Kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành SP tại AMBIO - Tống Khánh Linh

Tìm hiểu về kế toán chi phí sản xuất và phương pháp tính giá thành tại AMBIO. Giải pháp quản lý chi phí hiệu quả cho doanh nghiệp sản xuất.

• Tác giả: Tống Khánh Linh
• Người hướng dẫn: GS.NGND. Ngô Thế Chi
• Trường học: Học Viện Tài Chính
• Chuyên ngành: Kế toán doanh nghiệp
• Đề tài: Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần sản xuất công nghệ mới Việt Nam AMBIO
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại AMBIO

Công ty Cổ phần Sản xuất Công nghệ Mới Việt Nam AMBIO là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất công nghệ mới. Hệ thống kế toán tại AMBIO tuân thủ Chế độ kế toán Việt Nam theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm đóng vai trò trung tâm trong hệ thống quản trị tài chính doanh nghiệp. Chi phí sản xuất bao gồm ba nhóm chính: nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Các chi phí này được tập hợp theo đối tượng tập hợp chi phí là từng loại sản phẩm hoặc đơn hàng sản xuất. AMBIO sử dụng tài khoản 154 để hạch toán chi phí sản xuất dở dang. Quy trình tính giá thành tuân theo nguyên tắc tập hợp chi phí thực tế phát sinh và phân bổ hợp lý cho các đối tượng kế toán. Kết quả tính giá thành cung cấp thông tin quan trọng cho việc ra quyết định kinh doanh.

1.1. Khái niệm chi phí sản xuất và phân loại tại AMBIO

Chi phí sản xuất tại AMBIO là toàn bộ các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất sản phẩm. Chi phí được phân loại thành ba nhóm: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Nguyên vật liệu trực tiếp bao gồm nguyên liệu, vật liệu chính cấu thành sản phẩm. Nhân công trực tiếp là tiền lương, phụ cấp cho công nhân trực tiếp sản xuất. Chi phí sản xuất chung gồm chi phí gián tiếp như quản lý xưởng, khấu hao máy móc, điện nước sản xuất.

1.2. Đối tượng và phương pháp tập hợp chi phí sản xuất

Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất tại AMBIO là từng loại sản phẩm hoàn thành hoặc từng đơn hàng sản xuất. Phương pháp tập hợp chi phí sử dụng là phương pháp giản đơn, phù hợp với đặc điểm sản xuất của công ty. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp được tập hợp trực tiếp cho từng đối tượng. Chi phí nhân công trực tiếp phân bổ theo thời gian công hoặc sản lượng. Chi phí sản xuất chung được tập hợp trên TK 1546, sau đó phân bổ cho các đối tượng theo tỷ lệ doanh thu hoặc chi phí nguyên vật liệu chính.

II. Phân tích thực trạng kế toán chi phí sản xuất tại AMBIO

Thực tế triển khai kế toán chi phí sản xuất tại AMBIO cho thấy nhiều điểm đáng chú ý. Hệ thống chứng từ kế toán bao gồm phiếu xuất kho, bảng chấm công, bảng phân bổ chi phí. Nguyên vật liệu trực tiếp được hạch toán qua TK 152 và 1541. Nhân công trực tiếp theo dõi qua TK 1542 với căn cứ từ bảng chấm công hàng tháng. Chi phí sản xuất chung tập hợp trên TK 1546, bao gồm khấu hao TSCĐ, chi phí điện nước, chi phí quản lý xưởng. Cuối kỳ, toàn bộ chi phí sản xuất được tổng hợp và tính giá thành sản phẩm hoàn thành. AMBIO áp dụng hệ thống sổ chi tiết và sổ tổng hợp song song. Báo cáo giá thành được lập hàng tháng, phục vụ công tác quản trị và quyết định giá bán. Tuy nhiên, một số vấn đề tồn tại trong quá trình triển khai thực tế.

2.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu và nhân công trực tiếp

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp tại AMBIO chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu giá thành. Nguyên vật liệu được xuất kho theo phiếu xuất kho, ghi nhận vào TK 1541 bên Nợ. Giá xuất kho áp dụng phương pháp bình quân gia quyền cuối kỳ. Nhân công trực tiếp được tính dựa trên bảng chấm công và đơn giá lương. Hàng tháng, kế toán lập bảng thanh toán lương, phân bổ lương cho từng đối tượng sản xuất. Chi phí nhân công được ghi nhận vào TK 1542 bên Nợ.

2.2. Kế toán chi phí sản xuất chung và tính giá thành

Chi phí sản xuất chung tại AMBIO được tập hợp trên TK 1546, bao gồm nhiều khoản mục: khấu hao TSCĐ, chi phí sửa chữa, điện nước, bảo hiểm, chi phí quản lý xưởng. Cuối kỳ, chi phí sản xuất chung được phân bổ cho các đối tượng tập hợp chi phí. Tiêu chuẩn phân bổ thường dựa trên tỷ lệ phần trăm của chi phí nguyên vật liệu chính hoặc doanh thu sản phẩm. Giá thành sản phẩm hoàn thành được xác định bằng tổng ba nhóm chi phí, trừ đi giá trị sản phẩm dở dang đầu kỳ và cộng dở dang cuối kỳ.

III. Giải pháp cải tiến kế toán chi phí sản xuất tại AMBIO

Để nâng cao hiệu quả công tác kế toán chi phí sản xuất, AMBIO cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống chứng từ gốc đảm bảo tính chính xác và kịp thời. Thứ hai, áp dụng phần mềm kế toán chuyên nghiệp để tự động hóa quy trình tập hợp và phân bổ chi phí. Thứ ba, xây dựng hệ thống định mức nguyên vật liệu và định mức lao động khoa học. Thứ tư, tăng cường công tác kiểm tra, đối chiếu số liệu giữa các bộ phận sản xuất và kế toán. Thứ năm, đào tạo nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ kế toán viên. Việc cải tiến hệ thống kế toán chi phí giúp AMBIO kiểm soát tốt hơn giá thành sản phẩm, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

3.1. Hoàn thiện quy trình tập hợp và phân bổ chi phí

AMBIO cần xây dựng quy trình tập hợp chi phí chi tiết hơn cho từng dòng sản phẩm. Việc phân bổ chi phí sản xuất chung nên áp dụng nhiều tiêu thức phân bổ khác nhau tùy theo đặc tính từng khoản mục. Ví dụ, chi phí điện phân bổ theo công suất sử dụng, chi phí khấu hao phân bổ theo thời gian máy hoạt động. Hệ thống tài khoản chi tiết cần được mở đầy đủ để theo dõi sát thực tế sản xuất.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý giá thành

Việc ứng dụng phần mềm kế toán tích hợp giúp AMBIO tự động hóa việc tập hợp chi phí sản xuất. Hệ thống ERP cho phép kết nối dữ liệu từ bộ phận mua hàng, kho, sản xuất và kế toán. Dữ liệu chi phí được cập nhật theo thời gian thực, giảm thiểu sai sót do nhập liệu thủ công. Báo cáo giá thành được lập nhanh chóng, chính xác, phục vụ kịp thời công tác quản trị và ra quyết định.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn kế toán chi phí sản xuất tại AMBIO

Nghiên cứu kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại AMBIO cho thấy hệ thống kế toán của công ty cơ bản đáp ứng yêu cầu quản trị. Việc tuân thủ Chế độ kế toán Việt Nam theo Thông tư 133 đảm bảo tính pháp lý của sổ sách báo cáo. Tuy nhiên, một số hạn chế vẫn tồn tại: quy trình phân bổ chi phí sản xuất chung chưa thực sự phản ánh đúng mức tiêu hao tài nguyên của từng sản phẩm. Hệ thống định mức chưa được xây dựng hoàn chỉnh. Công tác đối chiếu, kiểm tra số liệu giữa các bộ phận chưa thường xuyên. Những giải pháp cải tiến được đề xuất hướng tới mục tiêu nâng cao độ chính xác của thông tin giá thành. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất có quy mô và đặc điểm tương tự.

4.1. Ý nghĩa của kế toán chi phí sản xuất đối với quản trị doanh nghiệp

Thông tin kế toán chi phí sản xuất giúp ban lãnh đạo AMBIO đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất. Giá thành sản phẩm là cơ sở để xác định giá bán cạnh tranh. Việc kiểm soát chi phí giúp phát hiện các khoản chi bất hợp lý, từ đó có biện pháp cắt giảm. Báo cáo giá thành còn phục vụ cho việc lập kế hoạch sản xuất kinh doanh và ngân sách hàng năm.

4.2. Khuyến nghị áp dụng cho doanh nghiệp sản xuất tương tự

Các doanh nghiệp sản xuất quy mô vừa và nhỏ có thể tham khảo mô hình kế toán chi phí tại AMBIO. Việc áp dụng hệ thống tài khoản 154 theo Thông tư 133 là bắt buộc và cần triển khai đồng bộ. Doanh nghiệp nên đầu tư phần mềm kế toán ngay từ giai đoạn đầu hoạt động. Công tác đào tạo nhân sự kế toán cần được thực hiện thường xuyên để cập nhật quy định mới và nâng cao kỹ năng nghiệp vụ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP 1. Chi phí sản xuất và phân loại chi phí sản xuất. Khái niệm về chi phí sản xuất. Chi phí sản xuất của doanh nghiệp hiểu một cách chung nhất là toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải chi ra trong quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm trong một thời kỳ nhất định, biểu hiện bằng tiền để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh.

Xét trên bình diện doanh nghiệp, chi phí luôn có tính chất cá biệt bao gồm tất cả các chi phí mà doanh nghiệp phải chia ra để tồn tại và tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh, bất kể đó là các chi phí cần thiết hay không cần thiết. Nội dung của chi phí sản xuất (CPSX): CPSX không những bao gồm yếu tố lao động sống cần thiết liên quan đến sử dụng lao động (tiền lương, tiền công), lao động vật hóa (khấu hao tài sản cố định, chi phí về nguyên vật liệu…) mà còn bao gồm một số khoản mà thực chất là một phần giá trị mới sáng tạo ra (BHXH, BHYT, KPCĐ, các loại thuế không được hoàn trả…) Việc nghiên cứu và nhận thức chi phí còn phụ thuộc vào góc độ nhìn nhận trong từng loại kế toán khác nhau: Trên góc độ kế toán tài chính: Chi phí được nhìn nhận như những khoản phí tổn phát sinh gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp để đạt được một sản phẩm, lao vụ, dịch vụ nhất định. Theo quan điểm này, chi phí của doanh nghiệp phải được ghi nhận theo nguyên tắc phù hợp giữa chi phí và thu nhập, chỉ được xác định trên bình diện chung của toàn donah nghiệp gắn với thời kỳ hạch toán và trên cơ sở chứng từ, tài liệu bằng chứng chắc chắn. Trên góc độ kế toán quản trị: Chi phí không đơn thuần nhận thức như kế toán tài chính mà còn được nhận thức cả khía cạnh nhận diện thông tin để phục vụ cho quá trình ra quyết định, quản lý của mỗi doanh nghiệp.

Vì vậy, chi phí có thể là chi phí chìm, chi phí cơ hội,…Như vậy, chi phí trong kế toán quản trị GV: GS.TS Ngô Thế Chi 4 SV: Tống Khánh Linh Học Viện Tài Chính Khoa Kế toán không phải ghi nhận theo nguyên tắc phù hợp giữa chi phí và doanh thu mà được ghi nhận ở thời điểm chi tiêu cho sản xuất kinh doanh. Phân loại chi phí sản xuất. Chi phí sản xuất bao gồm nhiều khoản có nội dung, công dụng và mục đích sử dụng khác nhau. Vì vậy để phục vụ cho công tác quản lý nói chung và công tác kế toán nói riêng, cần phân loại chi phí sản xuất theo tiêu thức thích hợp.

+ Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí: Theo cách phân loại này các chi phí nội dung, tính chất kinh tế giống nhau được xếp vào một yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất, không phân biệt chi phí đó phát sinh trong lĩnh vực nào, ở đâu, mục đích và tác dụng của chi phí đó như thế nào. _ Chi phí nguyên vật liệu: Là toàn bộ chi phí về nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, phụ tùng thay thế,…mà doanh nghiệp đã sử dụng cho hoạt động sản xuất trong kỳ. _ Chi phí nhân công: Là toàn bộ số tiền lương phải trả và các khoản trích theo lương của các công nhân sản xuất trong kỳ. _ Chi phí khấu hao tài sản cố định: Phản ảnh tổng số khấu hao tài sản cố định phải trích trong kỳ.

_ Chi phí dịch vụ mua ngoài: Là toàn bộ số tiền đã trả cho người cung cấp dịch vụ mua ngoài phục vụ hoạt động sản xuất như tiền điện, tiền nước,.phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh. _ Chi phí khác bằng tiền: Là các chi phí khác dùng cho sản xuất kinh doanh ngoài yếu tố trên. Cách phân loại này cho biết được cơ cấu, tỷ trọng của từng yếu tố chi phí của doanh nghiệp, là cơ sở của việc tập hợp, xây dựng kế hoạch và lập báo cáo chi phí sản xuất theo yêu cầu chi phí. + Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích và công dụng của chi phí: Theo cách phân loại này, căn cứ vào mục đích và công dụng của chi phí trong sản xuât GV: GS.TS Ngô Thế Chi 5 SV: Tống Khánh Linh Học Viện Tài Chính Khoa Kế toán để chia ra các khoản mục chi phí khác nhau mỗi khoản mục chi phí bao gồm những chi phí có cùng mục đích và công dụng: _ Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ, nhiên liệu,…sử dụng trực tiếp vào sản xuất và chế tạo sản phẩm.

_ Chi phí nhân công trực tiếp: Gồm toàn bộ tiền lương chính, lương phụ và phụ cấp phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất. Nhưng không bao gồm các khoản trích theo lương BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN của công nhân trực tiếp sản xuất. _ Chi phí sản xuất chung: Chi phí này sử dụng cho hoạt động sản xuất chung tại các bộ phận sản xuất (Phân xưởng, đội, trại,…) bao gồm chi phí nhân viên quản lý xưởng, chi phí dụng cụ sản xuất, chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi phí khác bằng tiền. Cách phân loại này có tác dụng phục vụ cho việc quản lý chi phí theo định mức, là cơ sơ cho kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm theo khoản mục, là căn cứ để phân tích tình hình thực hiện kế hoạch và định mức chi phí sản xuất cho kỳ sau.

+ Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm công việc, lao vụ sản xuất trong kỳ: _ Chi phí biến đổi (biến phí) _ Chi phí cố định (định phí) o Định phí bắt buộc o Định phí không bắt buộc. _ Chi phí hỗn hợp Theo cách phân loại này, giữa chi phí và khối lượng sản phẩm công việc, lao vụ, dịch vụ được chia thành chi phí khả biến và chi phí bất biến. + Phân loại chi phí sản xuất theo phương pháp tập hợp chi phí và mối quan hệ với đối tượng chịu chi phí: _ Chi phí trực tiếp.TS Ngô Thế Chi 6 SV: Tống Khánh Linh Học Viện Tài Chính Khoa Kế toán _ Chi phí gián tiếp. + Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung cấu thành chi phí: _ Chi phí đơn nhất.

_ Chi phí tổng hợp. Mỗi cách phân loại có ý nghĩa riêng phục vụ cho từng yêu cầu quản lý và từng đối tượng cung cấp các thông tin cụ thể trong từng thời kỳ nhất định. * Ngoài các cách phân loại trên trong kế toán còn sử dụng nhiều cách phân loại chi phí khác nhằm đáp ứng yêu cầu trong việc phân tích, cung cấp thông tin cho các nhà quản trị doanh nghiệp như: + Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ của chi phí với các khoản mục trên Báo cáo tài chính. CPSX bao gồm: _ Chi phí sản phẩm: Là những chi phí gắn liền với quá trình sản xuất sản phẩm hay quá trình mua hàng hóa để bán.

o Đối với DNSX CPSX bao gồm: CPNVLTT, CPNCTT, CPSXC o Đối với DNTM CPSX là giá vốn hàng mua bao gồm: Giá mua hàng hóa và chi phí khâu mua hàng. _ Chi phí thời kỳ: là các chi phí có liên quan đến hoạt động kinh doanh của cả kỳ, các chi phí này không tạo nên giá trị của HTK mà chúng ảnh hưởng trực tiếp đến kết quản kinh doanh trong kỳ chúng phát sinh. Bao gồm: chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp. + Theo khả năng quy nạp của chi phí vào các đối tượng kế toán chi phí.

_ Chi phí trực tiếp: Là những chi phí có liên quan trực tiếp đến một đối tượng chịu chi phí. Có thể quy nạp trực tiếp cho từng đối tượng chịu chi phí căn cứ vào các chứng từ ban đầu. _ Chi phí gián tiếp: Là những chi phí có liên quan đến nhiều đối tượng chịu chi phí, vì vậy phải tiến hành phân bổ các chi phí đó cho các đối tượng bằng phương pháp gián tiếp thông qua các tiêu chuẩn phân bổ hợp lý.TS Ngô Thế Chi 7 SV: Tống Khánh Linh Học Viện Tài Chính Khoa Kế toán Cách phân loại chi phí này có ý nghĩa về mặt kỹ thuật quy nạp chi phí vào đối tượng tập hợp chi phí sản xuất. + Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với quy trình công nghệ sản xuất, CPSX bao gồm: _ Chi phí cơ bản: Là những chi phí có liên quan trực tiếp với quy trình công nghệ sản xuất nên thiếu một chi phí nào đó thì quy trình công nghệ sản xuất không thực hiện được như CPNVLTT, CPNCTT, CP KH TSCĐ,.

_ Chi phí chung: Là những chi phí tổ chức, quản lý và phục vụ sản xuất mang tính chất chung như chi phí quản lý phân xưởng, chi phí quản lý doanh nghiệp,. Cách phân loại chi phí sản xuất này giúp các nhà quản trị doanh nghiệp xác định được phương hướng tiết kiệm chi phí, hạ thấp giá thành sản phẩm. + Các cách phân loại chi phí sản xuất khác sử dụng trong việc lập kế hoạch, kiểm tra và ra quyết định. _ Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ giữa chi phí và mức độ hoạt động: o Biến Phí:  Biến phí tỷ lệ: Là loại biến phí mà tổng chi phí quan hệ tỷ lệ thuận trực tiếp với mức độ hoạt động, còn chi phí của một đơn vị hoạt động thì không thay đổi.

 Biến phí thay đổi không tỷ lệ trực tiếp bao gồm:  Biến phí có tốc độ tăng của tổng số nhanh hơn tốc độ tăng của khối lượng hoạt động.  Biến phí có tốc độ tăng của tổng số chậm hơn tốc độ tăng của khối lượng hoạt động. o Định phí: GV: GS.TS Ngô Thế Chi 8 SV: Tống Khánh Linh Học Viện Tài Chính Khoa Kế toán  Định phí tuyệt đối: Là những chi phí mà tổng số không thay đổi khi có sự thay đổi của khối lượng hoạt động, chi phí cho một đơn vị khối lượng hoạt động thay đổi theo tỷ lệ nghịch trực tiếp với khối lượng hoạt đông.  Định phí cấp bậc: Là những chi phí có tính chất cố định tương đối, nó chỉ cố định trong một giới hạn mức độ hoạt động nhất định, sau đó nếu khối lượng hoạt động tăng lên thì khoản chi phí này sẽ tăng lên một mức mới nào đó.