CHƯƠNG 1: MỘT SÓ VAN ĐỀ LÝ LUẬN VE GIAO KET HỢP BONG MUA BÁN HÀNG HÓA VÀ PHÁP LUẬT VẺ GIAO KÉT HỢP ĐỎNG MUA BÁN HÀNG HÓA 1. Khái quát về hợp đồng mua bán hàng hóa 1. Khái niệm hợp đồng mua bán hàng hóa Hop đông có bản chất là sự tự nguyện thỏa thuận và thông nhất ý chi nhằm xác lập, thay đôi, hay châm đứt các quyên và nghĩa vụ pháp lý giữa các bên khi tham gia các quan hệ xã hội. Hợp đồng lả căn cứ pháp ly phổ biến làm phát sinh quyển và nghĩa vụ giữa các bên Giao kết và thực hiện hợp đồng chính la cách thức cơ bản dé thực hiện hiệu quả các giao dich trong đời sông ở mọi lĩnh vực Thuật ngữ “hợp đông” được pháp luật các quốc gia cũng như quôc tế sử dụng phố biến Và đình nghĩa hợp đông cũng có sự khác nhau khi đặt trong tương quan so sánh giữa các quóc gia khác nhau.
Tựu chung lại, hợp đông có hai cách giải thích như sau Một là, hợp đồng là sự gap gỡ ý chí của các bên nhằm tạo ra những hệ quả pháp lý nhất định. Day là cách tiếp cận của hau hết các quốc gia trên thé giới, trong đó có Pháp, Y, Canada,. Theo đó, hợp đồng được xem là sự thỏa thuận, ma một hoặc nhiêu chủ thé rang buôc chính minh với một hoặc một số chủ thể khác nhằm thực hiện/ không thực hiên một sô công việc nhật định được các bên thỏa thuận. Hai là, hợp đồng là hành vi pháp lý gồm ít nhất hai bên y chi dé tao thành một thỏa thuận, hay nói cách khác hợp đông là tuyên bồ ý chí có khả năng tạo ra những hệ quả pháp lý nhật định.
Hợp đồng trong cách hiểu nay được tiếp cận ở góc đô réng hơn, theo đó, hợp đông được hiểu là ý định tự nguyện chịu rang buộc của một bên và cach xử sự của bên có ý định chíu rang buộc là hé quả của ý định đó. Đây là cách tiếp cận của các quóc gia theo hệ thống Common law. * Hiện nay, pháp luật Việt Nam không quy đính cu thé vê khái niệm của HĐMBHH, ta xác định định nghĩa của loại hợp đông này thông qua định nghĩa của hợp đông mua bán tài sản được quy định trong BLDS 2015 và định nghĩa mua bán tai sin tại LTM 2005. Theo đó, tại Điêu 430 BLDS 2015 quy định: “Hop đồng mua bán tài sản là sự thôa thuận giữa các bên, theo ãó bên bám chuyễn quyền sở hiểu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bám” Tài sản có thé là vật, có thé la quyên tai sản với điều kiện tai sản đó phải được phép giao địch Trường hợp tải san là vật thì phải xác định rõ vat đó là vật gi, với tải sản 1a quyên tai sản thì bắt buộc phải có giây tờ hoặc các bang chứng khác chứng minh quyên đó thuộc sở hữu của bên bán.
Ngoải ra, còn có thé là các tai sản hình thành trong tương lại Trong trường hop này, bên ban phải cung cấp day đủ các giấy tờ, tải liệu, chứng cứ để có thé xác định được tai sản đó và chứng minh tai sản sẽ chắc chan được hình thánh trong tương lai và khi hình thành, chắc chắn tai sản đó thuộc quyên sở hữu của mình. Trong đó, hang hóa được xác định là một dang tài sản nên có thé khẳng định HĐMBHH là một dang hop đẳng mua bán tài san Căn cứ theo Khoản 1 Điêu 3 LTM 2005, “Hoat động thương mại là hoạt động nhằm mmục đích sinh lợi, bao gồm mua ban hàng hoa cung ứng dich vụ đầm tư. xúc tiễn thương mại và các hoạt động nhằm muc đích sinh lợi khác. ” Theo đỏ, hoạt đông mua bán hang hoa được xác định la một trong những hoạt động thương mại.
“Mua bán hàng là hoạt động thương mai, theo đó bên ban có nghĩa vụ giao hàng. chuyển quyền sở hữft hàng hóa cho bên mua và nhận thanh toán; bên mua có nghia vụ thanh todn cho bên ban nhận hàng và "Jem Baptiste Racine, Laure SefenieIagmioni, AHUe Tenbwum nd Guillaume Wicker (2008), Fwwopean Contract Laos - Materials for a Common Frome of Reference: Terminology, Guiding Praxiples, ‘Model Rules, Sellier- European law publishers, p 26 ? Bằng Lê Cảm Hing (2021), Phdp kuật về hop đẳng mua ben hàng hoá trong tong mại - Thực trạng và ấn nghĩ hoàn Điện, hin vin thác sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội. 9 quyền sở hiểu hàng hoá theo thôa thuận “ Có thé hiéu rằng ban chat của mua bán hang hoa 1a sự chuyển giao quyên sở hữu đôi với hang hóa từ người này sang người khác, từ đó có thé phân biệt mua bán hang hóa với những hình thức chuyển giao tài san khác. Như vậy, HĐMBHH được hiểu 1a sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán có nghĩa vụ chuyển quyên sở hữu hang hóa ma pháp luật cho phép chuyển giao cho người mua, còn người mua có nghĩa vụ nhận hang vả thanh toán cho bên bán mét giá trị tương ứng với giá trị của hang hóa.
Đặc diém của hợp đồng mua bún hang hóa Thir nhất, về chit thê của HBMBHH. Chi thé của hop đông là người nhân danh minh hoặc được người khác nhân danh mình giao kết, thực hiện hợp dong và co các quyên, nghĩa vụ phat sinh từ hợp đông đó. * Chủ thé chủ yéu của HĐTM là thương nhân. Căn cứ theo khoản 1 Điều 6 LTM năm 2005, thương nhân bao gồm tô chức kinh té được thành lập hợp pháp, cá nhân hoạt đông thương mai một cách độc lập, thường xuyên và co dang ký kinh doanh.
Ngoài thương nhân, chủ thé của HĐMBHH có thé không phải là thương nhân (ví dụ: quan hệ ủy thác mua ban hang hoa được zác lập giữa bên ủy thác và bên nhận ủy thác, trong đó, bên nhận ủy thác phải la thương nhân, bên ủy thác không nhất thiết phải la thương nhân”). Như vậy, một bên chủ thé của HĐTM phải là thương nhân, bên còn lại là thương nhân hoặc có thể không phải là thương nhân. Thit hai, về lành: flưtc của HDMBHH. Hình thức của hợp đông là biéu hiện bên ngoài của nội dung đã được cam kết, thỏa thuận giữa các bên chủ thế.
Tại Điều 24 LTM 2005 có quy định vệ hình thức của HĐMBHH: “Hop đồng mma ban hàng hoá được thê hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc được ` LIM 2005, Khoản § Điều3 + Trường Daihoc Luật Hà Nội (2022), Giáo tinh Luật đền suc Việt Nem — tập I, NXB. * Điều 156, Điều 157 LTM nim 2005 * Trường Đại học Luật Hà Nội (2022), Giáo rừnh Luật dtm suc Việt Nem — tập If, NXB. 10 xác lập bằng hành vi cụ thé. Đối với các loại hợp đồng mua bản hàng hoá ma pháp luật quy đình phải duoc lập thành văn ban thì phải tuân theo các quy định dé.” Chủ yêu các hợp đông trong hoạt đông thương mai, HĐMBHH được lập thành văn ban.
Trước hết là do việc giao kết hợp đông bằng văn ban mang tính đảm bảo cao hơn so với các hình thức khác. Hơn nữa HĐMBHH diễn ra nhằm mục dich lợi nhuận nên việc ký kết hợp đồng phải được giao kết bang văn bản Trong luật cũng quy đính hình thức hợp đồng được lập bằng văn bản hoặc các hình thức khác có giá tị pháp lý tương đương với văn ban (ví dụ như: điện bao, telex, fax,.’) Thi ba, vê mục dich clit yếu của các bên khi xác lập hop đông. Hoat động thương mại là hoạt động được thực hiện nhằm muc đích sinh lợi, nên mục dich chủ yếu của các bên khi xác lập quan hệ HĐTM chính la dé đạt được các lợi ích (kinh tê, xã hội) ma các bên đã kỳ vọng. Đặc điểm này xuat phát vả gắn liên với đặc điểm về chủ thé chủ yếu của HĐTM là thương nhân.
Thương nhân là các tô chức, cá nhân đăng ký kinh doanh dé tiến hành hoạt động thương mại. Do đó, các quan hệ hop đồng được zác lập giữa cả hai bên là thương nhân thì mục đích mả các chủ thể này hướng đến đều là lợi nhuận (dù trực tiếp hay gián tiếp). Tuy nhiên, trong các quan hệ hợp đồng được xác lập giữa một bên là thương nhân với môt bên không phải thương nhân, không phải trong mọi trường hợp, mục đích hướng đến của bên chủ thé không phải là thương nhân cúng là sinh lợi, ma có thể chi là mục đích tiêu dùng Những hợp đông được thiết lap giữa bên không nhằm mục dich sinh lợi với thương nhân thực hiện trên lãnh tho Việt Nam về nguyên tắc không chiu sư điều chỉnh của LTM trừ khi bên không nhằm mục dich sinh loi đó lua chon áp dụng LTMÊ Vi du hop dong mua bán giữa người tiêu dùng và nha phân phôi điện máy, trong giao kết này, nhà phân phôi điện may là thương nhân, bán ’ Khoản 15 Điều 3 LTM rắm 2005 * Trường Đai học Luật Hi Noi (2022), Giáo inh Ludt Thương mại Việt New — tập I, NXB. Tư pháp 11 hang vì mục dich sinh lợi còn người tiêu dung mua hang dé sử dung cho cuộc sông sinh hoạt hằng ngày nên không được xem là thương nhân.
Việc xác định mục đích của các chủ thé khi họ xác lập hợp đông có ý nghĩa quan trọng, là cơ sở để xác định quyên và nghĩa vụ, lợi ích của các bên, và trong nhiều trường hop, còn là cơ sở dé xác định tinh chat va mức độ của hành vi vi phạm. hợp đồng, lam căn cứ áp dụng các hình thức trách nhiệm pháp lý phủ hợp dé xử lý hành vi vi phạm hop đông đó. Thit te, về đôi tượng của HĐMBHH. Đôi tượng của hợp đông là những gì mà các bên muốn đạt được khi thực hiện giao kết hợp dong Đồi tương của HĐMBHH chủ yêu là hang hóa được phép giao dịch, không nằm trong đối tượng hang hóa bị cam.
Theo quy định tại khoản 2 Điều 3 LTM năm 2005, hang hóa bao gồm tat cả các loại động sản, kế ca đông sản hình thành trong tương lai hay những vật gan liên với dat đai. Day là những khái niệm nói chung về đôi tượng trong mua bán hang hóa. Hàng hóa la sản phẩm do lao động của con người tạo ra, việc trao đổi hàng hóa là quá trình tat yéu của phát triển. Hảng hóa bao gồm nhiêu loại, nó được tạo ra ngày cảng nhiều nhằm thỏa mãn cho nhu cau tiêu dung của con người.
Đó có thé là vật hữu hình hay vô hình, động sản hay bat động sản. đều là những đối tương của HĐMBHH.