MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Trong khoảng mƣơi năm lại đây, tại các thành phố lớn nhiều dịch vụ trợ giúp tâm lý, xã hội phá triển. Một trong các dịch vụ đó là dịch vụ tham vấn tâm lý.
Dịch vụ này đƣợc thể hiện qua các hình thức tham vấn trên đài, tham vấn trên báo, tham vấn qua thƣ từ, tham vấn qua điện thoại, tham vấn qua mạng và tham vấn trực tiếp. Phải thấy rằng, các dịch vụ trợ giúp tâm lý đã đáp ứng đƣợc các nhu cầu thông tin, nhu cầu giải toả tinh thần của ngƣời thành phố trƣớc những thách thức của cuộc sống hiện đại. Những nhu cầu, mong muốn, ƣớc vọng cũng nhƣ những băn khoăn, bế tắc về tinh thần của con ngƣời giờ đây không chỉ hạn hẹp trong vốn kiến thức, tình cảm của gia đình mới có thể chia sẻ đƣợc mà đã nó đƣợc cộng đồng xã hội cùng chia sẻ, đồng cảm, giúp đỡ thông qua khâu trung gian là hoạt động tham vấn. Có thể nói,đây chính là mảnh đất màu mỡ mà các ngành nghiên cứu khoa học xã hội có thể áp dụng, phát huy đƣợc tính năng của mình.
Tuy nhiên, hiện nay các nghiên cứu về giới thông qua hoạt động tham vấn tâm lý còn ít đƣợc nhiều ngƣời quan tâm đến. "Tham vấn tâm lý là một trào lƣu xã hội và ở những nƣớc công nghiệp có nhịp sống và làm việc căng thẳng dễ gây stress, nghề này luôn đƣợc chú trọng. Đặt trong bối cảnh phát triển xã hội Việt Nam hiện nay, tốc độ phát triển xã hội nhanh nhƣng khôngbền vững, tồn đọng nhiều vấn đề xã hội thì áp lực cuộc sống nhất là ở các thành phố lớn đè nặng lên mỗi cá nhân rất nhiều thì tầm quan trọng của tham vấn tâm lý càng thấy rõ rệt và ngƣời dân đã bắt đầu quen với các hoạt động tham vấn tâm lý".TSTrần Thị Minh Đức ). Xét về góc độ lý thuyết bản chất và vai trò của giới tính trong đời sống con ngƣời thì trong mỗi hoạt động xã hội đều có sự khác biệt giới nhất định do bản chất và vai trò giới tính của mỗi giới quy định.
Chính sự khác biệt về các đặc 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trƣng giới tính mà vai trò giới hình thành ở mỗi giới khác nhau trong tổng thể các mối quan hệ, các hoạt động xã hội có sự có mặt của họ. Tham vấn tâm lýlà một hoạt động xã hội mà ở đó thể hiện rõ nét nhất, thực tế nhất những vấn đề xã hội mà mỗi giới gặp phải. Tuy nhiên những nghiên cứu về giới, nhất là sự khác biệt giớitrong hoạt động này còn ít đƣợc nhiều ngƣời quan tâm đến. Trong hoạt động tham vấn tâm lý, những tâm tƣ, tình cảm, suy nghĩ , tƣ tƣởng, quan điểm … của mỗi giới đƣợc thể hiện sinh động và đa chiều trong những vấn đề xẫ hội mà họ đang phải đối mặt.
Do đó mà tìm hiểu có hệ thống và khái quát nhu cầu, thực trạng tham vấn tâm lý giúp nhà nghiên cứu có cái nhìn khái quát hơn về đời sống tinh thần của mỗi cá nhân, nhận thấy rõ hơn vai trò xã hội mà mỗi giới đang đảm nhiệm và sự trông đợi của xã hội đối với mỗi giới nhƣ thế nào? Góp phần mở ra những hƣớng nghiên cứu mới về tham vấn tâm lý và giới nhằm đƣa ra những biện pháp nâng cao nhận thức của thân chủ về nan đề của họ đồng thời cũng góp phần đƣa ra một vài giải pháp cho hoạt động tham vấn tâm lý thực hiện hiệu quả hơn. Tìm hiểu vấn đề giới thông qua hoạt động tham vấn tâm lý giúp đƣa ra cái nhìn khái quát hơn về tƣ tƣởng, quan điểm,… sự tác động của môi trƣờng, hoàn cảnh xã hội tới mỗi giới, từ đó bổ sung, đóng góp những tri thức về giới cho các ngành nghiên cứu về giới nói chung và xã hội học giới nói riêng. Những chủ đề, lĩnh vực đƣợc mỗi giới đề cập đến thông qua hoạt động tham vấn tâm lý đều thể hiện rõ nét những tâm tƣ , tình cảm, những băn khoăn của mỗi giới về các vấn đề mà họ đang gặp phải. Tìm hiểu có hệ thống và khái quát những nhu cầu và thực trạng hoạt động tham vấn tâm lý giúp có cái nhìn sâu sắc, toàn diện hơn về đời sống tinh thần của bản thân mỗi cá nhân, góp phần giúp các nhà hoặch định chính sách có đƣợc sự đúng đắn và hiệu quả đối với mỗi chính sách xã hội mà họ đƣa ra.
7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Xuất phát từ những lý do trên, tôi lựa chọn đề tài “Khác biệt giới trong nhu cầu và thực trạng tham vấn tâm lý với nhóm khách hàng của trung tâm tƣ vấn Linh Tâm – Csaga” để không chỉ phát hiện sự khác nhau trong nhu cầu và thực trạng của mỗi giới đối với các lĩnh vực mà họ cần tham vấn tâm lý mà đề tài còn nhằm tìm hiều các quan điểm, tâm tƣ, tình cảm của mỗi giới đối với mỗi chủ đề, lĩnh vực mà họ cần tham vấn. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn. - Ý nghĩa khoa học: Nghiên cứu khác biệt giới thông qua hoạt động tham vấn tâm lý góp thêm một cách cái nhìn khái quát hơn về sự khác biệt giới trong nhu cầu tham vấn tâm lý có thể bổ sung thêm tri thức cho khoa học nghiên cứu về giới, tâm lý và một số ngành khoa học xã hội khác. - Ý nghĩa thực tiễn: Nghiên cứu thực hiện nhằm tìm hiểu một số khía cạnh trong hoạt động tham vấn tâm lý của trung tâm tƣ vấn Linh Tâm: các lĩnh vực tham vấn, thời lƣợng, cách thức tham vấn của đối tƣợng tham vấn để thấy đƣợc sự khác biệt của mỗi giới trong nhu cầu và cách tiếp cận tham vấn tâm lý, thấy đƣợc mối liên hệ giữa giới tính, độ tuổi với những lĩnh vực tham vấn tâm lý mà nhóm khách hàng có nhu cầu tham vấn, từ đó giúp trung tâm tƣ vấn có cái nhìn khái quát về nhu cầu và thực trạng tham vấn tâm lý trong nhóm khách hàng của họ để có những biện pháp trang bị nguồn lực chất lƣợng và các phƣơng tiện thực hiện tham vấn nhằm nâng cao hơn nữa khả năng đáp ứng của trung tâm với khách hàng.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Vấn đề giới trong xã hội từ lâu đã là mảnh đất màu mỡ để các nhà nghiên cứu khoa học xã hội khai thác. Trong những năm gần đây, nghiên cứu về khác biệt giới trong và ngoài nƣớc đƣợc quan tâm đáng kể, điển hình nhƣ nghiên cứu về sự khác biệt trong khuôn mẫu, định hƣớng hành vi, định kiến của xã hội với mỗi giới, sự khác biệt giới trong hành vi tình dục, sự khác biệt giới trong mua 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com sắm, tiêu dùng … Các nghiên cứu này tập trung làm rõ những khác biệt giới trong hoạt động hàng ngày của mỗi chủ thể để phần nào nhằm là giảm thiểu sự bất bình đẳng giới. Tuy nhiên, nghiên cứu về giới thông qua hoạt động tham vấn tâm lý nhằm khái quát đƣợc sự khác biệt trong quan điểm, tƣ tƣởng, tình cảm cũng nhƣ những băn khoăn, vƣớng mắc, cách thức giải quyết, khắc phục của mỗi giới trƣớc những vấn đề xã hội lại ít đƣợc các nhà nghiên cứu quan tâm đến.
Môt số công trình nghiên cứu liên quan đến khác biệt giới có thể kể đến nhƣ: Nghiên cứu về “Sự khác biệt giới trong hành vi tình dục trƣớc hôn nhân của vị thành niên và thanh niên” (Trần Thị Hồng) sử dụng số liệu Điều tra về vị thành niên và thanh niên (SAVY) năm 2003 nhằm phân tích các hành vi tình dục trƣớc hôn nhân nhìn từ góc độ giới. Kết quả cho thấy có sự khác biệt giữa nam và nữ, nhất là các hành vi liên quan đến lần quan hệ tình dục lần đầu tiên. Nữ vị thành niên và thanh niên có quan hệ tình dục lần đầu tiên sớm hơn nam. Nam giới, ngƣợc lại có thành phần bạn tình đa dạng và số lƣợng bạn tình lớn hơn so với nữ.
Nữ thƣờng chọn nhà riêng trong khi nam thƣờng chọn nhà nghỉ là nơi gặp gỡ và có quan hệ tình dục lần đầu tiên. Việc sử dụng các biện pháp tránh thai tăng lên cùng lứa tuổi, tuy nhiên, nhìn chung, nữ thành niên và thanh niên ít sử dụng các biện pháp tránh thai hơn so với nam giới. Bên cạnh đó nghiên cứu cũng chỉ ra một yếu tố tác động đến hành vi tình dục trƣớc hôn nhân nhƣ xem video, chơi với nhóm bạn. [8] Nghiên cứu về “Sự khác biệt giới trong tiêu dùng” của Nguyễn Thị Thanh Nga đã chỉ ra sự khác nhau trong nhu cầu tiêu dùng và mua sắm hàng hóa.
Trong việc mua sắm hàng hóa, đồ dùng sinh hoạt hàng ngày, phụ nữ chiếm đa số. Ngƣời tiêu dùng là phụ nữ chẳng những đông mà còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động mua hàng. Họ là ngƣời quyết định mua hàng tiêu 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com dùng cho bản thân, gia đình … Mua sắm đồ điện tử đƣợc coi là lĩnh vực quan tâm của nam giới. Đặc điểm giới tình giữa đàn ông và phụ nữ quy định sự khác nhau về thị hiếu, những sở thích khác nhau về tình thẩm mỹ, về hình dáng, màu sắc, mùi vị của từng loại sản phẩm… Bên cạnh đó nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt giới trong việc lựa chọn các hoạt động giải trí trong thời gian rỗi của các cặp gia đình đƣợc lựa chọn khảo sát.
Nếu phụ nữ dành ít thời gian hơn nam giới cho việc đọc sách báo, chơi thể thao thì họ lại dành nhiều thời gian hơn cho việc đi lễ chùa, nhà thờ. Sở dĩ có những sự khác biệt đáng kể này là do có sự khác nhau về đặc điểm vai trò giới. Phụ nữ Việt Nam thƣờng là ngƣời chủ chốt trong sinh hoạt của gia đình cả về mặt tinh thần lẫn vật chất. Nam giới có trách nhiệm chủ đạo là đảm bảo kinh tế gia đình, quan hệ xã hội của họ rộng hơn, thời gian của họ rảnh rỗi hơn nữ giới nên việc tham gia các hoạt động giải trí của họ cũng nhiều hơn.