Kiểm Soát Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam

Khám phá luận văn về kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, phân tích và đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Trương Nguyễn Tường Vy
• Người hướng dẫn: PGS.Trần Hoàng Ngân
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Kiểm Soát Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. TÍNH CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.6. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1.7. KẾT CẤU CỦA NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• 2.1. Tổng quan về lý thuyết
• 2.2. Các công trình nghiên cứu có liên quan
• 2.2.1. Các công trình nghiên cứu ngoài nước có liên quan
• 2.2.2. Các công trình nghiên cứu trong nước
• 2.3. Nghiên cứu liên quan về kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng
• 2.4. Nghiên cứu liên quan về hoạt động tín dụng
• 2.5. Nghiên cứu liên quan về kiểm soát nội bộ
• 2.6. Khoảng trống nghiên cứu và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 2.6.1. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.6.2. Hướng nghiên cứu của đề tài
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Phương pháp định tính
• 3.3.2. Phương pháp xây dựng thang đo
• 3.3.3. Công cụ nghiên cứu định tính
• 3.3.4. Phương pháp nghiên cứu định lượng
• 3.3.4.1. Nghiên cứu sơ bộ
• 3.3.4.2. Nghiên cứu chính thức
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. THỰC TRẠNG THIẾT LẬP KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM
• 4.1.1. Thực trạng sự hiện hữu của các nhân tố cấu thành kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 4.1.1.1. Môi trường kiểm soát
• 4.1.1.2. Đánh giá rủi ro tín dụng
• 4.1.1.3. Hoạt động kiểm soát tín dụng
• 4.1.1.4. Thông tin và truyền thông
• 4.1.1.5. Hoạt động giám sát tín dụng
• 4.1.2. Hiệu quả hoạt động tín dụng
• 4.1.2.1. Kết quả thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch về hoạt động tín dụng
• 4.1.2.2. Phân tích kết quả thực hiện chỉ tiêu kế hoạch
• 4.1.2.3. Kết quả sử dụng nguồn vốn huy động để cho vay của các ngân hàng
• 4.1.2.4. Sự tác động của các nhân tố cấu thành kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng đến tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng
• 4.1.3. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.1.4. Kết quả nghiên cứu
• 4.2. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG THIẾT LẬP KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM
• 4.2.1. Đánh giá mức độ vận hành theo đúng chức năng của các nhân tố cấu thành kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng
• 4.2.1.1. Môi trường kiểm soát
• 4.2.1.2. Đánh giá rủi ro tín dụng
• 4.2.1.3. Hoạt động kiểm soát tín dụng
• 4.2.1.4. Thông tin và truyền thông
• 4.2.1.5. Hoạt động giám sát tín dụng
• 4.2.2. Đánh giá thực trạng thiết lập kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 4.2.2.1. Kết quả đạt được
• 4.2.2.2. Những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. KHUYẾN NGHỊ GIẢI PHÁP NÂNG CAO TÍNH HỮU HIỆU CỦA KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG
• 5.1.1. Quan điểm và định hướng nâng cao tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng
• 5.1.2. Khuyến nghị giải pháp nâng cao tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 5.1.3. Khuyến nghị đến các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 5.1.4. Khuyến nghị đến Ngân hàng Nhà nước
• 5.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• 5.3. CÁC NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• PHỤ LỤC 1. PHỤ LỤC 1
• PHỤ LỤC 2. PHỤ LỤC 2
• PHỤ LỤC 3. PHỤ LỤC 3
• PHỤ LỤC 4. PHỤ LỤC 4

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Soát Nội Bộ Tín Dụng Ngân Hàng 55

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam (NHTMCPVN) đối mặt với nhiều cơ hội và thách thức. Việc mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế là xu thế tất yếu, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. Quá trình này đòi hỏi các ngân hàng nỗ lực tăng cường và hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng để đáp ứng chiến lược phát triển, đồng thời đảm bảo hoạt động an toàn và lành mạnh. Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng (1998) nhấn mạnh rằng tổn thất đáng kể trong hoạt động ngân hàng thường xuất phát từ việc không duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ ngân hàng hiệu quả. Hệ thống này giúp ngăn chặn hoặc phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro, từ đó giảm thiểu thiệt hại cho ngân hàng. Theo Ủy ban Basel (1998), một hệ thống kiểm soát nội bộ hữu hiệu là nền tảng cho hoạt động ngân hàng an toàn và lành mạnh.

1.1. Tầm quan trọng của Kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng

Ủy ban Basel (1998) nhấn mạnh vai trò then chốt của kiểm soát nội bộ trong việc quản trị hoạt động ngân hàng. Việc thiết lập kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng là giải pháp quan trọng để hạn chế rủi ro tín dụng từ sớm, đảm bảo hoạt động tín dụng an toàn, lành mạnh và hiệu quả. Báo cáo Basel 1998 không đưa ra lý luận mới mà vận dụng các lý luận cơ bản của khuôn mẫu kiểm soát nội bộ được COSO ban hành năm 1992. Khuôn mẫu này được công nhận và sử dụng rộng rãi trên thế giới.

1.2. Cập nhật theo chuẩn mực quốc tế COSO 2013 và Basel

Sau 21 năm kể từ khi COSO ban hành báo cáo năm 1992, môi trường kinh doanh đã thay đổi đáng kể. Năm 2013, COSO phát hành khuôn mẫu kiểm soát nội bộ mới. Tuy nhiên, Ủy ban Basel (1998) vẫn chưa ban hành khuôn mẫu mới cho lĩnh vực ngân hàng. Do đó, nghiên cứu dựa trên báo cáo Basel 1998 và kế thừa các điểm mới của COSO 2013 là cần thiết để tiếp cận các nguyên tắc thiết lập kiểm soát nội bộ theo thông lệ quốc tế mới nhất, hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro của ngân hàng.

II. Thách Thức và Rủi Ro Trong Hoạt Động Tín Dụng Ngân Hàng 58

Trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng, hoạt động tín dụng đóng vai trò quan trọng, mang lại nguồn thu và lợi nhuận cao. Tuy nhiên, rủi ro tín dụng ngân hàng cũng gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng và được xem là rủi ro lớn nhất. Các chuyên gia tái khẳng định điều này tại hội thảo về Quản trị rủi ro ngân hàng trong khuôn khổ Banking Vietnam 2013 (Đỗ Lê, 2013). Vì vậy, việc phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng là vô cùng cần thiết đối với các ngân hàng, đặc biệt khi ngày càng có nhiều cán bộ ngân hàng bị truy tố do vi phạm pháp luật và đạo đức nghề nghiệp.

2.1. Rủi ro tín dụng và ảnh hưởng đến ngân hàng

Rủi ro tín dụng không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn đe dọa sự ổn định tài chính của ngân hàng. Việc quản lý và kiểm soát hiệu quả rủi ro tín dụng là yếu tố sống còn đối với sự phát triển bền vững của các ngân hàng thương mại.

2.2. Thiếu hụt nghiên cứu về Kiểm soát nội bộ tín dụng

Tổng quan các nghiên cứu liên quan cho thấy nhiều học giả tập trung vào quản trị rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, ít công trình nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng qua chức năng kiểm soát, đặc biệt là nghiên cứu về kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng một cách đầy đủ, cả về lý thuyết và thực nghiệm, nhằm kiểm soát ngay từ đầu các rủi ro tín dụng có thể phát sinh.

2.3. Quản lý rủi ro theo chuẩn mực quốc tế Basel COSO

Theo MB (2017), việc quản lý toàn diện các loại rủi ro trọng yếu trong hoạt động theo thông lệ quốc tế của Basel, COSO… sẽ giúp kiện toàn khung quản trị rủi ro của ngân hàng. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế trong kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro tín dụng.

III. Giải Pháp Kiểm Soát Nội Bộ Tín Dụng Hiệu Quả 52

Nhằm góp phần hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro của các NHTMCPVN theo chuẩn mực quốc tế, cần tập trung vào việc xây dựng và triển khai các giải pháp kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng hiệu quả. Điều này bao gồm việc áp dụng các khuôn mẫu kiểm soát nội bộ tiên tiến, đồng thời chú trọng đến việc nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, nhân viên trong công tác kiểm soát tín dụng.

3.1. Xây dựng hệ thống Kiểm soát nội bộ theo Basel và COSO

Cần xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ dựa trên nền tảng tiếp cận báo cáo Basel 1998 và kế thừa những điểm mới được cập nhật về kiểm soát nội bộ của báo cáo COSO 2013. Điều này giúp tiếp cận các nguyên tắc thiết lập kiểm soát nội bộ theo thông lệ quốc tế mới nhất vào lĩnh vực ngân hàng.

3.2. Nâng cao năng lực cán bộ Kiểm soát tín dụng

Đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, nhân viên trong công tác kiểm soát tín dụng là yếu tố then chốt. Cần trang bị cho họ kiến thức chuyên môn vững vàng, kỹ năng phân tích và đánh giá rủi ro, cũng như ý thức tuân thủ các quy định và quy trình nghiệp vụ.

3.3. Ứng dụng công nghệ trong Kiểm soát nội bộ tín dụng

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro. Các hệ thống phần mềm quản lý rủi ro, phân tích dữ liệu và giám sát giao dịch có thể hỗ trợ cán bộ kiểm soát tín dụng trong việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và đưa ra các biện pháp xử lý kịp thời.

IV. Đánh Giá Hiệu Quả Kiểm Soát Nội Bộ Tín Dụng 50

Để đảm bảo tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng, cần thực hiện đánh giá hiệu quả kiểm soát nội bộ tín dụng định kỳ. Quá trình này giúp xác định những điểm mạnh, điểm yếu của hệ thống, từ đó đưa ra các giải pháp cải tiến phù hợp. Việc đánh giá hiệu quả cần dựa trên các tiêu chí khách quan, minh bạch và được thực hiện bởi các chuyên gia có kinh nghiệm.

4.1. Xây dựng bộ tiêu chí Đánh giá hiệu quả kiểm soát

Cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng rõ ràng, cụ thể và phù hợp với đặc thù của từng ngân hàng. Các tiêu chí này cần bao gồm cả các chỉ số định lượng và định tính, phản ánh đầy đủ các khía cạnh của hoạt động kiểm soát tín dụng.

4.2. Thực hiện Kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng định kỳ

Kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng là một công cụ quan trọng để đánh giá hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ. Các cuộc kiểm toán cần được thực hiện định kỳ, bởi các kiểm toán viên có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm thực tế.

4.3. Phân tích và cải tiến hệ thống Kiểm soát nội bộ

Sau khi thực hiện đánh giá hiệu quả và kiểm toán nội bộ, cần phân tích kết quả và đưa ra các giải pháp cải tiến hệ thống kiểm soát nội bộ. Quá trình này cần có sự tham gia của các bộ phận liên quan, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp.

V. Hoàn Thiện Kiểm Soát Nội Bộ Tín Dụng Giải Pháp 57

Để hoàn thiện kiểm soát nội bộ tín dụng, các NHTMCPVN cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của kiểm soát nội bộ, xây dựng văn hóa tuân thủ, đồng thời tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận liên quan. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến việc đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ kiểm soát tín dụng, cũng như ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kiểm soát.

5.1. Nâng cao nhận thức về Kiểm soát nội bộ

Cần nâng cao nhận thức của toàn thể cán bộ, nhân viên về tầm quan trọng của kiểm soát nội bộ trong việc đảm bảo hoạt động an toàn và hiệu quả của ngân hàng. Điều này có thể được thực hiện thông qua các chương trình đào tạo, hội thảo và các hoạt động truyền thông nội bộ.

5.2. Xây dựng văn hóa tuân thủ trong Hoạt động tín dụng

Xây dựng văn hóa tuân thủ là yếu tố then chốt để đảm bảo tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ. Cần khuyến khích cán bộ, nhân viên tuân thủ nghiêm ngặt các quy định và quy trình nghiệp vụ, đồng thời tạo ra một môi trường làm việc minh bạch và trách nhiệm.

5.3. Tăng cường phối hợp giữa các bộ phận liên quan

Cần tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận liên quan trong công tác kiểm soát nội bộ, như bộ phận tín dụng, bộ phận quản lý rủi ro, bộ phận kiểm toán nội bộ và bộ phận tuân thủ. Sự phối hợp chặt chẽ giúp đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả của hệ thống kiểm soát.

VI. Ứng Dụng Mô Hình COSO và Basel vào Thực Tiễn 59

Việc ứng dụng mô hình kiểm soát nội bộ COSO và các nguyên tắc của Basel vào thực tiễn hoạt động của các NHTMCPVN đòi hỏi sự linh hoạt và sáng tạo. Cần điều chỉnh các khuôn mẫu này cho phù hợp với đặc thù của từng ngân hàng, đồng thời đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam. Việc ứng dụng thành công các mô hình này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro và đảm bảo hoạt động an toàn, bền vững.

6.1. Điều chỉnh Mô hình COSO cho phù hợp

Cần điều chỉnh các yếu tố của mô hình COSO (Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, Giám sát) cho phù hợp với quy mô, cơ cấu tổ chức và đặc thù hoạt động của từng ngân hàng.

6.2. Tuân thủ các nguyên tắc của Basel về Quản trị rủi ro

Cần tuân thủ các nguyên tắc của Basel về quản trị rủi ro, như nguyên tắc về vốn, nguyên tắc về thanh khoản và nguyên tắc về kiểm soát nội bộ. Điều này giúp đảm bảo sự ổn định tài chính và khả năng chống chịu của ngân hàng trước các cú sốc.

6.3. Đảm bảo tuân thủ pháp luật Việt Nam

Việc ứng dụng mô hình COSO và các nguyên tắc của Basel cần đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam về hoạt động ngân hàng. Cần cập nhật thường xuyên các quy định mới và điều chỉnh hệ thống kiểm soát nội bộ cho phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Cơ sở lý thuyết về kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng Chương 3: Thiết kế nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Kết luận và khuyến nghị , 6 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG 2. KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG 2. Kiểm soát nội bộ 2. Khái niệm về kiểm soát nội bộ Trước năm 1905 KSNB vẫn chưa được đặt tên, đến năm 1905, thuật ngữ “hệ thống kiểm tra nội bộ” được Montgomery lần đầu tiên sử dụng với định nghĩa là một hệ thống bao gồm các ghi nhận về kế toán, phương pháp, hệ thống được thiết lập theo cách thức không để bất kỳ phần nghiệp vụ kế toán sẽ chịu phụ thuộc và kiểm soát hoàn toàn bởi một cá nhân nào, mà công việc của nhân viên sau sẽ kiểm soát lại phần việc được thực hiện bởi nhân viên trước nhằm đảm bảo sự an toàn cho tất cả các loại tiền của đơn vị (Montgomery, 1912).

Năm 1949, AICPA sử dụng thuật ngữ “kiểm soát nội bộ” thay thuật ngữ “kiểm tra nội bộ” trong báo cáo “Báo cáo đặc biệt về kiểm soát nội bộ”. Theo đó KSNB được định nghĩa là bao gồm các kế hoạch và sự phối hợp của tổng hòa các phương pháp và đo lường được thực hiện trong đơn vị nhằm bảo vệ tài sản, kiểm tra sự tin cậy và chính xác của dữ liệu kế toán, thúc đẩy hiệu quả hoạt động và khuyến khích sự tuân thủ các chính sách quản lý được thiết lập (Heier, Dugan và Sayers, 2005). Qua quá trình hình thành và phát triển, khái niệm KSNB ngày càng được mở rộng và tồn tại nhiều quan điểm khác biệt về KSNB, tuy nhiên vẫn chưa có một định nghĩa nào về KSNB được sự chấp nhận rộng rãi trên thế giới. Đến năm 1992, ủy ban COSO được thành lập nhằm thống nhất định nghĩa về KSNB để phục vụ cho các đối tượng khác nhau, giảm đi sự khác biệt của các quan điểm về KSNB qua việc phát hành báo cáo Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ hợp nhất (báo cáo COSO 1992).

Báo cáo COSO 1992 đã định nghĩa, KSNB là một quá trình chịu ảnh hưởng bởi Hội đồng quản trị (HĐQT), các nhà quản lý và các thành viên khác trong đơn vị, được thiết kế nhằm đảm bảo hợp lý liên quan đến việc đạt được các loại mục tiêu: hiệu , 7 quả và hiệu lực của hoạt động, sự tin cậy của báo cáo tài chính, tuân thủ pháp luật và luật lệ (COSO, 1992). Nhằm vận dụng các lý luận cơ bản của khuôn mẫu KSNB được COSO ban hành năm 1992 vào lĩnh vực NH. Ngày 22/09/1998, ủy ban Basel đã phát hành Khuôn mẫu về hệ thống KSNB trong ngân hàng (báo cáo Basel 1998). Theo đó, báo cáo Basel 1998 đã định nghĩa: KSNB là một quá trình chịu ảnh hưởng bởi HĐQT, các nhà quản lý cao cấp và tất cả nhân viên các cấp của đơn vị.

Mục tiêu chính của quá trình KSNB nhằm có thể đạt được các loại mục tiêu: hiệu quả, báo cáo và tuân thủ. Tại Việt Nam, KSNB được định nghĩa “là việc kiểm tra, giám sát đối với các cá nhân, bộ phận trong việc thực hiện cơ chế, chính sách, quy định nội bộ, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, văn hóa kiểm soát nhằm kiểm soát xung đột lợi ích, kiểm soát rủi ro, đảm bảo hoạt động của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đạt được các mục tiêu đề ra đồng thời tuân thủ quy định của pháp luật. Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ được sử dụng phổ biến trên thế giới Kết quả nghiên cứu cho thấy, các khuôn mẫu về KSNB được sử dụng phổ biến trên thế giới là: COSO, CoCo và Turnbull. Khuôn mẫu về KSNB đƣợc sử dụng bởi các nƣớc trên thế giới STT Nƣớc Khuôn mẫu KSNB Ghi chú 1 Pháp AMF (theo khuôn mẫu COSO) AMF (2008) 2 Úc (sau tháng O‟Leary, Iselin và COSO 12/2004) Sharma (2006) 3 Anh Turnbull Carey (2001) 4 Đức Tiêu chuẩn IDW (theo khuôn mẫu COSO) 5 Mỹ COSO, CoCo, Turnbull, khuôn mẫu khác 6 Canada COSO, CoCo, Turnbull Brown, Pott và 7 Liên minh Châu Âu COSO, Turnbull Wömpener (2014) 8 Nhật J-SOX (theo khuôn mẫu COSO) 9 Hong Kong COSO, Turnbull 10 Trung Quốc COSO Nguồn: Tác giả tổng hợp 2.

Khuôn mẫu về kiểm soát nội bộ của báo cáo Coco , 8 Báo cáo CoCo được Viện kế toán công chứng Canada ban hành vào năm 1995 với tựa đề “Hướng dẫn về kiểm soát”. Theo báo cáo CoCo, KSNB được định nghĩa là những yếu tố của đơn vị như: nguồn lực, hệ thống, quy trình, văn hóa, cơ cấu tổ chức và nhiệm vụ, được thiết lập nhằm hỗ trợ đơn vị đạt được các mục tiêu: hoạt động đạt hữu hiệu và hiệu quả, báo cáo được lập đáng tin cậy, tuân thủ luật pháp, luật lệ và chính sách nội bộ (International Federation of accountants, 2006). Báo cáo CoCo đề xuất 20 tiêu chuẩn để nhà quản lý vận dụng nhằm nâng cao hiệu quả của đơn vị và ra quyết định đúng đắn dựa trên bốn tiêu chuẩn lớn là: mục đích, cam kết, năng lực, giám sát và học tập (International Federation of Accountants, 2006). Khuôn mẫu về kiểm soát nội bộ của báo cáo Turnbull Năm 1999, Hội đồng báo cáo tài chính (Financial Reporting Council) - một tổ chức độc lập chịu trách nhiệm quảng bá và đảm bảo chất lượng báo cáo doanh nghiệp của Vương quốc Anh đã ban hành báo cáo Turnbull, nhằm hướng dẫn cách thức thiết lập tốt nhất về KSNB cho các công ty niêm yết ở Anh cũng như giúp các công ty tuân thủ những luật lệ được ban hành.

Tháng 10 năm 2005, báo cáo Turnbull được cập nhật phiên bản mới. Xét về nội dung, báo cáo Turnbull có nội dung tương tự báo cáo COSO về định nghĩa và các thành tố của KSNB. Báo cáo Turnbull định nghĩa hệ thống KSNB là bao gồm các chính sách, quy trình, nhiệm vụ, những hành vi và các khía cạnh khác của đơn vị, được thiết lập nhằm đạt được cùng lúc: một là, tạo điều kiện cho hoạt động hữu hiệu và hiệu quả bằng cách cho phép nó đáp ứng một cách hợp lý các hoạt động kinh doanh, tài chính, tuân thủ và các rủi ro khác để đạt được mục tiêu của đơn vị. Điều này bao gồm việc bảo vệ tài sản không bị sử dụng không phù hợp hoặc bị mất mát, gian lận; hai là, giúp đảm bảo chất lượng báo cáo nội bộ và bên ngoài; ba là, giúp đảm bảo việc tuân thủ luật pháp và luật lệ cũng như các chính sách nội bộ đơn vị.

Theo báo cáo Turnbull, hệ thống KSNB bao gồm các thành tố: hoạt động kiểm soát (HĐKS), , 9 TTTT, quy trình giám sát liên tục sự hữu hiệu của KSNB (Financial Reporting Council, 2005). Khuôn mẫu về kiểm soát nội bộ của ủy ban COSO Qua quá trình hình thành và phát triển, khái niệm KSNB ngày càng được mở rộng và có nhiều quan điểm nhau về KSNB, tuy nhiên chưa có định nghĩa nào về KSNB được chấp nhận rộng rãi trên thế giới. Đến năm 1992, ủy ban COSO, một ủy ban thuộc hội đồng quốc gia Hoa Kỳ về chống gian lận trên báo cáo tài chính, thường gọi là ủy ban Treadway, được thành lập vào năm 1985 dưới sự bảo trợ của năm tổ chức nghề nghiệp là: Hiệp hội Kế toán viên công chứng Hoa Kỳ, Hiệp hội Kế toán Hoa Kỳ, Hiệp hội Quản lý viên tài chính, Hiệp hội Kế toán viên quản lý, Hiệp hội Kiểm toán viên nội bộ, nhằm thống nhất định nghĩa về KSNB qua việc phát hành Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ hợp nhất (báo cáo COSO 1992). Báo cáo COSO 1992 là tài liệu đầu tiên trên thế giới đưa ra khuôn mẫu lý thuyết về KSNB một cách đầy đủ và có hệ thống.

Sau 21 năm kể từ khi ủy ban COSO ban hành báo cáo COSO 1992, môi trường kinh doanh đã có những thay đổi đáng kể. Do vậy, vào năm 2013, ủy ban COSO đã đưa ra báo cáo mới với tựa đề “Kiểm soát nội bộ - Khuôn mẫu hợp nhất” (báo cáo COSO 2013) 2. Khuôn mẫu về kiểm soát nội bộ sử dụng chính thức Kết quả nghiên cứu cho thấy, các khuôn mẫu về KSNB được sử dụng phổ biến trên thế giới là: COSO, CoCo và Turnbull. Tuy nhiên, trong nghiên cứu này, tác giả sẽ tiếp cận báo cáo COSO với lý do sau: Một là, qua khảo lược, tác giả nhận thấy báo cáo COSO được sử dụng chủ yếu trong các tài liệu học thuật như sách viết về kiểm toán, KSNB của thế giới (Ramos (2008), Arwinge (2013)…) cũng như tại Việt Nam như sách KSNB, Kiểm toán được phát hành bởi Trường Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh và một số sách chuyên khảo khác của các tác giả là giảng viên các Trường Đại học tại thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội.

Hai là, báo cáo COSO được nhiều nhà nghiên cứu sử dụng để nghiên cứu đánh giá về KSNB (tổng quan nghiên cứu mục 2.2) , 10 Ba là, lý luận về KSNB của báo cáo COSO được vận dụng thành quy định của các tổ chức nghề nghiệp như trong chuẩn mực kiểm toán quốc tế ISA 315 hay trong chuẩn mực kiểm toán Việt Nam hiện hành (chuẩn mực kiểm toán số 315) 2. Khuôn mẫu về kiểm soát nội bộ theo COSO 2013 2. Định nghĩa về kiểm soát nội bộ KSNB được báo cáo COSO 2013 định nghĩa như sau: KSNB là quá trình chịu ảnh hưởng của HĐQT, Ban lãnh đạo (BLĐ) và các nhân viên của đơn vị, được thiết lập nhằm cung cấp sự bảo đảm hợp lý cho việc đạt được các mục tiêu liên quan đến hoạt động, báo cáo và tuân thủ. Theo định nghĩa trên, các khái niệm quá trình, con người, đảm bảo hợp lý và mục tiêu được hiểu như sau:  Quá trình KSNB không phải là một sự kiện hay tình huống, mà là một quá trình động, luôn được hoàn thiện theo thời gian và lặp lại.

Lồng ghép vào quá trình này là các biện pháp kiểm soát bao gồm chính sách và thủ tục, cụ thể: Các chính sách thể hiện tuyên bố của HĐQT hay BLĐ về những việc cần làm để thực hiện quá trình KSNB. Tuyên bố đó có thể được ghi lại, nêu rõ trong thông báo hay thể hiện qua các hành động và quyết định của cấp quản lý. Thủ tục bao gồm các hành động để thực hiện chính sách. Quá trình kinh doanh của đơn vị được quản lý thông qua hoạt động quản lý cơ bản là lập kế hoạch, thực hiện và giám sát.

KSNB sẽ được lồng ghép vào các quá trình này. KSNB được lồng ghép vào các quá trình và hoạt động kinh doanh sẽ đạt được sự hữu hiệu hơn so với kiểm soát độc lập.