chương 1- Luật các Tổ chức tín dụng (47/2010/QH12) hoạt động huy động vốn là hoạt động nhận tiền của tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền “gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận [27]. Do vậy, có thể hiểu: Huy động vốn là thu hút những khoản vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế, thúc đẩy lưu thông tiền tệ. Với chức năng và nhiệm vụ của mình, các pháp nhân thương mại đã thu hút, tập trung huy động các nguồn vốn tiền tệ tạm thời chưa sử dụng của các DN và dân cư. Trên cơ sở đó pháp nhân thương mại sẽ tiến hành hoạt động sử dụng nguồn vốn huy động được phục vụ cho nhu cầu phát triển sản xuất, cho các mục tiêu phát triển kinh tế của vùng, ngành, các thành phần kinh tế đáp ứng nhu cầu vốn của xã hội nhằm thúc đẩy nền kinh tế phát triển.
Huy động vốn tại Ngân hàng thương mại Theo Phan Thị Thu Hà (2009): với nghiệp vụ huy động vốn, các NHTM đã thực hiện được vai trò là trung gian tài chính, huy động được sức mạnh tổng hợp của nền kinh tế vào quá trình sản xuất, lưu thông hàng hóa, nó chuyển của cải xã hội từ nơi chưa sử dụng, còn tiềm năng vào quá trình sử dụng phục vụ cho sản xuất KD, nâng cao mức sống xã hội [12, tr. Từ đó mà ngân hàng thu được lợi nhuận cho mình cũng như góp phần mở rộng quan hệ với các thành phần kinh tế, tổ chức, dân cư làm nâng cao vị thế, uy tín của Ngân hàng. NHTM căn cứ vào chiến lược, mục tiêu phát triển kinh tế của từng vùng, từng ngành trong cả nước trên cơ sở cân đối nguồn vốn của mình để từ đó đưa Luan van 13 ra các loại hình nhận tiền gửi phù hợp, nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế cũng như tối đa được lợi nhuận thu về. Cùng với sự phát triển của hệ thống ngân hàng, nội hàm của khái niệm hoạt động huy động vốn cũng có những thay đổi đáng kể, vì vậy gần như không tìm được sự thống nhất hoàn toàn trong việc định nghĩa hoạt động này.
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tác giả sử dụng khái niệm huy động vốn của NHTM là việc Ngân hàng nhận các khoản tiền từ KH trên nguyên tắc có hoàn trả gốc và lãi để hình thành nên nguồn vốn huy động đáp ứng cho các hoạt động KD của NHTM. Từ những khái niệm trong các nghiên cứu trước đó, tác giả tổng hợp một số đặc điểm nổi bật của hoạt động huy động vốn tại NHTM như sau: - Một là, huy động vốn là các hoạt động thu hút nguồn vốn nhàn rỗi của các cá nhân, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội. - Hai là, huy động vốn được thực hiện dưới các hình thức nhận tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi thanh toán, phát hành các chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và các giấy tờ có giá khác. - Ba là, huy động vốn phải dựa trên nguyên tắc hoàn trả gốc và lãi cho khách hàng.
- Bốn là, huy động vốn nhằm tạo nên một nguồn tài chính để Ngân hàng sử dụng KD sinh lời. Vai trò của hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng thương mại - Nguồn vốn huy động là cơ sở để NHTM hoạt động KD Theo Peter. S (2004), Vốn là yếu tố quyết định trong việc xây dựng và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) của tất cả các DN, đặc biệt là NHTM. Với đặc điểm của một đơn vị KD tiền tệ, vốn vừa là phương tiện KD, vừa là đối tượng KD chủ yếu.
Vốn là thành phần không thể thiếu cho hoạt động KD của NHTM [26, tr. Chính vì vậy, bên cạnh vốn điều lệ, NHTM cần thực hiện huy động vốn từ bên ngoài. Nguồn vốn này ảnh hưởng đến khả năng cho vay cũng như thực hiện đầu tư của NHTM, từ đó tác động Luan van 14 đến thu nhập của NHTM. Khối lượng vốn huy động lớn là cơ sở để NHTM có lợi thế khi đầu tư vào các dự án lớn, nâng cao vị thế của NHTM trong ngành.
Vốn là điểm xuất phát trong chu kì KD của NHTM. Do đó, NHTM phải nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn trong quá trình hoạt động. - Huy động vốn ảnh hưởng tới quy mô các hoạt động khác của NHTM Trong cuốn sách của Davidz Cox Z (2007) đã chỉ ra: hoạt động huy động vốn của Ngân hàng có ảnh hưởng trực tiếp đến hầu hết tất cả các hoạt động KD của NHTM, bao gồm từ hoạt động tín dụng, hoạt động thanh toán đến hoạt động bảo lãnh hay KD ngoại tệ [5; tr. Nếu huy động vốn tốt, lượng cung tiền của Ngân hàng tăng, từ đó danh mục cho vay, đầu tư phong phú hơn, mức vốn cho vay lớn hơn.
Ngoài ra, việc huy động vốn hiệu quả sẽ tạo ra lượng vốn lớn, từ đó tạo điều kiện cho các NHTM thực hiện chính sách tín dụng linh hoạt hơn, có thể giảm lãi suất để tăng quy mô tín dụng. Nếu nguồn vốn của NHTM dồi dào thì NHTM có điều kiện phát triển cơ sở vật chất, nghiên cứu đầu tư phát triển công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ của mình nhằm thu hút khách hàng, nâng cao khả năng cạnh tranh và uy tín trên thị trường. - Hoạt động huy động vốn ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và đảm bảo uy tín của NHTM Một trong những điều quan trọng nhất để Ngân hàng tồn tại và phát triển trong nền kinh tế thị trường là xây dựng được lòng tin của KH đối với Ngân hàng. Sự tín nhiệm trước hết thể hiện ở mức độ sẵn sàng thanh toán khi có yêu cầu từ phía khách hàng, đây là một trong những vấn đề luôn được Ngân hàng quan tâm nhất trong nền kinh tế có nhiều biến động như hiện nay.
Nếu Ngân hàng huy động vốn hiệu quả, khả năng thanh toán của Ngân hàng luôn được đảm bảo thì KH sẽ cảm thấy yên tâm khi giao dịch với Ngân hàng. Ngoài ra, Ngân hàng càng uy tín thì càng thu hút được lượng lớn KH gửi tiền. Theo Phan Thị Thu Hà (2009), Nguyễn Đăng Dờn (2014) nguồn vốn huy động lớn sẽ giúp ngân hàng đầu tư hệ thống Chi nhánh, Phòng giao dịch hiện Luan van 15 đại, gây dựng được lòng tin trong quần chúng [12; 4]. Nguồn vốn huy động càng mạnh thì khả năng trải qua giai đoạn khó khăn của Ngân hàng càng lớn.
- Huy động vốn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của NHTM Nguồn vốn huy động dồi dào là điều kiện để NHTM mở rộng khối lượng tín dụng, chủ động về thời gian, thời hạn cho vay và khả năng quyết định mức lãi suất phù hợp cho từng đối tượng KH khác nhau. Điều đó giúp Ngân hàng thu hút thêm nhiều khách hàng, doanh số hoạt động của Ngân hàng có khả năng tăng lên nhanh chóng và Ngân hàng sẽ có nhiều thuận lợi hơn trong KD. Huy động vốn tốt còn là tiền đề vững chắc để Ngân hàng đầu tư trang thiết bị công nghệ hiện đại, thu hút nhân tài, tổ chức các chương trình tập huấn nhằm trau dồi kiến thức, trình độ, kỹ năng cho cán bộ Ngân hàng, giúp Ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động. Các nghiên cứu gần đây của Phùng Thị Lan Hương (2020), Olivier.
(2021) đều tái khẳng định khối lượng vốn huy động dồi dào sẽ tạo điều kiện cho Ngân hàng KD đa lĩnh vực [9, tr. Ngày nay, Ngân hàng không chỉ đơn thuần thực hiện nghiệp vụ cho vay, mà còn mở rộng các hình thức cung cấp dịch vụ, liên doanh, liên kết, thực hiện dịch vụ thuê mua, mua bán nợ, KD trên thị trường tiền tệ, thị trường ngoại hối. Chính việc đa dạng hóa các hình thức KD sẽ góp phần giúp Ngân hàng phân tán rủi ro trong hoạt động KD, đồng thời tạo thêm vốn cũng như lợi nhuận, đặc biệt, tăng sức cạnh tranh của Ngân hàng trên thị trường. Vai trò của huy động vốn đối với hoạt động Ngân hàng là rất quan trọng, do vậy, trong quá trình hoạt động của mình, các NHTM phải luôn chú trọng trong việc đảm bảo công tác quản lý huy động vốn.
Hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng thƣơng mại 1. Kế hoạch huy động vốn 1. Mục tiêu huy động vốn Mục tiêu huy động vốn là tạo nguồn vốn để Ngân hàng thực hiện các nghiệp vụ KD tiền tệ. Kế hoạch huy động vốn của NHTM là chiến lược cạnh tranh ngành nhằm thu hút KH trong huy động vốn [35; tr.
Luan van 16 Kế hoạch huy động vốn của ngân hàng còn được gọi là chiến lược khách hàng. Khác với KH liên quan đến sử dụng vốn, KH trong huy động vốn là KH liên quan đến nguồn vốn, cung cấp đầu vào cho ngân hàng. Hoạt động cơ bản của NHTM là đi vay để cho vay. Nếu vay không được thì hoạt động cho vay bị đình trệ.
Mất thanh khoản là trạng thái tồi tệ của các ngân hàng và toàn bộ hệ thống Ngân hàng. Mục tiêu huy động vốn của Ngân hàng có vai trò quyết định đối với hoạt động của bất kỳ Ngân hàng nào trong cơ chế thị trường cạnh tranh. Quyết định sự phát triển bền vững và hiệu quả hoạt động của Ngân hàng. Mục tiêu huy động vốn là thành phần cấu thành quan trọng nhất của kế hoạch quản lý huy động vốn.
Kế hoạch huy động vốn của NHTM bao gồm các mục tiêu và các phương thức cơ bản để thực hiện mục tiêu huy động vốn cho Ngân hàng trong khoảng thời gian dài, thường từ 3 đến 5 năm. Mục tiêu kế hoạch thường là tốc độ tăng trưởng vốn huy động trong thời kỳ kế hoạch. Phương thức kế hoạch để đạt mục tiêu kế hoạch thường là một, hai hoặc tổng hợp các các phương thức cạnh tranh: Cạnh tranh bằng giá, cạnh tranh bằng chất lượng, cạnh tranh bằng sự khác biệt và cạnh tranh bằng mối quan hệ khách hàng. Quá trình hình thành kế hoạch huy động vốn của NHTM là quá trình phân tích môi trường bên ngoài và môi trường bên trong của Ngân hàng để xác định điểm mạnh, điểm yếu cũng như các cơ hội và thách trên cơ sở xây dựng ma trận SWOT để xác định mục và giải pháp chiến lược.
Xây dựng mục tiêu kế hoạch huy động vốn là quá trình không dễ, tốn kém nhưng lợi ích đối với ngân hàng là vô cùng lớn, có tính chất sống còn của Ngân hàng.