Luận Văn Tốt Nghiệp Về Kiểm Soát Nội Bộ Trong Cấp Bảo Hiểm Xe Ô Tô Tại Công Ty Bảo Hiểm PVI Huế

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp kiểm soát nội bộ chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới oto thu tiền khách hàng tại, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Bảo Ngân
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trịnh Văn Sơn
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kiểm Soát Nội Bộ Quy Trình Cấp Bảo Hiểm Xe Ô Tô Tại PVI Huế
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu đề tài
• 1.6. Tính mới của đề tài
• 2. PHẦN II NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHU TRÌNH CẤP BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI TRONG CÁC DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về Hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.1.1. Khái niệm về Kiểm soát nội bộ
• 1.1.2. Mục tiêu và nhiệm vụ của Kiểm soát nội bộ
• 1.1.3. Các bộ phận cấu thành hệ thống Kiểm soát nội bộ
• 1.1.4. Những rủi ro tiềm tàng của hệ thống Kiểm soát nội bộ
• 1.2. Khái quát về doanh nghiệp bảo hiểm và bảo hiểm xe cơ giới
• 1.2.1. Khái niệm và vai trò của doanh nghiệp bảo hiểm
• 1.2.2. Khái niệm về xe cơ giới và bảo hiểm xe cơ giới
• 1.2.3. Các vấn đề liên quan đến kiểm soát chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới tại các doanh nghiệp bảo hiểm
• 1.2.3.1. Khái niệm và đặc trưng của chu trình cấp bảo hiểm
• 1.2.3.2. Các loại hình bảo hiểm xe cơ giới
• 1.2.4. Nguyên tắc tham gia bảo hiểm
• 1.2.5. Chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới thu tiền tại công ty Bảo hiểm
• 1.2.6. Kiểm soát nội bộ chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới tại các doanh nghiệp bảo hiểm
• 1.2.6.1. Khái niệm, mục tiêu và vai trò Kiểm soát nội bộ chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới thu tiền khách hàng
• 1.2.6.2. Những rủi ro trong chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới thu tiền khách hàng
• 1.2.6.3. Các thủ tục kiểm soát chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới thu tiền khách hàng
• 1.2.6.4. Yếu tố ảnh hưởng đến công tác kiểm soát chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới thu tiền khách hàng
• 3. CHƯƠNG 2: KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHU TRÌNH CẤP BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI THU TIỀN KHÁCH HÀNG TẠI CÔNG TY BẢO HIỂM PVI HUẾ
• 2.1. Khái quát về Công ty Bảo hiểm PVI Huế
• 2.1.1. Lịch sử hình thành, tầm nhìn và sứ mệnh của Công ty Bảo Hiểm PVI Huế
• 2.1.2. Bộ máy quản lý tại công ty
• 2.1.3. Tình hình nguồn lao động của công ty
• 2.1.4. Tình hình tài sản nguồn vốn của công ty trong giai đoạn 2017 – 2019
• 2.1.5. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh
• 2.1.6. Tổ chức công tác kế toán tại công ty
• 2.2. Thực trạng công tác kiểm soát nội bộ chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới (OTO) thu tiền khách hàng tại công ty bảo hiểm PVI Huế
• 2.2.1. Chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới tại công ty BH PVI Huế
• 2.2.2. Kiểm soát trước khi cấp bảo hiểm xe cơ giới thu tiền khách hàng tại công ty Bảo hiểm PVI Huế
• 2.2.3. Kiểm soát trong quá trình cấp bảo hiểm xe cơ giới thu tiền khách hàng tại công ty Bảo hiểm PVI Huế
• 2.2.4. Kiểm soát sau quá trình cấp bảo hiểm xe cơ giới (OTO) thu tiền khách hàng tại công ty Bảo hiểm PVI Huế
• 2.3. Phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến công tác kiểm soát nội bộ chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới (OTO) thu tiền khách hàng tại công ty Bảo hiểm PVI Huế
• 2.3.1. Điều kiện kinh tế
• 2.3.2. Môi trường pháp lý
• 2.3.3. Điều kiện tự nhiên
• 2.3.4. Điều kiện công nghệ
• 2.3.5. Các chính sách, chiến lược của lãnh đạo công ty
• 2.3.6. Năng lực và phẩm chất của cán bộ, nhân viên trong công ty
• 2.3.7. Cơ cấu tổ chức công ty
• 2.3.8. Sự cạnh tranh từ các tổ chức công ty bảo hiểm, tổ chức kinh tế khác
• 2.3.9. Khách hàng
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 4. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHU TRÌNH CẤP BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI (OTO) THU TIỀN KHÁCH HÀNG TẠI CÔNG TY BẢO HIỂM PVI
• 3.1. Nhận xét chung về công tác Kiểm soát nội bộ chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới (OTO) thu tiền tại PVI Huế
• 3.2. Nhược điểm
• 3.3. Một số giải pháp hoàn thiện KSNB chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới (OTO) thu tiền khách hàng tại công ty bảo hiểm PVI Huế
• 3.3.1. Thẩm định bảo hiểm tốt trước khi cấp bảo hiểm
• 3.3.2. Việc kiểm soát cần được thực hiện trong suốt chu trình cấp bảo hiểm
• 3.3.3. Phát triển công nghệ quản lý rủi ro
• 3.3.4. Đào tạo nguồn nhân lực
• 3.3.5. Đối với công tác kế toán tại công ty
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 5. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Kiểm Soát Nội Bộ

Kiểm soát nội bộ (kiểm soát nội bộ) là một phần quan trọng trong quản lý doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực bảo hiểm. Hệ thống này giúp đảm bảo rằng các quy trình hoạt động diễn ra một cách hiệu quả và tuân thủ các quy định pháp luật. Theo Luật Kế toán 2015, kiểm soát nội bộ được định nghĩa là việc thiết lập và tổ chức thực hiện các cơ chế, chính sách và quy trình nhằm phòng ngừa và phát hiện rủi ro. Điều này đặc biệt quan trọng trong quy trình cấp bảo hiểm xe ô tô, nơi mà rủi ro có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Hệ thống kiểm soát nội bộ không chỉ giúp bảo vệ tài sản của công ty mà còn đảm bảo rằng các báo cáo tài chính là chính xác và đáng tin cậy.

1.1. Mục tiêu của Kiểm Soát Nội Bộ

Mục tiêu chính của hệ thống kiểm soát nội bộ là đảm bảo rằng các hoạt động của công ty diễn ra theo đúng quy trình và chính sách đã được thiết lập. Điều này bao gồm việc giảm thiểu rủi ro tài chính, bảo vệ tài sản và đảm bảo tính chính xác của thông tin tài chính. Đặc biệt, trong lĩnh vực bảo hiểm, việc kiểm soát nội bộ giúp công ty phát hiện và xử lý kịp thời các rủi ro có thể xảy ra trong quá trình cấp bảo hiểm xe ô tô. Hệ thống này cũng giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo ra sự tin tưởng từ phía khách hàng.

II. Quy Trình Cấp Bảo Hiểm Xe Ô Tô Tại PVI Huế

Quy trình cấp bảo hiểm xe ô tô tại Công ty Bảo hiểm PVI Huế được thiết kế để đảm bảo tính hiệu quả và an toàn trong việc thu tiền khách hàng. Quy trình này bao gồm nhiều bước từ việc tiếp nhận yêu cầu của khách hàng, thẩm định rủi ro, đến việc cấp hợp đồng bảo hiểm. Mỗi bước trong quy trình đều có các thủ tục kiểm soát nội bộ nhằm đảm bảo rằng mọi thông tin được xử lý chính xác và kịp thời. Việc thực hiện quy trình này không chỉ giúp công ty giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao sự hài lòng của khách hàng. Theo báo cáo, doanh thu từ bảo hiểm xe ô tô chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu của công ty, điều này cho thấy tầm quan trọng của quy trình này.

2.1. Các Thủ Tục Kiểm Soát Trong Quy Trình

Trong quy trình cấp bảo hiểm, các thủ tục kiểm soát nội bộ được thực hiện trước, trong và sau khi cấp bảo hiểm. Trước khi cấp bảo hiểm, công ty thực hiện việc thẩm định rủi ro để xác định mức độ rủi ro mà khách hàng có thể gặp phải. Trong quá trình cấp bảo hiểm, các nhân viên phải tuân thủ các quy trình đã được thiết lập để đảm bảo rằng mọi thông tin đều chính xác. Sau khi cấp bảo hiểm, công ty thực hiện việc theo dõi và đánh giá hiệu quả của hợp đồng bảo hiểm để có thể điều chỉnh kịp thời nếu cần thiết. Điều này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của công ty mà còn đảm bảo rằng khách hàng nhận được dịch vụ tốt nhất.

III. Đánh Giá Rủi Ro Trong Quy Trình Cấp Bảo Hiểm

Đánh giá rủi ro là một phần không thể thiếu trong quy trình cấp bảo hiểm xe ô tô tại PVI Huế. Việc đánh giá này giúp công ty nhận diện và phân tích các rủi ro tiềm ẩn có thể xảy ra trong quá trình cấp bảo hiểm. Các yếu tố như điều kiện kinh tế, môi trường pháp lý và năng lực của nhân viên đều có thể ảnh hưởng đến mức độ rủi ro. Công ty cần thực hiện các biện pháp kiểm soát để giảm thiểu những rủi ro này, từ đó đảm bảo rằng quy trình cấp bảo hiểm diễn ra một cách suôn sẻ và hiệu quả. Việc đánh giá rủi ro không chỉ giúp công ty bảo vệ tài sản mà còn nâng cao uy tín và sự tin tưởng từ phía khách hàng.

3.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Rủi Ro

Các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro trong quy trình cấp bảo hiểm bao gồm điều kiện kinh tế, môi trường pháp lý và năng lực của nhân viên. Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, sự biến động của thị trường có thể tạo ra những rủi ro không lường trước được. Môi trường pháp lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định các quy định mà công ty phải tuân thủ. Cuối cùng, năng lực và phẩm chất của nhân viên cũng ảnh hưởng đến khả năng phát hiện và xử lý rủi ro. Do đó, công ty cần đầu tư vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao khả năng kiểm soát rủi ro.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường bảo hiểm phi nhân thọ tại Việt Nam có nhiều chuyển biến tích cực và cạnh tranh ngày càng gay gắt, nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới luôn đóng vai trò trọng yếu trong cơ cấu hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm. Tại Công ty Bảo hiểm PVI Huế (đơn vị trực thuộc Tổng công ty Cổ phần Bảo hiểm Dầu khí Việt Nam - PVI, thành lập từ năm 2013), doanh thu bảo hiểm xe cơ giới luôn chiếm tỷ trọng cao trong các báo cáo định kỳ, chiếm trên 45% tổng doanh thu các nghiệp vụ.

Tuy nhiên, kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới mang tính đặc thù cao của một sản phẩm vô hình với chu kỳ kinh doanh đảo ngược (thu phí trước, phát sinh chi phí bồi thường sau). Nghiệp vụ này luôn đối mặt với nhiều rủi ro tiềm ẩn, bao gồm rủi ro chủ quan từ phía khách hàng (gian lận, trục lợi bảo hiểm, nợ đọng phí bảo hiểm), từ cán bộ kinh doanh (sai sót trong phân cấp, thẩm định, quản lý công nợ) và các rủi ro khách quan từ môi trường kinh tế, pháp lý, hạ tầng giao thông và thiên tai. Để kiểm soát tổn thất, bảo toàn vốn và nâng cao hiệu quả kinh doanh trước sức ép cạnh tranh từ các công ty bảo hiểm khác trên địa bàn như Bảo Việt, PJICO, BIC, VBI, việc thiết lập và vận hành một hệ thống kiểm soát nội bộ (HTKSNB) hữu hiệu trong chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới thu tiền là yêu cầu cấp thiết.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu thực trạng công tác kiểm soát nội bộ chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới (ô tô) thu tiền khách hàng tại Công ty Bảo hiểm PVI Huế, đánh giá ưu điểm, nhược điểm và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác này.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về HTKSNB và chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới thu tiền khách hàng trong doanh nghiệp bảo hiểm.
  2. Phân tích thực trạng công tác kiểm soát nội bộ chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới (ô tô) thu tiền khách hàng tại Công ty Bảo hiểm PVI Huế trong các giai đoạn trước, trong và sau khi cấp bảo hiểm.
  3. Đánh giá ưu điểm, hạn chế và chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát nội bộ chu trình này tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kiểm soát nội bộ chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới (ô tô) thu tiền khách hàng tại Công ty Bảo hiểm PVI Huế.
• Phạm vi không gian: Công ty Bảo hiểm PVI Huế (địa bàn hoạt động tại tỉnh Thừa Thiên Huế và tỉnh Quảng Trị).
• Phạm vi thời gian: Thu thập số liệu tài chính, lao động giai đoạn 2017 – 2019; tìm hiểu thực tế công tác kiểm soát nội bộ từ tháng 01/2020 đến tháng 04/2020.
• Phạm vi nội dung: Chu trình cấp bảo hiểm xe ô tô và các thủ tục kiểm soát gắn liền với việc thu tiền khách hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên các chuẩn mực kế toán, quy định pháp luật hiện hành và các mô hình lý thuyết kiểm soát nội bộ quốc tế:

• Khung lý thuyết kiểm soát nội bộ: Khung lý thuyết KSNB theo Báo cáo COSO 2013 (gồm 5 bộ phận cấu thành: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, Giám sát với 17 nguyên tắc cốt lõi); Luật Kế toán 2015; Điều 36 Nghị định số 73/2016/NĐ-CP hướng dẫn Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định về KSNB và kiểm toán nội bộ; Giáo trình Kiểm soát nội bộ của Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh.
• Khung pháp lý và nghiệp vụ bảo hiểm: Luật Kinh doanh bảo hiểm số 24/2000/QH10; Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 19 (VAS 19) về Hợp đồng bảo hiểm (ban hành theo Quyết định 100/QĐ-BTC); Thông tư số 22/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định quy tắc, điều khoản, biểu phí và mức trách nhiệm bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới.
• Phương pháp nghiên cứu thực tế:
  • Phương pháp quan sát và phỏng vấn: Trực tiếp phỏng vấn và quan sát quy trình làm việc của cán bộ tại Phòng Kinh doanh, Phòng Quản lý nghiệp vụ và bồi thường (QLNV & BT), Phòng Kế toán tổng hợp.
  • Phương pháp nghiên cứu, phân loại và tổng hợp tài liệu: Rà soát các quy chế quản lý nội bộ, quy trình cấp đơn, hồ sơ giám định xe, sổ sách và chứng từ kế toán liên quan đến công nợ và doanh thu bảo hiểm xe cơ giới tại PVI Huế.
  • Phương pháp phân tích số liệu tài chính: Sử dụng phương pháp so sánh ngang, so sánh dọc và phân tích xu hướng biến động của tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí và lợi nhuận của công ty trong giai đoạn 2017 – 2019.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới trong các doanh nghiệp bảo hiểm

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về HTKSNB và chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới:

• Hệ thống kiểm soát nội bộ: Trình bày khái niệm, 3 nhóm mục tiêu (hoạt động, báo cáo, tuân thủ), 4 nhiệm vụ cơ bản và 5 bộ phận hợp thành theo COSO 2013. Tác giả phân tích các hạn chế tiềm tàng của HTKSNB như sự xét đoán sai của con người, sự thông đồng, sự khống chế của nhà quản lý và các sự kiện bên ngoài.
• Đặc trưng của doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ: Hoạt động kinh doanh trên rủi ro, sản phẩm vô hình, chu kỳ kinh doanh đảo ngược và chịu sự quản lý trực tiếp của Bộ Tài chính.
• Nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới: Định nghĩa xe cơ giới theo Thông tư 22/2016/TT-BTC, phân loại 4 nhóm bảo hiểm xe ô tô chính (Bảo hiểm TNDS bắt buộc của chủ xe; Bảo hiểm TNDS của chủ xe đối với hàng hóa; Bảo hiểm thiệt hại vật chất xe; Bảo hiểm tai nạn người ngồi trên xe và lái phụ xe) cùng các nguyên tắc giao kết hợp đồng, đại lý và thanh toán phí.
• Chu trình cấp bảo hiểm và các thủ tục kiểm soát: Chu trình tiêu chuẩn gồm các bước: (1) Tiếp nhận khách hàng, (2) Thẩm định rủi ro và gửi bảng chào phí, (3) Lập hồ sơ giám định xe, (4) Thực hiện hợp đồng và cấp Giấy chứng nhận (GCN), (5) Cập nhật GCN lên phần mềm, (6) Xuất hóa đơn thu phí, (7) Thu tiền và theo dõi công nợ, (8) Xử lý tổn thất hoặc xử lý nợ quá hạn (gia hạn nợ, sửa đổi bổ sung, hủy hợp đồng và thu hồi GCN). Tác giả xác định các thủ tục kiểm soát cần thiết ứng với từng giai đoạn và phân tích 9 nhóm nhân tố ảnh hưởng từ môi trường bên trong và bên ngoài.

Chương 2: Kiểm soát nội bộ chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới thu tiền khách hàng tại Công ty Bảo hiểm PVI Huế

Chương 2 phân tích chi tiết tổng quan đơn vị và thực trạng kiểm soát nội bộ tại PVI Huế:

• Lịch sử và cơ cấu tổ chức: PVI Huế thành lập ngày 02/05/2013 theo Quyết định số 345/QĐ-PVIBH, trụ sở tại 10/1 Lê Hồng Phong, TP. Huế, phụ trách địa bàn Thừa Thiên Huế và Quảng Trị. Bộ máy quản lý gồm Ban Giám đốc và 3 phòng chức năng: Phòng Kinh doanh, Phòng QLNV & BT, Phòng Kế toán tổng hợp.
• Tình hình nguồn nhân lực: Tổng số lao động năm 2017 là 39 người, năm 2018 giảm xuống 34 người (-12,8%), năm 2019 tăng lên 35 người (+2,9%). Trình độ Đại học chiếm tỷ trọng áp đảo và tăng liên tục: 76,9% (2017), 85,3% (2018) và 88,6% (2019); hợp đồng lao động chủ yếu là không xác định thời hạn.

Chỉ tiêu lao động	Năm 2017	Năm 2018	Năm 2019	So sánh 2018/2017 (+/-)	So sánh 2019/2018 (+/-)
Tổng số lao động (người)	39	34	35	-5 (-12,8%)	+1 (+2,9%)
Theo giới tính: Nam	22	16	17	-6 (-27,3%)	+1 (+6,3%)
Nữ	17	18	18	+1 (+5,9%)	0 (0,0%)
Theo trình độ: Thạc sĩ	2	1	1	-1 (-50,0%)	0 (0,0%)
Đại học	30	29	31	-1 (-3,3%)	+2 (+6,9%)
Cao đẳng, trung cấp	7	4	3	-3 (-42,9%)	-1 (-25,0%)

• Tình hình tài sản và nguồn vốn giai đoạn 2017 – 2019:
  • Tài sản: Tổng tài sản giảm từ 31,26 tỷ đồng (2017) xuống 29,50 tỷ đồng (2018, -5,64%) và 26,25 tỷ đồng (2019, -11,00%). Tài sản ngắn hạn chiếm trên 87% tổng tài sản, trong đó khoản phải thu nội bộ (chiếm 62,81% năm 2017) và phải thu khách hàng (15,95% năm 2017) chiếm tỷ trọng chủ đạo.
  • Nguồn vốn: Nợ phải trả giảm mạnh từ 46,18 tỷ đồng (2017) xuống 30,36 tỷ đồng (2018) và 17,39 tỷ đồng (2019). Vốn chủ sở hữu có bước chuyển biến lớn từ trạng thái âm -14,93 tỷ đồng (2017) và -867 triệu đồng (2018) sang đạt mức dương 8,86 tỷ đồng (2019), chiếm 33,74% tổng nguồn vốn nhờ kết quả kinh doanh có lãi.

Chỉ tiêu tài chính (ĐVT: đồng)	Năm 2017	Năm 2018	Năm 2019
Tổng tài sản	31.258.271.546	29.495.242.755	26.251.509.624
- Tài sản ngắn hạn	27.856.824.928	26.244.757.579	22.886.297.809
- Tài sản dài hạn	3.401.446.618	3.250.485.176	3.365.211.815
Tổng nguồn vốn	31.258.271.546	29.495.243.755	26.251.509.624
- Nợ phải trả	46.183.738.450	30.362.241.659	17.393.181.710
- Vốn chủ sở hữu	-14.925.466.904	-866.997.904	8.858.327.914

• Kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2017 – 2019: Doanh thu thuần hoạt động bảo hiểm tăng trưởng đều đặn từ 37,83 tỷ đồng (2017) lên 45,14 tỷ đồng (2018, +19,34%) và đạt 47,12 tỷ đồng (2019, +4,38%). Trong khi đó, chi phí kinh doanh bảo hiểm giảm từ 50,55 tỷ đồng (2017) xuống 43,71 tỷ đồng (2018) và 37,79 tỷ đồng (2019). Kết quả lợi nhuận kế toán trước thuế cải thiện mạnh từ mức lỗ -14,89 tỷ đồng (2017) sang lỗ -833 triệu đồng (2018, giảm lỗ 94,41%) và chính thức đạt lãi 8,85 tỷ đồng vào năm 2019 (+1.162,18%).

Chỉ tiêu kết quả kinh doanh (ĐVT: triệu đồng)	Năm 2017	Năm 2018	Năm 2019	So sánh 2018/2017 (%)	So sánh 2019/2018 (%)
Doanh thu thuần hoạt động KD bảo hiểm	37.825	45.142	47.117	+19,34%	+4,38%
Doanh thu hoạt động tài chính	2	1	1	-50,00%	0,00%
Thu nhập khác	21	13	14	-38,10%	+7,69%
Tổng chi phí hoạt động KD bảo hiểm	50.551	43.713	37.791	-13,53%	-13,55%
Chi phí hoạt động tài chính	0	163	109	-	-33,13%
Chi phí quản lý doanh nghiệp	2.148	2.114	2.382	-1,58%	+12,68%
Tổng lợi nhuận kế toán trước thuế	-14.892	-833	8.848	+94,41%	+1.162,18%

• Tổ chức công tác kế toán: Bộ máy kế toán gồm 5 nhân sự: Kế toán trưởng (Phạm Thị Thu Huyền), Kế toán công nợ (Phạm Thị Thơm), Kế toán doanh thu và thuế (Võ Trần Như Bình), Kế toán thanh toán tiền mặt - ngân hàng (Phạm Thị Mỹ Lệ), Thủ quỹ kiêm hành chính (Nguyễn Thị Thu Phương). Hình thức kế toán áp dụng là Nhật ký chung trên máy vi tính.
• Thực trạng quy trình kiểm soát chu trình cấp bảo hiểm xe ô tô:
  • Kiểm soát trước khi cấp: Cán bộ kinh doanh tiếp nhận thông tin, phân loại khách hàng, kiểm tra tính pháp lý của xe, xác định lịch sử tổn thất, lập bảng chào phí theo quy tắc và nhập thông tin vào phần mềm giám định xe.
  • Kiểm soát trong quá trình cấp: Thực hiện kiểm tra chéo hợp đồng, trình ký theo hạn mức phân cấp quản lý của PVI, kiểm soát chữ ký và tính hợp lệ của hợp đồng, cập nhật kịp thời số GCN lên hệ thống phần mềm nghiệp vụ.
  • Kiểm soát sau khi cấp: Kế toán xuất hóa đơn đúng đối tượng và mã số thuế; kế toán công nợ phối hợp với cán bộ kinh doanh theo dõi hạn thanh toán phí; thực hiện xử lý thu hồi GCN, lập sửa đổi bổ sung (SĐBS) hủy đơn nếu khách hàng không đóng phí đúng hạn.
• Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng: Phân tích ảnh hưởng của 9 yếu tố: điều kiện kinh tế, môi trường pháp lý, điều kiện tự nhiên, điều kiện công nghệ, chính sách lãnh đạo, phẩm chất cán bộ, cơ cấu tổ chức, cạnh tranh thị trường và ý thức khách hàng.

Chương 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát nội bộ chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới (OTO) thu tiền khách hàng tại Công ty Bảo hiểm PVI Huế

Dựa trên việc đánh giá ưu điểm và các nhược điểm còn tồn tại trong chu trình, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Thẩm định bảo hiểm chặt chẽ trước khi cấp: Hoàn thiện quy trình nhận diện và phân loại rủi ro phương tiện, kiểm tra kỹ hiện trạng thực tế của xe trước khi cấp đơn nhằm hạn chế việc nhận bảo hiểm cho các phương tiện đã có tổn thất từ trước.
2. Thực hiện kiểm soát liên tục trong suốt chu trình cấp bảo hiểm: Đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt phân cấp thẩm quyền duyệt phí, hạn chế tối đa việc chậm cập nhật thông tin lên phần mềm, kiểm soát chặt chẽ quy trình bàn giao ấn chỉ và GCN bảo hiểm.
3. Phát triển công nghệ quản lý rủi ro: Nâng cấp hệ thống phần mềm giám định và quản lý hợp đồng, tích hợp tính năng tự động cảnh báo nợ phí đến hạn, hỗ trợ kiểm soát chéo dữ liệu giữa bộ phận kinh doanh, giám định bồi thường và kế toán.
4. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ định phí, kỹ năng thẩm định hiện trường cho cán bộ kinh doanh; giáo dục đạo đức nghề nghiệp nhằm ngăn ngừa hành vi thông đồng, trục lợi hoặc chiếm dụng phí bảo hiểm.
5. Hoàn thiện công tác kế toán và kiểm soát công nợ: Tăng cường đối chiếu định kỳ công nợ chi tiết theo từng cán bộ kinh doanh và từng khách hàng; thực hiện ghi nhận doanh thu và xuất hóa đơn đúng thời điểm; kiên quyết thực hiện thủ tục hủy hợp đồng và thu hồi GCN đối với các trường hợp nợ quá hạn không có lý do chính đáng.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả thực tiễn: Khóa luận đã phản ánh bức tranh tài chính và quản trị của PVI Huế qua 3 năm (2017 – 2019), chỉ ra sự tăng trưởng doanh thu bảo hiểm đạt 47,12 tỷ đồng và sự bứt phá lợi nhuận đạt 8,85 tỷ đồng năm 2019. Nghiên cứu đã mô tả chi tiết quy trình luân chuyển chứng từ và thủ tục KSNB 3 giai đoạn (trước, trong và sau khi cấp đơn) trong nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới.
• Giải pháp đề xuất: Đưa ra 5 nhóm giải pháp xuất phát từ thực tế vận hành tại PVI Huế, tập trung vào khâu thẩm định rủi ro ban đầu, kiểm soát công nợ cán bộ kinh doanh và ứng dụng phần mềm quản lý rủi ro.
• Đóng góp của tác giả: Khóa luận đã làm rõ tính chất đặc thù của KSNB trong lĩnh vực dịch vụ tài chính bảo hiểm phi nhân thọ — nơi sản phẩm là vô hình và chu kỳ kinh doanh đảo ngược — tạo sự khác biệt rõ nét so với các đề tài KSNB trong chu trình bán hàng - thu tiền của doanh nghiệp thương mại hoặc sản xuất thông thường.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Số liệu khảo sát thực tế về công tác KSNB chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới tập trung chủ yếu trong phạm vi 4 tháng đầu năm 2020 tại Công ty Bảo hiểm PVI Huế. Đề tài chưa mở rộng khảo sát định lượng diện rộng về mức độ rủi ro tổn thất cụ thể cho từng dòng xe hoặc so sánh đối sánh chi tiết với quy trình KSNB tại các chi nhánh khác thuộc hệ thống PVI.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu KSNB sang các chu trình nghiệp vụ bảo hiểm phi nhân thọ quan trọng khác (như chu trình giám định - bồi thường xe cơ giới, bảo hiểm tài sản kỹ thuật, bảo hiểm hàng hải) hoặc nghiên cứu xây dựng mô hình định lượng đánh giá rủi ro kiểm soát trong doanh nghiệp bảo hiểm.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính - Ngân hàng và Bảo hiểm khi nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ trong các định chế tài chính phi ngân hàng.
• Cán bộ quản lý, chuyên viên nghiệp vụ và kế toán tại các công ty bảo hiểm phi nhân thọ trong việc thiết lập, rà soát quy trình luân chuyển chứng từ, phân cấp ký duyệt và quản lý công nợ thu phí bảo hiểm xe cơ giới.

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh thu bảo hiểm xe cơ giới chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong tổng doanh thu của PVI Huế?
Doanh thu từ nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới luôn chiếm tỷ trọng cao trong các báo cáo định kỳ của PVI Huế, thường xuyên chiếm trên 45% tổng doanh thu các nghiệp vụ bảo hiểm tại công ty.

2. Tình hình lợi nhuận trước thuế của Công ty Bảo hiểm PVI Huế biến động như thế nào trong giai đoạn 2017 – 2019?
Năm 2017, công ty chịu lỗ 14.892 triệu đồng; sang năm 2018 giảm lỗ mạnh 94,41% xuống mức âm 833 triệu đồng; đến năm 2019, công ty đạt kết quả kinh doanh có lãi 8.848 triệu đồng (+1.162,18% so với 2018).

3. Cơ cấu bộ máy kế toán tại Công ty Bảo hiểm PVI Huế được phân công như thế nào?
Phòng Kế toán gồm 5 thành viên do bà Phạm Thị Thu Huyền làm Kế toán trưởng, phụ trách 4 phần hành chuyên môn: Kế toán công nợ (Phạm Thị Thơm), Kế toán doanh thu và thuế (Võ Trần Như Bình), Kế toán thanh toán tiền mặt - ngân hàng (Phạm Thị Mỹ Lệ), và Thủ quỹ kiêm hành chính (Nguyễn Thị Thu Phương).

4. Khóa luận sử dụng khung lý thuyết và văn bản quy phạm pháp luật nào để làm nền tảng phân tích kiểm soát nội bộ?
Khóa luận sử dụng khung lý thuyết KSNB theo Báo cáo COSO 2013 (5 bộ phận, 17 nguyên tắc), Luật Kế toán 2015, Điều 36 Nghị định số 73/2016/NĐ-CP, Luật Kinh doanh bảo hiểm số 24/2000/QH10, Chuẩn mực kế toán VAS 19 và Thông tư số 22/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính.

5. Điểm khác biệt lớn nhất giữa KSNB chu trình cấp bảo hiểm xe cơ giới so với chu trình bán hàng thông thường là gì?
Sản phẩm bảo hiểm là sản phẩm vô hình và chu kỳ kinh doanh đảo ngược (bán sản phẩm và thu tiền trước, chi phí bồi thường phát sinh sau nếu có rủi ro). Do đó, KSNB không gắn liền với kho bãi, xuất kho vật lý mà tập trung kiểm soát việc thẩm định rủi ro đối tượng xe, phát hành ấn chỉ GCN, cấp quyền theo hạn mức và quản trị nợ đọng phí bảo hiểm.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Bảo Ngân đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về hệ thống kiểm soát nội bộ theo chuẩn mực COSO và quy định pháp luật bảo hiểm Việt Nam. Bằng phương pháp phân tích số liệu tài chính giai đoạn 2017 – 2019 kết hợp quan sát thực tế tại Công ty Bảo hiểm PVI Huế, đề tài đã phản ánh sâu sắc thực trạng kiểm soát chu trình cấp bảo hiểm xe ô tô thu tiền khách hàng qua 3 giai đoạn trước, trong và sau cấp đơn. Các giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ, gắn liền với nâng cao chất lượng thẩm định rủi ro, quản lý công nợ và ứng dụng công nghệ thông tin nhằm đảm bảo an toàn tài chính và nâng cao hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHU TRÌNH CẤP BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI TRONG CÁC DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM 1.1 Những vấn đề cơ bản về Hệ thống kiểm soát nội bộ 1.1 Khái niệm về Kiểm soát nội bộ Trong mọi hoạt động của doanh nghiệp, kiểm soát nội bộ (KSNB) là công cụ chủ yếu nhằm kiểm soát việc tuân thủ các chính sách, quy trình, nhiệm vụ, hành vi và các khía cạnh khác của tổ chức, giúp cho tổ chức đó hoạt động hiệu quả, đảm bảo tính hợp lý, trung thực của các báo cáo phục vụ cho nội bộ và bên ngoài tổ chức. Nhận thức được tầm quan trọng, nhiều tổ chức và cá nhân đã nghiên cứu về hệ thống này. Quá trình nhận thức và nghiên cứu về KSNB đã dẫn đến sự hình thành các khái niệm khác nhau. Có thể kể đến các khái niệm sau: Luật Kế toán 2015 cho rằng, “KSNB là việc thiết lập và tổ chức thực hiện trong nội bộ đơn vị kế toán các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ phù hợp với quy định của pháp luật nhằm bảo đảm phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề ra”.

Theo đó, KSNB là nói đến các chính sách, thủ tục, các bước kiểm soát do ban lãnh đạo, quản lý của đơn vị xây dựng có tính chất bao trùm tất cả mọi hoạt động trong đơn vị trên cơ sở xác định rủi ro và tìm các biện pháp để kiểm soát các rủi ro đó. Theo báo cáo COSO hiện hành năm 2013 (Committee of Sponsoring Organizations- một Uỷ ban thuộc Hội đồng quốc gia Hoa Kỳ về việc chống gian lận về báo cáo tài chính): “KSNB là một quá trình bị chi phối bởi HĐQT, người quản lý và các nhân viên của đơn vị, nó được thiết lập để cung cấp một sự đảm bảo hợp lý nhằm đạt được các mục tiêu về hoạt động, báo cáo và tuân thủ”. Theo điều 36 Nghị định 73/2016/NĐ-CP hướng dẫn Luật kinh doanh bảo hiểm và Luật kinh doanh bảo hiểm sửa đổi quy định về kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ. Từ những khái niệm nêu trên, ta thấy rằng HTKSNB là một quy trình kiểm soát bao gồm nhiều thủ tục, cơ chế, hoạt động, chính sách, biện pháp được thiết kế và vận hành bởi tất cả con người trong đơn vị bao gồm cả HĐQT, người quản lý và nhân viên SVTH: Nguyễn Thị Bảo Ngân – Lớp: K50A Kế Toán 6 van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Trịnh Văn Sơn nhằm giúp đơn vị đạt được các mục tiêu hoạt động hữu hiệu và hiệu quả, báo cáo tài chính trung thực và hợp lý, tuân thủ các chính sách và luật lệ hiện hành.

KSNB không đảm bảo tuyệt đối những yếu kém sẽ không xảy ra nhưng sẽ góp phần hạn chế tối đa các rủi ro, đặc biệt là các sai phạm trọng yếu.2 Mục tiêu và nhiệm vụ của Kiểm soát nội bộ 1.1 Mục tiêu của Kiểm soát nội bộ Theo Giáo trình KSNB, Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, có thể chia các mục tiêu kiểm soát đơn vị cần thiết lập thành ba nhóm: Nhóm mục tiêu về hoạt động: nhấn mạnh đến sự hữu hiệu và hiệu quả của việc sử dụng các nguồn lực, việc bảo vệ tài sản và thông tin của đơn vị và việc hoàn thành công việc đúng kế hoạch, đúng với chỉ tiêu đã đề ra. Nhóm mục tiêu về báo cáo: nhấn mạnh đến tính trung thực và đáng tin cậy của BCTC và phi tài chính mà đơn vị cung cấp cho cả bên trong và bên ngoài. BCTC phải lập đúng theo quy định mà Bộ tài chính đưa ra, thông tin trên báo cáo phải trung thực và đáng tin cậy. Nhóm mục tiêu về tuân thủ: nhấn mạnh đến việc tuân thủ pháp luật và các quy định (bao gồm cả quy định nhà nước, các thủ tục và chính sách của đơn vị).

Một HTKSNB hữu hiệu được mong đợi cung cấp sự đảm bảo hợp lý đạt được các mục tiêu nêu trên.2 Nhiệm vụ của Kiểm soát nội bộ Theo Giáo trình KSNB, Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh, nhiệm vụ của kiểm soát nội bộ bao gồm: Ngăn ngừa sai phạm trong quy trình xử lý nghiệp vụ. Phát hiện và sửa chữa kịp thời những sai phạm trong xử lý nghiệp vụ giúp cho DN tránh khỏi thất thoát tài sản. Giúp DN thực hiện các chính sách kinh doanh. Đảm bảo an toàn cho tài sản của DN.3 Các bộ phận cấu thành hệ thống Kiểm soát nội bộ Mặc dù đối với mỗi đơn vị thì cách thiết kế HTKSNB sẽ khác nhau do quy mô, tính chất, mục tiêu, cách thức quản lý,… nhưng nhìn chung HTKSNB nào cũng sẽ có SVTH: Nguyễn Thị Bảo Ngân – Lớp: K50A Kế Toán 7 van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Trịnh Văn Sơn năm bộ phận cơ bản: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát.

Môi trường kiểm soát Theo Giáo trình KSNB, Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh: Môi trường kiểm soát (MTKS) là tập hợp các tiêu chuẩn, quy trình và cấu trúc làm nền tảng cho việc thiết kế và vận hành KSNB trong một đơn vị. Một môi trường kiểm soát hữu hiệu cần đáp ứng 5 nguyên tắc sau: - Nguyên tắc 1: Đơn vị thể hiện sự cam kết về tính trung thực và các giá trị đạo đức. Để thể hiện sự cam kết về tính trung thực và các giá trị đạo đức, đơn vị cần lưu ý các điểm quan trọng sau: Quan điểm của người lãnh đạo cấp cao nhất trong đơn vị, các tiêu chuẩn ứng xử, đánh giá sự tuân thủ các tiêu chuẩn ứng xử. - Nguyên tắc 2: HĐQT thể hiện sự độc lập với người quản lý và đảm nhiệm chức năng giám sát việc thiết kế và vận hành HTKSNB.

Để đảm bảo sự độc lập và nâng cao vai trò giám sát của HĐQT cần lưu ý các điểm quan trọng sau: Quyền hạn và trách nhiệm của HĐQT, độc lập và có chuyên môn phù hợp, giám sát của HĐQT. - Nguyên tắc 3: Dưới sự giám sát của HĐQT, NQL xây dựng cơ cấu tổ chức, xác định các cấp bậc báo cáo, cũng như phân định trách nhiệm và quyền hạn phù hợp mục tiêu đã xác lập. Để thực hiện nguyên tắc này, đơn vị cần lưu ý các điểm quan trọng sau: Xác định cơ cấu tổ chức và cấp bậc báo cáo, phân định trách nhiệm và quyền hạn, giới hạn việc ủy quyền. - Nguyên tắc 4: Đơn vị thể hiện cam kết sử dụng nguồn nhân lực có chất lượng thông qua thu hút, phát triển và giữ chân các cá nhân có năng lực phù hợp với mục tiêu của đơn vị.

Để thực hiện các cam kết này, đơn vị cần lưu ý các điểm quan trọng sau: Chính sách nguồn nhân lực và việc áp dụng trong thực tế, thu hút, phát triển và giữ chân các cá nhân có năng lực, lên kế hoạch và chuẩn bị cho việc kế nhiệm. - Nguyên tắc 5: Đơn vị chỉ rõ trách nhiệm giải trình của từng cá nhân liên quan đến trách nhiệm kiểm soát của họ nhằm đạt được mục tiêu của đơn vị. Để đảm bảo trách nhiệm giải trình của từng cá nhân, đơn vị cần lưu ý các điểm SVTH: Nguyễn Thị Bảo Ngân – Lớp: K50A Kế Toán 8 van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Trịnh Văn Sơn quan trọng sau: Xác lập trách nhiệm giải trình thông qua cơ cấu, quyền hạn và trách nhiệm; xác lập tiêu thức đo lường kết quả hoạt động, trong đó bao gồm cả biện pháp khuyến khích và khen thưởng; xem xét các áp lực quá mức; đánh giá hiệu quả làm việc, khen thưởng và kỷ luật.2 Đánh giá rủi ro Theo Giáo trình KSNB, Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh: Rủi ro được định nghĩa là khả năng một sự kiện sẽ xảy ra có thể tác động tiêu cực đến việc đạt được mục tiêu. ĐGRR là quá trình nhận dạng và phân tích những rủi ro ảnh hưởng đến việc đạt được mục tiêu, từ đó có thể quản trị được rủi ro.

Khi đánh giá rủi ro đe dọa mục tiêu của DN cần xem xét trong mối liên hệ với các ngưỡng chịu đựng rủi ro đã thiết lập. Điều kiện tiên quyết để ĐGRR là thiết lập mục tiêu. Mục tiêu phải được thiết lập ở các mức độ khác nhau và phải nhất quán. NQL cũng cần xem xét sự phù hợp của các mục tiêu đối với đơn vị.

Do điều kiện kinh tế, đặc điểm và hoạt động kinh doanh, những quy định pháp lý luôn thay đổi, nên cơ chế nhận dạng và đối phó rủi ro phải liên kết với sự thay đổi này. ĐGRR cần tuân thủ 4 nguyên tắc sau: - Nguyên tắc 6: Đơn vị xác định mục tiêu một cách cụ thể, tạo điều kiện cho việc nhận dạng và ĐGRR liên quan đến việc đạt được mục tiêu. Để ĐGRR, trước tiên cần xác định mục tiêu. NQL cần cụ thể hóa mục tiêu, thông thường có 3 nhóm mục tiêu: hoạt động, báo cáo và tuân thủ.

- Nguyên tắc 7: Đơn vị nhận dạng các rủi ro đe dọa mục tiêu và phân tích rủi ro để quản trị các rủi ro này. Để thực hiện việc nhận dạng và phân tích rủi ro, đơn vị cần lưu ý các điểm quan trọng sau: Nhận dạng rủi ro: Có hai dạng rủi ro thường gặp là rủi ro ở mức độ toàn đơn vị và rủi ro ở mức độ hoạt động Phân tích rủi ro Phản ứng với rủi ro đã xác định: biện pháp chọn lựa để đối phó rủi ro bao gồm: chấp nhận rủi ro, né tránh rủi, giảm thiểu rủi ro. - Nguyên tắc 8: Đơn vị cân nhắc khả năng có gian lận khi ĐGRR đe dọa mục tiêu SVTH: Nguyễn Thị Bảo Ngân – Lớp: K50A Kế Toán 9 van Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Trịnh Văn Sơn của đơn vị. Để xem xét khả năng có gian lận khi ĐGRR, đơn vị cần lưu ý các điểm quan trọng sau: Nhận diện các loại gian lận: Các loại gian lận thường bao gồm gian lận trong việc lập và trình bày báo cáo, biển thủ tài sản và tham ô.

Sự lạm quyền của NQL: là các hành động mà NQL vượt qua HTKSNB nhằm đem lại lợi ích cá nhân, hay làm đẹp BCTC để từ đó có đươc các khoản lương thưởng cao Các nhân tố tác động đến rủi ro có gian lận: rủi ro có gian lận thường phát sinh khi hội đủ 3 yếu tố: động cơ hay áp lực, cơ hội, thái độ và sự biện minh cho hành vi gian lận. - Nguyên tắc 9: Đơn vị nhận dạng và đánh giá các thay đổi có thể ảnh hưởng đáng kể đến HTKSNB.