Chương 1 NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN CHỦ YEU VE HỢP DONG TANG CHO BAT DONG SAN 1. Khái quát chung về hop đồng tặng cho Hợp đồng có vai trò cực kỳ quan trọng trong đời sống xã hội, giúp cho con người trao đổi lợi ích với nhau. Lợi ích được trao đổi chủ yếu là tài sản dùng dé thỏa mãn nhu cầu sống của con người như thực phẩm, thuốc men, quần áo, nhà ở, phương tiện đi lại, công cụ sản xuất, khi xã hội hiện đại hơn thì chứng khoán, tài sản trí tuệ. Hợp đồng luôn được xem là sự thống nhất ý chí hay sự thỏa thuận nhằm làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quan hệ pháp lý hoặc quyền lợi nào đó'.
Vì vậy hợp đồng được chia thành nhiều chủng loại khác nhau, mà trong đó có hợp đồng tặng cho nói chung và tặng cho bắt động sản nói riêng. Trong số các hợp đồng được phân loại thì có một loại hợp đồng đặc biệt, không mang tính trao đổi lợi ích vật chất. Đó là hợp đồng tặng cho. Trong thời kỳ sơ khai của xã hội loài người, con người mang một vật này trao đổi trực tiếp lay một vật khác, ví như thực phẩm đổi lấy y phục.
Dan da con người đôi vật lay tiền, rồi lấy tiền đổi lay bat kỳ vật gì hoặc lợi ích gì mong có. Hợp đồng tặng cho khác hắn. Một bên tự nguyện cho bên kia một lợi ích. Bên kia đồng ý nhận.
Không lợi ích nào được trao đôi mà một bên mat đi một lợi ich và một bên được lợi ích đó. Ví dụ A tặng cho B một con bò trong dan bò nha mình. A mất đi một con bò do tự nguyện. B được sở hữu một con bò do đồng ý chấp nhận.
Không lợi ích nào được đánh đổi. Khác với mua bán, A mất một con bò nhưng đôi lại được một khoản tiền. B được quyền sở hữu một con bò, nhưng mat đi một khoản tiền trả cho A. ' Trường Đại học Luật- Đại học Quốc gia Hà Nội, Giáo trình luật dân sự 1- Phan chung, Nxb.
Đại học Quốc gia Hà Nội, 2013, tr. Hợp đồng là sự thỏa thuận của hai hay nhiều người nhăm xác lập, thay đổi hay cham dứt quyền lợi, nhưng hành vi pháp ly đơn phương là sự thé hiện ý chí của một người như lập di chúc, đề nghị giao kết hợp đồng”. Vì thế tặng cho là một hợp đồng vì không có sự thỏa thuận thì quyền sở hữu tài san tặng không thể chuyền dịch cho bên được tặng. Bộ luật Dân sự 2015 định nghĩa rõ ràng: “Hợp đồng tặng cho tai sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bu, bên được tặng cho đồng ý nhận.”” Nội dung định nghĩa có ba vấn đề pháp lý quan trọng: Thứ nhất, bên tặng cho tự nguyện tài sản và quyền sở hữu tài sản cho bên được tặng; Thứ hai, bên được tặng cho đồng ý nhận tài sản và quyền sở hữu tài sản đó; Thứ ba, không một khoản đền bù nào được yêu cầu cho việc chuyền tài sản và quyền sở hữu tài sản từ bên tặng cho sang bên được tặng cho.
Tặng cho tài sản khá phố biến ở những nước chau A, trong đó có Việt nam vì truyền thống gia đình ông ba, cha me, ho hang chăm lo cho cháu con có một cuộc song tốt đẹp, ví dụ như ông bà, cha mẹ cho cháu, con đất làm nhà ở, thậm chí cho nhà cửa sẵn có, cho trâu bò, nông cụ, cho bí kíp sản xuất kinh doanh. Vì thế hợp đồng tặng cho rất gần gũi với người phương Đông vì lý do đề cao gia đình, khác với phương Tây coi trọng cá nhân. Hợp đồng tặng cho có vai trò và ý nghĩa quan trọng trong cuộc sống. Hợp đồng tặng có một số vai trò và ý nghĩa chủ yếu sau đây: + Hợp đồng tặng cho giúp người tặng chuyển nhượng tài sản hoặc quyền lợi cho người được tặng cho bằng các hình thức như tặng qua, tặng quyền sử dụng đất, tặng bat động sản khác, tang tiền, tặng xe cộ, tặng đồ trang sức va nhiêu loại tai sản khác.
? Ngô Huy Cương (2013), Giáo trinh luật hợp đồng phan chung, Nxb. Đại học quốc gia Hà nội, tr. + Hợp đồng tặng cho thê hiện lòng tốt và sự quan tâm của người tặng cho đối với người được tặng cho, nhất là trong hoạt động từ thiện như một cách thức dé tri ân đối với người có công với cách mạng, người nghèo khó, người nhiễm chất độc màu da cam. Chương trình vô tuyến truyền hình lá lành dim là rách hay trái tim cho em là những chương trình chuyền tải những giá trị yêu thương những hoàn cảnh éo le mang lại sự xúc động và giá trị nhân văn rất cao.
+ Hợp đồng tặng cho góp phần tạo ra một mối quan hệ tốt đẹp giữa các cá nhân với nhau trong đời sống thường ngày ở gia đình, bạn bè hay trong hoạt động kinh doanh trên thương trường. + Hợp đồng tặng cho có ý nghĩa pháp lý là sự bảo vệ về mặt pháp lý cho cả hai bên trong quan hệ hợp đồng vì xác định rõ các điều kiện tặng cho và quyền lợi của người tặng cho cũng như người được tặng cho, và đồng thời là một chứng cứ pháp lý dé xem xét trong trường hợp có phát sinh tranh chap. + Hợp đồng tặng cho góp phần thúc đây hoạt động từ thiện và thiện nguyện trong xã hội. Đây là một hình thức để giáo dục mọi người quan tâm hơn tới cộng đồng.
Tuy nhiên, hợp đồng tặng cho có thé bị lợi dung vào những mục đích xấu như dé tau tán tài sản tham nhũng hay do phạm tội mà có, dé dụ dỗ người được tặng cho lệ thuộc vào người tặng cho, dé đưa và nhận hối lộ. Báo chí đưa tin về kê khai tai sản chống tham nhũng liên quan tới hợp đồng tặng cho như sau: “Cụ thé, từ đầu năm 2007 đến hết tháng 6/2016, chỉ xảy ra 1 trường hợp xác minh việc kê khai tài sản, thu nhập và đã bi kết luận kê khai không trung thực. Trường hợp duy nhất là chuyên viên Đội quản lý trật tự đô thị thuộc Phòng Quản lý đô thị huyện Bình Chánh vào năm 2014. Bên cạnh đó, TP vẫn chưa kiểm soát được các nguồn thu nhập khác ngoài lương của đối tượng hưởng lương từ ngân sách, nhất là chưa kiểm soát được thu nhập, tiêu dùng của người có chức vụ, quyền hạn.
Việc tặng qua dé được việc, nhận quả biếu có tính chất hối lộ vẫn còn ngâm ngầm diễn ra, rất khó phát hiện, khó định giá quà tặng nào là vi phạm, thiếu cơ chế giám sát.” Tin tức này đưa ra vào thời điểm việc xử lý tham nhũng chưa lên tới cao trào, nhưng cho thấy xã hội đã biết tới tặng cho là một thủ đoạn của tham nhũng. Vì vậy nhiệm vụ của pháp luật trong trường hợp này là phát huy những vai trò và ý nghĩa tốt của hợp đồng tặng cho nhưng cũng phải ngăn cản sự lợi dụng hợp đồng tặng cho với dụng ý xấu. Lịch sử ra đời của hợp đồng tặng cho không được ghi chép cụ thể, vì nó có xuất phát từ thời kỳ rất xa xưa trong lịch sử của con người. Việc tặng quà và tài sản từ một người sang người khác đã tồn tại từ thời cổ đại và là một phan quan trọng của văn hóa và xã hội.
Trong các nền văn minh cổ đại như Ai Cập cô đại, Hy Lạp cô đại và La Mã cổ đại, Trung Hoa cô đại, An Độ cổ đại. việc tặng qua va tai sản đã có sự hiện diện trong các giao lưu xã hội như của đính hôn và ngoại giao giữa các nước như cống nạp. Tuy nhiên, các hợp đồng tặng cho về mặt pháp lý không được các sử gia ghi chép lại cụ thể cho nên khó có thé tiếp cận tới lịch sử của loại hợp đồng này. Trong quá trình phát triển của pháp luật và hệ thống hợp đồng, các quy tắc và quy định liên quan đến việc tặng quà và tài sản đã được phát triển và thé hiện trong các hình thức hợp đồng.
Việc lập hợp đồng tặng cho ngày càng trở nên phổ biến và chính thức hơn và có ý nghĩa trong cả lĩnh vực thuế, kiểm 4 Vietnamnet (2016), Kê khai tài sản: 10 năm duy nhất 1 người không trung thực, [https://vietnamnet.vn/ke-khai-tai-san- 10-nam-duy-nhat- | -nguoi-khong-trung-thuc-322404. html], Chủ nhật, 21/08/2016 - 16:57. soát tài sản tư, nhất là với công chức phải kê khai tài sản. Mỗi quốc gia có quy định riêng về hợp đồng tặng cho trong luật pháp của mình và lịch sử và phát triển của nó phụ thuộc vào hệ thống pháp lý và văn hóa pháp lý của quốc gia đó.
Trước khi Pháp đô hộ, Việt Nam có các quy tắc tập quán hay hương ước về tặng cho bat động sản, chủ yếu là ruộng đất bởi trước kia có cả ruộng đất tư và bat động sản là nhà ở không thật nhiều giá trị. Từ năm 1931, các Bộ luật dân sự Bắc kỳ, Trung kỳ và Nam kỳ đều có các quy định về tặng cho được gọi là sinh thời tặng dữ. “Sinh thời tặng dữ là một khế ước do bên chủ tặng hiện thời bỏ của ra, mà bên thụ tặng nhận lấy.” Từ điển Luật học của Việt Nam định nghĩa: “Hợp đồng ghi nhận sự thỏa thuận của các bên, theo đó bên tặng cho chuyển giao tài sản của mình và chuyên quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, còn bên được tặng cho đồng ý nhận tài sản đó. Hợp đồng tặng cho tài sản bao gồm tặng cho có điều kiện và tặng cho không có điều kiện” Trước 1975 ở miền Nam “Sinh thời tặng dữ là một khế ước do đó người chủ tặng đem một tài sản của mình cho dứt khoát một người khác, là người thụ tặng cũng nhận tài sản ấy””.
Theo định nghĩa này tặng cho tai san là một hợp đồng giữa chủ tặng va thụ tặng, mà chủ tặng chuyên tài sản của mình cho thụ tặng, và thụ tặng chấp nhận. Có người cho rằng “Việc tặng cho tài sản có thể băng hình thức hợp đồng, cũng có thể là hành vi pháp lý đơn phương của chủ sở hữu tài sản làm phát sinh quyền, nghĩa vụ dân sự đối với bên tặng cho tài sản va đối với bên nhận tải sản tặng cho. Còn tài sản tặng cho, có thé là bất động sản hoặc là động sản.” hay còn khang định “Hiện nay > Điều thứ 864, Bộ luật dân sự Bắc kỳ 1931. Š Viện khoa học pháp lý (2006), Từ điển luật học, NXB Tư pháp, tr.