộng thị phần hoạt động, được nhiều khách hàng biết đến. Điều này góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng, góp phần thúc đNy quá trình tái sản xuất. N hờ có hoạt động cho vay KHDN của ngân hàng mà khách có được khoản vốn vay kịp thời để đáp ứng các nhu cầu đầu tư, sản xuất kinh doanh…nhằm đạt được mục tiêu của doanh nghiệp. Cho vay doanh nghiệp của ngân hàng là nguồn huy động vốn nhanh chóng, tiện ích cho các doanh nghiệp.

Cho vay KHDN còn góp phần không nhỏ vào công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế đất nước.