Luận văn thạc sĩ khảo sát cách chuyển dịch câu tồn tại của tiếng hán trong tác phẩm tam quốc diễn nghĩasang tiếng việt

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khảo sát cách chuyển dịch câu tồn tại của tiếng hán trong tác phẩm tam quốc diễn nghĩasang tiếng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lưu Lệ (Liu Li)
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Hồng Dương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
• Đề tài: Khảo Sát Cách Chuyển Dịch Câu Tồn Tại Của Tiếng Hán Sang Tiếng Việt
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU TRONG LUẬN VĂN
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
• Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Tình hình nghiên cứu ở Trung Quốc
• 1.3. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.4. Lý luận về câu tồn tại
• 1.5. Khái niệm và đặc điểm của câu tồn tại trong tiếng Trung và tiếng Việt
• 1.6. Mô hình câu tồn tại trong tiếng Trung và tiếng Việt
• 1.7. Quan điểm của luận văn
• 1.8. Một số lý thuyết về biên, phiên dịch
• 1.9. Tiêu chuẩn phiên dịch Tín-Đạt-Nhã
• 1.10. Giới thiệu về tác giả, tác phẩm “Tam Quốc diễn nghĩa” và bản dịch
• 1.11. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: KHẢO SÁT CÂU TỒN TẠI TRONG “TAM QUỐC DIỄN NGHĨA” BẢN TIẾNG TRUNG
• 2.1. Lưu ý về thành phần “chủ ngữ giả” trong câu tồn tại
• 2.2. Tình hình sử dụng một số mô hình câu tồn tại điển hình trong “Tam Quốc diễn nghĩa”
• 2.3. Câu tồn tại chữ 有(Có)
• 2.4. Câu tồn tại chữ 是(Là)
• 2.5. Một số mô hình câu tồn tại khác
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KHẢO SÁT CÁCH CHUYỂN DỊCH CÂU TỒN TẠI TRONG TÁC PHẨM “TAM QUỐC DIỄN NGHĨA” TỪ TIẾNG TRUNG SANG TIẾNG VIỆT
• 3.1. Khảo sát cách chuyển dịch câu tồn tại có mô hình hoàn chỉnh
• 3.2. Khảo sát cách chuyển dịch câu tồn tại chữ 有(Có)
• 3.3. Khảo sát cách chuyển dịch câu tồn tại chữ 是(Là)
• 3.4. Khảo sát cách chuyển dịch Câu tồn tại không hoàn chỉnh
• 3.5. Câu tồn tại thiếu đoạn A
• 3.6. Câu tồn tại thiếu đoạn B
• 3.7. Câu tồn tại thiếu đoạn C
• 3.8. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về khảo sát chuyển dịch câu tồn tại tiếng Hán sang tiếng Việt

Khảo sát chuyển dịch câu tồn tại từ tiếng Hán sang tiếng Việt là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong ngôn ngữ học. Câu tồn tại là một kiểu câu phổ biến trong tiếng Hán, có vai trò quan trọng trong việc diễn đạt ý nghĩa. Việc chuyển dịch chính xác các câu tồn tại này sang tiếng Việt không chỉ giúp người học hiểu rõ hơn về ngữ pháp mà còn nâng cao khả năng giao tiếp giữa hai ngôn ngữ. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào các phương pháp chuyển dịch và những thách thức mà người dịch thường gặp phải.

1.1. Định nghĩa và đặc điểm của câu tồn tại trong tiếng Hán

Câu tồn tại trong tiếng Hán thường được sử dụng để diễn đạt sự hiện diện hoặc tồn tại của một đối tượng nào đó. Đặc điểm nổi bật của câu tồn tại là cấu trúc ngữ pháp của nó, thường bao gồm các từ như 有 (có) và 是 (là). Việc hiểu rõ về cấu trúc này là rất cần thiết để thực hiện việc chuyển dịch chính xác sang tiếng Việt.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu chuyển dịch câu tồn tại

Nghiên cứu chuyển dịch câu tồn tại không chỉ giúp cải thiện kỹ năng dịch thuật mà còn góp phần vào việc phát triển ngôn ngữ học đối chiếu. Việc hiểu rõ cách thức chuyển dịch sẽ giúp người học tiếng Hán và tiếng Việt có thể giao tiếp hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao khả năng hiểu biết về ngữ pháp của cả hai ngôn ngữ.

II. Những thách thức trong chuyển dịch câu tồn tại từ tiếng Hán sang tiếng Việt

Chuyển dịch câu tồn tại từ tiếng Hán sang tiếng Việt gặp nhiều thách thức do sự khác biệt về ngữ pháp và cấu trúc câu giữa hai ngôn ngữ. Một trong những vấn đề lớn nhất là trật tự từ trong câu. Trong tiếng Hán, câu tồn tại thường có cấu trúc khác với tiếng Việt, điều này có thể dẫn đến sự hiểu nhầm hoặc không chính xác trong quá trình dịch.

2.1. Khó khăn trong việc xác định cấu trúc câu tồn tại

Việc xác định cấu trúc câu tồn tại trong tiếng Hán có thể gây khó khăn cho người dịch, đặc biệt là khi câu có nhiều thành phần phức tạp. Cần phải phân tích kỹ lưỡng để đảm bảo rằng các thành phần của câu được dịch chính xác sang tiếng Việt.

2.2. Vấn đề về ngữ nghĩa và ngữ dụng

Ngữ nghĩa và ngữ dụng của câu tồn tại trong tiếng Hán có thể không tương đồng với tiếng Việt. Điều này đòi hỏi người dịch không chỉ hiểu rõ về ngữ pháp mà còn phải nắm bắt được ngữ cảnh sử dụng của câu để có thể chuyển dịch một cách tự nhiên và chính xác.

III. Phương pháp chuyển dịch câu tồn tại hiệu quả từ tiếng Hán sang tiếng Việt

Để chuyển dịch câu tồn tại từ tiếng Hán sang tiếng Việt một cách hiệu quả, cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện độ chính xác của bản dịch mà còn giúp người dịch nắm bắt được ngữ cảnh và ý nghĩa của câu.

3.1. Phương pháp dịch trực tiếp và dịch thoát

Phương pháp dịch trực tiếp thường được sử dụng khi cấu trúc câu trong tiếng Hán tương đồng với tiếng Việt. Ngược lại, phương pháp dịch thoát được áp dụng khi cần thay đổi trật tự từ để phù hợp với ngữ pháp tiếng Việt.

3.2. Sử dụng ngữ cảnh để hỗ trợ dịch

Ngữ cảnh là yếu tố quan trọng trong việc chuyển dịch câu tồn tại. Người dịch cần phải xem xét ngữ cảnh của câu trong tác phẩm để đảm bảo rằng bản dịch không chỉ chính xác về ngữ pháp mà còn phù hợp với ý nghĩa tổng thể của văn bản.

IV. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu chuyển dịch câu tồn tại

Nghiên cứu chuyển dịch câu tồn tại có nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy ngôn ngữ và dịch thuật. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để phát triển tài liệu giảng dạy cho sinh viên học tiếng Hán và tiếng Việt, đồng thời cải thiện kỹ năng dịch thuật cho các dịch giả.

4.1. Tài liệu giảng dạy cho sinh viên

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng tài liệu giảng dạy cho sinh viên học tiếng Hán và tiếng Việt, giúp họ hiểu rõ hơn về cấu trúc câu tồn tại và cách chuyển dịch giữa hai ngôn ngữ.

4.2. Cải thiện kỹ năng dịch thuật

Nghiên cứu này cũng có thể giúp các dịch giả cải thiện kỹ năng dịch thuật của mình, đặc biệt là trong việc chuyển dịch các tác phẩm văn học, nơi mà ngữ nghĩa và ngữ dụng đóng vai trò quan trọng.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu chuyển dịch câu tồn tại từ tiếng Hán sang tiếng Việt là một lĩnh vực đầy tiềm năng. Kết quả nghiên cứu không chỉ giúp nâng cao khả năng dịch thuật mà còn mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới trong ngôn ngữ học. Trong tương lai, cần tiếp tục khai thác và nghiên cứu sâu hơn về các phương pháp chuyển dịch để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao trong việc học và sử dụng hai ngôn ngữ này.

5.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các kiểu câu tồn tại khác nhau trong tiếng Hán và tiếng Việt, từ đó phát triển các phương pháp chuyển dịch mới phù hợp với từng loại câu.

5.2. Tăng cường hợp tác nghiên cứu

Tăng cường hợp tác giữa các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước để chia sẻ kinh nghiệm và kết quả nghiên cứu, từ đó nâng cao chất lượng nghiên cứu trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong lĩnh vực ngôn ngữ học, câu tồn tại là một kiểu câu phổ biến và có nhiều điểm tương đồng giữa tiếng Trung và tiếng Việt, đặc biệt về cấu trúc cú pháp và ngữ dụng học. Tác phẩm “Tam Quốc diễn nghĩa” (TQDN) của La Quán Trung, một trong Tứ đại danh tác của văn học Trung Hoa, với 1493 câu tồn tại được khảo sát, là đối tượng nghiên cứu lý tưởng để phân tích phương pháp chuyển dịch câu tồn tại từ tiếng Hán sang tiếng Việt. Qua khảo sát, câu tồn tại chữ 有 (có) chiếm tới 71,2% trong tổng số câu tồn tại, cho thấy tầm quan trọng của kiểu câu này trong ngôn ngữ gốc. Mục tiêu nghiên cứu nhằm chỉ ra đặc điểm và tính sáng tạo trong phương pháp dịch câu tồn tại, tập trung vào bốn mô hình câu tồn tại phổ biến nhất trong TQDN, đồng thời đề xuất các phương pháp dịch phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dịch thuật. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong việc khảo sát cú pháp và cấu trúc câu tồn tại, không đi sâu vào ngữ nghĩa hay ngữ dụng, với dữ liệu chính là bản gốc tiếng Trung và bản dịch tiếng Việt của Phan Kế Bính – Bùi Kỷ hiệu đính. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc hỗ trợ giảng dạy ngoại ngữ, đặc biệt là dịch thuật tiếng Trung – Việt, đồng thời góp phần làm phong phú thêm kho tàng nghiên cứu ngôn ngữ học đối chiếu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về câu tồn tại trong tiếng Trung và tiếng Việt, trong đó câu tồn tại được định nghĩa là câu biểu thị sự tồn tại của người hoặc vật tại một địa điểm hoặc thời gian nhất định. Theo Cui Ying Xian, câu tồn tại trong tiếng Trung gồm ba thành phần chính: đoạn A (từ chỉ địa điểm, thời gian), đoạn B (cụm động từ), và đoạn C (cụm danh từ). Tương tự, câu tồn tại trong tiếng Việt cũng có mô hình tương đồng với ba đoạn này, nhưng có sự linh hoạt hơn về trật tự từ và cấu trúc. Lý thuyết dịch thuật được áp dụng bao gồm phân loại dịch nói và dịch viết, cũng như phương pháp dịch thoát và dịch sát. Tiêu chuẩn phiên dịch Tín-Đạt-Nhã của Yan Fu được sử dụng làm cơ sở đánh giá chất lượng bản dịch, nhấn mạnh sự trung thành (Tín), mạch lạc (Đạt) và phù hợp, tự nhiên (Nhã) trong bản dịch. Ngoài ra, luận văn cũng tham khảo các nghiên cứu về phương vị từ trong tiếng Trung, đặc biệt là vai trò phức tạp của phương vị từ trong đoạn A của câu tồn tại, nhằm làm rõ cách thức dịch các thành phần này.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp miêu tả để thống kê và phân loại các kiểu câu tồn tại trong TQDN bản tiếng Trung và bản dịch tiếng Việt. Phương pháp đối chiếu được áp dụng để so sánh cấu trúc và cách dịch giữa hai ngôn ngữ, từ đó rút ra các quy luật dịch thuật. Phương pháp thống kê và phân tích được sử dụng triệt để với cỡ mẫu 1493 câu tồn tại được chọn lọc kỹ lưỡng từ tác phẩm TQDN. Việc chọn mẫu dựa trên tần suất xuất hiện và tính điển hình của các kiểu câu tồn tại, tập trung vào bốn mô hình phổ biến nhất. Timeline nghiên cứu kéo dài trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội, với việc thu thập dữ liệu, phân tích và đối chiếu bản gốc cùng bản dịch tiếng Việt. Ngoài ra, một số ví dụ bổ sung được lấy từ các nguồn trực tuyến để làm phong phú thêm phân tích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ sử dụng câu tồn tại chữ 有 (có) chiếm 71,2% trong tổng số 1493 câu tồn tại khảo sát trong TQDN, cho thấy đây là kiểu câu phổ biến nhất và đóng vai trò trung tâm trong việc biểu đạt sự tồn tại trong tiếng Trung cổ điển.

2. Phương vị từ trong đoạn A của câu tồn tại rất đa dạng và phức tạp, với phương vị từ 上 (trên) chiếm tỷ lệ cao nhất 22,05%, tiếp theo là 后 (sau) 20% và 中 (giữa) 13%. Các cặp phương vị từ đối xứng như 左右 (trái phải), 前后 (trước sau) cũng xuất hiện nhiều, tạo nên tính đối xứng và cân đối trong câu.

3. Mô hình câu tồn tại hoàn chỉnh gồm ba đoạn A + B + C được sử dụng phổ biến, nhưng cũng có nhiều trường hợp mô hình không hoàn chỉnh do tỉnh lược đoạn A hoặc B, phù hợp với ngữ cảnh và phong cách văn học cổ điển.

4. Phương pháp dịch thoát được sử dụng rộng rãi trong bản dịch tiếng Việt, đặc biệt là việc đảo trật tự từ và chuyển đổi mô hình câu tồn tại sang câu chủ-vị phổ biến trong tiếng Việt, nhằm đảm bảo tính tự nhiên và dễ hiểu cho người đọc. Ví dụ, câu tiếng Trung “在那遥远的地方，隐隐露出一带渔村” được dịch thành “Ở phía đằng xa kia, thấp thoáng một ngôi làng chài” thay vì dịch sát cấu trúc nguyên tác.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của việc dịch thoát phổ biến là do sự khác biệt về cấu trúc cú pháp giữa tiếng Trung và tiếng Việt, đặc biệt trong cách biểu đạt câu tồn tại. Trong tiếng Trung, câu tồn tại thường có cấu trúc “Từ chỉ địa điểm + Động từ + Bổ ngữ”, trong khi tiếng Việt ưu tiên cấu trúc chủ-vị với chủ ngữ đứng trước vị ngữ. Việc dịch sát theo cấu trúc gốc thường dẫn đến câu dịch gượng ép, khó hiểu, không phù hợp với thói quen ngôn ngữ của người Việt. So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này nhất quán với quan điểm của các nhà ngôn ngữ học về sự cần thiết của dịch thoát trong dịch thuật văn học để đảm bảo tiêu chuẩn “Nhã” trong tiêu chuẩn Tín-Đạt-Nhã. Bảng thống kê phương vị từ và tần suất xuất hiện có thể được trình bày dưới dạng biểu đồ cột để minh họa rõ ràng sự phân bố tần suất các phương vị từ trong câu tồn tại của TQDN. Ngoài ra, việc tỉnh lược động từ 有 (có) trong một số câu nhằm tạo nhịp điệu và tính đối xứng trong câu cũng là đặc trưng ngôn ngữ văn học Trung Hoa cổ điển, điều này đòi hỏi người dịch phải linh hoạt trong việc lựa chọn phương pháp dịch phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng phương pháp dịch thoát linh hoạt trong chuyển dịch câu tồn tại từ tiếng Trung sang tiếng Việt nhằm đảm bảo tính tự nhiên, dễ hiểu và phù hợp với cấu trúc ngôn ngữ đích. Thời gian thực hiện: ngay trong quá trình dịch thuật; Chủ thể: dịch giả, biên tập viên.

2. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng kiến thức về cấu trúc câu tồn tại và phương vị từ cho sinh viên và người làm công tác dịch thuật tiếng Trung – Việt để nâng cao năng lực nhận diện và xử lý các mô hình câu tồn tại phức tạp. Thời gian: trong các khóa học ngôn ngữ và dịch thuật; Chủ thể: các trường đại học, trung tâm đào tạo.

3. Xây dựng tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp dịch câu tồn tại, bao gồm các ví dụ minh họa từ tác phẩm kinh điển như TQDN, giúp người học và dịch giả có nguồn tư liệu thực tiễn và khoa học. Thời gian: 1-2 năm; Chủ thể: các nhà nghiên cứu, nhóm biên soạn giáo trình.

4. Khuyến khích nghiên cứu mở rộng về câu tồn tại trong các thể loại văn bản khác nhau, nhằm phát triển các phương pháp dịch thuật đa dạng và phù hợp với từng ngữ cảnh văn bản. Thời gian: liên tục; Chủ thể: các viện nghiên cứu, học giả ngôn ngữ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên ngành Ngôn ngữ học và Dịch thuật tiếng Trung – Việt: Giúp hiểu sâu về cấu trúc câu tồn tại và phương pháp dịch phù hợp, nâng cao kỹ năng dịch thuật chuyên ngành.

2. Dịch giả và biên tập viên dịch thuật văn học: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để lựa chọn phương pháp dịch câu tồn tại, đảm bảo bản dịch vừa chính xác vừa tự nhiên.

3. Giảng viên và nhà nghiên cứu ngôn ngữ học đối chiếu: Là tài liệu tham khảo quý giá để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về câu tồn tại và dịch thuật giữa hai ngôn ngữ.

4. Người học tiếng Trung và tiếng Việt như ngôn ngữ thứ hai: Hỗ trợ nhận diện và sử dụng đúng các cấu trúc câu tồn tại, tránh nhầm lẫn trong giao tiếp và dịch thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Câu tồn tại là gì và tại sao nó quan trọng trong dịch thuật?
   Câu tồn tại là câu biểu thị sự có mặt hoặc tồn tại của người, vật tại một địa điểm hoặc thời gian nhất định. Nó quan trọng vì cấu trúc đặc thù của câu tồn tại khác biệt giữa tiếng Trung và tiếng Việt, ảnh hưởng đến cách dịch sao cho tự nhiên và chính xác.

2. Phương vị từ trong câu tồn tại có vai trò gì?
   Phương vị từ chỉ phương hướng, vị trí hoặc thời gian, là thành phần quan trọng trong đoạn A của câu tồn tại, giúp xác định không gian hoặc thời gian tồn tại của đối tượng. Việc hiểu và dịch đúng phương vị từ giúp giữ nguyên ý nghĩa và tính mạch lạc của câu.

3. Phương pháp dịch thoát và dịch sát khác nhau thế nào?
   Dịch sát giữ nguyên cấu trúc câu gốc, trong khi dịch thoát linh hoạt thay đổi cấu trúc để phù hợp với ngôn ngữ đích, giúp câu dịch tự nhiên và dễ hiểu hơn, đặc biệt trong dịch thuật văn học.

4. Tại sao động từ 有 (có) trong câu tồn tại thường bị tỉnh lược trong tiếng Trung cổ điển?
   Việc tỉnh lược động từ 有 nhằm tạo nhịp điệu, tính đối xứng và phong cách đặc trưng của văn học cổ điển Trung Hoa, giúp câu văn thêm hài hòa và trang trọng.

5. Làm thế nào để xác định một câu trong tiếng Việt có phải là câu tồn tại không?
   Có thể thử thay thế động từ chính trong câu bằng từ “có” và kiểm tra xem câu có giữ nguyên ý nghĩa không. Nếu giữ được, câu đó có thể được coi là câu tồn tại.

Kết luận

• Luận văn đã khảo sát và phân tích 1493 câu tồn tại trong tác phẩm “Tam Quốc diễn nghĩa”, tập trung vào bốn mô hình câu tồn tại phổ biến nhất.
• Phương vị từ trong đoạn A đóng vai trò quan trọng và đa dạng, ảnh hưởng lớn đến phương pháp dịch câu tồn tại.
• Phương pháp dịch thoát được sử dụng rộng rãi nhằm đảm bảo tính tự nhiên và phù hợp với cấu trúc tiếng Việt.
• Tiêu chuẩn phiên dịch Tín-Đạt-Nhã là cơ sở quan trọng để đánh giá chất lượng bản dịch câu tồn tại.
• Nghiên cứu mở ra hướng phát triển phương pháp dịch thuật hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng dịch thuật tiếng Trung – Việt trong tương lai.

Next steps: Tiếp tục mở rộng nghiên cứu sang các thể loại văn bản khác và phát triển tài liệu đào tạo chuyên sâu về dịch thuật câu tồn tại.

Các nhà nghiên cứu, dịch giả và sinh viên ngành ngôn ngữ học được khuyến khích áp dụng và phát triển các phương pháp dịch thuật được đề xuất để nâng cao hiệu quả công tác dịch thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo: Chƣơng 1: Lịch sử nghiên cứu vấn đề và cơ sở lý thuyết Chƣơng 2: Khảo sát câu tồn tại trong “Tam Quốc diễn nghĩa” bản tiếng Trung Chƣơng 3: Khảo sát cách chuyển dịch câu tồn tại trong tác phẩm “Tam Quốc diễn nghĩa” từ tiếng Trung sang tiếng Việt 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1: LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Các nghiên cứu về câu tồn tại và các phương diện liên quan đến câu tồn tại trong tiếng Trung và tiếng Việt có rất nhiều, nhưng từ góc độ đối chiếu, khảo sát phương pháp dịch thuật thì rất ít. Về cơ bản tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài như sau: 1. Tình hình nghiên cứu ở Trung Quốc Nhiều cuốn sách chuyên khảo về lĩnh vực ngữ pháp, từ vựng của Trung Quốc đều ít nhiều đề cập đến câu tồn tại.

Ví dụ: Cuốn Nhập môn nghiên cứu và học tập ngữ pháp Hán ngữ hiện đại của Cui Ying Xian (Công ty trách nhiệm hữu hạn Nxb.Qinghua Daxue, 2004), trong mục liên quan đến câu tồn hiện (trang 254-257), tác giả đã phân loại và giới thiệu về hai kiểu câu tồn hiện phổ biến nhất trong tiếng Trung là “Câu tồn tại” và “Câu ẩn hiện” (gọi chung là câu tồn hiện). Sau đó tập trung vào khái niệm, định nghĩa của các kiểu câu tồn hiện. Điểm nổi bật của cuốn sách này là chỉ ra các tiêu chí mang tính đặc trưng của từng kiểu câu. Ví dụ các động từ thường xuất hiện trong câu tồn tại/câu ẩn hiện.

Tác giả cũng phân loại các mô hình câu tồn tại thường gặp trong tiếng Trung theo tính chất động hoặc tĩnh. Mặc dù nghiên cứu về câu tồn tại ở tài liệu này chưa sâu, nhưng cũng nhờ các giới thiệu khái quát được đưa ra trong sách mà chúng tôi mới có gợi ý để lựa chọn 4 mô hình câu tồn tại phổ biến nhất để tiến hành khảo sát. Wang Jian trong bài Nghiên cứu tổng quan về câu tồn hiện trong tiếng Trung hiện đại (Tạp chí học viện Chang Shu, kỳ 01, 2007) đã giới thiệu tình 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hình nghiên cứu về câu tồn hiện và các trường phái phân loại câu tồn hiện trong giới nghiên cứu Trung Quốc và nước ngoài, quan điểm của các trường phái. Điểm nổi bật của bài viết là phân loại rất chi tiết các mô hình câu tồn tại và các mô hình câu ẩn hiện (hai loại câu tồn hiện) trong tiếng Trung.

Tuy nhiên do đây chỉ là bài viết nghiên cứu đăng tạp chí, vì vậy tác giả chỉ giới thiệu và đưa ví dụ về các mô hình câu tồn tại, hầu như không có các phân tích mang tính chuyên môn hoặc chiều sâu. Gu Chun Lei trong luận văn Phân tích ngữ dụng của câu tồn tại trong tiếng Trung hiện đại (Luận văn thạc sĩ Đại học Sư phạm Chiết Giang, 2007) thì khác với các nghiên cứu khác thường chỉ nghiên cứu, so sánh đối chiếu về cấu trúc cú pháp của câu tồn tại, luận văn này lại lấy trọng tâm là phân tích ba bình diện ngữ dụng của câu tồn tại, trên cơ sở khảo sát số lượng lớn các ví dụ. Liu Shun, Pan Wen có bài Khảo sát và phân tích câu chữ “ 有 (Có) + Zhe(着) trong tiếng Trung hiện đại (Học viện Văn học Đại học Sư phạm Nam Kinh, tạp chí Nghiên cứu và giảng dạy ngôn ngữ, kỳ 3/2007). Hai tác giả giới thiệu Câu tồn tại “有(Có) + trợ từ 着(Zhe)” là cấu trúc câu mới xuất hiện trong tiếng Trung hiện đại.

Thường chỉ xuất hiện trong ngôn ngữ viết và ở hình thức khẳng định, không có hình thức phủ định. Thành phần trung tâm câu thường là danh từ trừu tượng, ngoài ra còn bắt buộc phải có định ngữ. Qua nghiên cứu này, chúng tôi đã hiểu được thêm một số quy luật sử dụng câu tồn tại chữ 有(Có) trong tiếng Trung nói chung và câu tồn tại chữ “有(Có) + trợ từ 着(Zhe)” nói riêng. Ví dụ như việc xuất hiện trợ từ biểu thị hành động tiếp diễn着(Zhe) có liên quan đến việc quy luật đối xứng về âm tiết.

Hoặc về mặt ngữ dụng, trọng tâm của kiểu câu này hướng tới là bộ phận định ngữ 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trong phần trung tâm ngữ,. Do tiếng Việt cũng có kiểu câu tồn tại chữ 有(Có) nên nghiên cứu này rất có ích cho việc so sánh, đối chiếu. Câu tồn tại chữ 有(Có) cũng là một trong những trọng tâm nghiên cứu của luận văn. Wang Zhi Jie trong bài viết Mô hình của câu tồn hiện (Đại học Nội Mông Cổ, Học báo Đại học phát thanh truyền hình, kỳ 1, 2004) thì lại chỉ tập trung vào thảo luận mô hình của câu tồn tại, không bàn đến các khía cạnh khác như ngữ dụng, ngữ nghĩa,… Tác giả cho rằng mô hình câu tồn hiện có thể chia thành hai dạng câu chủ vị và câu phi chủ vị trong loại hình câu đơn.

Tác giả đã giới thiệu mô hình hoàn chỉnh và phi hoàn chỉnh của câu tồn hiện, nhờ đó người đọc có thể hiểu thêm về bản chất của loại câu này. Một nghiên cứu khác của Wang Zhi Jie, Yan Xiao Li là bài Sự rút gọn, mở rộng và biến đổi của câu tồn tại trong văn bản (học báo Đại học Nội Mông Cổ, quyển 32 kỳ 4, 2006). Không như các nghiên cứu trước đây thường chỉ nghiên cứu câu tồn tại ở trạng thái “tĩnh”, tác giả bài viết phân tích câu tồn tại ở trạng thái “động”, nghiên cứu về ba dạng “động” của câu tồn tại đó là trường hợp rút gọn (tỉnh lược), trường hợp mở rộng và trường hợp biến đổi. Hệ thống ví dụ và ngữ liệu sử dụng trong bài viết vô cùng phong phú, đơn giản, dễ hiểu, tuy chỉ là bài viết hội thảo ngắn nhưng cũng có những giá trị tham khảo nhất định cho chúng tôi.

Luận văn thạc sĩ Nghiên cứu đối chiếu câu tồn tại chữ 有(Có) trong tiếng Trung và tiếng Việt của Ruan Shi Li Xin (Đại học Sư phạm Hoa Đông, 2006) cũng là một tài liệu tham khảo rất có ích cho luận văn. Tác giả luận văn lấy câu tồn tại chữ 有(Có) trong tiếng Trung làm đối tượng nghiên cứu, phân tích một cách có hệ thống và đi từ nhiều góc độ, phương pháp để làm nổi bật 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ba phương diện cú pháp, ngữ nghĩa và ngữ dụng của câu tồn tại chữ 有(Có) trong tiếng Trung và tiếng Việt. Đặc biệt, luận văn Nghiên cứu đối chiếu câu tồn hiện trong tiếng Trung và tiếng Việt của Cheng Deng Qun (Đại học Dân tộc Quảng Tây, 2015) gợi cho chúng tôi khá nhiều ý tưởng nghiên cứu dựa trên những điểm mà luận văn này chưa làm được. Luận văn này đã làm được các việc như phân tích các điểm giống và khác nhau về cú pháp, ngữ nghĩa và ngữ dụng của câu tồn hiện trong tiếng Trung và tiếng Việt, từ đó rút ra một số quy tắc về mặt chức năng ngữ pháp của câu tồn hiện và một số quy luật khi chuyển dịch từ tiếng Trung sang tiếng Việt.

Tuy nhiên, luận văn này phân tích khá nhiều về mặt ngữ dụng, ngữ nghĩa của câu tồn tại, những kết quả của luận văn hầu hết là đưa ra các tổng kết về cách sử dụng các mô hình câu tồn tại cụ thể mà không đề cập đến phương pháp chuyển dịch từ Trung sang Việt (và ngược lại). Đồng thời các ví dụ luận văn này sử dụng đều là những ngữ liệu tự nhiên, còn luận văn của chúng tôi lấy tư liệu trực tiếp từ tác phẩm TQDN - do đó các ví dụ của chúng tôi đều mang đậm phong cách ngôn ngữ văn học. Cách thức triển khai đề tài của chúng tôi cũng hoàn toàn khác vì hướng nghiên cứu của luận văn là phương pháp dịch câu tồn tại dựa trên kết quả khảo sát, thống kê, không phải chỉ đơn giản là nghiên cứu về cách sử dụng câu tồn tại trong tiếng Trung và tiếng Việt. Tiếp cận từ phương pháp giảng dạy ngoại ngữ, luận văn Phân tích lỗi sai của sinh viên Việt Nam khi sử dụng câu tồn tại tiếng Trung của Pei Shi Qiu Qiong (Đại học Cát Lâm, 2012) đã chỉ ra những lỗi sai sinh viên Việt Nam hay mắc phải khi sử dụng câu tồn tại trong tiếng Trung.

Trên cơ sở đó phân 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tích nguyên nhân và đưa ra các đề xuất, phương pháp khắc phục. Luận văn sử dụng hình thức điều tra bảng hỏi, sử dụng các lý thuyết về phân tích lỗi sai, từ đó thống kê, phân loại các lỗi sai mà sinh viên Việt Nam thường gặp khi sử dụng câu tồn hiện. Trên cơ sở phân loại, thống kê cùng với việc khái quát, mô tả các định nghĩa, khái niệm, luận văn giới thiệu các phương pháp khắc phục trong quá trình giảng dạy về câu tồn hiện tiếng Trung cho sinh viên Việt Nam. Như vậy, có thể thấy rằng nghiên cứu về câu tồn tại tiếng Trung và tiếng Việt từ góc độ so sánh, đối chiếu, khảo sát về phương pháp dịch là chưa nhiều.

Hầu hết các luận văn hoặc công trình nghiên cứu đều chỉ tập trung vào phân tích, mô tả những kết cấu câu tồn tại điển hình, chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa chúng. Đây là điểm rất khác với đề tài của chúng tôi, chúng tôi đi từ góc độ phương pháp dịch câu tồn tại, các ví dụ phân tích đều đặt trong một tác phẩm văn học nổi tiếng, đã được nhiều người biết đến, vì vậy đều là những nguồn ngữ liệu đáng tin cậy, chính xác cả về mặt nội dung lẫn hình thức. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam Câu tồn tại cũng là một kiểu câu nhận được nhiều quan tâm của các học giả Việt Nam. Rất nhiều nhà ngôn ngữ nổi tiếng của Việt Nam theo chúng tôi tổng hợp, tìm hiểu được đều ít nhiều có các nghiên cứu, công trình, bài viết… về câu tồn tại.

Nhà nghiên cứu nổi tiếng Diệp Quang Ban đã có nhiều công trình nghiên cứu giá trị, làm nền tảng cho nhiều nghiên cứu sau này cả về phương diện ngữ pháp, từ vựng, ngữ nghĩa,… Điển hình là công trình Một số vấn đề về câu tồn tại trong tiếng Việt ngày nay (Luận án Phó Tiến sĩ Khoa học ngữ văn, Đại học Sư phạm I, Hà Nội, 1980), sau này được in thành sách là cuốn Câu tồn 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tại trong tiếng Việt.