Luận văn thạc sĩ về hợp tác đảm bảo quyền con người trong ASEAN và thực tiễn ở Việt Nam

Khám phá luận văn thạc sĩ về hợp tác đảm bảo quyền con người trong ASEAN và thực tiễn tại Việt Nam, phân tích sâu sắc và toàn diện.

• Tác giả: Thạch Thị Ngọc Tâm
• Người hướng dẫn: TS. Chu Mạnh Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Hợp Tác Đảm Bảo Quyền Con Người Trong ASEAN Và Thực Tiễn Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ ASEAN VÀ HỢP TÁC ĐẢM BẢO QUYỀN CON NGƯỜI TRONG ASEAN
• 1.1. Khái quát về ASEAN
• 1.2. Lịch sử phát triển của ASEAN. Vấn đề quyền con người trong ASEAN. Hợp tác đảm bảo quyền con người trong ASEAN
• 1.3. Hợp tác đảm bảo quyền con người trước năm 2007
• 1.4. Về quyền của phụ nữ. Về quyền của trẻ em
• 1.5. Về quyền của người lao động di trú. Hợp tác đảm bảo quyền con người sau khi có Hiến chương ASEAN
• 1.6. Các cơ quan quyền con người của ASEAN. Ủy ban liên chính phủ ASEAN về nhân quyền (AICHR). Ủy ban thực hiện Tuyên bố ASEAN về bảo vệ và thúc đẩy các quyền của người lao động di trú (ACMI)
• 1.7. Ủy ban thúc đẩy, bảo vệ quyền của phụ nữ và trẻ em ASEAN (ACTC)
• 1.8. Nghĩa hợp tác đảm bảo quyền con người của ASEAN. Giải pháp thúc đẩy hợp tác đảm bảo quyền con người trong ASEAN
• 1.8.1. Đổi mới tổ chức, hoạt động của AICHR
• 1.8.2. Tăng cường hợp tác với các cơ quan nhân quyền quốc gia
• 1.9. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH THAM GIA VÀ THỰC TIỄN ĐẢM BẢO QUYỀN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM
• 2.1. Sự tham gia của Việt Nam vào quá trình hợp tác đảm bảo quyền con người của ASEAN
• 2.2. Hợp tác về quyền con người của Việt Nam trong khuôn khổ ASEAN
• 2.3. Hợp tác phi chính phủ
• 2.4. Thực tiễn đảm bảo quyền con người ở Việt Nam
• 2.4.1. Những kết quả đạt được. Về quyền dân sự chính trị
• 2.4.2. Các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa. Bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương và người dân các khu vực ít lợi thế
• 2.4.3. Hạn chế trong đảm bảo quyền con người ở Việt Nam
• 2.5. Giải pháp thúc đẩy đảm bảo quyền con người của Việt Nam
• 2.6. Kết luận chương 2
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái quát về ASEAN và hợp tác đảm bảo quyền con người trong ASEAN

ASEAN, tên viết tắt của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, được thành lập vào năm 1967 với năm quốc gia sáng lập. Sự hình thành của tổ chức này không chỉ nhằm thúc đẩy hợp tác kinh tế mà còn để đối phó với các thách thức về an ninh, chính trị và xã hội trong khu vực. Đặc biệt, quyền con người đã trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu trong những năm gần đây. Hiến chương ASEAN được thông qua vào năm 2007 đã đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc xây dựng cơ chế bảo vệ và thúc đẩy quyền con người. Các cơ quan như Ủy ban Liên chính phủ về quyền con người ASEAN (AICHR) đã được thành lập nhằm giám sát và thúc đẩy việc thực hiện các quyền con người trong khu vực. Tuy nhiên, việc thực thi vẫn gặp nhiều thách thức do sự đa dạng về văn hóa, tôn giáo và hệ thống chính trị giữa các quốc gia thành viên.

1.1 Lịch sử phát triển của ASEAN

ASEAN bắt đầu từ một tổ chức nhỏ với năm quốc gia, đã mở rộng thành mười thành viên với sự gia nhập của Việt Nam vào năm 1995. Sự phát triển này phản ánh sự gia tăng nhu cầu hợp tác trong bối cảnh toàn cầu hóa và những thách thức an ninh không ngừng gia tăng. Trong bối cảnh đó, việc thúc đẩy quyền con người đã trở thành một yếu tố quan trọng trong chính sách đối ngoại của các quốc gia thành viên. Các tổ chức và văn kiện quốc tế như Tuyên bố ASEAN về quyền con người đã được thông qua, tạo cơ sở cho việc bảo vệ và thúc đẩy quyền con người trong khu vực.

1.2 Vấn đề quyền con người trong ASEAN

Các quốc gia ASEAN đối mặt với nhiều thách thức về quyền con người, bao gồm bạo lực gia đình, buôn bán người và quyền của lao động di trú. Sự đa dạng về văn hóa và tôn giáo cũng tạo ra những khác biệt trong cách tiếp cận quyền con người. Mặc dù đã có những tiến bộ trong việc thiết lập các cơ chế bảo vệ quyền con người, nhưng nhiều quốc gia vẫn chưa thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế. Việc thiếu một văn kiện pháp lý chung về quyền con người trong ASEAN cũng là một trong những lý do khiến cho việc thực thi quyền con người chưa đạt hiệu quả cao.

II. Quá trình tham gia và thực tiễn đảm bảo quyền con người ở Việt Nam

Việt Nam đã tích cực tham gia vào các cơ chế hợp tác về quyền con người trong khuôn khổ ASEAN. Việc gia nhập ASEAN không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo cơ hội để Việt Nam nâng cao nhận thức về quyền con người và cải thiện các chính sách liên quan. Các cam kết quốc tế về quyền con người đã được Việt Nam thực hiện thông qua việc sửa đổi và bổ sung các quy định trong hệ thống pháp luật quốc gia. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc bảo vệ các nhóm yếu thế và quyền lợi của lao động di trú.

2.1 Sự tham gia của Việt Nam vào quá trình hợp tác đảm bảo quyền con người của ASEAN

Việt Nam đã tích cực tham gia vào các hoạt động của ASEAN liên quan đến quyền con người, thể hiện qua việc tham gia các hội nghị, diễn đàn và ký kết nhiều văn kiện quốc tế. Sự tham gia này không chỉ giúp nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực mà còn tạo điều kiện để nước này học hỏi và áp dụng các kinh nghiệm tốt từ các quốc gia khác. Việc tham gia này cũng đồng nghĩa với việc Việt Nam cam kết thực hiện các tiêu chuẩn quốc tế về quyền con người, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững và công bằng xã hội.

2.2 Thực tiễn đảm bảo quyền con người ở Việt Nam

Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả đáng kể trong việc bảo vệ quyền con người, đặc biệt là quyền dân sự, chính trị và quyền kinh tế, xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, như bảo vệ quyền lợi của các nhóm dễ bị tổn thương, quyền của lao động di trú và quyền trẻ em. Các chính sách và chương trình của nhà nước cần được củng cố và thực hiện một cách đồng bộ để đảm bảo rằng mọi người dân đều được hưởng các quyền cơ bản của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập khu vực, quyền con người ngày càng trở thành một trong những giá trị cốt lõi được các quốc gia quan tâm và bảo vệ. ASEAN, với 10 quốc gia thành viên đa dạng về văn hóa, chính trị và kinh tế, đã có những bước tiến quan trọng trong việc hợp tác đảm bảo quyền con người. Từ khi Hiến chương ASEAN được thông qua năm 2007, hợp tác về quyền con người trong khu vực đã được củng cố với sự ra đời của các cơ quan chuyên trách như Ủy ban Liên chính phủ về Nhân quyền ASEAN (AICHR), Ủy ban thúc đẩy và bảo vệ quyền phụ nữ và trẻ em (ACWC), và Ủy ban thực hiện Tuyên bố ASEAN về bảo vệ và thúc đẩy quyền của người lao động di trú (ACMW).

Việt Nam, trở thành thành viên chính thức của ASEAN từ năm 1995, đã tích cực tham gia và đóng góp vào quá trình hợp tác này. Luận văn tập trung nghiên cứu hợp tác đảm bảo quyền con người trong ASEAN và thực tiễn tại Việt Nam, nhằm làm rõ các vấn đề pháp lý và thực tiễn, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hợp tác trong tương lai. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hoạt động hợp tác từ khi Hiến chương ASEAN có hiệu lực đến năm 2021, với trọng tâm là các cơ chế bảo vệ quyền con người trong khu vực và vai trò của Việt Nam trong quá trình này.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn toàn diện về cơ chế bảo vệ quyền con người ở ASEAN, đồng thời góp phần hoàn thiện chính sách và pháp luật quốc gia, thúc đẩy sự phát triển bền vững và hội nhập quốc tế của Việt Nam. Các chỉ số như số lượng các công ước quốc tế về quyền con người mà các nước ASEAN tham gia, tỷ lệ người lao động di trú được bảo vệ quyền lợi, và mức độ tham gia của Việt Nam trong các cơ quan nhân quyền khu vực được sử dụng làm thước đo hiệu quả hợp tác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng, nhằm phân tích sự phát triển và vận động của hợp tác quyền con người trong ASEAN trong bối cảnh lịch sử, văn hóa và chính trị đa dạng.

Mô hình nghiên cứu tập trung vào cơ chế hợp tác khu vực, bao gồm các thiết chế pháp lý và tổ chức chuyên trách như Hiến chương ASEAN, AICHR, ACWC, ACMW và các văn kiện nhân quyền khu vực như Tuyên bố ASEAN về quyền con người (AHRD).

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: quyền con người phổ quát, hợp tác khu vực, cơ chế bảo vệ quyền con người, quyền của người lao động di trú, quyền phụ nữ và trẻ em, cũng như nguyên tắc tôn trọng chủ quyền quốc gia và không can thiệp vào công việc nội bộ.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu pháp lý, văn kiện quốc tế và khu vực, kết hợp với phương pháp so sánh, đối chiếu các cơ chế bảo vệ quyền con người ở các khu vực khác như châu Âu, châu Mỹ và châu Phi để rút ra bài học kinh nghiệm cho ASEAN.

Phương pháp diễn dịch và quy nạp được áp dụng để từ các dữ liệu cụ thể về hoạt động hợp tác và thực tiễn bảo vệ quyền con người tại Việt Nam, luận văn rút ra các kết luận tổng quát và đề xuất giải pháp.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật quốc tế, Hiến chương ASEAN, báo cáo hoạt động của các cơ quan nhân quyền ASEAN, số liệu thống kê về lao động di trú và các báo cáo quốc gia về quyền con người.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các tài liệu chính thức của ASEAN và Việt Nam từ năm 2007 đến 2021, cùng các báo cáo, hội thảo và phỏng vấn chuyên gia trong lĩnh vực luật quốc tế và nhân quyền. Phương pháp chọn mẫu tập trung vào các văn kiện và dữ liệu có tính đại diện và cập nhật nhất nhằm đảm bảo tính chính xác và khách quan của nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ chế hợp tác quyền con người trong ASEAN đã có bước phát triển quan trọng sau Hiến chương ASEAN 2007: Việc thành lập AICHR năm 2010, ACWC và ACMW đã tạo ra khung pháp lý và tổ chức cho hợp tác nhân quyền khu vực. Tuy nhiên, các cơ quan này chủ yếu mang tính tham vấn, chưa có thẩm quyền thực thi mạnh mẽ. Ví dụ, AICHR hoạt động dựa trên nguyên tắc đồng thuận và không can thiệp vào công việc nội bộ các quốc gia, hạn chế khả năng xử lý các vi phạm nghiêm trọng.

2. Việt Nam tích cực tham gia và đóng góp vào các cơ chế hợp tác quyền con người của ASEAN: Việt Nam đã cử đại diện tham gia các ủy ban nhân quyền ASEAN, đồng thời phối hợp với các nước trong khu vực trong việc bảo vệ quyền lao động di trú, phòng chống buôn bán người và thúc đẩy quyền phụ nữ, trẻ em. Số liệu cho thấy Việt Nam có khoảng 500.000 lao động đang làm việc ở nước ngoài, tăng 6,6% so với năm trước, cho thấy nhu cầu bảo vệ quyền lợi nhóm này rất cấp thiết.

3. Thực tiễn bảo đảm quyền con người tại Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực: Luật pháp Việt Nam quy định rõ quyền bình đẳng trước pháp luật, quyền sống, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và các quyền dân sự, chính trị khác. Từ năm 2014 đến 2018, các trung tâm trợ giúp pháp lý đã thực hiện hơn 470.000 vụ việc, trong đó có hơn 110.000 vụ trợ giúp miễn phí cho người nghèo và dân tộc thiểu số.

4. Hạn chế trong hợp tác và thực thi quyền con người vẫn còn tồn tại: ASEAN chưa có văn kiện pháp lý ràng buộc về quyền con người, các cơ quan nhân quyền khu vực chưa có thẩm quyền độc lập và hiệu quả, trong khi các quốc gia thành viên có mức độ cam kết và thực thi khác nhau. Việt Nam cũng đối mặt với thách thức trong việc cân bằng giữa bảo vệ quyền con người và giữ vững chủ quyền quốc gia.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ sự đa dạng về chính trị, văn hóa và kinh tế trong ASEAN, cũng như nguyên tắc tôn trọng chủ quyền và không can thiệp vào công việc nội bộ. So với các khu vực như châu Âu, nơi có cơ chế nhân quyền khu vực mạnh mẽ và có tính ràng buộc pháp lý, ASEAN vẫn đang trong giai đoạn phát triển cơ chế mềm dẻo và mang tính tham vấn.

Việc Việt Nam chủ động tham gia các cơ chế khu vực và hoàn thiện pháp luật trong nước thể hiện sự cam kết tích cực, góp phần nâng cao vị thế quốc tế và thúc đẩy phát triển bền vững. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các cơ quan khu vực và quốc gia, đồng thời tăng cường vai trò của xã hội dân sự và truyền thông trong giám sát và thúc đẩy thực thi.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ tham gia các công ước quốc tế về quyền con người của các nước ASEAN, bảng thống kê số lượng lao động di trú Việt Nam và các vụ việc trợ giúp pháp lý tại Việt Nam, giúp minh họa rõ nét hơn về thực trạng và tiến trình hợp tác.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đổi mới tổ chức và hoạt động của AICHR: Cần xây dựng các thủ tục minh bạch về tiếp nhận và xử lý khiếu nại vi phạm quyền con người, công khai các báo cáo và hoạt động, đồng thời cân đối ngân sách để tăng cường cả hoạt động thúc đẩy và bảo vệ quyền con người. Thời gian thực hiện: 2 năm; Chủ thể: Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và Ban thư ký ASEAN.

2. Tăng cường hợp tác với các cơ quan nhân quyền quốc gia: Khuyến khích các quốc gia thành viên thành lập hoặc nâng cao năng lực các cơ quan nhân quyền quốc gia, đồng thời thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ với AICHR để trao đổi thông tin và hỗ trợ kỹ thuật. Thời gian: 3 năm; Chủ thể: Chính phủ các nước ASEAN và AICHR.

3. Khuyến khích các quốc gia phê chuẩn và thực thi các công ước quốc tế về quyền con người: Tăng cường vận động và hỗ trợ kỹ thuật để các nước ASEAN hoàn thiện hệ thống pháp luật nội địa hóa các cam kết quốc tế, đặc biệt là các công ước về quyền lao động di trú, quyền phụ nữ và trẻ em. Thời gian: 5 năm; Chủ thể: Ban thư ký ASEAN, các tổ chức quốc tế và chính phủ các nước.

4. Phát huy vai trò của xã hội dân sự và truyền thông: Tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức xã hội dân sự tiếp cận các cơ quan nhân quyền khu vực, tổ chức các diễn đàn đối thoại thường xuyên để phản ánh tiếng nói của người dân và giám sát thực thi quyền con người. Thời gian: liên tục; Chủ thể: AICHR, các tổ chức xã hội dân sự và truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học ngành Luật quốc tế và Nhân quyền: Luận văn cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện về cơ chế bảo vệ quyền con người trong ASEAN, giúp phục vụ nghiên cứu và giảng dạy chuyên sâu.

2. Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách trong các cơ quan nhà nước Việt Nam và ASEAN: Tài liệu giúp hiểu rõ thực trạng, thách thức và giải pháp trong hợp tác quyền con người, hỗ trợ xây dựng chính sách phù hợp.

3. Các tổ chức xã hội dân sự và tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực nhân quyền: Luận văn cung cấp thông tin về cơ chế hợp tác khu vực và vai trò của xã hội dân sự, từ đó nâng cao hiệu quả vận động và giám sát.

4. Các chuyên gia và luật sư làm việc trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý và bảo vệ quyền con người: Tài liệu giúp cập nhật các quy định pháp luật và thực tiễn bảo vệ quyền con người tại Việt Nam và khu vực, hỗ trợ công tác tư vấn và bảo vệ quyền lợi cho người dân.

Câu hỏi thường gặp

1. ASEAN đã có cơ chế bảo vệ quyền con người như thế nào?
   ASEAN đã thành lập các cơ quan như AICHR, ACWC và ACMW để thúc đẩy và bảo vệ quyền con người trong khu vực. Tuy nhiên, các cơ quan này chủ yếu mang tính tham vấn và chưa có thẩm quyền thực thi pháp lý mạnh mẽ.

2. Việt Nam đóng góp gì trong hợp tác quyền con người của ASEAN?
   Việt Nam tích cực tham gia các cơ quan nhân quyền ASEAN, phối hợp trong bảo vệ quyền lao động di trú, phòng chống buôn bán người và thúc đẩy quyền phụ nữ, trẻ em. Việt Nam cũng hoàn thiện pháp luật trong nước để bảo đảm quyền con người.

3. Những thách thức lớn nhất trong hợp tác quyền con người ASEAN là gì?
   Thách thức gồm sự đa dạng về chính trị và văn hóa, nguyên tắc tôn trọng chủ quyền quốc gia, mức độ cam kết và thực thi khác nhau giữa các quốc gia, cũng như thiếu cơ chế pháp lý ràng buộc và thẩm quyền thực thi.

4. Việt Nam đã làm gì để bảo vệ quyền lao động di trú?
   Việt Nam đã ký kết các văn kiện ASEAN về bảo vệ quyền lao động di trú, phối hợp với các nước tiếp nhận lao động, đồng thời tăng cường quản lý và hỗ trợ người lao động ở nước ngoài.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả hợp tác quyền con người trong ASEAN?
   Cần đổi mới tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhân quyền ASEAN, tăng cường hợp tác với cơ quan nhân quyền quốc gia, khuyến khích phê chuẩn công ước quốc tế, và phát huy vai trò của xã hội dân sự trong giám sát và vận động.

Kết luận

• Hiến chương ASEAN 2007 và các cơ quan nhân quyền khu vực đã tạo nền tảng pháp lý và tổ chức cho hợp tác bảo vệ quyền con người trong ASEAN.
• Việt Nam đóng vai trò tích cực trong hợp tác khu vực, góp phần nâng cao vị thế quốc tế và bảo vệ quyền lợi người dân.
• Thực tiễn bảo đảm quyền con người tại Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực, đặc biệt trong lĩnh vực pháp luật và trợ giúp pháp lý.
• Hạn chế về thẩm quyền và tính ràng buộc pháp lý của cơ chế nhân quyền ASEAN cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người.
• Đề xuất đổi mới tổ chức, tăng cường hợp tác quốc gia-khu vực và phát huy vai trò xã hội dân sự là các bước đi thiết thực trong thời gian tới.

Các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và tổ chức xã hội dân sự nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm xây dựng cơ chế bảo vệ quyền con người ASEAN hiệu quả hơn, đồng thời thúc đẩy hoàn thiện pháp luật và thực thi quyền con người tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VẺ ASEAN VÀ HỢP TÁC ĐẢM BẢO QUYỀN CON NGƯỜI TRONG ASEAN 11. Khái quát về ASEAN 1. Lịch sử phát triển của ASEAN: ASEAN là tên viết tất của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam A (Association of Southeast Asia Nations), Bay là một liên minh chính tr, kinh tế, văn hoa và x8 hội của các quốc gia trong khu vực Đông Nam châu A. Tiên thân của ASEAN là một t6 chức có tên goi Hiệp hội Đông Nam A (goi tắt là ASA) - một liên minh gồm Philippin, Malaysia va Thai Lan được ra đối năm 1961, Từ nên ting của khối này, ASEAN được chính thức thành lập vào ngày 08/8/1967, khởi đầu với năm nước thành viên là Indonesia, Malaysia, Philippin, Singapore và Thái Lan.

Văn kiện thành lập có tên là Tuyên bé ASEAN (được ký ở Bangkok, Thái Lan) nên còn được gọi là Tuyên bố Bangkok Năm vị Bộ trưởng Ngoại giao - Adam Malik của Indonesia, Narciso Ramos của Philippin, Abdul Razak của Malaysia, S Rajaratnam cia Singapore và Thanat Khoman của Thái Lan - được coi là những cá nhân có công dau trong việc sang lập ra tổ chức. Co nhiễu nguyên nhân thúc đây sự ra đời của ASEAN, trong đó bao gồm mong muốn hop tác để đổi phó với tình trang bạo động, trong khu vực và cả tham vọng kiêm chế lẫn nhau của các nước sáng lập. Theo nhân định của một tác giã, không giống như Liên minh châu Âu EU), ASEAN được thiết lập nhằm phục vụ chủ ngiấa quốc gia. Tir năm quốc gia ban đâu, số lượng thành vién ASEAN tăng dẫn theo thời gian Brunei Darusslam trở thành thành viên thứ sau vao ngày 8/01/1984, chỉ một tuân sau khi giảnh được độc lập.

Ngày 28/7/1995, Việt Nam trở thành thành viên thứ bay. Lao và Myanmar gia nhập ASEAN hai năm sau, cùng vao ngiy 23/7/1997. Campuchia lẽ ra đã gia nhập ASEAN cing thời điểm với Lao vả Myanmar nhưng bi trì hodn vì những mâu thuẫn chính tri nội bộ, mặc dù vậy, nước nay sau dé cũng gia nhập vào ngày 30/4/1999. Bén cạnh các nước thành viên, ASEAN còn có hai quốc gia với vai tro quan sit và ứng cử viên đó là Papua New Guinea va Đông Timo Trong thập niên 1990, khuynh hưởng vé hội nhập khu vực.

an ỡ việc Malaysia dé nghị thành lập một Diễn đản Kinh tế Đông A, bao gồm các thành viên ASEAN vả Công hòa Nhân dân Trung Hoa, Nhật Bản và Han Quốc, với mục tiêu cân bang sự gia tăng ảnh hưởng của Hoa Ky tai Tổ chức Hop tác Kinh tế châu A - Thái Bình Dương (APEC) cũng như tại khu vực châu A nói chung Mặc di dé xuất nảy thất bai vì gặp phải sự phản đổi manh. mẽ của Nhật Bản va Hoa Ky, nhưng các quốc gia thành viên ASEAN van tiép tục nỗ lực để hội nhập khu vực sâu hơn. Năm 1992, kế hoạch Bị thuế wu đất chung (CEPT) được ký kết, xác định một thời gian biểu cho việc từng bước hủy b6 những khoản thuế nhập khẩu giữa các nước thảnh viên nhằm. tăng cường lợi thé cạnh tranh của khu vực trên thị trường thé giới, từ đó hướng tới việc thành lập Khu vực Tư do Thương mại ASEAN.

Sau cuộc Khủng hoäng tai chính Đông A năm 1997, để nghi của Malaysia lại được đưa ra vé hội nhập tốt hơn nữa giữa những nên kinh tế của các nước ASEAN và ‘ba nước phát triển ở Đông A la Trung Quốc, Nhật Ban va Han Quốc (goi là ASEAN +3). Sau đó, ASEAN đưa ra sáng kiến tổ chức hội nghị Thượng đỉnh Đông A với pham vi hội nhập rông lớn hơn, bao gồm tất cã các nước trong ASEAN +3 với An Ðộ, Australia va New Zealand. Nhóm mới nảy hoạt động, như một tiên dé cho ý tường thành lập một Công đồng Đông A theo mô hình của Công đồng châu Âu. Mục tiêu gần của ASEAN 1a kết thúc việc ký kết thöa thuân tự do thương mai của khối với Trung Quốc, Nhật Ban, Han Quốc, An Đồ, Australia và New Zealand vao năm 2013, cùng với việc thánh lập Công đồng Kinh tế ASEAN vào năm 2015 Bén cạnh việc hop tác, hôi nhập vẻ lanh tế, các quốc gia ASEAN cũng có những hoạt đông hợp tác nhằm vào việc giữ gin hòa bình, định và một số vân dé khác của khu vực.

Điển hình la việc ngày 15/12/1995, Hiệp ước. Đông Nam A Không Vũ khí hạt nhân đã được ký két, với mục tiêu biển Đông Nam A trở thành khu vực không có vũ khí hạt nhân. Hiệp ước nảy có hiệu lực kế từ ngày 21/6/2001. Năm 2002, các nước ASEAN ký kết Thỏa thuận vẻ O nhiễm khói bụi ¢ Đông Nam A.

Năm 2005, các nước trong khôi thành lập Mang lưới ASEAN vẻ cũng cổ đời sống hoang dã. Năm 2007, ASEAN ký Tuyên bổ Cebu vé An ninh Năng lượng Đông A với các đối tác Australia, Trung Quốc, An Độ, Nhật Bản, New Zealand, Han Quốc, đồng thời ký kết thöa thuên Đôi tác châu A - Thái Bình Dương vẻ Phát triển Sach và Khi hậu nhằm đối phó với những hiệu ứng có thé xây ra từ sự biển đổi khí hậu. Trong Tĩnh vực chính trị, các nước ASEAN ký Hiệp ước Bali II năm 2003, trong đó mọi thành viên bay tô mong muốn quyển thực thi các quả trinh dân chủ để thúc day hòa bình và én định trong khu vực. Năm 2006, ASEAN được trao vị thể quan sat viên của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, đổi lai, tổ chức này trao vi thé "đối tac đổi thoại" cho Liên Hop Quốc.

Đặc biệt, tháng 11/2007 các thành. viên ASEAN đã ký Hiến chương ASEAN, một thỏa thuận mang tinh bước ngoặt biến ASEAN thành một thực thé chính thức của luật pháp quốc tế. Trong Hiển chương, lan đầu tiên để cép dén việc thành lập một cơ quan nhân quyển và xây dựng một văn kiện nhân quyền chung của khu vực. Vẫn đề quyén con người trong ASEAN: Các quốc gia Asean rất đa dạng về văn hóa, tôn giáo và có hệ thống chính trì khác biệt.

Vé điểu kiến kinh tế, một số nước trong khu vực (Singapore, Malaysia, Brunei) co mức sống cao hon han sơ với nhóm. nước Việt Nam, Lao, Campuchia va Myanmar. Mặc dù có những khác biệt kể trên, tất cả các quốc gia ASEAN đều phải đổi mat với nhiều thách thức vé quyển con người như bao luc gia đính, bạo Ihre va kỳ thi đối với phụ nữ, lao động trẻ em, buôn bán người, lao động di trú, việc trin ap các lực lượng đôi ly khai, xung đột giữa các nhóm tôn giáo} Bên cạnh các van dé nhân quyền tôn tai trong từng quốc gia, có những, vấn dé đồng thời liên quan đến nhiéu quốc gia, cin sự phổi hợp khu vực mới có thể giải quyết được, cụ thể như. Người lao động di trú tử Việt Nam, Indonesia, Philippin sang lam việc tại Malaysia, Singapore hoặc từ Myanmar, Lâo, Việt Nam sang làm việc tại Thai Lan, Buôn bán người, đặc biệt la phụ nữ và trẻ em Người Myanmar ti nạn chay sang Thai Lan, Indonesia, Malaysia ‘va các quốc gia khác.

Tit khi Liên Hop Quốc được thành lập (1945) đến khi Chiến tranh lạnh kết thúc, nhìn chung mỗi quan tâm đến những chuẩn mực nhân quyên quốc té tại các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á không cao, tuy vẫn có những điểm sang Ví dụ, Philippin và Việt Nam là những quốc gia sớm tham gia vào Công ước quốc tế vẻ các quyển dân sự và chính tri (ICCPR - 1966) và Công tước quốc tế về các quyên kinh tê, sã hội và văn hóa (ICESCR) - 1966), c& hai nước tham gia những công ước nay ngay từ đầu thập kỷ 1080. Phải đến đầu những năm 1990, sau khi có những biến đông chỉnh tri, xế hội tai nhiều quốc. gia trên thé giới, đặc biệt lả sau Hội nghị Thế giới về Nhân quyên do Liên. Hop Quốc tổ chức vào năm 1993 (tại Vienna, Áo), môi quan tâm vả việc gia nhập các công ước nhân quyền quốc tế mới gia tăng trong khu vực.

Cụ thể, Campuchia sau khi thiết lập hòa bình đã tham gia nhiều công ước nhân quyển * Khoa Luật — Đại học Quốc gia Hà Nội, Báo vd và tie đỗ gi son người rong Hou vực ASEAN, Neb Lao động x hội, 2012, tr 35 3n trong năm 1992; tương tư như vậy, Singapore, Malaysia, Myanmar va Thái Lan cũng tham gia nhiều công ước cơ bản về quyên con người trong thập ky 90. Mặc dù vay, Tuyên bổ Bangkok năm 1993 do các quốc gia thành viên ASEAN thông qua để chuẩn bi cho Hội nghị nhân quyển thé giới lan thứ hai ở ‘Vienna, tổ chức cùng năm đó, lại qua nhân manh các đặc tinh lich sử, văn hóa vả tôn giáo của khu vực va quốc gia. Tuy van thừa nhận tính phổ quát (toàn. câu) của nhân quyển, Tuyên bồ nảy chịu ảnh hưởng của các luận điểm gây nhiều tranh cãi về "các giá tri châu A” (Asian Values) về nhân quyền.

én nay, mức đô tham gia các công ước quốc tế về nhân quyển của ASEAN không đồng đều. Hai văn kiên pháp ly quốc tế được quan tâm nhất lả Công ước vẻ xóa bé mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (CEDAW) và công ước vẻ quyển trễ em (CRC) đã được 10 quốc gia phê chuẩn hoặc gia nhập. Các nước Campuchia, Indonesia, Thai Lan đã tham gia tắt cả sáu công tước cơ bản về nhân quy Trong khu vực, các nước Singapore, Brunei, Malaysia và Myanmar là những nước tham gia ít diéu ước quốc tế về nhân. quyền, cho đến nay các nước nay mới gia nhập CRC và CEDAW.

Các quốc gia trong khu vực cũng tỏ ra rất dé dat với những công ước mới về nhân quyên, é cả công tước liên quan đến quyển của những nhóm zã hội trong khu vực, Công ước vé bảo vé quyền của người lao động di trú va gia đình của họ (ICRMW) (hiện có 37 quốc gia trên thé giới là thanh viên), mới có Philippin, Indonesia vả Campuchia đã ký nhưng chưa phê chuẩn Công tước nay. Hop tac đảm bảo quyền con người trong ASEAN. Hop tác dim bio quyén con người trước năm 2007 Nếu như tốc độ hội nhập vẻ kinh tế, xã hội diễn ra rất nhanh, bắt đầu ngày từ giai đoạn đâu, thì quá trình hop tác trong lĩnh vực nhân quyển của ASEAN diễn ra muôn hơn, với những bước đi thân trong. Điều nảy chủ yéu la au bi ASEAN được thành lập trong bồi cảnh phức tap về chính tri trong khu vực, các quốc gia thảnh viên rất da dạng vẻ thé chế.

Thời kỳ Chiến tranh lạnh. tôn tại, những nghỉ ky giữa các nước trong khu vực. Vì lẽ đó, mục tiêu chủ.