CHƯƠNG 1: NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE NGUON CHUNG CU TRONG TÓ TỤNG DÂN SỰ 1.1 Khải niệm, đặc điểm và ý nghĩa của nguồn chứng cứ trong tố tụng dân sự 1.1 Khái quát nguôn chứng cứ trong tô tung dan sir Nếu như chứng cứ được quan niêm 1a các tình tiết, sự kiện thì nguôn chứng cứ chính là nơi chứa đựng những tình tiết, sự kiên đó. Thông thường, các chủ thể chứng minh khi muốn tìm kiếm các tình tiết, sự kiên thì phải tìm ở nơi chứa dung chúng. Như vậy, nguén chứng cứ là một van dé rất quan trong của pháp luật tố tung dân sự. Khi tìm hiểu khai niệm về nguôn chứng cứ trong tô tụng dân sự thì theo giáo trình Luật tó tung dan sự của trường Đại học Luật Hà Nội: "Nguồn được hiểu là nơi bắt déu, nơi phát sinh ra hoặc nơi có thê cung cấp hay riit ra cái gi, điều gì.
Do đó nguôn chứng cứ được hiểu là nơi rit ra các chứng cứ". Ì Còn theo tác giả Nguyễn Công Bình thi “Lj iuận chữ ng cứ đã chỉ ra rang, các ching cứ của vụ việc dân sự có thê được phan ánh thông qua ý tinte của con người, sự vật, tài liêu Tòa an và những người tham gia tô tung mới có thé thu thập. nghiên cứu, đánh gid, sử dung duoc chứng cứ Con người, sư vật, tài liệu cinta đựng các thông tin về vụ việc dân sự (chứng cứ) được goi là nguồn chứng cứ" 2 Hay giáo trình Luật tổ tụng dân sự của Trường Đại hoc luật - Đại hoc quốc gia Ha Nội quan niệm về nguồn chứng cử như sau: “noi rit ra từ các chung cứ: bao gồm người, vật. tài liệu chứa dung tin tức, dâm vết về các tình tiết.
sự kiện cần chứng minh trong vụ việc dan sự"3 Ì Trường Đại học Luật Hi Nội (2020), Giáo trish Luật tổ tụng din sự Việt Nam, Nxb Công an nhân din, Hi Nội. 3 Nguyễn Công Bình (2011), Giáo trần Luật tổ tng din sự Việt Nam, Nxb Giáo duc Việt Nam, Ha Nội. 3 Trường Daihoc Luật - Daihoc quốc gia Hi Nội 2016), Giáo trầh Luật tổ tưng din sx Việt Năm, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, Ha Nội. Ø Từ đó, có thê thây rằng, nguôn chứng cứ trong tổ tung dân sự bao gồm rat nhiều loại, đa dạng và phức tạp.
Tuy nhiên, đôi với mỗi loại nguồn chứng cử thì chúng đêu có một giá trị khác nhau trong quá trình chứng minh vu việc dân sự. Đôi với loại nguôn chứng cứ như vật, tai liệu có giá trị chứng minh cao hơn nhưng việc bảo quan chúng thường lại rat khó khăn. Còn đôi với nguén chứng cứ như người thi lại phức tap và có gia tri chứng minh thập hơn bởi do con người còn bị các yếu tô như tâm lý, khả năng lưu giữ các tình tiết, sự kiện, cảm zúc, tính thân, sự chi phôi vi lợi ích bản than. Do đó, việc khai thác, sử dụng các loại nguồn chứng cứ nay đòi hỏi các chủ thể chứng minh cần phải thận trong, hiểu biết tốt về tâm ly con người, nắm vững các quy định của pháp luật, có như vậy mới có thé khai thác hiệu qua các loại nguôn chứng cứ nay Từ những phân tích trên, bat ky loại chứng cứ nao cũng nằm trong nguôn chứng cứ nhất định, nhưng không có nghĩa là khi thu thập một nguôn chứng cứ nảo thi đó nhất thiết trong đó sẽ chứa đựng chứng cứ.
Một trong những van dé khá quan trọng về chứng cứ là nguôn chứng cứ Nguôn được hiểu 1a nơi bắt đâu, nơi phát sinh ra hoặc nơi có thể cung cấp hay rút ra cái gi, điều gì. Do đó, nguôn chứng cứ được hiểu là nơi rit ra các chung cứ Nguôn chứng cử trong tô tụng dan sự bao gém người, vật, tai liêu mang các thông tin về vụ việc dân sự. Như vậy, nguồn chứng ctr có 2 loại chủ yếu la người, vat va tai liệu.12 Đặc điêm của nguôn chitng cứ trong 6 tung dan sir Theo ly luận chủ nghĩa Mác — Lenin, chi thong qua hiểu rõ bản chat của một sự vat, hiện tượng, ta mới nhận diện chính xác sự vật hiện tương đó. Dé làm rổ khải niêm cũng như thuật ngữ nguôn chứng cứ, ta can hiểu ban chat của nó.
Theo cách hiểu logic, chứng cử la thông tin, nguén chứng cứ lại chia đựng các thông tin đó. Một nguồn chứng cứ có thể chứa đựng nhiều thông tin khác nhau về một vụ án dan sự, ngược lại, một thông tin phan ánh vu án có thé nằm trong nhiêu nguồn khác nhau. Nguồn chứng cứ là nguôn cung cập các thông tin quan trọng, từ đó, rút ra các chứng cứ co giá trị chứng minh. Từ đó ta có thể nit 10 ra một số đặc điểm chung về nguôn chứng cứ như sau: Thứ nhất, nguồn chứng cứ lả nguôn chứa đưng các thông tin tôn tại khách quan, không phụ thuộc vao ý chí con người va có liên quan đến vu án Thông tin là yêu tô quan trọng dé chứng minh các tinh tiết, su kiện của vụ án.
Tuy nhiên, không phải tat cả các thông tin đều có thé được coi là chứng cứ. Dé được coi là chứng cứ, thông tin đó phải tổn tại khách quan, không phụ thuộc vào ý chi con người và có liên quan dén vụ án. Thông tin tôn tại khách quan la thông tin không bị biển đôi bởi ý thức chủ quan của con người. Nó có thể được phản ảnh thông qua ý thức của con người, thông qua sự vật, tài liệu hoặc thông qua các dâu vết của các sựkiện, hành vi pháp lý.
Thông tin có liên quan đến vu án là thông tin có thé phan ánh trực tiếp hoặc gián tiếp các tinh tiết, sự kiện của vụ an. Thông tin nay có thé giúp cho các chủ thé chứng minh xác định được các tình tiết, sự kiện của vụ án, đánh giá tính hợp pháp, hợp lý của các yêu câu, phản đối của đương sự Tint hại, nguồn chứng cứ là căn cứ đề xác định tinh hợp pháp của chứng cử Nguôn chứng cử la căn cứ dé xác định tính hợp pháp của chứng cử vì: Nguôn chứng cứ la nơi chứa đựng các thông tin cân thiết để chứng minh các tình tiết, sự kiện của vụ án. Một chứng cứ được coi là hợp pháp khi nó được rút ra từ một trong các loại nguôn chứng cứ hợp pháp theo quy định của pháp luật Các nguôn chứng cứ hop pháp được quy định trong pháp luật là những nguồn chứng cứ có giá trị chứng minh cao, được thu thập theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định. Tint ba, nguôn chứng cứ phai được các cơ quan và người có thấm quyên thu thập theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.
Việc thu thập nguồn chứng cứ theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy đính sẽ giúp loại bd các yêu tô chủ quan, cá nhân của người thu thập chứng cứ, dam bao chứng cử được thu thập khách quan, trung thực. Viéc thu thâp nguôn chứng cứ theo trình tự, thủ tục do pháp tuật quy định sẽ giúp dam bảo thu thập đây đủ các chứng cứ liên quan đền vụ án, từ đó giúp các chủ thé chứng minh xác định được các tinh tiết, sự kiện ll của vụ án một cách day đủ, chinh xác. Việc thu thập nguôn chứng cứ theo trình tự, thủ tục đo pháp luật quy định sẽ gúp dam bảo chứng cứ được thu thập hợp pháp, tử đó có giá trị pháp lý trong quá trình giải quyết vụ án. Bên canh đó, do nguôn chứng cử khá phong phủ, da dang và phức tap thé nên tủy theo từng hình thức tôn tại, chúng lại có đặc trưng riêng biệt.
- Đôi với các tải liệu doc được được coi là chứng cứ khi các tài liệu này là ban chính hoặc ban sao. Bản chính là ban gốc hoặc ban có đủ cơ sé dé tạo ra các bản sao. Bản sao là ban co công chứng, chứng thực hợp pháp hoặc do cơ quan có thấm quyên cung cap, xác nhận. Theo như tử điển Tiếng Việt thì “Ban gốc được hiểu la bản viết đầu tiên, là văn bản pháp ly đuợc dùng lam cơ sở lập ra các bản sao”.
Con trong thực tiễn một số truờng hợp bản gốc không còn mà thông qua các cơ sở dữ liệu lập ra đuợc môt văn ban đủ căn cứ có thể sao lại đuợc thì gọi la bản chính. Vi dụ: Trong trường hợp bản góc Giây khai sinh bị mat, hư hỏng hoặc phải ghi chú qua nhiêu nội dung do đuợc thay đổi, cải chính hộ tịch, xác định lại dân tộc, xác đính lại giới tinh, bô sung hộ tich hoặc điều chỉnh hộ tịch ma Số đăng ky khai sinh còn lưu trữ đuợc, thì được cap lại bản chính Giây khai sinh Trong các vụ án dân sự các tải liệu chứng cứ đọc đuợc như Giầy chứng nhận quyên sử dung dat, giây đăng ký kết hôn, giây khai sinh, các quyết định, công văn mả đương sự giao nộp cho Tòa án để chứng mính cho quyên vả lợi ich của minh phãi là bản gộc (bản chính) hoặc bản sao có công chứng, chứng thực hợp pháp hoặc được các cơ quan chức năng, tô chức có thẩm quyền xác nhận. - Đôi với các tài liệu nghe đuợc, nhìn đuợc lả những tài liệu như băng ghi âm, dia ghi âm, băng ghi hình, dia ghi hình, phim ảnh, ảnh in tử điện thoại. Những tai liệu, chứng cứ nay khi xuất trình phải có văn bản xác nhận xuất xứ của các tài liệu trên.
Việc nảy vô cùng cân thiết dé dam bảo tính pháp lý của chứng tài liệu, chứng cứ. - Đôi với đữ liệu điện tử chúng co đặc điểm la không tôn tại dưới dạng vật chat tư nhiên mà tôn tại thông qua các phuongtién truyền thông, phươngtiện điện tử như máy tính, máy fax. Trong kỷ nguyên số và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 thì các đữ liệu điện tử đuợc sử dụng ngày cảng nhiều và chúng là một trong các loại nguồn chứng cứ quan trong dé Toa án giải quyết vụ việc dân sự. - Đôi với vật chứng la những hiện vat liên quan đến vụ án dân su.
Thông qua vật chứng Toa án rút ra đuợc chứng cử phục vu cho việc xét xử vụ. an chính xác và khách quan.