Khả năng sinh lời của các công ty cổ phần niêm yết tại sở giao dịch chứng khoán thành phố hồ chí minh

Chuyên khảo phân tích Khả năng sinh lời của các công ty cổ phần niêm yết tại sở giao dịch chứng khoán thành phố hồ chí, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Nguyễn Thị Cẩm Tú
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Lê Thông
• Trường học: Trường Đại Học Tây Đô
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Khả Năng Sinh Lời Của Các Công Ty Cổ Phần Niêm Yết Tại Sở Giao Dịch Chứng Khoán TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• TRANG CAM KẾT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI LUẬN VĂN
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI VÀ TRONG NƯỚC
• 1.2.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.2.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.2.3. Đánh giá tổng quan tài liệu và các nội dung cần đặt ra nghiên cứu, giải quyết
• 1.3. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Mục tiêu chung
• 1.3.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.5. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5.3. Thời gian nghiên cứu
• 1.6. Ý NGHĨA NGHIÊN CỨU
• 1.7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.8. BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khả năng sinh lời
• 2.2. Các chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh lời
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời
• 2.4. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.4.2. Cơ sở đề xuất mô hình nghiên cứu
• 2.4.3. Kiểm định giả thuyết
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.2. PHƯƠNG PHÁP THU THẬP SỐ LIỆU
• 3.2.1. Nguồn dữ liệu
• 3.2.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.2.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN NIÊM YẾT TẠI SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TP. HỒ CHÍ MINH (HOSE)
• 4.1.1. Khái quát tình hình hoạt động kinh doanh của các công ty cổ phần niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HOSE)
• 4.1.2. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của các công ty cổ phần niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh
• 4.2. PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN NIÊM YẾT TẠI SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 4.2.1. Thống kê mô tả các biến nghiên cứu trong mô hình
• 4.2.2. Ma trận tương quan giữa các biến độc lập
• 4.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các công ty cổ phần niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. MỘT SỐ HÀM Ý CHÍNH SÁCH NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC CÔNG TY CỔ PHẦN NIÊM YẾT TẠI SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TP. HỒ CHÍ MINH (HOSE)
• 5.1.1. Quản lý hiệu quả hàng tồn kho
• 5.1.2. Gia tăng khả năng tạo lợi nhuận
• 5.1.3. Xây dựng cơ cấu vốn hợp lý
• 5.1.4. Mở rộng quy mô công ty hiệu quả
• 5.1.5. Duy trì khả năng thanh toán phù hợp
• 5.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khả Năng Sinh Lời Niêm Yết Tại HOSE 55 Ký Tự

Nâng cao khả năng sinh lời là mục tiêu hàng đầu của mọi công ty và xã hội. Hoạt động kinh doanh hiệu quả giúp công ty tồn tại, phát triển, cạnh tranh và đóng góp vào sự phát triển chung. Mục tiêu của các công ty là tối đa hóa lợi nhuận để gia tăng giá trị. Các công ty có mối quan hệ chặt chẽ với các nhà đầu tư, chủ nợ, cơ quan quản lý nhà nước và khách hàng. Phân tích khả năng sinh lời giúp dự báo điều kiện kinh doanh trong tương lai, đánh giá các quyết định quản trị và kinh doanh. Việc đánh giá đúng yếu tố lợi nhuận rất quan trọng để quản lý hoạt động kinh doanh. Đề tài nghiên cứu “Khả năng sinh lời của các công ty cổ phần niêm yết tại Sở Giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh” nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động, giúp các công ty có chính sách phù hợp, tiếp cận nguồn vốn đầu tư, tối đa hóa giá trị và góp phần ổn định kinh tế - xã hội, phát triển thị trường chứng khoán. Dựa theo Nguyễn Thị Cẩm Tú (2020).

1.1. Tầm Quan Trọng Của ROA ROE Đối Với Nhà Đầu Tư

Nhà đầu tư hiện tại và tiềm năng quan tâm đến khả năng sinh lời trên vốn đầu tư (thể hiện qua ROA và ROE) và mức độ rủi ro khi đầu tư vốn. Chủ nợ quan tâm đến khả năng trả gốc và lãi. Cơ quan quản lý nhà nước quan tâm đến tình hình hoạt động để đưa ra chính sách kinh tế - tài chính phù hợp, tạo điều kiện cho công ty hoạt động hiệu quả, góp phần vào sự phát triển đất nước. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh vai trò của thị trường chứng khoán Việt Nam trong việc huy động vốn. Do đó, nhà đầu tư luôn quan tâm đến việc định giá cổ phiếu.

1.2. Khả Năng Sinh Lời và Quản Trị Doanh Nghiệp Hiệu Quả

Để đạt mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận, các công ty cần đánh giá đúng yếu tố lợi nhuận. Lợi nhuận được nhà quản trị xem là yếu tố quan trọng nhất để quản lý hoạt động kinh doanh. Các biện pháp đánh giá khả năng sinh lời thường dùng là tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS), tỷ suất lợi nhuận trên tài sản (ROA), và tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE). Các công ty cần phải đánh giá đúng các yếu tố từ quản trị doanh nghiệp để tăng khả năng sinh lời.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Khả Năng Sinh Lời Tại HOSE 58 Ký Tự

Các nghiên cứu về khả năng sinh lời còn nhiều hạn chế, chưa chú trọng đến tác động của hoạt động đầu tư và thường chỉ tập trung vào một nhóm ngành cụ thể. Có sự khác biệt về kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố đến khả năng sinh lời. Để có quyết định đúng đắn và thu hút nhà đầu tư, nhà quản lý cần nắm bắt các nhân tố ảnh hưởng, mức độ và xu hướng tác động của từng nhân tố. Nghiên cứu này phân tích "Khả năng sinh lời của các công ty cổ phần niêm yết tại Sở Giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh" nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, giúp các công ty có chính sách phù hợp với hoạt động kinh doanh, có thể tiếp cận với các nguồn vốn đầu tư để mở rộng phát triển, tối đa hóa giá trị của công ty, góp phần ổn định và phát triển kinh tế - xã hội, phát triển thị trường chứng khoán.

2.1. Hạn Chế Trong Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Cơ Cấu Vốn

Nhiều nghiên cứu chưa thực sự chú trọng về tác động của hoạt động đầu tư đến khả năng sinh lời của công ty, đặc biệt là tại các thị trường chứng khoán Việt Nam. Mặt khác, có sự khác biệt về kết quả của các nghiên cứu về sự ảnh hưởng của các yếu tố đến khả năng sinh lời của công ty và các bài nghiên cứu chỉ lựa chọn các công ty thuộc một nhóm ngành mà không có nhiều nghiên cứu lựa chọn nhiều ngành nghề cụ thể. Cần phải phân tích kỹ cấu trúc vốn để đưa ra được đánh giá chính xác.

2.2. Thiếu Nghiên Cứu Đa Ngành Về Hiệu Quả Sử Dụng Vốn

Các nghiên cứu trước đây thường chỉ tập trung vào một nhóm ngành cụ thể, chưa có nhiều nghiên cứu lựa chọn nhiều ngành nghề khác nhau để so sánh và đánh giá toàn diện về hiệu quả sử dụng vốn. Việc phân tích đa ngành giúp làm rõ sự khác biệt và đặc thù của từng ngành đối với khả năng sinh lời. Việc này rất quan trọng trong việc quản lý rủi ro của các nhà đầu tư.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Khả Năng Sinh Lời HOSE 54 Ký Tự

Nghiên cứu này sử dụng số liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán của 151 công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) trong khoảng thời gian từ 2014 đến 2018. Phương pháp phân tích định lượng được sử dụng để xây dựng mô hình hồi quy dữ liệu bảng (Panel data). Mô hình này giúp xác định mối quan hệ giữa các nhân tố tác động đến khả năng sinh lời của các công ty cổ phần trên thị trường chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh.

3.1. Sử Dụng Mô Hình Dữ Liệu Bảng Panel Data

Mô hình dữ liệu bảng (Panel data) cho phép phân tích sự thay đổi của các biến số theo thời gian và giữa các công ty khác nhau. Mô hình này giúp kiểm soát các yếu tố cố định và các yếu tố ngẫu nhiên ảnh hưởng đến khả năng sinh lời. Các biến như vòng quay tài sản và hệ số nợ cũng được đưa vào phân tích.

3.2. Phân Tích Tương Quan Và Hồi Quy Tuyến Tính

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tương quan giữa các biến và thực hiện hồi quy tuyến tính với dữ liệu bảng để ước lượng các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của công ty thông qua hai chỉ tiêu là lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) và lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE). Việc này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố.

3.3. Các Biến Nghiên Cứu Chính Trong Mô Hình

Các biến nghiên cứu chính bao gồm: Cơ cấu vốn, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận, khả năng thanh toán, quy mô công ty, số ngày một vòng quay hàng tồn kho và hiệu ứng thời gian. Các biến này được lựa chọn dựa trên cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trước đây. Nghiên cứu sẽ sử dụng phân tích tài chính để đánh giá các biến này.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Khả Năng Sinh Lời HOSE 53 Ký Tự

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tác động có ý nghĩa của cơ cấu vốn, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận, khả năng thanh toán, quy mô công ty, số ngày một vòng quay hàng tồn kho và hiệu ứng thời gian đến khả năng sinh lời của công ty. Kết quả này phù hợp với một số nghiên cứu trước đây và cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các công ty cổ phần niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE).

4.1. Tác Động Của Cơ Cấu Vốn Và Quản Lý Hàng Tồn Kho

Nghiên cứu chỉ ra rằng cơ cấu vốn và quản lý hàng tồn kho có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh lời. Việc xây dựng một cơ cấu vốn hợp lý và quản lý hiệu quả hàng tồn kho có thể giúp các công ty tăng lợi nhuận và cải thiện hiệu quả hoạt động. Các chỉ số như biên lợi nhuận gộp và biên lợi nhuận ròng cần được theo dõi sát sao.

4.2. Ảnh Hưởng Của Quy Mô Công Ty Và Khả Năng Thanh Toán

Quy mô công ty và khả năng thanh toán cũng là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng sinh lời. Các công ty có quy mô lớn và khả năng thanh toán tốt thường có khả năng tạo ra lợi nhuận cao hơn. Việc quản lý rủi ro liên quan đến thanh khoản là rất quan trọng.

V. Giải Pháp Nâng Cao Khả Năng Sinh Lời Tại HOSE 57 Ký Tự

Nghiên cứu đề xuất một số hàm ý chính sách cho việc nâng cao khả năng sinh lời của các công ty cổ phần niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE). Đó là (1) Quản lý hàng tồn kho hiệu quả, đảm bảo số lượng hàng trong kho tối ưu, không chậm trễ trong việc bán hàng và giao hàng cho khách hàng; (2) Tăng khả năng tạo lợi nhuận; (3) Xây dựng cơ cấu vốn hợp lý; (4) Mở rộng quy mô công ty phù hợp với môi trường kinh doanh; (5) Đảm bảo khả năng thanh toán của công ty. Do đó, nhà quản trị có thể tăng khả năng sinh lời bằng việc kiểm soát các nhân tố ảnh hưởng ở mức thích hợp.

5.1. Quản Lý Hàng Tồn Kho và Tối Ưu Cơ Cấu Vốn

Quản lý hàng tồn kho hiệu quả, đảm bảo số lượng hàng trong kho tối ưu, không chậm trễ trong việc bán hàng và giao hàng cho khách hàng là một giải pháp quan trọng. Đồng thời, việc xây dựng một cơ cấu vốn hợp lý cũng giúp giảm chi phí vốn và tăng lợi nhuận. Các công ty cần phải đánh giá và điều chỉnh cơ cấu vốn thường xuyên để phù hợp với tình hình kinh doanh.

5.2. Mở Rộng Quy Mô Công Ty Và Duy Trì Thanh Khoản

Mở rộng quy mô công ty phù hợp với môi trường kinh doanh và duy trì khả năng thanh toán cũng là những yếu tố quan trọng để nâng cao khả năng sinh lời. Các công ty cần phải có kế hoạch mở rộng quy mô một cách cẩn thận và đảm bảo có đủ nguồn lực để duy trì khả năng thanh toán. Dòng tiền cần được quản lý chặt chẽ.

5.3. Các Yếu Tố Vĩ Mô Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Sinh Lời

Các yếu tố vĩ mô như lạm phát, tỷ giá hối đoái và lãi suất cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh lời. Các công ty cần phải theo dõi và đánh giá tác động của các yếu tố này để đưa ra các quyết định kinh doanh phù hợp. Chính sách chính sách vĩ mô có thể ảnh hưởng đến doanh thu và chi phí của công ty.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Về Sinh Lời 51 Ký Tự

Nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm bổ sung về các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của các công ty cổ phần niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM. Đề tài phân tích khả năng sinh lời, chỉ ra kết quả đạt được và hạn chế trong hiệu quả hoạt động. Đây là cơ sở cho việc đề xuất các hàm ý chính sách nhằm nâng cao khả năng sinh lời, cung cấp thông tin giá trị cho cổ đông, nhà đầu tư tiềm năng và nhà quản trị. Cần có những nghiên cứu sâu hơn nữa về vấn đề này.

6.1. Hạn Chế Của Nghiên Cứu Và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Nghiên cứu còn một số hạn chế, chẳng hạn như phạm vi nghiên cứu còn hạn chế và phương pháp nghiên cứu chưa bao quát hết các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu, sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác nhau và phân tích sâu hơn về tác động của các yếu tố khác nhau.

6.2. Vai Trò Của Quản Trị Rủi Ro và Minh Bạch Thông Tin

Quản trị rủi ro và minh bạch thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện khả năng sinh lời. Các công ty cần phải có hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả và đảm bảo cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời cho các nhà đầu tư. Thông tin công bố cần rõ ràng và dễ hiểu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khả năng sinh lời là yếu tố then chốt quyết định sự tồn tại và phát triển bền vững của các công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán. Tại Việt Nam, thị trường chứng khoán ngày càng phát triển với quy mô vốn hóa đạt hơn 3,8 triệu tỷ đồng vào năm 2018, tương đương 76,8% GDP, trong đó Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) chiếm hơn 2,5 triệu tỷ đồng vốn hóa với hơn 300 doanh nghiệp niêm yết. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích khả năng sinh lời của 151 công ty cổ phần niêm yết tại HOSE trong giai đoạn 2014-2018, xác định các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất các hàm ý chính sách nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh. Nghiên cứu sử dụng hai chỉ tiêu chính để đo lường khả năng sinh lời là tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Phạm vi nghiên cứu bao gồm các công ty phi tài chính thuộc 10 ngành nghề khác nhau, loại trừ các công ty thuộc ngành tài chính như ngân hàng, công ty chứng khoán, bảo hiểm. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ cung cấp bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời mà còn hỗ trợ các nhà quản trị, nhà đầu tư trong việc ra quyết định và xây dựng chính sách phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế và tài chính về khả năng sinh lời, trong đó khả năng sinh lời được định nghĩa là khả năng tạo ra lợi nhuận trên các nguồn lực đầu tư. Hai chỉ tiêu phổ biến được sử dụng là ROA và ROE, phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản và vốn chủ sở hữu. Các khái niệm chính bao gồm:

• Cơ cấu vốn (DE): Tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu, ảnh hưởng đến rủi ro tài chính và chi phí vốn.
• Kỳ thu tiền bình quân (ARC): Thời gian trung bình để thu hồi các khoản phải thu, phản ánh hiệu quả quản lý công nợ.
• Đầu tư tài sản cố định (TANG): Tỷ lệ tài sản cố định trên tổng tài sản, liên quan đến khả năng mở rộng và hiện đại hóa sản xuất.
• Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận (IGROWTH): Mức tăng trưởng lợi nhuận qua các năm, biểu thị hiệu quả kinh doanh và tiềm năng phát triển.
• Khả năng thanh toán (LIQUID): Khả năng đáp ứng các khoản nợ ngắn hạn, thể hiện sức khỏe tài chính.
• Quy mô công ty (SIZE): Được đo bằng logarit tổng tài sản, liên quan đến lợi thế kinh tế theo quy mô.
• Tốc độ tăng trưởng doanh thu (SGROWTH): Mức tăng trưởng doanh thu, phản ánh sự mở rộng thị trường.
• Số ngày một vòng quay hàng tồn kho (ICC): Thời gian trung bình hàng tồn kho được luân chuyển, ảnh hưởng đến chi phí lưu kho và hiệu quả quản lý.
• Hiệu ứng thời gian (Y2015-Y2018): Biến giả thể hiện sự thay đổi theo năm, phản ánh tác động của môi trường kinh tế vĩ mô.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán của 151 công ty cổ phần niêm yết tại HOSE trong giai đoạn 2014-2018, với tổng số quan sát là 755. Phương pháp chọn mẫu là chọn ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các ngành nghề phi tài chính. Phân tích dữ liệu được thực hiện qua các bước:

• Thống kê mô tả để đánh giá thực trạng hoạt động và khả năng sinh lời.
• Phân tích tương quan để kiểm tra mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc.
• Hồi quy tuyến tính dữ liệu bảng (Panel data) sử dụng mô hình tác động cố định (FEM) nhằm kiểm soát các đặc điểm không quan sát được của từng công ty.
• Kiểm định hiện tượng phương sai sai số thay đổi (Modified Wald test) và tự tương quan (Wooldridge test).
• Sử dụng phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) để khắc phục các vấn đề vi phạm giả định hồi quy, đảm bảo tính hiệu quả của mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của cơ cấu vốn (DE): Kết quả hồi quy cho thấy cơ cấu vốn có tác động âm và có ý nghĩa thống kê đến khả năng sinh lời, với hệ số hồi quy âm trên cả ROA và ROE. Điều này cho thấy việc sử dụng nợ quá mức làm giảm hiệu quả sinh lời do tăng rủi ro tài chính.

2. Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận (IGROWTH): Tác động tích cực rõ rệt đến khả năng sinh lời, với mức tăng trưởng lợi nhuận trung bình khoảng 15%/năm trong mẫu nghiên cứu, góp phần nâng cao ROA và ROE.

3. Khả năng thanh toán (LIQUID): Có mối quan hệ thuận chiều và có ý nghĩa với khả năng sinh lời. Hệ số khả năng thanh toán hiện hành bình quân là 2,33 lần, cho thấy các công ty duy trì khả năng thanh toán tốt, hỗ trợ hoạt động kinh doanh hiệu quả.

4. Số ngày một vòng quay hàng tồn kho (ICC): Tác động tiêu cực đến khả năng sinh lời, với số ngày trung bình khoảng 45 ngày. Quản lý hàng tồn kho hiệu quả giúp giảm chi phí lưu kho và tăng dòng tiền, từ đó cải thiện lợi nhuận.

5. Quy mô công ty (SIZE): Có ảnh hưởng tích cực đến khả năng sinh lời, các công ty quy mô lớn với tổng tài sản trên 5.000 tỷ đồng chiếm 30% mẫu nghiên cứu và có ROA, ROE cao hơn trung bình.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tác động tiêu cực của cơ cấu vốn có thể do các công ty sử dụng nợ vay vượt mức an toàn, làm tăng chi phí tài chính và rủi ro phá sản. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy đòn bẩy tài chính cần được kiểm soát hợp lý để tối ưu hóa lợi nhuận. Tác động tích cực của tốc độ tăng trưởng lợi nhuận và quy mô công ty phản ánh khả năng tận dụng lợi thế kinh tế theo quy mô và hiệu quả quản lý tài chính. Khả năng thanh toán cao giúp công ty duy trì hoạt động ổn định, giảm rủi ro thanh khoản, đồng thời số ngày vòng quay hàng tồn kho thấp cho thấy quản lý tài sản lưu động hiệu quả, góp phần nâng cao lợi nhuận. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ xu hướng ROA, ROE theo quy mô công ty và bảng hồi quy thể hiện hệ số tác động của các biến độc lập.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Quản lý hàng tồn kho hiệu quả: Áp dụng các phương pháp kiểm soát tồn kho hiện đại nhằm giảm số ngày vòng quay hàng tồn kho xuống dưới mức trung bình 40 ngày trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là bộ phận quản lý kho và tài chính.

2. Tăng khả năng tạo lợi nhuận: Tập trung nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, cải tiến quy trình và giảm chi phí biến đổi để tăng tỷ suất lợi nhuận biên. Mục tiêu tăng ROA lên ít nhất 1,5% trong 3 năm. Chủ thể là ban giám đốc và phòng kế hoạch.

3. Xây dựng cơ cấu vốn hợp lý: Giảm tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu xuống dưới 1,0 để giảm rủi ro tài chính, đồng thời tận dụng chi phí vốn vay thấp. Thời gian thực hiện 2 năm, do phòng tài chính và kế toán đảm nhiệm.

4. Mở rộng quy mô công ty phù hợp: Đầu tư mở rộng quy mô tài sản và thị trường một cách có kiểm soát, ưu tiên các ngành nghề có lợi thế cạnh tranh. Mục tiêu tăng tổng tài sản bình quân 15%/năm trong 5 năm tới. Chủ thể là ban lãnh đạo và phòng đầu tư.

5. Đảm bảo khả năng thanh toán: Duy trì hệ số khả năng thanh toán hiện hành trên 2 lần để đảm bảo thanh khoản và giảm rủi ro tài chính. Chủ thể là bộ phận tài chính và kiểm soát nội bộ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược tài chính, quản lý vốn lưu động và tối ưu hóa cơ cấu vốn nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Nhà đầu tư và cổ đông: Đánh giá khả năng sinh lời và rủi ro tài chính của các công ty niêm yết để đưa ra quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả.

3. Cơ quan quản lý nhà nước: Tham khảo để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển thị trường chứng khoán và nâng cao năng lực tài chính của doanh nghiệp.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên: Là tài liệu tham khảo bổ ích cho các nghiên cứu tiếp theo về tài chính doanh nghiệp, quản trị vốn và phân tích hiệu quả kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Khả năng sinh lời được đo lường bằng những chỉ tiêu nào?
   Khả năng sinh lời thường được đo bằng tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Ví dụ, ROA phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhuận, trong khi ROE thể hiện lợi nhuận thu được trên vốn của cổ đông.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến khả năng sinh lời của công ty?
   Cơ cấu vốn, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận, khả năng thanh toán, quy mô công ty và quản lý hàng tồn kho là những yếu tố có tác động đáng kể. Ví dụ, tỷ lệ nợ cao có thể làm giảm lợi nhuận do chi phí tài chính tăng.

3. Tại sao quản lý hàng tồn kho lại quan trọng đối với khả năng sinh lời?
   Quản lý hàng tồn kho hiệu quả giúp giảm chi phí lưu kho, tránh ứ đọng vốn và tăng tốc độ luân chuyển tài sản, từ đó cải thiện dòng tiền và lợi nhuận. Số ngày vòng quay hàng tồn kho thấp thường liên quan đến khả năng sinh lời cao hơn.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích dữ liệu?
   Nghiên cứu sử dụng hồi quy tuyến tính dữ liệu bảng với mô hình tác động cố định (FEM) và phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát khả thi (FGLS) để kiểm soát các yếu tố không quan sát và đảm bảo tính hiệu quả của mô hình.

5. Làm thế nào các công ty có thể cải thiện khả năng sinh lời dựa trên kết quả nghiên cứu?
   Các công ty nên tối ưu hóa cơ cấu vốn, nâng cao hiệu quả quản lý vốn lưu động, đặc biệt là quản lý công nợ và hàng tồn kho, đồng thời mở rộng quy mô kinh doanh phù hợp với năng lực tài chính và thị trường.

Kết luận

• Khả năng sinh lời của các công ty cổ phần niêm yết tại HOSE chịu ảnh hưởng có ý nghĩa của cơ cấu vốn, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận, khả năng thanh toán, quy mô công ty và quản lý hàng tồn kho.
• Cơ cấu vốn sử dụng nợ quá mức làm giảm hiệu quả sinh lời, trong khi tăng trưởng lợi nhuận và quy mô công ty có tác động tích cực.
• Khả năng thanh toán tốt và quản lý hàng tồn kho hiệu quả là yếu tố quan trọng giúp nâng cao lợi nhuận.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp quản lý vốn, mở rộng quy mô và tối ưu hóa hoạt động nhằm cải thiện khả năng sinh lời trong giai đoạn 2019-2023.
• Các nhà quản trị, nhà đầu tư và cơ quan quản lý có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược và chính sách phát triển bền vững cho doanh nghiệp và thị trường chứng khoán.

Hành động tiếp theo là áp dụng các giải pháp đề xuất, theo dõi và đánh giá hiệu quả định kỳ để điều chỉnh phù hợp với biến động thị trường và môi trường kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 Trong phần này là phần giới thiệu về lý do nghiên cứu của đề tài, mô tả lược khảo về các tài liệu nghiên cứu trước đó có liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu. Ngoài ra, đề tài đã nêu lên mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể của nghiên cứu để định hướng quá trình nghiên cứu và kết quả mong đợi đạt được. Đề tài cũng nêu đối tượng, phạm vi nghiên cứu, không gian nghiên cứu nhằm xác định rõ vấn đề cần nghiên cứu, ý nghĩa nghiên cứu, thiết kế bố cục cho đề tài nhằm xác định các bước cần làm cho quá trình nghiên cứu để đi đến mục tiêu. 5 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Nội dung chủ yếu của chương này là trình bày các cơ sở về lý thuyết có liên quan đến vấn đề nghiên cứu.

Các nội dung được tổng hợp và trình bày dựa trên các lý thuyết kinh điển có liên quan đến khả năng sinh lời của một số tác giả nổi tiếng. Đồng thời, các phương pháp thu thập số liệu, phương pháp phân tích, mô hình nghiên cứu và khung nghiên cứu cũng được trình bày cụ thể trong chương này.1 Khả năng sinh lời Khả năng sinh lời là một trong những mục tiêu được các nhà điều hành lẫn các nhà đầu tư quan tâm vì lợi nhuận cao sẽ giúp cho các công ty bảo tồn vốn, tăng thị phần và thu hút đầu tư. Khả năng sinh lời là một phạm trù kinh tế thể hiện khả năng tạo ra lợi nhuận và phản ánh hiệu quả của công ty. Khả năng sinh lời của một công ty là kết quả so sánh hiệu quả được cụ thể hóa trong doanh thu và chi phí (Andreica và cộng sự, 2012).

Theo Howard và cộng sự (1961) thì khả năng sinh lời là khả năng của một sự đầu tư nhất định có thể tạo ra lợi nhuận. Lợi nhuận được xác định bằng cách lấy doanh thu trừ đi chi phí (Deloof, 2003). Theo Shosha (2014) thì lợi nhuận đóng vai trò quan trọng đối với sự sống còn của một công ty trong môi trường cạnh tranh. Lợi nhuận hay có thể gọi là khả năng sinh lời là mục tiêu chính của tất cả các hoạt động kinh doanh.

Nếu công ty không có khả năng sinh lời thì hoạt động kinh doanh không thể tồn tại trong một thời gian dài. Vì vậy, việc đo lường khả năng sinh lời trong quá khứ, hiện tại và dự đoán khả năng sinh lời trong tương lai đóng vai trò rất quan trọng. Khả năng sinh lời của công ty là kết quả đích thực – kết quả cuối cùng – của hoạt động kinh doanh mang lại và được đo bằng lượng lợi nhuận mang lại trên một đơn vị yếu tố đầu vào hay lượng lợi nhuận mang lại trên một đơn vị chi phí đầu vào hoặc lượng lợi nhuận mang lại trên một đơn vị đầu ra phản ánh kết quả sản xuất. Ở góc độ này, hiệu quả hoạt động phản ánh khả năng sinh lời của công ty.

Khả năng sinh lời là biểu hiện cao nhất của hiệu quả kinh doanh vì mục đích cuối cùng của kinh doanh là lợi nhuận. Việc tạo ra lượng lợi nhuận cao nhất trên một đơn vị chi phí hay một đơn vị yếu tố đầu vào hoặc trên một đơn vị đầu ra phản ánh tương quan so sánh giữa tổng lợi nhuận thu được với tổng chí phí bỏ ra hay với tổng yếu tố đầu vào sử dụng hoặc tổng kết quả sản xuất thu lại được (Nguyễn Văn Công, 2009). 6 Để đo lường khả năng sinh lời, các nhà phân tích có thể tiếp cận nhiều cách khác nhau. Các nhà phân tích chú trọng vào các chỉ tiêu sau: tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE), tỷ suất sinh lời trên doanh thu (ROS), tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA) (Nguyễn Văn Công, 2009).

Theo Gitman (2012) tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA) đo lường tổng thể hiệu quả quản lý tài sản thông qua việc tạo ra lợi nhuận trên tài sản sẵn có. Theo đó, Cohen và cộng sự (1997), McGuire và cộng sự (1988), Russo và cộng sự (1997); Clarkson và cộng sự (2008), Burja (2011) kết luận rằng tỷ số lợi nhuận trên tài sản (ROA) được sử dụng làm thước đo khả năng sinh lời vì nó đo lường hiệu quả của tài sản trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Theo Almajali và cộng sự (2012) có nhiều biện pháp khác nhau để đo lường hiệu quả hoạt động: lợi nhuận bán hàng phản ánh số tiền công ty kiếm được thông qua doanh số bán hàng, tỷ số lợi nhuận trên tài sản (ROA) đo lường khả năng sinh lời trên mỗi đồng tài sản của công ty và tỷ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) phản ánh năng lực sử dụng đồng vốn của công ty để sinh lợi như thế nào. Tương tự, các chỉ tiêu tỷ suất sinh lời trên tài sản (ROA), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) cũng được sử dụng nhằm đánh giá khả năng sinh lời của công ty (Abor, 2005; Zeitun và cộng sự, 2007; Onaolapo (2010); Ahmad (2011).

Theo lý thuyết tổ chức và quản trị chiến lược của Murphy (1996), khả năng sinh lời như tối đa hóa lợi nhuận, tối đa hóa lợi nhuận trên tài sản và tối đa hóa lợi ích của cổ đông là các yếu tố cốt lõi của tính hiệu quả của công ty. Các biến đại diện cho khả năng sinh lời phổ biến là tỷ số lợi nhuận trên tài sản (ROA) và tỷ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) cũng đã được các nhà nghiên cứu Chinaemerem và cộng sự (2012), Gorton và cộng sự (1995), Mehran (1995), Ang và cộng sự (2000) sử dụng các chỉ tiêu này đại diện cho các chỉ số tài chính để đo lường khả năng sinh lời.2 Các chỉ tiêu phản ánh khả năng sinh lời Các chỉ tiêu thường sử dụng phản ánh khả năng sinh lời là cơ sở khoa học để đánh giá trình độ quản lý, căn cứ để đưa ra các quyết định trong tương lai và độ chính xác của thông tin từ các chỉ tiêu hiệu quả phân tích phụ thuộc vào nguồn số liệu, thời gian và không gian phân tích. Để đánh giá khả năng sinh lời của công ty, các nhà phân tích thường sử dụng các chỉ tiêu như sau: 2.1 Tỷ suất sinh lời trên tài sản (Return on Asset – ROA) Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản đo lường hiệu quả hoạt động của một công ty trong việc sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhuận sau thuế, không phân biệt tài sản này được hình 7 thành bởi nguồn vốn vay hay vốn chủ sở hữu. ROA là suất sinh lời trên tài sản của công ty sau tác động của thuế nhưng chưa có tác động của nợ.

ROA = * Đặc điểm của ROA: - Là suất sinh lời trên tài sản của công ty sau thuế, do đó ROA chịu ảnh hưởng bởi chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp. - Không chịu ảnh hưởng của cơ cấu vốn. ROA là suất sinh lời sau thuế của công ty với giả định công ty không sử dụng nợ, vì vậy chỉ tiêu ROA chưa tính đến tác động của khoản tiết kiệm thuế từ lãi vay, công ty sẽ phải nộp thuế trên cơ sở lợi nhuận trước thuế trước lãi vay vì giả định không sử dụng nợ. * Ý nghĩa của ROA: - Phản ánh hiệu quả hoạt động đầu tư của công ty.

- Là cơ sở quan trọng để những người đi vay hoặc cho vay cân nhắc liệu xem công ty có thể tạo ra mức sinh lời cao hơn chi phí sử dụng nợ không. - Là cơ sở để chủ sở hữu đánh giá tác động của đòn bẩy tài chính và ra quyết định huy động vốn. Số chênh lệch giữa ROA và chi phí sử dụng nợ vay sau thuế (lãi suất vay sau khi đã khấu trừ thuế) dương thể hiện công ty sử dụng nợ vay có hiệu quả vì nợ vay có khả năng làm gia tăng lợi nhuận sau thuế cho chủ sở hữu. Để phân tích những yếu tố tác động đến ROA, các nhà phân tích thường tách ROA làm hai thành phần như sau: ROA = x ROA = Tỷ suất lợi x Vòng quay nhuận biên ròng tài sản + Lợi nhuận ròng/Doanh thu phản ánh hiệu quả tiết kiệm chi phí hoạt động của công ty.

Lợi nhuận ròng/Doanh thu chịu ảnh hưởng bởi đòn bẩy hoạt động của công ty. Ở mức 8 doanh thu càng cao, khả năng gia tăng lợi nhuận hoạt động càng cao, bởi vì lúc này phần doanh thu tăng lên chỉ dùng để bù đắp phần chi phí biến đổi gia tăng tương ứng và phần còn lại là lợi nhuận tăng thêm. + Hệ số vòng quay vốn cho thấy hiệu quả của việc tiết kiệm vốn. Hệ số vòng quay vốn cao thể hiện công ty có thể tạo ra được nhiều doanh thu hơn trên một đồng vốn đầu tư.2 Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (Return on Equity – ROE) Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu là chỉ tiêu phản ánh một đồng vốn đầu tư của chủ sở hữu vào công ty đem lại cho chủ sở hữu bao nhiêu đồng lợi nhuận sau khi đã trừ thuế thu nhập doanh nghiệp.

ROE có liên quan đến chi phí lãi vay, liên quan đến chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp, vì vậy nó là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh hiệu quả sử dụng vốn của chủ sở hữu dưới tác động của đòn bẩy tài chính. ROE = ROE = x x ROE = Tỷ suất lợi x Vòng quay x Hệ số đòn bẩy nhuận biên ròng tài sản tài chính Trị số của chỉ tiêu ROE càng cao chứng tỏ công ty sử dụng có hiệu quả vốn chủ sở hữu và do vậy, càng hấp dẫn các nhà đầu tư. Hơn nữa, trị số này lớn còn cho thấy năng lực của bộ phận quản lý trong việc cân đối một cách hài hòa, hợp lý giữa vốn chủ sở hữu với nợ phải trả để vừa bảo đảm an toàn tài chính, vừa khai thác được lợi thế cạnh tranh của công ty trong quá trình huy động vốn, mở rộng quy mô hoạt động kinh doanh. Số vốn chủ sở hữu bình quân trong công thức xác định ROE được tính như sau: Vốn CSH bình quân = (Lê Hoàng Vinh và cộng sự, 2018).3 Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời Các biến độc lập đại diện cho các nhân tố được xem xét ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các công ty cổ phần niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh gồm: cơ cấu vốn, kỳ thu tiền bình quân, đầu tư tài sản cố định, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận, khả năng thanh toán, quy mô công ty, tốc độ tăng trưởng doanh thu, số ngày một vòng quay hàng tồn kho và thời gian.