Hoạt Động Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Đối Với Khách Hàng Cá Nhân Tại Ngân Hàng Dầu Khí Toàn Cầu

Luận văn thạc sĩ phân tích hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng thương mại dầu khí toàn cầu chi nhánh Thăng Long.

• Tác giả: Lê Thị Thùy Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Anh
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hoạt Động Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Đối Với Khách Hàng Cá Nhân Tại Ngân Hàng Thương Mại Trách Nhiệm Hữu Hạn Một Thành Viên Dầu Khí Toàn Cầu – Chi Nhánh Thăng Long
• Loại tài liệu: Đề án thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng Thương mại
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.3. Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt
• 1.4. Các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng Thương mại
• 1.5. Các tiêu chí đánh giá sự mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng thương mại
• 1.5.1. Các tiêu chí định tính
• 1.5.2. Các tiêu chí định lượng
• 1.6. Các nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động TTKDTM tại NHTM
• 1.6.1. Các nhân tố bên trong ngân hàng
• 1.6.2. Các nhân tố bên ngoài ngân hàng
• 1.7. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN MỘT THÀNH VIÊN DẦU KHÍ TOÀN CẦU CHI NHÁNH THĂNG LONG
• 2.1. Khái quát sự phát triển của Ngân hàng TM TNHH MTV Dầu khí toàn cầu chi nhánh Thăng Long
• 2.2. Sơ lược sự hình thành và phát triển của Ngân hàng Dầu Khí Toàn Cầu chi nhánh Thăng Long
• 2.3. Kết quả hoạt động của Ngân hàng Dầu Khí Toàn Cầu chi nhánh Thăng Long giai đoạn 2020-2023
• 2.3.1. Hoạt động huy động vốn
• 2.3.2. Hoạt động tín dụng
• 2.3.3. Kết quả kinh doanh
• 2.4. Quy định pháp lý về hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt
• 2.5. Phân tích thực trạng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Dầu Khí Toàn Cầu chi nhánh Thăng Long
• 2.5.1. Các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt đối với khách hàng cá nhân đang thực hiện tại chi nhánh Thăng Long
• 2.5.2. Phân tích hoạt động TTKDTM đối với KHCN tại GPBank - CN Thăng Long
• 2.5.3. Đánh giá thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Dầu Khí Toàn Cầu chi nhánh Thăng Long
• 2.5.3.1. Những mặt đạt được
• 2.5.3.2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
• 2.6. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP MỞ RỘNG HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TNHH MỘT THÀNH VIÊN DẦU KHÍ TOÀN CẦU - CHI NHÁNH THĂNG LONG
• 3.1. Mục tiêu, phương hướng mở rộng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TM TNHH MTV Dầu Khí Toàn Cầu chi nhánh Thăng Long
• 3.2. Phương hướng
• 3.3. Giải pháp mở rộng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Dầu khí Toàn Cầu chi nhánh Thăng Long
• 3.3.1. Phát triển đồng bộ chuỗi sản phẩm dịch vụ ngân hàng
• 3.3.2. Thành lập bộ phận chuyên về thanh toán không dùng tiền mặt tại Chi nhánh
• 3.3.3. Thành lập phòng marketing và phát triển dịch vụ thẻ
• 3.3.4. Mở rộng công tác tuyên truyền, quảng cáo các sản phẩm, dịch vụ của Ngân hàng
• 3.3.5. Xây dựng thương hiệu thẻ tại Chi nhánh
• 3.3.6. Tập trung vào Nhân sự Ngân hàng và Chất lượng Dịch vụ Chăm sóc Khách hàng
• 3.3.7. Hiện đại hóa công nghệ thanh toán
• 3.3.8. Hợp lý hóa quá trình thanh toán và đơn giản hóa thủ tục giao dịch
• 3.4. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.5. Kiến nghị với Ngân hàng Dầu Khí Toàn Cầu
• 3.6. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hoạt Động Thanh Toán Không Tiền Mặt Tại GPBank

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế xã hội, việc thiết lập và phát triển hệ thống ngân hàng đã mở ra cơ hội cho việc thực hiện các giao dịch thanh toán một cách thuận lợi giữa các bên trong cộng đồng kinh tế. Trong bối cảnh này, việc thực hiện TTKDTM trở thành một yếu tố quan trọng không thể thiếu. Hình thức thanh toán này đóng vai trò quan trọng đối với cá nhân, doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu về sản xuất và lưu thông hàng hóa trong môi trường kinh tế thị trường, từ đó giúp ngân hàng trở thành trung tâm thanh toán của nền kinh tế. Theo Quyết định số 291/2006/QĐ-TTg, thanh toán không dùng tiền mặt được xem là một trong những yếu tố then chốt để hiện đại hóa hệ thống tài chính quốc gia.

1.1. Lợi Ích Của Thanh Toán Điện Tử Cho Khách Hàng Cá Nhân

Đối với khách hàng cá nhân, thanh toán điện tử mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Khách hàng có thể thực hiện giao dịch mọi lúc, mọi nơi thông qua các thiết bị di động hoặc máy tính có kết nối internet. Điều này giúp tiết kiệm thời gian và chi phí di chuyển đến các chi nhánh ngân hàng. Ngoài ra, thanh toán không tiền mặt còn giúp khách hàng quản lý tài chính cá nhân một cách hiệu quả hơn, dễ dàng theo dõi các giao dịch và kiểm soát chi tiêu. Hơn nữa, hình thức thanh toán này còn an toàn hơn so với việc mang theo tiền mặt, giảm thiểu rủi ro mất mát hoặc trộm cắp.

1.2. Vai Trò Của Ngân Hàng Dầu Khí Toàn Cầu Trong TTKDTM

Ngân hàng Dầu Khí Toàn Cầu (GPBank), như một tổ chức tài chính, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy thanh toán không tiền mặt tại Việt Nam. GPBank cung cấp các dịch vụ thanh toán đa dạng như chuyển khoản, thanh toán hóa đơn, thanh toán trực tuyến, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng cá nhân thực hiện các giao dịch thanh toán không tiền mặt. GPBank cũng tích cực đầu tư vào công nghệ và hạ tầng để phát triển các phương thức thanh toán mới, hiện đại và an toàn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

II. Thách Thức Trong Phát Triển TTKDTM Tại Ngân Hàng Hiện Nay

Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển sang giai đoạn mới với sự hiện đại hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, các giao dịch thương mại ngày càng đi kèm với sự gia tăng của dịch vụ thanh toán trực tuyến trên các thiết bị điện tử. Điều này đặt ra yêu cầu cao cho việc hoàn thiện và phát triển liên tục các phương thức thanh toán không sử dụng tiền mặt. Để đáp ứng nhu cầu này, các ngân hàng thương mại và tổ chức trung gian thanh toán đã tích cực triển khai các dịch vụ TTKDTM.

2.1. Rào Cản Tâm Lý Và Thói Quen Dùng Tiền Mặt Của Người Dân

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc phát triển TTKDTM là rào cản tâm lý và thói quen sử dụng tiền mặt của người dân. Nhiều người vẫn quen với việc sử dụng tiền mặt trong các giao dịch hàng ngày và chưa tin tưởng vào sự an toàn và tiện lợi của các phương thức thanh toán điện tử. Điều này đòi hỏi các ngân hàng và các tổ chức tài chính cần có các chương trình truyền thông, giáo dục để nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của TTKDTM và xây dựng niềm tin vào các phương thức thanh toán này.

2.2. Hạ Tầng Công Nghệ Và Tính Bảo Mật Của Hệ Thống Thanh Toán

Hạ tầng công nghệ và tính bảo mật của hệ thống thanh toán cũng là một thách thức quan trọng. Để đảm bảo TTKDTM được thực hiện một cách an toàn và hiệu quả, các ngân hàng cần đầu tư vào hệ thống công nghệ hiện đại, bảo mật cao và có khả năng xử lý lượng giao dịch lớn. Đồng thời, cần có các biện pháp để phòng chống các rủi ro gian lận, tấn công mạng và bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng. Việc hợp tác giữa các ngân hàng, các tổ chức tài chính và các cơ quan quản lý nhà nước là cần thiết để xây dựng một hệ thống thanh toán an toàn, bảo mật và tin cậy.

2.3. Các Loại Phí Giao Dịch Trực Tuyến Cao Làm Khách Hàng E Ngại

Mặc dù nhiều ngân hàng đang cố gắng giảm phí giao dịch, một số loại phí liên quan đến giao dịch trực tuyến vẫn còn cao. Điều này có thể làm khách hàng e ngại và lựa chọn thanh toán bằng tiền mặt để tránh chi phí phát sinh. Các ngân hàng cần xem xét lại chính sách phí của mình, tìm cách giảm thiểu chi phí cho khách hàng để khuyến khích sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt.

III. Giải Pháp Đẩy Mạnh Thanh Toán Không Tiền Mặt Tại GPBank

Để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế và xã hội, các NHTM đã không ngừng mở rộng các dịch vụ TTKDTM. Điều này giúp tăng cường tính an toàn, tiện lợi và chính xác trong việc thanh toán của KH, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển vốn và tăng tốc độ lưu thông hàng hóa. Tuy nhiên, việc triển khai các dịch vụ này vẫn gặp khó khăn do sự đa dạng và ổn định của các dịch vụ chưa cao, chưa thu hút đủ lượng KH sử dụng.

3.1. Phát Triển Sản Phẩm Dịch Vụ Thanh Toán Số Đa Dạng Tiện Ích

Để thu hút khách hàng sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt, GPBank cần phát triển các sản phẩm dịch vụ thanh toán số đa dạng, tiện ích và phù hợp với nhu cầu của từng đối tượng khách hàng. Ví dụ, có thể phát triển các ứng dụng thanh toán di động với giao diện thân thiện, dễ sử dụng và tích hợp nhiều tính năng như thanh toán hóa đơn, chuyển khoản, mua sắm trực tuyến. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến việc phát triển các sản phẩm thanh toán dành riêng cho các đối tượng khách hàng đặc thù như sinh viên, người cao tuổi.

3.2. Tăng Cường Marketing Ngân Hàng Số Và Truyền Thông Về TTKDTM

GPBank cần tăng cường các hoạt động marketing ngân hàng số và truyền thông về lợi ích của TTKDTM để nâng cao nhận thức của người dân. Có thể tổ chức các chương trình khuyến mãi, giảm giá, tặng quà cho khách hàng sử dụng các dịch vụ thanh toán điện tử. Đồng thời, cần đẩy mạnh truyền thông trên các kênh truyền thông đại chúng và mạng xã hội để giới thiệu về các sản phẩm dịch vụ thanh toán số của ngân hàng và khuyến khích người dân sử dụng TTKDTM.

3.3. Nâng Cấp Hạ Tầng Công Nghệ Và Bảo Mật Hệ Thống TTKDTM

Để đảm bảo TTKDTM được thực hiện một cách an toàn và hiệu quả, GPBank cần liên tục nâng cấp hạ tầng công nghệ và bảo mật hệ thống. Đầu tư vào các giải pháp bảo mật tiên tiến, tăng cường giám sát và kiểm tra an ninh hệ thống để phòng chống các rủi ro gian lận, tấn công mạng. Bên cạnh đó, cần có các biện pháp để bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng và đảm bảo tính riêng tư trong các giao dịch thanh toán điện tử.

IV. Ứng Dụng Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Của GPBank

GPBank hiện nay đã và đang triển khai các dịch vụ thanh toán số như chuyển khoản nhanh 24/7, thanh toán hóa đơn điện tử, thanh toán QR Code. Ngân hàng cũng liên kết với các ví điện tử phổ biến như Momo, ZaloPay, ViettelPay để mở rộng kênh thanh toán. Điều này thể hiện sự chủ động của GPBank trong việc thích ứng với xu hướng thanh toán không tiền mặt và mang lại sự tiện lợi cho khách hàng.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Mức Độ Hài Lòng Của Khách Hàng

Kết quả khảo sát khách hàng của GPBank cho thấy, đa số khách hàng hài lòng với các dịch vụ thanh toán không tiền mặt mà ngân hàng cung cấp. Tuy nhiên, vẫn còn một số ý kiến đóng góp về việc cải thiện tốc độ xử lý giao dịch và tăng cường tính bảo mật của hệ thống. GPBank cần lắng nghe ý kiến khách hàng và liên tục cải tiến để nâng cao chất lượng dịch vụ.

4.2. Đề Xuất Phát Triển Dịch Vụ Thanh Toán Không Tiền Mặt

Để tiếp tục phát triển dịch vụ thanh toán không tiền mặt, GPBank nên tập trung vào việc phát triển các dịch vụ thanh toán mới như thanh toán bằng sinh trắc học, thanh toán bằng giọng nói. Đồng thời, ngân hàng cần mở rộng hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước để tạo ra một hệ sinh thái thanh toán không tiền mặt hoàn chỉnh, đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng.

V. Tương Lai Của Thanh Toán Số Tại GPBank Hướng Đến 2030

Đến năm 2030, thanh toán số sẽ trở thành xu hướng chủ đạo trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng. GPBank cần có chiến lược rõ ràng để đón đầu xu hướng này và khẳng định vị thế là một trong những ngân hàng hàng đầu trong lĩnh vực thanh toán số tại Việt Nam. GPBank sẽ tiếp tục đầu tư mạnh vào công nghệ, phát triển các sản phẩm dịch vụ sáng tạo và xây dựng một đội ngũ nhân sự chuyên nghiệp để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

5.1. Dự Báo Về Sự Thay Đổi Hành Vi Thanh Toán Của Khách Hàng

Dự báo đến năm 2030, hành vi thanh toán của khách hàng sẽ thay đổi đáng kể. Khách hàng sẽ ngày càng ưa chuộng các phương thức thanh toán không tiền mặt tiện lợi, nhanh chóng và an toàn. Các phương thức thanh toán truyền thống như tiền mặt và thẻ ngân hàng sẽ dần được thay thế bởi các phương thức thanh toán mới như thanh toán di động, thanh toán bằng QR Code.

5.2. Kế Hoạch Đầu Tư Vào Công Nghệ Thanh Toán Mới Của GPBank

Để đáp ứng nhu cầu thay đổi của thị trường, GPBank có kế hoạch đầu tư mạnh vào công nghệ thanh toán mới như công nghệ blockchain, công nghệ AI và công nghệ bảo mật tiên tiến. Ngân hàng cũng sẽ hợp tác với các công ty công nghệ hàng đầu trên thế giới để phát triển các giải pháp thanh toán số sáng tạo và hiệu quả.

VI. Thanh Toán Không Tiền Mặt Kết Luận và Định Hướng Phát Triển

Tóm lại, thanh toán không tiền mặt đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của nền kinh tế số. GPBank cần tiếp tục nỗ lực để vượt qua các thách thức và tận dụng các cơ hội để phát triển dịch vụ thanh toán không tiền mặt một cách bền vững. Bằng cách đó, GPBank sẽ góp phần vào việc xây dựng một xã hội không tiền mặt và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Chính Đề Xuất

Các giải pháp chính đề xuất bao gồm: phát triển sản phẩm dịch vụ thanh toán số đa dạng, tiện ích; tăng cường marketing ngân hàng số và truyền thông về TTKDTM; nâng cấp hạ tầng công nghệ và bảo mật hệ thống; mở rộng hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước.

6.2. Kiến Nghị Với Ngân Hàng Nhà Nước Về Chính Sách Hỗ Trợ

Để thúc đẩy thanh toán không tiền mặt phát triển mạnh mẽ hơn nữa, GPBank kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước về việc ban hành các chính sách hỗ trợ như: giảm phí giao dịch thanh toán điện tử; tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng và các tổ chức tài chính tham gia vào thị trường thanh toán; tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thanh toán để đảm bảo an toàn và minh bạch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thanh toán không dùng tiền mặt đang là xu thế tất yếu trong tiến trình chuyển đổi số của hệ thống tài chính toàn cầu. Tại Việt Nam, theo định hướng từ Quyết định số 1813/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021 – 2025, việc tối ưu hóa giao dịch số trở thành nhiệm vụ trọng tâm của các tổ chức tín dụng. Dù vậy, tại nhiều địa bàn đô thị, tỷ lệ giao dịch thương mại sử dụng tiền mặt khi nhận hàng vẫn chiếm trên 80%, tạo áp lực chuyển đổi lớn cho hệ thống ngân hàng thương mại.

Đề án thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng (mã số: 8340201) được thực hiện nhằm giải quyết vấn đề rào cản tâm lý, hạ tầng công nghệ và hiệu quả mở rộng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt cho khách hàng cá nhân. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng cung ứng dịch vụ tại Ngân hàng Thương mại Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Dầu Khí Toàn Cầu – Chi nhánh Thăng Long giai đoạn 2020 – 2023, từ đó hoạch định hệ thống giải pháp mở rộng bền vững đến năm 2030.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 12 phòng giao dịch trực thuộc Chi nhánh Thăng Long trên địa bàn thành phố Hà Nội. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần thúc đẩy lợi nhuận mảng dịch vụ của chi nhánh tăng từ 280 triệu đồng năm 2020 lên 520 triệu đồng vào năm 2023, đồng thời nâng cao năng lực luân chuyển vốn cho nền kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên Lý thuyết Trung gian Tài chính (Financial Intermediation Theory) và Mô hình Chấp nhận Công nghệ (Technology Acceptance Model - TAM). Các lý thuyết này giải thích vai trò của ngân hàng thương mại như một cầu nối thanh khoản an toàn, đồng thời chỉ ra mức độ cảm nhận sự hữu ích và tính dễ sử dụng sẽ quyết định hành vi thanh toán của người tiêu dùng.

Khung lý thuyết của đề án tập trung vào 5 công cụ thanh toán chính:

• Ủy nhiệm thu: Phương thức người thụ hưởng ủy thác cho ngân hàng thu hộ tiền từ tài khoản người trả tiền dựa trên hợp đồng kinh tế.
• Ủy nhiệm chi: Lệnh chuyển tiền trích từ tài khoản của người chi trả sang người thụ hưởng theo quy định tại Thông tư 46/2014/TT-NHNN.
• Séc: Công cụ chuyển nhượng bằng văn bản do chủ tài khoản phát hành yêu cầu ngân hàng trích tiền chi trả cho người cầm séc theo Thông tư 22/2015/TT-NHNN.
• Thẻ thanh toán: Bao gồm thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng với các tiêu chuẩn an toàn chip EMV, quản lý theo Thông tư 19/2016/TT-NHNN.
• Thư tín dụng: Cam kết thanh toán có điều kiện với mức tiền mở tối thiểu từ 10 triệu đồng và thời hạn hiệu lực thông thường là 03 tháng.

Bên cạnh đó, đề án tích hợp các tiêu chuẩn pháp lý mới nhất từ Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 và Nghị định số 52/2024/NĐ-CP của Chính phủ về thanh toán không dùng tiền mặt để làm thước đo đánh giá.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp trong suốt timeline nghiên cứu từ năm 2020 đến tháng 4/2024:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ báo cáo tài chính, báo cáo quản trị nội bộ của GPBank Thăng Long trong giai đoạn 4 năm (2020 – 2023) cùng các ấn phẩm khoa học chuyên ngành.
• Dữ liệu sơ cấp: Tác giả triển khai khảo sát chọn mẫu thuận tiện với quy mô 300 phiếu khảo sát phát trực tiếp cho khách hàng cá nhân đến giao dịch tại 12 phòng giao dịch. Sau khi sàng lọc, số phiếu hợp lệ thu về là 285 phiếu, đạt tỷ lệ phản hồi 95%, loại bỏ 15 phiếu không hợp lệ (chiếm 5%).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ tuyệt đối, tỷ lệ tương đối và tổng hợp ma trận bảng biểu trên phần mềm Excel là nhằm lượng hóa chính xác mức độ thỏa mãn của khách hàng, phản ánh trung thực tính biến động của các chỉ tiêu tài chính và bảo đảm độ tin cậy khoa học cao nhất cho đề án.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế giai đoạn 2020 – 2023 tại GPBank Thăng Long mang lại những phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, quy mô nguồn vốn huy động tăng trưởng vượt bậc. Tổng vốn huy động cuối năm 2023 đạt hơn 4.122 tỷ đồng, tăng 9,57% so với năm 2022 và tăng 45,62% so với năm 2020. Trong đó, vốn huy động từ khách hàng cá nhân đóng vai trò trụ cột khi tăng mạnh từ 2.705 tỷ đồng (năm 2020) lên 4.016 tỷ đồng (năm 2023). Tuy nhiên, tiền gửi không kỳ hạn chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn từ 3% đến 5% tổng nguồn vốn.
• Thứ hai, hoạt động cấp tín dụng mở rộng an toàn và tập trung vào phân khúc cá nhân. Dư nợ tín dụng năm 2023 đạt hơn 3.438 tỷ đồng, tăng 1.021 tỷ đồng so với năm 2020. Khách hàng cá nhân chiếm 56,42% tổng dư nợ cho vay, tương ứng giá trị 1.977 tỷ đồng, tăng 43,62% so với năm 2020. Dư nợ cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng chủ đạo đạt 2.989 tỷ đồng, tăng 95,10% so với mốc 1.532 tỷ đồng năm 2020.
• Thứ ba, hiệu quả hoạt động dịch vụ thanh toán ghi nhận bước tiến rõ nét. Lợi nhuận từ hoạt động dịch vụ năm 2023 đạt 520 triệu đồng, tăng 30,33% so với năm 2022 và tăng 85,71% so với năm 2020 (đạt 280 triệu đồng). Kết quả này thúc đẩy tổng lợi nhuận trước thuế của chi nhánh năm 2023 cán mốc 6.434 triệu đồng, tăng 60,29% so với mức 4.014 triệu đồng năm 2020.
• Thứ tư, sự phát triển mạnh mẽ về cơ cấu nhân sự. Tổng số cán bộ nhân viên tăng từ 90 người năm 2020 lên 202 người năm 2023. Đội ngũ nhân lực trẻ hóa rõ rệt với 130 nhân sự dưới 30 tuổi (chiếm 64,35%), trình độ sau đại học tăng 6 lần từ 3 người lên 18 người.

Thảo luận kết quả

Sự bứt phá về lợi nhuận dịch vụ thanh toán xuất phát từ việc GPBank đầu tư bài bản vào hệ thống phần mềm ngân hàng lõi T24 (Temenos) của Thụy Sĩ, giúp tự động hóa quy trình giao dịch và giảm thiểu rủi ro vận hành. Mạng lưới 12 phòng giao dịch tọa lạc tại các vị trí đắc địa của Hà Nội đã tạo điều kiện tiếp cận khách hàng thuận lợi.

Tuy vậy, thảo luận học thuật cho thấy tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn chỉ ở mức 3% đến 5% là một điểm nghẽn, cho thấy khách hàng cá nhân chủ yếu sử dụng tài khoản để gửi tiết kiệm có kỳ hạn hưởng lãi suất, chưa xem đây là tài khoản thanh toán chi tiêu hàng ngày. Dữ liệu này có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cơ cấu nguồn vốn và biểu đồ đường thể hiện sự phân hóa giữa tăng trưởng dư nợ ngắn hạn (tăng 95,10%) và lợi nhuận dịch vụ. Khi so sánh với các nghiên cứu tương đồng trong ngành, tỷ lệ chấp nhận thẻ thanh toán và ngân hàng số tại chi nhánh vẫn đối mặt với rủi ro gian lận chứng từ ủy nhiệm chi và nguy cơ sao chép dữ liệu thẻ từ tại các cây ATM.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích, đề án xây dựng 5 nhóm giải pháp hành động cụ thể nhằm mở rộng hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại GPBank Thăng Long đến năm 2030:

• Nâng cấp hạ tầng công nghệ số: Hoàn thiện tính năng trên phần mềm lõi T24 và ứng dụng Mobile Banking, tích hợp xác thực sinh trắc học và mã QR đa năng. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ lệ giao dịch trực tuyến thành công lên trên 98% trong giai đoạn 2024 – 2025 do Khối Công nghệ thông tin chủ trì.
• Tái cấu trúc bộ máy tổ chức: Thành lập Phòng Marketing và Phát triển dịch vụ thẻ chuyên biệt tại Chi nhánh Thăng Long trong giai đoạn 2024 – 2026. Mục tiêu gia tăng doanh số phát hành thẻ mới thêm 25%/năm dưới sự điều hành trực tiếp của Ban Giám đốc chi nhánh.
• Đa dạng hóa chuỗi sản phẩm tài khoản: Phát triển các gói combo tài khoản thanh toán miễn phí chuyển tiền, liên kết ví điện tử và tích điểm đổi quà. Target metric là nâng tỷ trọng tiền gửi thanh toán không kỳ hạn (CASA) từ 5% lên mức 12% vào năm 2028 do Phòng Quan hệ khách hàng triển khai.
• Chuẩn hóa quy trình và đào tạo nhân sự: Đơn giản hóa 50% thời gian xử lý thủ tục tại quầy, kiểm soát chặt chẽ quy trình luân chuyển liên 2 ủy nhiệm chi để ngăn ngừa gian lận. Tổ chức đào tạo nghiệp vụ số định kỳ cho toàn bộ 202 cán bộ nhân viên trong năm 2024 – 2025 do Phòng Tổ chức hành chính và Kế toán kho quỹ thực hiện.
• Kiến nghị cơ quan quản lý: Đề xuất Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện đồng bộ khung pháp lý theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP, đẩy mạnh kết nối liên thông hạ tầng thanh toán quốc gia và tăng cường các chương trình truyền thông tài chính toàn diện đến năm 2030.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Ban lãnh đạo và cán bộ quản lý ngân hàng thương mại: Đặc biệt là khối ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, cung cấp case study thực tiễn về tối ưu hóa mạng lưới 12 phòng giao dịch, cơ cấu nhân sự trẻ và mô hình phát triển mảng dịch vụ bán lẻ.
• Chuyên viên phát triển sản phẩm thanh toán và công nghệ ngân hàng: Tham khảo kinh nghiệm tích hợp phần mềm ngân hàng lõi T24, quản trị rủi ro thanh toán thẻ và phòng chống gian lận trong giao dịch ủy nhiệm chi.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu kết hợp dữ liệu tài chính 4 năm (2020 – 2023) với mẫu khảo sát thực địa 285 khách hàng.
• Cơ quan hoạch định chính sách và Ngân hàng Nhà nước: Tiếp nhận góc nhìn thực chứng từ cấp cơ sở về tác động của các quyết định quản lý nhà nước như Quyết định 1813/QĐ-TTg đối với hành vi thanh toán của người dân đô thị.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại GPBank Thăng Long giai đoạn 2020 – 2023 đạt kết quả nổi bật nào? Lợi nhuận mảng dịch vụ của chi nhánh tăng trưởng 85,71%, từ 280 triệu đồng năm 2020 lên 520 triệu đồng năm 2023. Quy mô huy động vốn từ khách hàng cá nhân tăng mạnh đạt 4.016 tỷ đồng, đóng góp lớn vào tổng tài sản và lợi nhuận trước thuế 6.434 triệu đồng.

Nghiên cứu nhận diện những rủi ro nào trong thanh toán ủy nhiệm chi và thẻ ngân hàng? Nghiên cứu cảnh báo rủi ro người mua lợi dụng giấy báo ủy nhiệm chi liên 2 để chiếm đoạt hàng hóa khi tài khoản chưa bị trích nợ. Đối với thẻ, nguy cơ đánh cắp dữ liệu tại máy ATM thông qua thiết bị đọc trộm dải từ và virus độc hại đánh cắp mã OTP vẫn là thách thức lớn.

Tại sao tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn tại chi nhánh chỉ chiếm từ 3% đến 5%? Phần lớn khách hàng cá nhân tại chi nhánh có xu hướng ưu tiên gửi tiết kiệm có kỳ hạn để tối ưu hóa lợi nhuận lãi suất. Bên cạnh đó, hệ sinh thái thanh toán số và các tiện ích chi tiêu thường nhật của ngân hàng chưa đủ phong phú để giữ dòng tiền lưu động.

Đề án đề xuất thay đổi cơ cấu tổ chức bộ máy tại chi nhánh như thế nào? Tác giả đề xuất thành lập riêng Phòng Marketing và Phát triển dịch vụ thẻ cùng Bộ phận chuyên trách về thanh toán không dùng tiền mặt nhằm tách bạch chức năng tiếp thị, nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng cho đội ngũ 202 cán bộ nhân viên.

Tính đại diện và độ tin cậy của mẫu dữ liệu khảo sát trong luận văn được bảo đảm ra sao? Khảo sát thực hiện trực tiếp tại 12 phòng giao dịch trên địa bàn Hà Nội với 300 phiếu phát ra, thu về 285 phiếu hợp lệ (tỷ lệ 95%). Toàn bộ dữ liệu được tổng hợp và kiểm định trên Excel kết hợp số liệu tài chính giai đoạn 2020 – 2023, bảo đảm tính khách quan.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và các quy định pháp lý mới nhất về thanh toán không dùng tiền mặt theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP và Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024.
• Đánh giá chuẩn xác bức tranh tài chính của GPBank Thăng Long với tốc độ tăng trưởng vốn huy động đạt 45,62% và lợi nhuận dịch vụ tăng 85,71% trong giai đoạn 2020 – 2023.
• Chỉ rõ những tồn tại then chốt như tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn thấp (3% – 5%) và nguy cơ rủi ro công nghệ trong thanh toán thẻ, ủy nhiệm chi.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ từ nâng cấp công nghệ T24, tái cấu trúc phòng ban marketing thẻ đến đào tạo 202 nhân sự chuyên nghiệp.
• Vạch rõ lộ trình chuyển đổi và mở rộng dịch vụ theo từng giai đoạn cụ thể hướng tới mốc phát triển bền vững năm 2030.

Nghiên cứu đã đóng góp một mô hình thực nghiệm có giá trị tham khảo cao cho chiến lược chuyển đổi số trong phân khúc khách hàng cá nhân tại các ngân hàng thương mại. Độc giả và các nhà quản trị quan tâm có thể ứng dụng trực tiếp các giải pháp của đề tài để nâng cao hiệu quả thanh toán không dùng tiền mặt trong thực tiễn kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng Thương mại 1.1 Khái niệm và đặc điểm thanh toán không dùng tiền mặt 1.1 Khái niệm thanh toán không dùng tiền mặt Hội thảo quốc tế Conference on Intelligent Information Technology (ICIIT 2020) định nghĩa, giao dịch không dùng tiền mặt được mô tả là trạng thái trong đó các giao dịch tài chính không bị ràng buộc bởi hình thức vật lý như tiền giấy hoặc tiền xu mà thay vào đó là chuyển giao thông tin kỹ thuật số. Giao dịch không dùng tiền mặt tồn tại do phần lớn giao dịch của con người phát triển nhanh chóng theo hướng môi trường kỹ thuật số, điều này tạo cơ hội cho tiền hợp pháp tồn tại, được ghi lại và trao đổi dưới dạng kỹ thuật số. Hiểu cách khác, đây là cách thức trả tiền mà không thấy sự hiện diện của tiền mặt nhưng việc thanh toán vẫn được diễn ra qua vai trò của tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Giao dịch không dùng tiền mặt đã được thực hiện trong nhiều năm qua, giúp cuộc sống trở nên dễ dàng hơn, bằng cách giảm một số đối tượng để hợp nhất thành một đối tượng đa chức năng.

Nó có thể giúp thanh toán nhanh hơn và đơn giản hơn. Giao dịch không dùng tiền mặt thì không ngừng phát triển trong thời đại hiện đại này. Giao dịch không dùng tiền mặt đang chuyển sang mạng lưới kỹ thuật số, tạo ra một bước đột phá về ví di động và chuyển khoản trực tuyến mang đến cho mọi người sự linh hoạt vì tiến bộ công nghệ giúp con người có thể thực hiện thanh toán mọi lúc, mọi nơi. Thanh toán không dùng tiền mặt là trao đổi tự động hoặc trực tuyến giữa hai cá nhân, doanh nghiệp hoặc tổ chức.

Giao dịch kỹ thuật số là giao dịch không dùng tiền mặt, trong đó không sử dụng giấy tờ để thực hiện giao 9 dịch. Giao dịch kỹ thuật số bao gồm mua hàng qua website thương mại điện tử, ký kết hợp đồng kinh doanh trực tuyến và mua vé xem phim qua ứng dụng điện thoại thông minh. Những thao tác này chính xác, thiết thực, thuận tiện và chắc chắn là đơn giản hơn. Nhiều người không muốn thừa nhận rằng các giao dịch không dùng tiền mặt có lợi thế, vì họ không thể sử dụng các thiết bị kỹ thuật số hoặc vì họ thích tương tác với tiền mặt hơn.

Từ những quan điểm khác nhau về dịch vụ TTKDTM, quan điểm của tác giả về TTKDTM được hiểu như sau:“ Thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) là phương thức thanh toán cho hàng hóa và dịch vụ mà không cần sử dụng tiền mặt trực tiếp. Thay vào đó, tiền được trích từ tài khoản của người chi trả (có thể là tài khoản ngân hàng hoặc tài khoản điện tử như ví điện tử) và chuyển vào tài khoản của người thụ hưởng (cũng có thể là tài khoản ngân hàng hoặc tài khoản điện tử). Quá trình này được thực hiện thông qua sự bù trừ lẫn nhau với vai trò trung gian của các tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán.2 Đặc điểm thanh toán không dùng tiền mặt Thứ nhất, trong TTKDTM, sự chuyển động của tiền tệ không phụ thuộc trực tiếp vào sự lưu thông của hàng hóa và dịch vụ, cả về thời gian lẫn không gian. Trong TTKDTM, quá trình giao dịch không diễn ra theo cách truyền thống "giao hàng, nhận tiền" mà thay vào đó, có sự tách rời giữa thời điểm và địa điểm của việc giao hàng và thanh toán.

Cụ thể, hàng hóa có thể được giao tại một địa điểm cụ thể và vào một thời điểm nhất định, trong khi việc thanh toán lại có thể diễn ra tại một địa điểm khác và vào một thời điểm khác. Điều này cho phép sự linh hoạt và thuận tiện hơn trong các giao dịch, giúp các bên tham gia có thể thực hiện và hoàn tất giao dịch mà không cần sự hiện diện vật lý của tiền mặt. Từ đó, TTKDTM góp phần tăng cường hiệu quả của nền kinh tế, giảm thiểu rủi ro liên quan đến việc sử dụng tiền mặt và thúc đẩy sự phát triển của các công nghệ thanh toán hiện đại. Thứ hai, trong hệ thống TTKDTM, các bên tham gia thanh toán bắt buộc phải mở tài khoản tại ngân hàng và phải đảm bảo có đủ tiền trong tài 10 khoản, đặc biệt là người trả tiền.

Các cá nhân và tổ chức tham gia thanh toán, bao gồm cả pháp nhân và thể nhân, đều phải mở tài khoản thanh toán tại các tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán và có quyền tự do lựa chọn tổ chức cung cấp dịch vụ này để mở tài khoản. Khi tiến hành thanh toán, các giao dịch phải được thực hiện thông qua tài khoản đã mở, tuân thủ đúng các quy định và chế độ hiện hành. Ngoài ra, các bên phải trả phí dịch vụ thanh toán theo biểu phí do ngân hàng và tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán quy định. Trong trường hợp sử dụng ngoại tệ để thanh toán, các bên phải tuân thủ các quy định về quản lý ngoại hối của Nhà nước, đảm bảo tính hợp pháp và tuân thủ pháp luật.

Thứ ba, ngân hàng đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong TTKDTM, là tổ chức trung gian và điều phối các khoản thanh toán. Các ngân hàng thương mại (NHTM) tham gia vào quá trình thanh toán với tư cách là bên thứ ba, chịu trách nhiệm thực hiện toàn bộ các khâu kỹ thuật liên quan đến nghiệp vụ thanh toán. Vai trò của ngân hàng trong việc tổ chức và thực hiện thanh toán gắn kết chặt chẽ với việc quản lý tài khoản của khách hàng. Ngân hàng là nơi quản lý các khoản tiền gửi của khách hàng và chỉ khi có sự chấp thuận của khách hàng, ngân hàng mới được phép trích các khoản tiền này để hoàn tất quá trình thanh toán.

Điều này đảm bảo rằng các giao dịch được thực hiện một cách an toàn, chính xác và đúng quy định, đồng thời tạo niềm tin cho các bên tham gia giao dịch.2 Vai trò của thanh toán không dùng tiền mặt Đối với nền kinh tế: Thanh toán không dùng tiền mặt mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho nền kinh tế. Trước hết, TTKDTM đẩy nhanh tốc độ luân chuyển vốn, từ đó làm tăng vòng quay sử dụng vốn, góp phần thúc đẩy quá trình tái sản xuất và tiêu dùng. Điều này nâng cao hiệu quả sử dụng dòng vốn trong nền kinh tế quốc dân, giúp các doanh nghiệp và cá nhân tối ưu hóa nguồn lực tài chính. TTKDTM cũng làm giảm khối lượng tiền mặt lưu thông trong xã hội, dẫn đến giảm bớt các chi phí liên quan đến việc sử dụng tiền mặt.

Những chi phí này 11 bao gồm chi phí in ấn, bảo quản, vận chuyển, quản lý, bảo hiểm, kiểm đếm, và tiêu hủy tiền cũ nát. Việc giảm sử dụng tiền mặt không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn giảm thiểu rủi ro mất mát và gian lận liên quan đến tiền mặt. Ngoài ra, TTKDTM giúp Ngân hàng Trung ương có khả năng điều tiết cung ứng tiền tệ một cách linh hoạt và hiệu quả hơn. Thông qua việc điều chỉnh tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các ngân hàng, Ngân hàng Trung ương có thể kiểm soát lượng tiền trong lưu thông, điều tiết cung cầu tiền tệ và đảm bảo ổn định sức mua của đồng tiền.

Điều này không chỉ giúp duy trì ổn định kinh tế mà còn hỗ trợ trong việc thực hiện các chính sách tiền tệ nhằm đạt được các mục tiêu kinh tế vĩ mô. Đối với khách hàng: Thanh toán không dùng tiền mặt mang lại nhiều lợi ích đáng kể, giúp giảm thiểu rủi ro cho khách hàng. Cụ thể, khách hàng tránh được nguy cơ bị trộm cướp, nhận phải tiền giả, cũng như các rủi ro về kiểm đếm hay gặp phải tiền kém chất lượng như tiền rách, hỏng trong giao dịch tiền mặt. Sự đa dạng và phong phú của các hình thức TTKDTM đáp ứng nhu cầu nhanh chóng, chính xác, an toàn và thuận tiện, đồng thời tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại cho khách hàng.

Các sản phẩm và dịch vụ TTKDTM đa dạng mang đến cho khách hàng nhiều lựa chọn phù hợp với nhu cầu cá nhân. Khi thực hiện thanh toán, khách hàng gửi tiền vào tài khoản tại ngân hàng và được hưởng lãi suất dựa trên số dư tiền gửi. Nhờ sự chuyên môn hóa của hệ thống ngân hàng, chi phí quản lý tài sản tiền gửi của khách hàng được giảm thiểu, đồng thời vẫn đảm bảo hiệu quả kinh tế cao. Đối với ngân hàng: Nhận thấy rằng thanh toán không dùng tiền mặt cải thiện năng suất ngân hàng bằng cách giảm chi phí hoạt động.

Như vậy, sự đổi mới trong hệ thống thanh toán đã giảm chi phí cho các hoạt động hỗ trợ của họ, thể hiện phần lớn chi phí hoạt động của ngân hàng. Vì vậy, việc chuyển đổi từ giấy sang điện tử công cụ thanh toán cho phép các ngân hàng đạt được lợi ích về năng suất và tính kinh tế. Mặt khác, giao dịch không dùng tiền mặt được cho là có thể cải 12 thiện hiệu quả hoạt động của ngân hàng bằng cách tăng doanh thu và nguồn vốn của họ. Từ đây,có thể lập luận rằng thanh toán không dùng tiền mặt tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động ngân hàng, qua đó mở rộng kinh doanh và đầu tư nhiều hơn vào nền kinh tế, do đó kích thích tăng trưởng kinh tế.3 Các hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại ngân hàng Thương mại 1.1 Thanh toán bằng ủy nhiệm thu Ủy nhiệm thu (UNT) là một loại giấy đòi tiền do người thụ hưởng lập ra và gửi cho ngân hàng nhằm ủy nhiệm cho ngân hàng thu hộ số tiền liên quan đến hàng hóa hoặc dịch vụ đã được cung cấp.

Đây là một phương thức thanh toán mà hai bên mua và bán đã thỏa thuận trước, với các điều kiện thanh toán cụ thể được ghi rõ trong hợp đồng kinh tế hoặc đơn đặt hàng. Để sử dụng phương thức này, bên mua phải thông báo bằng văn bản cho ngân hàng của mình về việc sử dụng hình thức thanh toán ủy nhiệm thu. Khi bên bán đã giao hàng hoặc hoàn tất việc cung ứng dịch vụ, họ sẽ lập giấy ủy nhiệm thu theo mẫu của ngân hàng, kèm theo hóa đơn, vận đơn, và gửi đến ngân hàng phục vụ mình để yêu cầu thu hộ số tiền. Để quá trình thu tiền diễn ra nhanh chóng, bên bán có thể ghi rõ trên giấy ủy nhiệm thu yêu cầu ngân hàng của bên mua chuyển tiền bằng điện và đồng ý chịu chi phí điện báo.