Luận văn: Thực trạng kế toán thuế GTGT & TNDN tại Công ty Ô tô Ngọc Tấn

Luận văn phân tích thực trạng kế toán thuế GTGT và TNDN tại Ô tô Ngọc Tấn. Đánh giá chi tiết, đề xuất giải pháp cải thiện hiệu quả công tác kế toán thuế.

• Tác giả: Nguyễn Bá Cảnh
• Người hướng dẫn: Th.S. Hoàng Thùy Dương
• Trường học: Đại học Kinh tế Huế
• Chuyên ngành: Kiểm toán
• Đề tài: Thực Trạng Công Tác Kế Toán Thuế GTGT Và Thuế TNDN Tại Công Ty TNHH MTV Ô Tô Ngọc Tấn
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán thuế GTGT và TNDN tại Ô tô Ngọc Tấn

Công ty TNHH MTV Ô Tô Ngọc Tấn là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh ô tô tại Thừa Thiên Huế. Công ty áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT và kê khai thuế theo quý do doanh thu hàng năm dưới 50 tỷ đồng. Hệ thống kế toán sử dụng tài khoản 133 để theo dõi thuế GTGT được khấu trừ và tài khoản 3331 để ghi nhận thuế GTGT phải nộp. Hóa đơn GTGT mẫu số 01 GTKT/001 được sử dụng cho các giao dịch bán hàng. Công tác kế toán thuế tại doanh nghiệp bao gồm việc xác định thuế GTGT đầu ra, thuế GTGT đầu vào được khấu trừ và thuế GTGT phải nộp vào ngân sách nhà nước. Đối với thuế TNDN, doanh nghiệp phải xác định thu nhập chịu thuế, các khoản miễn giảm và tính toán số thuế phải nộp dựa trên lợi nhuận kế toán trước thuế. Thực trạng kế toán thuế tại công ty phản ánh rõ nét đặc thù của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành ô tô.

1.1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của công ty

Công ty TNHH MTV Ô Tô Ngọc Tấn hoạt động chính trong lĩnh vực kinh doanh, mua bán ô tô và các dịch vụ liên quan. Doanh thu hàng năm của công ty duy trì dưới mức 50 tỷ đồng, thuộc nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ theo quy định pháp luật. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến kỳ kê khai thuế GTGT. Công ty thực hiện kê khai thuế theo quý thay vì theo tháng. Bộ máy kế toán được tổ chức gọn nhẹ, phù hợp với quy mô hoạt động. Nhân viên kế toán chịu trách nhiệm toàn bộ công tác hạch toán thuế GTGT và thuế TNDN.

1.2. Hệ thống tài khoản kế toán thuế sử dụng

Công ty áp dụng hệ thống tài khoản kế toán theo quy định của Bộ Tài chính. Tài khoản 133 dùng để phản ánh số thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ mua vào được khấu trừ. Tài khoản 3331 ghi nhận số thuế GTGT phải nộp ngân sách nhà nước. Chứng từ sử dụng bao gồm hóa đơn GTGT mẫu 01 GTKT/001 gồm ba liên. Liên một lưu tại công ty, liên hai giao cho khách hàng, liên ba phục vụ nội bộ. Sổ sách kế toán được thiết lập đầy đủ để phục vụ việc kê khai và quyết toán thuế.

II. Phân tích thực trạng kế toán thuế GTGT và TNDN tại Ô tô Ngọc Tấn

Thực trạng kế toán thuế GTGT tại công ty thể hiện qua quy trình kê khai thuế GTGT đầu ra và đầu vào theo từng quý. Thuế GTGT đầu ra được tính bằng giá nhân với thuế suất áp dụng cho hàng hóa, dịch vụ bán ra. Thuế GTGT đầu vào là tổng số thuế của hàng hóa mua vào phục vụ hoạt động chịu thuế. Số thuế GTGT phải nộp bằng đầu ra trừ đầu vào được khấu trừ. Về thuế TNDN, thu nhập chịu thuế bao gồm thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh và thu nhập khác như chuyển nhượng vốn, bất động sản. Báo cáo tài chính cho thấy công ty gặp khó khăn về lợi nhuận, có giai đoạn lỗ kế toán trước thuế. Chi phí lãi vay và chi phí quản lý kinh doanh chiếm tỷ trọng đáng kể, ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh và nghĩa vụ thuế TNDN.

2.1. Thực trạng kê khai thuế GTGT

Công ty kê khai thuế GTGT theo kỳ hạn quý do doanh thu dưới 50 tỷ đồng. Hàng quý, kế toán tổng hợp thuế GTGT đầu ra từ hoạt động bán hàng, dịch vụ. Thuế GTGT đầu vào được phân loại và kiểm tra điều kiện khấu trừ theo quy định. Hóa đơn đầu vào phải đáp ứng điều kiện về hình thức và nội dung. Số thuế GTGT phải nộp được xác định và nộp vào ngân sách nhà nước trước ngày cuối cùng của tháng đầu quý sau. Quá trình kê khai đòi hỏi sự chính xác trong việc đối chiếu hóa đơn và sổ sách.

2.2. Thực trạng xác định thuế TNDN

Thuế TNDN được xác định dựa trên lợi nhuận kế toán trước thuế cộng trừ các điều chỉnh. Thu nhập chịu thuế bao gồm doanh thu bán hàng trừ giá vốn và các chi phí hợp lý. Công ty phải phân biệt thu nhập được miễn thuế như thu nhập từ nông nghiệp, dạy nghề. Báo cáo kết quả kinh doanh cho thấy chi phí quản lý kinh doanh và chi phí lãi vay tác động lớn đến lợi nhuận. Lợi nhuận sau thuế có thời điểm âm, phản ánh khó khăn tài chính của doanh nghiệp.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả kế toán thuế GTGT và TNDN

Để cải thiện công tác kế toán thuế, công ty cần triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trước tiên, việc ứng dụng phần mềm kế toán giúp tự động hóa quy trình kê khai, giảm sai sót và tiết kiệm thời gian. Thứ hai, công ty cần xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ hơn cho hóa đơn chứng từ thuế GTGT. Việc rà soát điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào định kỳ giúp tránh rủi ro bị truy thu thuế. Thứ ba, tối ưu hóa chi phí kinh doanh giúp cải thiện lợi nhuận và giảm nghĩa vụ thuế TNDN hợp pháp. Công ty nên xem xét cơ cấu lại nguồn vốn để giảm chi phí lãi vay. Đào tạo nhân viên kế toán về cập nhật chính sách thuế mới là giải pháp quan trọng. Cuối cùng, công ty cần xây dựng kế hoạch tài chính thuế dài hạn.

3.1. Hoàn thiện quy trình kê khai thuế GTGT

Công ty nên đầu tư phần mềm kế toán chuyên dụng để quản lý hóa đơn GTGT. Hệ thống phần mềm giúp tự động tính thuế GTGT đầu ra, phân loại đầu vào theo điều kiện khấu trừ. Quy trình kiểm tra hóa đơn cần được chuẩn hóa từ khâu tiếp nhận đến lưu trữ. Nhân viên kế toán phải đối chiếu hóa đơn mua vào với chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định. Việc lập bảng kê thuế GTGT hàng tháng giúp theo dõi sát sao nghĩa vụ thuế. Kho lưu trữ chứng từ cần được tổ chức khoa học, dễ truy xuất khi quyết toán.

3.2. Tối ưu hóa nghĩa vụ thuế TNDN

Công ty cần rà soát toàn bộ chi phí để đảm bảo tính hợp lý, hợp lệ khi xác định thu nhập chịu thuế. Các khoản chi phí được trừ phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp và phục vụ trực tiếp hoạt động kinh doanh. Công ty nên tận dụng đầy đủ các khoản miễn giảm thuế theo quy định pháp luật. Việc lập kế hoạch tài chính giúp dự báo lợi nhuận và nghĩa vụ thuế chính xác. Tư vấn chuyên gia thuế định kỳ giúp công ty cập nhật chính sách mới và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn của kế toán thuế GTGT TNDN

Bài nghiên cứu đã phân tích toàn diện thực trạng kế toán thuế GTGT và TNDN tại Công ty TNHH MTV Ô Tô Ngọc Tấn. Kết quả cho thấy công ty đã cơ bản thực hiện đúng quy định pháp luật về kê khai, nộp thuế GTGT theo quý và xác định thuế TNDN. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số hạn chế về quy trình kiểm soát hóa đơn, ứng dụng công nghệ và tối ưu hóa chi phí. Các giải pháp đề xuất tập trung vào hoàn thiện hệ thống kế toán, đào tạo nhân viên và xây dựng kế hoạch tài chính thuế. Ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về nghĩa vụ thuế và cách thức quản lý thuế hiệu quả. Kết luận này có ý nghĩa quan trọng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành ô tô tại Việt Nam.

4.1. Kết quả đạt được và hạn chế

Nghiên cứu đã làm rõ thực trạng kế toán thuế GTGT và TNDN tại công ty. Kết quả đạt được bao gồm việc xác định đầy đủ quy trình kê khai thuế GTGT theo quý, phân tích cơ cấu chi phí ảnh hưởng đến thuế TNDN. Hạn chế chính là công ty chưa ứng dụng công nghệ thông tin hiệu quả trong quản lý thuế. Quy trình kiểm soát hóa đơn GTGT đầu vào còn lỏng lẻo. Chi phí lãi vay cao làm giảm lợi nhuận và tăng nghĩa vụ thuế không cần thiết.

4.2. Ứng dụng và hướng phát triển

Kết quả nghiên cứu áp dụng được cho các doanh nghiệp kinh doanh ô tô có quy mô tương tự. Bài học kinh nghiệm về quản lý thuế GTGT và TNDN giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro truy thu thuế. Hướng phát triển bao gồm ứng dụng hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán tích hợp. Doanh nghiệp nên xây dựng bộ phận thuế chuyên trách hoặc thuê dịch vụ kế toán thuế chuyên nghiệp. Việc thường xuyên cập nhật chính sách thuế mới giúp doanh nghiệp chủ động trong nghĩa vụ thuế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG VÀ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY TNHH MTV Ô TÔ NGỌC TẤN 1.1 Những vấn đề cơ bản về thuế 1.1 Khái niệm Trong lịch sử nghiên cứu về thuế Ăng ghen đã viết: “Để duy trì quyền lực công cộng cần phải có sự đóng góp của công dân cho nhà nước, đó là thuế” Có thể định nghĩa khái quát về thuế như sau: Thuế ra đời là mang tính tất yếu gắn liền với sự tồn tại của nhà nước. Như chúng ta đã biết, mỗi nhà nước muốn tồn tại thì phải có một nguồn vật chất nhất định để duy trì sự tồn tại và thực hiện chức năng của nhà nước. Nguồn vật chất đó hình thành từ nhiều hoạt động khác nhau nhưng hoạt động chủ yếu vẫn là hoạt động thu thuế. Việc thu thuế tạo ra một nguồn thu tài chính lớn cho nhà nước, qua đó nhà nước có thể tồn tại và thực hiện chức năng của mình.

Do vậy thuế là một hiện tượng tất yếu, xuất hiện và tồn tại cùng các hiện tượng kinh tế xã hội khác, nó có thể khái quát qua định nghĩa như sau: “Thuế là khoản thu nộp mang tính bắt buộc mà các tổ chức cá nhân phải nộp cho nhà nước khi có đủ những điều kiện nhất định”. Như vậy có thể thấy thuế là một khoản giá trị mà người có nghĩa vụ thực hiện phải nộp cho nhà nước theo quy định pháp luật thuế. Thuế là nghĩa vụ của người nộp thuế. Trong lịch sử, khoản giá trị đó có thể tồn tại dưới dạng vật có giá trị nhưng hiện tại thì thuế tồn tại dưới dạng tiền tệ.2 Đặc điểm của thuế SVTH: Nguyễn Bá Cảnh 4 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: Th.S Hoàng Thùy Dương Thuế có những đặc điểm cơ bản như sau: Thứ nhất, thuế là một khoản thu không bồi hoàn, không mang tính chất hoàn trả trực tiếp.

Nộp thuế cho nhà nước không có nghĩa là cho nhà nước mượn tiền vào ngân sách nhà nước hoặc mượn một dịch vụ công. Nộp thuế là một nghĩa vụ cơ bản nhất của công nhân. Thứ hai, thuế là một khoản thu mang tính bắt buộc, để đảm bảo tập trung thuế trên phạm vi toàn xã hội. Thứ ba, thuế mang tính pháp lý cao.

Các pháp nhân và thể nhân chỉ phải nộp cho nhà nước các khoản thuế theo quy định của pháp luật.3 Vai trò của thuế  Thứ nhất, thuế là công cụ chủ yếu huy động nguồn lực vật chất cho nhà nước. Đối với các nước có nền kinh tế phát triển, để huy động tập trung nguồn lực tài chính đáp ứng nhu cầu chi tiêu của nhà nước thì vai trò quan trọng thuộc về thuế. Thuế là nguồn thu quan trọng nhất để phân phối lại các thu nhập theo đường lối xây dựng chủ nghĩa xã hội nước ta. Đặc biệt trong nền kinh tế xã hội hiện nay, thuế phải là công cụ quan trọng góp phần tích cực giảm bội chi ngân sách, giảm lạm phát, ổn định kinh tế- xã hội, chuẩn bị điều kiện và tiền đề cho việc phát triển đất nước lâu dài.

Trong những năm gần đây, mức huy động từ thuế luôn chiếm trên 80% tổng thu NSNN. Nhà nước ta luôn coi thuế là nguồn thu chủ yếu và quan trọng nhất của NSNN.  Thứ hai, thuế là công cụ điều tiết nền kinh tế vĩ mô trong nền kinh tế thị trường. Thông qua việc xây dựng cơ cấu và mối quan hệ giữa các sắc thuế, việc xác định hợp lý người nộp thuế, thuế suất, chế độ miễn, giảm, phương pháp quản lý thu thuế dựa trên cơ sở hạch toán kế toán đầy đủ, chính xác, thuế là công cụ điều tiết đối với thu nhập của các tầng lớp xã hội thể hiện trên hai mặt: Khuyến khích, nâng đỡ những hoạt động kinh doanh cần thiết làm ăn có hiệu quả, đồng thời thu hẹp, kìm hãm những ngành nghề, mặt hàng cần hạn chế sản xuất, hạn chế tiêu dùng theo hướng tiết kiệm, chống lãng phí.

Thuế còn khuyến khích việc bỏ vốn đầu tư phát triển sản xuất, khuyến khích khai thác nguyên liệu, vật tư trong việc hợp tác với nước ngoài, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu, bảo vệ sản xuất trong nước. SVTH: Nguyễn Bá Cảnh 5 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: Th.S Hoàng Thùy Dương  Thứ ba, thuế là công cụ điều hòa thu nhập, thực hiện công bằng xã hội trong phân phối. Hệ thống thuế được áp dụng thống nhất giữa các ngành nghề, các thành phần kinh tế, các tầng lớp dân cư theo nguyên tắc đảm bảo công bằng và bình đẳng trong nghĩa vụ và quyền lợi. Sự bình đẳng và công bằng đươc thể hiện thông qua chính sách giống nhau (Thuế suất) giữa các tổ chức và cá nhân thuộc mọi thành phần kinh tế cùng hoạt động trong một lĩnh vực, đảm bảo sự công bằng và bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ của mọi công dân.

 Thứ tư, ngoài những vai trò nêu trên thuế là công cụ thực hiện kiểm tra, kiểm soát các hoạt động sản xuất kinh doanh. Thông qua việc khai báo thuế của các doanh nghiệp, công ty và thông qua công tác kiểm tra, kiểm soát và nắm được thực trạng các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp, từ đó có thể phát hiện ra những vấn đề về gian lận thương mại, lậu thuế, khai báo sai với tình hình sản xuất kinh doanh trong thực tế, góp phần chấn chỉnh kinh doanh và nâng cao vai trò giám sát hoạt động sản xuất kinh doanh trong xã hội của cơ quan thuế 1.4 Phân loại thuế Căn cứ vào tính chất và nguồn tài chính đóng góp cho NSNN thuế được phân làm 2 loại: Thuế trực thu và thuế gián thu. Thuế trực thu là loại thuế đánh trực tiếp vào thu nhập hoặc tài sản của các đối tượng nộp thuế. Thuế trực thu có đặc điểm là đối tượng nộp thuế theo luật định cũng chính là người chịu thuế.

Việc động viên cho ngân sách nhà nước qua thuế trực thu có tính công bằng hơn so với thuế gián thu bởi vì phần đóng góp về thuế thường phù hợp với khả năng của từng đối tượng, thu nhập cao thì phải nộp thuế nhiều, thu nhập thấp thì nộp thuế ít, thu nhập chỉ đủ trang trải chi phí cần thiết hoặc không có thu nhập thì không cần phải nộp thuế. Thuế trực thu gồm các loại thuế như: Thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế tài sản. Thuế gián thu là loại thuế không trực tiếp đánh vào thu nhập hay tài sản của người nộp thuế mà điều tiết gián tiếp thông qua giá cả hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khi tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ trên thị trường. Thuế gián thu có đặc SVTH: Nguyễn Bá Cảnh 6 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: Th.S Hoàng Thùy Dương điểm người nộp thuế theo luật không phải là người chịu thuế.

Thuế gián thu gồm các thuế như: Thuế GTGT, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.2 Thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp 1.1 Thuế giá trị gia tăng (GTGT) 1. Khái niệm Thuế giá trị gia tăng (GTGT) là thuế tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng [Điều 2 Luật thuế GTGT số 13/2018/QH12] 1. Đặc điểm của thuế giá trị gia tăng Thứ nhất, thuế GTGT đánh vào các giai đoạn SXKD nhưng chỉ tính phần giá trị tăng thêm của mỗi giai đoạn. Vì thế, tổng số thuế thu được ở các giai đoạn sẽ bằng với số thuế tính theo giá bán cho người tiêu dùng cuối cùng.

Thứ hai, đối tượng điều tiết của thuế GTGT là phần thu nhập của người tiêu dùng sử dụng để mua hàng hóa và dịch vụ. Như vậy về nguyên tắc chỉ cần thu thuế ở khâu bán hàng cuối cùng là đủ. Tuy nhiên trên thực tế rất khó phân biệt đâu là tiêu dùng trung gian và đâu là tiêu dùng cuối cùng vì thế cứ có hành vi mua hàng là phải tính thuế. Nếu là tiêu dùng trung gian thì số thuế đó sẽ tự động chuyển vào giá bán hàng cho người mua ở giai đoạn sau.

Thứ ba, thuế GTGT còn có tính trung lập cao. Thuế GTGT không chịu ảnh hưởng bởi kết quả kinh doanh của người nộp thuế, không phải là yếu tố chi phí đơn thuần mà là một khoản cộng thêm vào giá bán cho người cung cấp hàng hóa dịch vụ. Thứ tư, thuế GTGT không chỉ ảnh hưởng bởi quá trình tổ chức và phân chia các chu trình kinh tế. Như ta đã biết GTGT là phần giá trị mới được tạo ra trong quá trình SXKD.

Nó được xác định bằng chênh lệch giữa giá trị sản xuất và tiêu thụ với tổng giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào tương ứng, tổng GTGT ở tất cả các giai đoạn luân chuyển có giá trị bằng giá bán của sản phẩm ở giai đoạn cuối cùng, nên việc thu thuế trên GTGT ở từng giai đoạn đảm bảo cho tổng số thuế thu được tương ứng với số thuế tính trên giá bán trong giai đoạn cuối cùng. Chính vì thế quá trình tổ chức kinh tế và phân chia các chu trình kinh tế có diễn ra dài hay ngắn thì thuế GTGT cũng không bị SVTH: Nguyễn Bá Cảnh 7 Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD: Th.S Hoàng Thùy Dương ảnh hưởng. Và tổng số thuế ở các giai đoạn cuối cùng bất kể số giai đoạn luôn khớp với số tính thuế trên giá bán ở giai đoạn cuối cùng bất kể số giai đoạn nhiều hay ít 1. Vai trò của thuế GTGT Thuế GTGT có diện điều chỉnh rộng (Đối với mọi hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất kinh doanh và tiêu dùng tại Việt Nam) và khắc phục được những nhược điểm trùng lắp vào các khâu của quá trình sản xuất kinh doanh nên có tác dụng: Thứ nhất, đảm bảo nguồn thu lớn, ổn định, kịp thời về cho NSNN, góp phần tăng cường tài chính quốc gia, đảm bảo nguồn lực kinh tế để phát triển kinh tế- xã hội, xóa đói, giảm nghèo và củng cố an ninh quốc phòng.

Thứ hai, khuyến khích SXKD phát triển, khuyến khích đầu tư, khuyến khích xuất khẩu và từ đó thúc đẩy SXKD phát triển. Thứ ba, khuyến khích doanh nghiệp tăng cường hạch toán kinh doanh, thực hiện tốt chế độ kế toán, lưu trữ hóa đơn, chứng từ, chống trốn thuế, lậu thuế, nâng cao tinh thần tự giác của các đối tượng kinh doanh. Thứ tư, góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách thuế, làm cho hệ thống chính sách thuế từng bước phù hợp với thông lệ quốc tế, tạo thuận lợi cho việc hội nhập khu vực của nước ta với khu vực và trên thế giới.