BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH VÕ THỊ TÚ UYÊN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng Mã số: 7 34 02 01 TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH Họ và tên sinh viên: VÕ THỊ TÚ UYÊN Mã số sinh viên: 030134180622 Lớp sinh hoạt: HQ6-GE06 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng Mã số: 7 34 02 01 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS.
NGUYỄN THỊ NHƢ QUỲNH TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 i TÓM TẮT Để tài đƣợc thực hiện với mục tiêu là xác định những yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Mẫu nghiên cứu đƣợc sử dụng dựa trên dữ liệu bảng đƣợc tác giả thu thập trong giai đoạn 2010-2021 gồm 329 mẫu quan sát. Nghiên cứu sử dụng biến phụ thuộc tỷ lệ nợ xấu (NPL) để đo lƣờng rủi ro tín dụng của ngân hàng.
Phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng với mô hình hồi quy bình phƣơng tối thiểu gộp (Pooled OLS), mô hình hồi quy tác động cố định (FEM), mô hình hồi quy tác động ngẫu nhiên (REM) và mô hình bình phƣơng nhỏ nhất tổng quát (GLS) đƣợc sử dụng để xem xét tác động của các yếu tố đặc thù ngân hàng và yếu tố kinh tế vĩ mô đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng biến tỷ lệ lạm phát (INF) tác động cùng chiều đến rủi ro tín dụng của ngân hàng, ngƣợc lại, biến tỷ lệ thất nghiệp (UEP), quy mô ngân hàng (SIZE), tăng trƣởng cho vay (LGR), tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và hiệu quả quản lý chi phí (CIR) tác động ngƣợc chiều đến rủi ro tín dụng của ngân hàng. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu không tìm thấy bất kỳ bằng chứng nào về tác động của biến tốc độ tăng trƣởng kinh tế (GDP) và khả năng thanh khoản (LDR) đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2021. Cuối cùng, nghiên cứu đề xuất một số gợi ý quản trị với mục đích nhằm hạn chế rủi ro tín dụng và nâng cao hoạt động quản lý tín dụng trong hệ thống Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong thời gian tới.
Từ khóa: Rủi ro tín dụng, ngân hàng thương mại, GLS ii ABSTRACT The financial statement was conducted with the goal of determining the factors affecting the credit risk of Vietnamese commercial banks. The research sample used is based on panel data collected by the author in the period 2010-2021, including 329 observations. The study uses the dependent variable Non Performing Loan (NPL) to measure the credit risk of banks. Quantitative research methods with pooled least squares regression model (Pooled OLS), fixed effects regression model (FEM), random effects regression model (REM) and small squares model (GLS) are used to examine the impact of bank-specific factors and macroeconomic factors on the credit risk of Vietnamese commercial banks.
The research results show that the variable inflation rate (INF) has a positive impact on the credit risk of banks, on the contrary, the variable unemployment rate (UEP), bank size (SIZE), growth lending rate (LGR), return on total assets (ROA) and cost effectiveness rate (CIR) have negative effects on bank's credit risk. In addition, the research results did not find any evidence on the impact of Gross Domestic Product (GDP) and Liquidity rate (LDR) variables on credit risk of Vietnamese commercial banks in the period 2010-2021. Finally, the study proposes some management recommendations with the aim of limiting credit risks and improving credit management activities in the Vietnamese commercial banking system in the coming time. Keywords: Credit risk, commercial banks, GLS iii LỜI CAM ĐOAN Khóa luận này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong khóa luận.
HCM, ngày 18 tháng 11 năm 2022 Tác giả Võ Thị Tú Uyên iv LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Ban điều hành Chƣơng trình đào tạo Chất lƣợng cao nói riêng và các thầy cô của trƣờng Đại học Ngân hàng TP.Hồ Chí Minh nói chung đã giảng dạy, truyền đạt những kiến thức quý báo trong suốt khoảng thời gian tôi học tập tại trƣờng, tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện khóa luận này. Bên cạnh đó, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Giảng viên hƣớng dẫn TS. Nguyễn Thị Nhƣ Quỳnh đã tận tình hƣớng dẫn và sẵn sàng hỗ trợ, giải đáp những thắc mắc trong suốt quá trình nghiên cứu để tôi có thể hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này một cách tốt nhất. Trong quá trình viết khóa luận khó tránh khỏi những sai sót, rất mong các thầy cô bỏ qua.
Đồng thời, do trình độ lý luận cũng nhƣ kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế nên khóa luận không thể tránh khỏi những thiếu sót, tôi rất mong nhận đƣợc những ý kiến, góp ý quý báo từ thầy cô. Sau cùng, tôi xin kính chúc các thầy cô trƣờng Đại học Ngân hàng TP.HCM luôn mạnh khoẻ và gặt hái đƣợc nhiều thành công trong công tác giảng dạy. Tôi xin chân thành cảm ơn! Tp. Hồ Chí Minh, ngày 18 tháng 11 năm 2022 Tác giả Võ Thị Tú Uyên v MỤC LỤC TÓM TẮT.
ii LỜI CAM ĐOAN. iii LỜI CẢM ƠN. iv MỤC LỤC. v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.
ix DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ .1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI .2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU .1 Mục tiêu chung .2 Mục tiêu cụ thể .3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU .4 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU .1 Đối tƣợng nghiên cứu .2 Phạm vi nghiên cứu .5 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .6 KẾT CẤU CỦA NGHIÊN CỨU .7 ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU. 8 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC .1 TỔNG QUAN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 10 2.1 Khái niệm về tín dụng ngân hàng.2 Khái niệm về rủi ro tín dụng.3 Các chỉ tiêu đo lƣờng về rủi ro tín dụng.4 Tác động của rủi ro tín dụng đến hoạt động của ngân hàng thƣơng mại .1 Tác động đến ngân hàng.2 Tác động đến khách hàng.3 Tác động đến nền kinh tế xã hội.2 CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI.1 Các yếu tố kinh tế vĩ mô.1 Tốc độ tăng trƣởng kinh tế.2 Tỷ lệ lạm phát.3 Tỷ lệ thất nghiệp.2 Các yếu tố vi mô thuộc đặc thù ngân hàng.1 Quy mô ngân hàng.2 Tăng trƣởng cho vay.3 Khả năng sinh lời.4 Khả năng thanh khoản.5 Hiệu quả quản lý chi phí.3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƢỚC.1 Các nghiên cứu trong nƣớc.2 Các nghiên cứu nƣớc ngoài.4 KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM.1 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Quy trình nghiên cứu .2 Phƣơng pháp xử lý dữ liệu bảng .1 Mô hình bình phƣơng bé nhất dữ liệu gộp (Pooled OLS) .2 Mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model - FEM).3 Mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model - REM) .4 Mô hình bình phƣơng nhỏ nhất tổng quát (Generalized Least Squares- GLS) .3 Các kiểm định trong mô hình .1 Kiểm định lựa chọn mô hình .2 Kiểm định đa cộng tuyến .3 Kiểm định tự tƣơng quan .4 Kiểm định phƣơng sai số thay đổi .2 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .3 DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU .4 GIẢ THUYẾT NGHÊN CỨU .1 Biến phụ thuộc .2 Biến độc lập .1 Nhóm biến kinh tế vĩ mô .2 Nhóm biến kinh tế vi mô thuộc ngân hàng.
60 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 THỐNG KÊ MÔ TẢ CÁC BIẾN SỐ TRONG MÔ HÌNH .2 PHÂN TÍCH TƢƠNG QUAN MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .3 KIỂM ĐỊNH ĐA CỘNG TUYẾN .4 PHÂN TÍCH KẾT QUẢ HỒI QUY THEO MÔ HÌNH POOLED OLS, REM, FEM.1 Kết quả hồi quy mô hình.2 Kiểm định lựa chọn mô hình phù hợp.3 Kiểm định phƣơng sai sai số thay đổi.4 Kiểm định tự tƣơng quan.5 THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. 80 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4. KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH.2 HÀM Ý CHÍNH SÁCH.1 Mở rộng quy mô hoạt động.2 Kiểm soát hoạt động cho vay chặt chẽ.3 Đảm bảo khả năng sinh lời.4 Tăng cƣờng quản lý hiệu quả chi phí hoạt động.5 Ổn định tỷ lệ lạm phát.6 Ổn định thị trƣờng.3 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI.
91 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 100 ix DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt CIR Cost effectiveness rate Hiệu quả quản lý chi phí FEM Fixed Effects Mô hình hồi quy tác động Model cố định GDP Gross Domestic Product Tốc độ tăng trƣởng kinh tế GLS Generalized Least Squares Mô hình bình phƣơng nhỏ nhất tổng quát GMM Generalized Method of Phƣơng pháp hối quy tổng Moments quát khoảnh khắc INF Inflation rate Tỷ lệ lạm phát LDR Liquidity rate Khả năng thanh khoản LGR Lending growth rate Tăng trƣởng cho vay NHNN The State Bank Ngân hàng Nhà nƣớc NHTM Commercial Banks Ngân hàng thƣơng mại NPL Non Performing Loan Tỷ lệ nợ xấu Pooled OLS Pooled Ordinary Least Mô hình bình phƣơng nhỏ Squares nhát tổng quát REM Random EffectsModel Mô hình hối quy tác động ngẫu nhiên ROA Return On Assets Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản ROE Return On Equity Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu SIZE Bank size Quy mô ngân hàng TCTD Financial Institutions Tổ chức tín dụng TMCP Commercial Joint Stock Thƣơng mại Cổ phần x Từ viết tắt Nghĩa tiếng Anh Nghĩa tiếng Việt Bank UEP Unemployment rate Tỷ lệ thất nghiệp VIF Variance Inflation Factor Hệ số phóng đại phƣơng sai DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ Bảng 2.1: Bảng mức trích lập dự phòng rủi ro tín dụng Bảng 2.2: Tổng hợp các kết quả nghiên cứu trƣớc đây trong và ngoài nƣớc Bảng 3.1: Tóm tắt các biến nghiên cứu sử dụng và mối tƣơng quan kỳ vọng Bảng 4.1: Mô tả thống kê dữ liệu nghiên cứu từ 2010 -2021 Bảng 4.2: Ma trận tƣơng quan giữa các biến Bảng 4.3: Kết quả kiểm định đa cộng tuyến Bảng 4.4: Kết quả hồi quy mô hình theo Pooled OLS/ FEM/ REM Bảng 4.5: Tóm tắt kết quả kiểm định lựa chọn phù hợp cho mô hình Bảng 4.6: Kết quả kiểm định phƣơng sai sai số thay đổi và tự tƣơng quan mô hình Bảng 4.7: Kết quả hồi quy mô hình bằng mô hình GLS Bảng 4.