Luận văn thạc sĩ về hoạt động của thừa phát lại ở Việt Nam hiện nay

Chuyên đề nghiên cứu Hoạt động của thừa phát lại tại Việt Nam: Thực trạng và thách thức, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho chuyên gia

• Tác giả: Nguyễn Anh Đức
• Người hướng dẫn: PGS.TS Bùi Thị Huyền
• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng dân sự
• Đề tài: Hoạt động của Thừa phát lại tại Việt Nam: Thực trạng và thách thức
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA THỪA PHÁT LẠI
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm hoạt động của Thừa phát lại
• 1.1.1. Khái niệm về Thừa phát lại
• 1.1.2. Khái niệm, đặc điểm hoạt động của Thừa phát lại
• 1.1.3. Ý nghĩa hoạt động của Thừa phát lại
• 1.1.4. Cơ sở khoa học của việc xây dựng quy định pháp luật về hoạt động của Thừa phát lại
• 1.1.5. Cơ sở thực tiễn
• 1.1.5.1. Cơ sở pháp lý
• 1.1.6. Hoạt động của Thừa phát lại theo quy định pháp luật hiện hành
• 1.1.6.1. Hoạt động tổng đạt văn bản tổng tung của Tòa án hoặc Cơ quan thi hành án dân sự
• 1.1.6.2. Hoạt động lập vi bằng theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân
• 1.1.6.3. Hoạt động xác minh điều kiện thi hành án và tổ chức thi hành án
• 1.2. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG CỦA THỪA PHÁT LẠI Ở VIỆT NAM VÀ KIẾN NGHỊ
• 2.1. Thực tiễn hoạt động của Thừa phát lại ở Việt Nam hiện nay
• 2.1.1. Kết quả hoạt động của Thừa phát lại
• 2.1.2. Một số vướng mắc trong hoạt động của Thừa phát lại
• 2.2. Một số kiến nghị về hoàn thiện pháp luật và thực hiện pháp luật về Thừa phát lại
• 2.2.1. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về hoạt động của Thừa phát lại
• 2.2.2. Kiến nghị thực hiện pháp luật về hoạt động của Thừa phát lại
• 2.3. Kết luận chương 2
• LỜI MỞ ĐẦU
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Thừa phát lại

Thừa phát lại, theo quy định của pháp luật Việt Nam, là một ngành nghề cung ứng dịch vụ pháp lý trong lĩnh vực tư pháp. Ngành nghề này có lịch sử hình thành và phát triển lâu đời trên thế giới, được pháp luật công nhận từ thời kỳ trung cổ tại một số quốc gia như Anh, Pháp, Đức. Thừa phát lại tại Việt Nam được quy định tại Nghị định số 61/2009/NĐ-CP và Nghị định số 135/2013/NĐ-CP, trong đó xác định rõ vai trò và chức năng của Thừa phát lại trong việc thực hiện các công việc liên quan đến thi hành án dân sự, lập vi bằng và các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật. Hoạt động của Thừa phát lại không chỉ hỗ trợ cho Tòa án mà còn đóng góp vào việc nâng cao hiệu quả của hệ thống tư pháp. Theo đó, Thừa phát lại được xem như một cầu nối giữa người dân và cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ pháp lý của họ.

1.1 Đặc điểm hoạt động của Thừa phát lại

Hoạt động của Thừa phát lại tại Việt Nam được xác định bởi các quy định pháp luật hiện hành. Thừa phát lại có trách nhiệm thực hiện các nhiệm vụ như tống đạt văn bản của Tòa án và cơ quan thi hành án, lập vi bằng theo yêu cầu của tổ chức, cá nhân. Đặc điểm của hoạt động này là tính chất độc lập và tự chủ trong việc thực hiện các công việc được giao, đồng thời phải tuân thủ các quy định của pháp luật. Hoạt động của Thừa phát lại không chỉ dừng lại ở việc thực hiện các nhiệm vụ tư pháp mà còn góp phần vào việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Mặc dù hoạt động của Thừa phát lại đã có những bước phát triển tích cực, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để phát huy tiềm năng của ngành nghề này.

II. Thực trạng hoạt động của Thừa phát lại tại Việt Nam

Thực trạng hoạt động của Thừa phát lại tại Việt Nam hiện nay cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của ngành nghề này sau khi được thí điểm và chính thức công nhận. Theo thống kê, hiện nay có khoảng 82 văn phòng Thừa phát lại hoạt động trên cả nước, chủ yếu tập trung tại các tỉnh miền Nam và một số tỉnh miền Bắc. Tuy nhiên, số lượng văn phòng và Thừa phát lại vẫn còn khá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế của xã hội. Một số kết quả đạt được từ hoạt động của Thừa phát lại bao gồm việc nâng cao hiệu quả thi hành án, giảm tải cho các cơ quan tư pháp. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vướng mắc trong quy định pháp luật và thực tiễn hoạt động, như thiếu nguồn lực, sự chưa đồng bộ trong các quy định pháp luật và thực thi. Đặc biệt, việc xã hội hóa dịch vụ công trong lĩnh vực tư pháp vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết.

2.1 Kết quả hoạt động của Thừa phát lại

Kết quả hoạt động của Thừa phát lại trong thời gian qua đã chứng minh được vai trò quan trọng của ngành nghề này trong hệ thống tư pháp. Các văn phòng Thừa phát lại đã thực hiện hàng triệu văn bản tống đạt và lập vi bằng, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong các hoạt động tư pháp. Sự xuất hiện của Thừa phát lại đã giúp giảm bớt gánh nặng cho các cơ quan thi hành án, đồng thời tạo ra một kênh dịch vụ pháp lý mới cho người dân. Thực tế cho thấy, hoạt động của Thừa phát lại đã tạo ra những giá trị thiết thực cho xã hội, đặc biệt là trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Tuy nhiên, để phát huy hết tiềm năng, cần có những cải cách và điều chỉnh phù hợp trong chính sách và pháp luật.

2.2 Một số thách thức trong hoạt động của Thừa phát lại

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, hoạt động của Thừa phát lại vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật, dẫn đến khó khăn trong việc áp dụng và thực hiện. Nhiều Thừa phát lại gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin và tài liệu cần thiết để thực hiện nhiệm vụ. Hơn nữa, sự nhận thức của người dân về vai trò và chức năng của Thừa phát lại vẫn còn hạn chế, điều này ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành nghề này. Để giải quyết những vấn đề này, cần có sự quan tâm và hỗ trợ từ các cơ quan nhà nước cũng như sự hợp tác từ các tổ chức xã hội.

III. Giải pháp cho hoạt động của Thừa phát lại

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của Thừa phát lại, cần triển khai một số giải pháp cụ thể. Trước hết, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến hoạt động của Thừa phát lại, đảm bảo tính đồng bộ và khả thi trong thực tiễn. Thứ hai, cần tăng cường công tác đào tạo và bồi dưỡng cho đội ngũ Thừa phát lại, giúp họ nâng cao kỹ năng và kiến thức chuyên môn. Thứ ba, cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò và chức năng của Thừa phát lại, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của họ. Cuối cùng, cần xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tư pháp và các văn phòng Thừa phát lại để đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch trong hoạt động.

3.1 Hoàn thiện pháp luật về Thừa phát lại

Hoàn thiện pháp luật về Thừa phát lại là một trong những nhiệm vụ quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành nghề này. Cần rà soát và điều chỉnh các quy định hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ và khả thi trong thực tiễn. Việc xây dựng các văn bản hướng dẫn cụ thể sẽ giúp các Thừa phát lại có cơ sở pháp lý vững chắc để thực hiện nhiệm vụ của mình. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc xây dựng các quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của Thừa phát lại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho họ trong công việc.

3.2 Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng cho Thừa phát lại

Để nâng cao chất lượng hoạt động của Thừa phát lại, việc tăng cường đào tạo và bồi dưỡng cho đội ngũ này là rất cần thiết. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ, pháp luật và kỹ năng mềm cho Thừa phát lại. Bên cạnh đó, cần có các chương trình hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm từ các chuyên gia và các tổ chức quốc tế để giúp Thừa phát lại nâng cao năng lực chuyên môn. Đầu tư vào đào tạo sẽ giúp Thừa phát lại thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ được giao, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành nghề này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động của Thừa phát lại tại Việt Nam đã trở thành một lĩnh vực pháp lý quan trọng, góp phần xã hội hóa công tác thi hành án dân sự và hỗ trợ tư pháp. Từ năm 2010, khi chế định Thừa phát lại được thí điểm tại thành phố Hồ Chí Minh, đến năm 2018, tổng doanh thu từ các hoạt động của Thừa phát lại trên cả nước đã đạt trên 128 tỷ đồng, tăng trưởng liên tục qua các năm. Số lượng văn bản cần tổng đạt và vi bằng lập bởi Thừa phát lại cũng tăng mạnh, phản ánh nhu cầu ngày càng cao của xã hội đối với dịch vụ pháp lý này.

Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động của Thừa phát lại trong giai đoạn từ 2010 đến 2018 trên phạm vi toàn quốc, nhằm đánh giá hiệu quả, những khó khăn, vướng mắc trong tổ chức và thực hiện, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động. Mục tiêu cụ thể là phân tích các quy định pháp luật hiện hành, khảo sát thực tiễn hoạt động của các Văn phòng Thừa phát lại, đồng thời đánh giá tác động của chế định này đối với công tác thi hành án dân sự và thị trường dịch vụ pháp lý.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh cải cách tư pháp và xã hội hóa dịch vụ công tại Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm tải cho các cơ quan tư pháp, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Các chỉ số như tổng số văn bản tổng đạt, số vi bằng lập, số vụ việc xác minh điều kiện thi hành án và tổ chức thi hành án trực tiếp đều được sử dụng làm thước đo hiệu quả hoạt động của Thừa phát lại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết xã hội hóa dịch vụ công: Giải thích sự cần thiết và lợi ích của việc chuyển giao một số nhiệm vụ từ cơ quan nhà nước sang các tổ chức, cá nhân ngoài nhà nước nhằm tăng hiệu quả quản lý và phục vụ xã hội.
• Lý thuyết quản lý nhà nước trong lĩnh vực tư pháp: Phân tích vai trò của nhà nước trong việc điều chỉnh, giám sát hoạt động của các chủ thể tư pháp, trong đó có Thừa phát lại.
• Mô hình dịch vụ pháp lý tư nhân: Đề cập đến các đặc điểm của ngành nghề cung cấp dịch vụ pháp lý độc lập, tự do, có trách nhiệm pháp lý và sự cạnh tranh trên thị trường.
• Các khái niệm chính bao gồm: Thừa phát lại, vi bằng, tổng đạt văn bản, xác minh điều kiện thi hành án, tổ chức thi hành án, xã hội hóa công tác thi hành án dân sự.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Tổng hợp từ các văn bản pháp luật (Nghị định 61/2009/NĐ-CP, Nghị định 135/2013/NĐ-CP, Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Luật Thi hành án dân sự 2008), báo cáo của Chính phủ, số liệu thống kê từ các Văn phòng Thừa phát lại trên toàn quốc, các khảo sát của Viện Khoa học pháp lý – Bộ Tư pháp.
• Phương pháp phân tích: Phân tích nội dung pháp luật, so sánh quy định pháp lý với thực tiễn hoạt động; thống kê số liệu về doanh thu, số lượng văn bản tổng đạt, vi bằng lập, vụ việc xác minh và thi hành án; khảo sát xã hội học để đánh giá nhận thức và hiệu quả hoạt động.
• Cỡ mẫu: Dữ liệu thu thập từ 82 Văn phòng Thừa phát lại trên toàn quốc, bao gồm các tỉnh miền Bắc, Trung, Nam.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn toàn bộ các Văn phòng Thừa phát lại đang hoạt động để đảm bảo tính đại diện và toàn diện.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn từ 2010 (bắt đầu thí điểm) đến 2018 (đánh giá tổng kết).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng doanh thu và khối lượng công việc:

   • Giai đoạn thí điểm (2010-2015), tổng doanh thu đạt khoảng 136 tỷ đồng với hơn 939.544 văn bản tổng đạt và 42.011 vi bằng lập.
   • Năm 2016, doanh thu đạt gần 49 tỷ đồng, với 264.884 văn bản tổng đạt và 25.488 vi bằng.
   • Năm 2017, doanh thu tăng lên hơn 114 tỷ đồng, với 704.678 văn bản tổng đạt và 67.043 vi bằng.
   • Năm 2018, tổng doanh thu đạt trên 128 tỷ đồng, tăng 14 tỷ đồng so với năm trước.

2. Phân bổ hoạt động:

   • Hoạt động tổng đạt văn bản chiếm khoảng 41-51% doanh thu.
   • Hoạt động lập vi bằng chiếm 39,6-55,3% doanh thu.
   • Hai hoạt động này chiếm từ 66,8% đến 99,3% tổng doanh thu qua các năm, cho thấy đây là hai mảng chính và hiệu quả nhất.

3. Khối lượng công việc lớn và đa dạng:

   • Tại TP. Hồ Chí Minh, mỗi năm có khoảng 840.000 văn bản cần tổng đạt từ Tòa án và Cơ quan thi hành án dân sự.
   • Tại Hà Nội, số lượng văn bản cần tổng đạt cũng lên tới gần 300.000.
   • Số lượng vụ việc thi hành án dân sự tăng trung bình 5,6% mỗi năm trong giai đoạn 2015-2017, gây áp lực lớn lên hệ thống thi hành án.

4. Khó khăn và vướng mắc:

   • Phạm vi hoạt động của Thừa phát lại còn hạn chế, chỉ được phép tổng đạt văn bản của Tòa án và Cơ quan thi hành án dân sự, chưa mở rộng sang các cơ quan khác.
   • Quy định pháp luật chưa đồng nhất về giá trị pháp lý của vi bằng, gây khó khăn trong việc sử dụng làm chứng cứ tại Tòa án.
   • Thiếu quy định rõ ràng về thủ tục tổng đạt văn bản, xử lý các trường hợp không thể giao nhận, và chi phí dịch vụ còn thấp.
   • Việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án của Thừa phát lại còn hạn chế do thiếu quyền năng pháp lý.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy Thừa phát lại đã phát huy vai trò quan trọng trong việc giảm tải công việc cho các cơ quan tư pháp, đồng thời cung cấp dịch vụ pháp lý hiệu quả, đáp ứng nhu cầu xã hội ngày càng tăng. Sự tăng trưởng doanh thu và khối lượng công việc phản ánh sự tin tưởng và sử dụng rộng rãi dịch vụ của người dân và tổ chức.

Tuy nhiên, các hạn chế về khung pháp lý và phạm vi hoạt động đã phần nào kìm hãm tiềm năng phát triển của ngành nghề này. So với các nước phát triển như Pháp, Anh, Mỹ, phạm vi hoạt động của Thừa phát lại tại Việt Nam còn hẹp, chưa được trao quyền năng đầy đủ, đặc biệt trong việc áp dụng biện pháp cưỡng chế và mở rộng dịch vụ tổng đạt văn bản.

Việc chưa thống nhất về giá trị pháp lý của vi bằng cũng làm giảm hiệu quả sử dụng công cụ này trong tố tụng, gây khó khăn cho các bên liên quan. Ngoài ra, các quy định về chi phí và thủ tục còn chưa rõ ràng, dẫn đến khó khăn trong quản lý và vận hành thực tế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng doanh thu theo năm, bảng phân tích tỷ lệ doanh thu theo loại hình dịch vụ, và biểu đồ so sánh số lượng văn bản tổng đạt tại các địa phương lớn như TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Mở rộng phạm vi và thẩm quyền hoạt động của Thừa phát lại

   • Cho phép Thừa phát lại tổng đạt văn bản của các cơ quan nhà nước khác như Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra, Thanh tra, Thuế.
   • Mở rộng thẩm quyền lập vi bằng, bao gồm cả việc ghi nhận hành vi của cán bộ công chức trong thi hành công vụ.
   • Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp phối hợp với các Bộ, ngành liên quan.

2. Hoàn thiện khung pháp lý về giá trị pháp lý của vi bằng

   • Thống nhất vi bằng là “nguồn chứng cứ” có giá trị pháp lý trong tố tụng dân sự và các giao dịch dân sự khác.
   • Ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết về việc sử dụng vi bằng trong xét xử và giải quyết tranh chấp.
   • Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

3. Xây dựng quy trình, thủ tục tổng đạt văn bản và xử lý các trường hợp đặc biệt

   • Quy định rõ trình tự nhận, chuyển giao, giao nhận văn bản tổng đạt.
   • Xây dựng phương án xử lý khi không thể giao nhận (người nhận thay đổi nơi cư trú, từ chối nhận).
   • Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao.

4. Tăng cường quyền năng và cơ chế áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án cho Thừa phát lại

   • Cho phép Thừa phát lại được huy động lực lượng và áp dụng các biện pháp cưỡng chế trong phạm vi được giao.
   • Rà soát, đơn giản hóa thủ tục phê duyệt kế hoạch cưỡng chế.
   • Thời gian: 2 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.

5. Nâng cao năng lực và chất lượng dịch vụ của Thừa phát lại

   • Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho Thừa phát lại.
   • Xây dựng hệ thống giám sát, kiểm tra, đánh giá hoạt động định kỳ.
   • Thời gian: liên tục; Chủ thể: Bộ Tư pháp, các Sở Tư pháp địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tư pháp và thi hành án

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật về Thừa phát lại, nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức thi hành án.
   • Use case: Xây dựng văn bản pháp luật, hướng dẫn nghiệp vụ.

2. Các Văn phòng Thừa phát lại và người hành nghề

   • Lợi ích: Hiểu rõ hơn về khung pháp lý, thực tiễn hoạt động, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ và phát triển nghề nghiệp.
   • Use case: Đào tạo, cải tiến quy trình làm việc.

3. Các tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ pháp lý

   • Lợi ích: Nắm bắt quyền lợi, trách nhiệm khi sử dụng dịch vụ Thừa phát lại, lựa chọn dịch vụ phù hợp.
   • Use case: Tư vấn pháp lý, giải quyết tranh chấp dân sự.

4. Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực luật học và quản lý nhà nước

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu, phân tích chuyên sâu về một chế định pháp lý mới, phục vụ nghiên cứu và giảng dạy.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, giảng dạy chuyên ngành.

Câu hỏi thường gặp

1. Thừa phát lại là gì và có vai trò gì trong hệ thống pháp luật Việt Nam?
   Thừa phát lại là người được Nhà nước bổ nhiệm để thực hiện các công việc hỗ trợ tư pháp như tổng đạt văn bản, lập vi bằng, xác minh điều kiện thi hành án và tổ chức thi hành án theo quy định pháp luật. Vai trò của họ là giảm tải công việc cho các cơ quan tư pháp, nâng cao hiệu quả thi hành án và cung cấp dịch vụ pháp lý cho xã hội.

2. Vi bằng do Thừa phát lại lập có giá trị pháp lý như thế nào?
   Vi bằng là văn bản ghi nhận khách quan các sự kiện, hành vi thực tế, được sử dụng làm chứng cứ trong xét xử dân sự và các giao dịch hợp pháp khác. Tuy nhiên, hiện nay pháp luật chưa thống nhất hoàn toàn về giá trị pháp lý của vi bằng, nên việc sử dụng cần được hướng dẫn cụ thể để đảm bảo hiệu quả.

3. Phạm vi hoạt động của Thừa phát lại hiện nay có những hạn chế gì?
   Thừa phát lại chỉ được phép tổng đạt văn bản của Tòa án và Cơ quan thi hành án dân sự, chưa được mở rộng sang các cơ quan khác. Họ cũng chưa có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành án, gây hạn chế trong việc tổ chức thi hành án hiệu quả.

4. Làm thế nào để Thừa phát lại giúp giảm tải công việc cho các cơ quan tư pháp?
   Thừa phát lại thực hiện việc tổng đạt văn bản, lập vi bằng và tổ chức thi hành án theo hợp đồng dịch vụ, giúp các cơ quan tư pháp tiết kiệm nguồn lực, tập trung vào công tác chuyên môn, đồng thời tăng tính minh bạch và trách nhiệm trong thi hành án.

5. Những khó khăn chính mà Thừa phát lại đang gặp phải là gì?
   Khó khăn gồm: quy định pháp luật chưa đồng bộ và đầy đủ, phạm vi hoạt động hạn chế, thủ tục tổng đạt văn bản chưa rõ ràng, giá trị pháp lý của vi bằng chưa thống nhất, chi phí dịch vụ còn thấp, và thiếu quyền năng trong áp dụng biện pháp cưỡng chế.

Kết luận

• Thừa phát lại là một chế định pháp lý mới nhưng có vai trò quan trọng trong xã hội hóa công tác thi hành án dân sự và hỗ trợ tư pháp tại Việt Nam.
• Hoạt động của Thừa phát lại đã đạt được nhiều kết quả tích cực với doanh thu tăng trưởng liên tục và khối lượng công việc lớn, đặc biệt trong tổng đạt văn bản và lập vi bằng.
• Tuy nhiên, còn nhiều hạn chế về khung pháp lý, phạm vi hoạt động và quyền năng thực thi, ảnh hưởng đến hiệu quả và tiềm năng phát triển của ngành nghề này.
• Cần hoàn thiện pháp luật, mở rộng thẩm quyền, nâng cao năng lực và xây dựng quy trình thủ tục rõ ràng để phát huy tối đa giá trị của Thừa phát lại.
• Các bước tiếp theo bao gồm đề xuất sửa đổi, bổ sung văn bản pháp luật, tổ chức đào tạo chuyên môn và tăng cường giám sát hoạt động nhằm hướng tới một hệ thống pháp luật hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và người hành nghề Thừa phát lại cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, góp phần xây dựng một hệ thống tư pháp công bằng, hiệu quả và phục vụ tốt nhất cho người dân và xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vẫn dé chung vẻ hoạt đồng của Thừa phát lại - _ Chương 2: Thực tiễn hoạt động của Thừa phat lại ở Việt Nam va kiến nghị. CHUONG1 NHUNG VAN DE CHUNG VE HOẠT ĐỘNG CỦA THỪA PHAT LAI 1. Khai niệm, đặc điểm hoạt động của Thừa phát lại LLL Khái niệm về Thừa phái lại Thừa phát lại là một ngành nghề cung ứng dich vụ pháp lý trong lĩnh vực tư pháp và bé trợ tư pháp có lịch sử hình thanh và phát triển lâu đời trên. thể giới, được pháp luật ghỉ nhận từ thời kỳ trung cỗ tại một số quốc gia ở Châu Âu như Anh, Pháp, Đức, Bi, Ha Lan, hoặc ở một số quốc gia Châu Mj như Canada, Mỹ Thừa phat lại ở mỗi nước sẽ có những quy định vẻ hoạt đông nghề nghiệp khác nhau, phù hợp với đặc điểm tinh hình kinh tế, văn hoa, xã hội riêng của mỗi quốc gia.

Pháp là quốc gia có truyền thống vé nghé Thita phát lại lâu đời và chuyên nghiệp nhất (hơn một thé kỳ, Tir thời La Mã cỗ đại, các quan tòa Pháp đã có một đội ngũ nhân viên hỗ trợ gọi la “officiales” để giám sát, gitt gin trét tự phòng xử án và kê biên tài sản, xử phạt, thu nơ các con nợ không, thực hiện ngiấa vu; dén thời trung cổ, đội ngũ nảy được tách ra và được gọi bằng tên gọi khác nhau là *sergent"- người có nhiệm vụ tổng đạt vẫn bản và thi hành án, va “huissier” — người có nhiệm vu bao vệ phỏng xử an (tiếng Việt goi là Thừa phát lai)’. Tại Hoa Ky, Anh và nhiễu nước châu Âu thi nghề này có tên gọi tương đương là “Bailiff”*, hay gọi chung la “Judicial Officer” Trên thé giới hiện nay, Thừa phát lại được xác định là mét nghề tự do, độc lập với quyền lực nha nước trong hệ thống pháp luật của nhiễu quốc gia như Anh, 3Xứ Wales, Pháp, Bi, Hy Lap, Ha Lan, hay như ở khu vực châu A thì ‘Be Minh Liên C017), To add “Dae pile Lá” én Để gi và 6 TL Năm hiện ne, Trang thẳng tin Gin 56 Teplup thất Quing Bàn, quabEh hay ep gov in, 070272017, VÑ Hott Nam (2013), Tổ cate tà loạt đồn cia Tae ph let tri it Nam hiện ep, Nob. Te phip, Hi Nôi 30 “Dinh Công Tain G019), MØ hồn cht loạt đăng Thừa phát lại n Để gi, Báo din từ Nhà mút bin Chôthị ic ga Sethi itp (bsbtag srga,0901/2015 "Lave dich tr peace lar com/carerouf: Bể li nhận vin tật, người động đồn bio Hà ‘nih cho phòng Em dan bo mo cho Thimphin, Bội thâm down vi các đương sơ, Nhiệm va củ họ ‘sync vio To £vnmih@ lim vc ì các qọ ảnh cu pip bột” có Hồng Kông. Singapore Liên minh Thừa phát lại quốc tế (Union Intemationale des huissiers de justice — viết tất là UIHI) ra đời năm 19526 trong vai trò của một hiệp hội liên minh nghề nghiệp quốc tế, được tổ chức.

nhằm hướng đến việc tăng cường trao đổi, hỗ trợ các thanh viên của mình. trong quá trình hoạt đông nghề nghiệp. UIH hién co 86 thành viên dén từ 78 quốc gia vả vùng lãnh thổ trên thể giới. Tại Việt Nam hiện nay, Thừa phat lai là một ngành nghề “mới nhưng không mới" do đã từng tổn tai ở nước ta từ trước những năm 1975 va từ năm 2010 trở lại đây, ngành nghề nảy được tiền hành thí điểm và cho phép hành.

nghề theo quy định của pháp luật. Theo khoản 1 Điểu 2 của Nghỉ định 61/2009/NĐ-CP, “Tinea phát lat là người được Nhà nước b6 nhiệm đễ làm các công việc VỀ thì hành án dân suc ting dat giấy tờ, lập vi bằng và các công Việc Khác theo quy định cũa Nght dah và pháp luật có liên", còn theo Điều 2a Nghĩ định số 135/2013/NĐ-CP thì “Thừa phát lại là người có các tiều chuẩn được Nhà nước bỗ nhiệm và trao quyền dé làm các công việc theo quy định. cũa Nghĩ dah nay và pháp luật có liên quan”. Ngoài hai văn ban kế trên, pháp luật Viết Nam chưa có thêm bat cứ văn bản, cơ sở lý luân nào đưa ra định ngiĩa cụ thể về Thừa phát lại Từ đây có thể hiểu, Thừa phát lại là một chức danh: tư pháp, được bỗ nhiệm theo quy đinh cũa pháp luật đễ thực hién các hoạt động HỖ tro tepháp và các công việc Riác theo guy định của pháp luật” 1.

háiniệm, đặc điểm hoạt động của Thần phát lại Hoạt động của Thừa phát lại ở mỗt nơi sẽ có những quy định khác nhau, tùy thuộc vào bối cảnh kinh tế, văn hóa, zã hội tại quốc ga, vùng lãnh thổ đó, Nhưng tưu trung lại, cơ bên hoạt động của Thừa phát lai là các hoạt đồng có tính chất bé trợ cho các hoạt đồng tư pháp của Tòa an hay cơ quan có thấm quyết „ đồng thời còn bao gồm các hoạt động khác có tinh chất bé tro. _" Tai Vương quốc Anh, hiện đang tên tai 03 loại Thừa phát lại, đó 1a Thừa phát lại từ nhân, Thửa phát lại của Téa án quận hat và Cán bô thực thí của Tòa án dân sự tối cao (trước đây gọi lả cán bô cla quân trưỡng). Hoạt đông hiện nay la thi hành các mệnh lệnh, quyết định của Tòa án hoặc của cơ quan chính phủ, chủ yêu là để tiến hảnh việc thu hỏi nơ, các khoản tiên phạt theo lệnh” Tại Hoa Kỹ, Thừa phát lại được thuê lâm bởi các cơ quan chính quyền. ở cấp bang và địa phương để thực hiện việc giềm sát an ninh trật tự tại phòng xét xử, trợ Tham phán vả Bồi thẩm đoàn, tống đạt văn bản triệu tập của Tòa án, hỗ trợ Tòa án thực hiện các chức năng tư pháp, hoặc thực hiện các công việc khác như thu giữ, kê biên, ban tải sản theo quy định pháp luật” Tại Bi, Thừa phát lại có thé thay mặt Téa án cho thực thi một số quyết đính tịch thu hàng hóa, hoặc đóng vai trò là nhân chứng pháp lý chính thức, người làm chứng thực hiện hòa giãi tập thể, hoặc trở thành một nhân viên tư pháp thực hiện đảm phán các khoản nợ theo một thủ tục nhất định.

Tại Úc, Thừa phát lại và trợ lý Thừa phát lạ thực hiện nhiém vụ theo quy định pháp luật va sự quảnlý, chi dẫn của Thẩm phản ở đía phương, được giao thực hiển việc tổng đạt văn bản, thi hành các bản án, quyết định, chi thị của Téa án. Thửa phat lại phải thực thi tat cả các lệnh tổng đạt va thi hành cia Toa án nơi đó (trừ một số trường hop đặc biệt. Tại Cộng hòa Pháp, từthế kỹ thứ 16 đến cuỗi thể kỹ thứ 18, Thừa phat lại chỉ tiên hành các công việc về tư phép theo yêu câu”. Đền năm 1945, Pháp mới có một sắc lệnh quy đình cụ thể vẻ hoạt động của Thừa phát lại ~ Sắc lệnh số 452592 ngày 22/11/1945, tại Điểu 1.

Theo đó: “Tinie phát lại là người sở hia một tước vị, có độc quyên trong việc tổng đạt văn bản và văn bản 16 ting. tiễn hành các tiv tục thông báo được pháp luật qny đmh trong trường hop khong quy dinh rố phương thức thông bảo, và hành tht hành các ‘VG Hoii Nem C013),0154 chú hệh 2 42 {VN Hoti Nm Q013),048 dm thich 3,37 " Vi Hoài Nen G013) 024 ch thí 2,31 10 bẩn cin, quyễt định của Tòa án và các văn bản có hiệu lực thí hành kde. "Thừa phát lại hoạt động như mét nhân viên tư pháp, thực hiện các hoạt động như tổng dat văn bản tổ tụng, tiền hành thực thi bản án hay quyết định có hiệu. lực của Tòa án, và thực hiện một số công việc khác không có mỗi quan hệ trực tiếp với hoạt động tư pháp thuộc thẩm quyền của Thừa phát lại”.

Tại Việt Nam, Thửa phát lại hành nghề phát triển nhật la thời Icy Pháp thuộc tại miễn Nam, người dân nơi đây đã ghi vào tiêm thức tên gọi " Thừa phat la”, trong khí nhiên nơi khác trên cả nước có cách gọi khác nhau. Thừa phat lại được gidi ngiĩa theo Han — Viết "thửa" lả được ủy quyển (thửa lênh), “phat” 1a chuyển tai, đưa đến (phát ra), “lai” là viên chức Toa án (theo Nghị định số 111/BTP-NĐ ngày 04/02/1950 của Tổng trưởng B6 Tư pháp); hoặc thực hiền một số công việc khác cia Toa án (tuyên bổ khai mac, bé mac, tạm ngưng phiên tòa, truyền gọi đương sự. Hiện nay, hoạt đông của Thừa phát lại được quy định tại hai nghị định của Chính phũ là Nghỉ định 61/2009/NĐ-CP va Nghị định 135/2013/NĐ-CP, ngoải ra, trong nhiễu văn bên pháp luật, văn bản quản lý khác của các cơ quan chức năng cũng có để cập đến một số nội dung liên quan. So sánh với pháp luật các nước khác, có thể thấy phạm vi hoạt đông nghề nghiệp của Thita phat lại tai nước ta hep hơn.

Các hoạt động của Thita phát lại hiện nay chỉ được thực hiện trong phạm vĩ pháp luật cho phép, gỗm tổng đạt văn bản tô tụng của Tòa án hoặc Cơ © NguỄn Thanh Dar G019, Thần phế — Mớts vất đ ý in và thực tấn, Ln vẫn tae , Tưởng filo Luật B Nội t5, tí dân eng lậu: ap /0ƒ cả (Tổ che và hà dng của Thang lại Cô hoa ngPp) "Nguyễn Thị Van Anh G012), Chfni sách dm chế nh Tia it bế ti TP H OM DB Thực congvà ấn nghị, Tuần vin hac sf tf, Tường đi học Tinh TP Hồ Chi MGnh,16, từ hận tổng "hp qu: Pang wen dng Li Mac Hoang Cuyê ga n Hin Nômhọc ,ngùy 04/5012. ‘Vi Hodi Nem C013), dati 311-15 " quan thi hanh án dan sự, lập vi bang theo yêu cau của cá nhân, cơ quan, tổ chức, ic minh điều kiên thi hành án theo yêu câu của đương sự, và trực tiếp tổ chức thi hành an theo yêu câu của đương sự. Thừa phát lại đóng vai trở là một cá nhân, tổ chức tư nhân cung ứng dich vụ vả hoạt đông của Thửa phát lại được thực hiện dưới hình thức cũng ứng dich vụ pháp lý trong khuôn khổ nhất định cho Tòa án, Cơ quan thi hành án dân su, các đương sự hoặc cá nhân, cơ quan, tổ chức khi có nhu cau. Đồng thời, những công việc trên cũng.

không mang tính độc quyền cho hoạt động của Thửa phat lại trong việc thực hiện các hoạt động hỗtrợ tư pháp. Ti những tìm hiểu, phân tích trên, ta có thé đưa ra những đặc điểm cơ bản của Thừa phát lại như sau: Thứ nind, hoat động của Thừa phát lại có nội dung đa dạng, phong phú nhưng tùy vào pháp luật của mỗi quốc gia ma phạm vi hoạt động la khác nhau Thửa phát lại có thé lam một người giám sit an ninh trật tự tại phiên tòa (có nét tương đồng với cảnh sát hỗ trợ tư pháp tại Viết Nam), tổng đạt văn.