Perfecting internal control system over credit operations in commercial banks in hai phong graduation thesis

Nâng cao hệ thống kiểm soát nội bộ trong hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại ở Hải Phòng, nghiên cứu và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Pham Thi Tuyet Trinh
• Người hướng dẫn: MA Ngo Tung Anh
• Trường học: Banking Academy of Vietnam
• Chuyên ngành: Banking
• Đề tài: Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại ở Hải Phòng
• Loại tài liệu: Graduation Thesis
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENT
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF DIAGRAMS AND TABLES
• PART A: INTRODUCTION
• 1. RATIONALE OF THE STUDY
• 2. AIMS OF THE STUDY
• 3. METHODOLOGY OF THE STUDY
• 4. THE SCOPE OF THE STUDY
• 5. SIGNIFICANCE OF THE STUDY
• 6. ORGANIZATION OF THE STUDY
• 1. CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND
• 1.1. Internal control in commercial banks
• 1.2. Internal control over credit operations
• 1.3. Credit risk and its related matters
• 1.4. Internal control system over credit operations
• 2. CHAPTER 2: THE REAL SITUATION
• 2.1. The formation and development of banking system in Vietnam and commercial banking system in Hai Phong
• 2.2. The foundation and development of Vietnam’s banking system
• 2.3. The foundation and development of commercial banks in Hai Phong
• 2.4. Characteristics of credit operations in commercial banks in Hai Phong
• 2.5. The causes of credit risk in commercial banks in Hai Phong
• 2.6. Strengths and weaknesses of internal control system over credit operations in commercial banks in Hai Phong
• 2.7. Risk analysis and assessment
• 2.8. Information and communication
• 2.9. As for state bank
• 2.9.1. Perfecting legal environment for credit activities
• 2.9.2. Strengthening the inspecting, monitoring and evaluating of the internal control system
• 2.9.3. Creating reliable communication channels for banks and businesses
• 2.10. As for authorities
• 2.10.1. Integrity among notary public's offices
• 2.10.2. As for the authorities issuing property certificates
• 2.10.3. People's Committee should assist commercial banks when businesses go bankruptcy and use their property to recover debts
• 2.11. As for commercial banks
• 2.11.1. The solutions to complete control environment
• 2.11.2. The solutions to improve the effectiveness of the internal control system in the prevention, control and management of credit risk
• 2.11.3. The solutions to effectively manage and handle bad debts
• 2.11.4. The solutions to improve the quality and efficiency of internal audit machine
• PART C: CONCLUSION

Tóm tắt

I. Tổng quan về hệ thống kiểm soát nội bộ trong tín dụng

Hệ thống kiểm soát nội bộ đóng vai trò quan trọng trong hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại ở Hải Phòng. Nó giúp đảm bảo rằng các quy trình tín dụng được thực hiện một cách hiệu quả và an toàn. Hệ thống này không chỉ giúp phát hiện và ngăn chặn các rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Việc hoàn thiện hệ thống này là cần thiết để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường tài chính.

1.1. Định nghĩa và vai trò của kiểm soát nội bộ

Kiểm soát nội bộ là quy trình do ban lãnh đạo và quản lý cấp cao thiết lập nhằm đảm bảo hiệu quả hoạt động và tuân thủ quy định. Nó giúp ngân hàng quản lý rủi ro và bảo vệ tài sản, đồng thời đảm bảo thông tin tài chính chính xác.

1.2. Các thành phần của hệ thống kiểm soát nội bộ

Hệ thống kiểm soát nội bộ bao gồm các thành phần như môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, và giám sát. Mỗi thành phần đều có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính hiệu quả của hệ thống.

II. Thách thức trong kiểm soát nội bộ tại ngân hàng thương mại Hải Phòng

Các ngân hàng thương mại ở Hải Phòng đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì và hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ. Những thách thức này bao gồm sự gia tăng của rủi ro tín dụng, sự thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh doanh và sự thiếu hụt nguồn lực. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất quan trọng để bảo vệ ngân hàng khỏi các rủi ro tiềm ẩn.

2.1. Rủi ro tín dụng và nguyên nhân

Rủi ro tín dụng xảy ra khi người vay không thể trả nợ đúng hạn. Nguyên nhân có thể do tình hình tài chính của khách hàng không ổn định hoặc do quy trình thẩm định tín dụng chưa chặt chẽ.

2.2. Thiếu hụt nguồn lực và năng lực quản lý

Nhiều ngân hàng thương mại ở Hải Phòng gặp khó khăn trong việc thu hút và giữ chân nhân tài. Điều này dẫn đến việc thiếu hụt năng lực quản lý và kiểm soát, làm gia tăng rủi ro trong hoạt động tín dụng.

III. Phương pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ

Để hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong hoạt động tín dụng, các ngân hàng cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Những phương pháp này bao gồm cải tiến quy trình thẩm định tín dụng, tăng cường đào tạo nhân viên và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro. Việc thực hiện các phương pháp này sẽ giúp ngân hàng nâng cao khả năng kiểm soát và giảm thiểu rủi ro.

3.1. Cải tiến quy trình thẩm định tín dụng

Cần xây dựng quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ hơn, bao gồm việc đánh giá kỹ lưỡng hồ sơ vay và khả năng trả nợ của khách hàng. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng và nâng cao hiệu quả cho ngân hàng.

3.2. Tăng cường đào tạo nhân viên

Đào tạo nhân viên về quy trình kiểm soát nội bộ và quản lý rủi ro là rất cần thiết. Nhân viên có kiến thức và kỹ năng tốt sẽ giúp ngân hàng phát hiện và xử lý rủi ro kịp thời.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ đã mang lại nhiều lợi ích cho các ngân hàng thương mại ở Hải Phòng. Các ngân hàng đã cải thiện được khả năng quản lý rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động. Kết quả này không chỉ giúp ngân hàng phát triển bền vững mà còn góp phần vào sự ổn định của hệ thống tài chính địa phương.

4.1. Kết quả từ việc cải tiến quy trình

Việc cải tiến quy trình kiểm soát nội bộ đã giúp giảm tỷ lệ nợ xấu và tăng cường sự tin tưởng của khách hàng đối với ngân hàng. Điều này tạo ra một môi trường kinh doanh tích cực hơn.

4.2. Tác động đến sự phát triển bền vững

Hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả không chỉ giúp ngân hàng phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của Hải Phòng. Ngân hàng có thể cung cấp dịch vụ tín dụng an toàn và hiệu quả hơn cho khách hàng.

V. Kết luận và tương lai của hệ thống kiểm soát nội bộ

Việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại ở Hải Phòng là một quá trình liên tục. Các ngân hàng cần thường xuyên đánh giá và điều chỉnh hệ thống để đáp ứng với những thay đổi của môi trường kinh doanh. Tương lai của hệ thống này sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các ngân hàng trong việc quản lý rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Các ngân hàng cần xác định rõ định hướng phát triển của mình trong việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ. Điều này bao gồm việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình làm việc.

5.2. Tầm quan trọng của việc duy trì kiểm soát

Duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả là rất quan trọng để bảo vệ ngân hàng khỏi các rủi ro tiềm ẩn. Ngân hàng cần có các biện pháp giám sát và đánh giá thường xuyên để đảm bảo tính hiệu quả của hệ thống.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) giữ vai trò là kênh trung gian tài chính quan trọng, thực hiện chức năng huy động các nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong xã hội để cung ứng cho nền kinh tế, đồng thời cung cấp các dịch vụ thanh toán nhằm tạo ra lợi nhuận. Trong toàn bộ các mảng nghiệp vụ của ngân hàng thương mại, hoạt động tín dụng là mảng kinh doanh cốt lõi, chiếm tỷ trọng tài sản lớn nhất và mang lại nguồn thu nhập chủ yếu. Tuy nhiên, tín dụng cũng là lĩnh vực tiềm ẩn mức độ rủi ro cao nhất. Rủi ro tín dụng phát sinh khi người đi vay không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi theo cam kết, từ đó kéo theo nguy cơ rủi ro thanh khoản nghiêm trọng đối với ngân hàng. Để hạn chế và ngăn ngừa rủi ro tín dụng, bên cạnh các biện pháp kỹ thuật, việc xây dựng và vận hành một hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) hiệu quả giữ vai trò quyết định.

Tại thành phố Hải Phòng – trung tâm kinh tế biển và công nghiệp trọng điểm phía Bắc, sự hình thành và mở rộng của các khu công nghiệp đã thu hút mạnh mẽ vốn đầu tư trong và ngoài nước, kéo theo nhu cầu vốn tín dụng rất lớn phục vụ sản xuất kinh doanh, đầu tư dự án và tiêu dùng dân cư. Trước nhu cầu đó, mạng lưới chi nhánh của các ngân hàng thương mại nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn phát triển nhanh chóng. Mặc dù các ngân hàng đã từng bước hiện đại hóa dịch vụ và tăng cường năng lực cạnh tranh, song do quy mô một số chi nhánh còn nhỏ, năng lực quản trị rủi ro và trình độ chuyên môn của cán bộ còn nhiều hạn chế, hệ thống ngân hàng tại Hải Phòng đã bộc lộ những lỗ hổng trong kiểm soát. Tình trạng nợ quá hạn và nợ xấu diễn biến phức tạp trong bối cảnh môi trường kinh doanh nhiều biến động, khung pháp lý chưa đồng bộ và tình trạng bất đối xứng thông tin còn phổ biến. Bên cạnh đó, tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và việc Việt Nam gia nhập WTO đòi hỏi các ngân hàng phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro tiệm cận với chuẩn mực quốc tế.

Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả Phạm Thị Tuyet Trinh đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm giải quyết 3 nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

1. Những điểm mạnh và điểm yếu của hệ thống kiểm soát nội bộ trong hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn Hải Phòng là gì?
2. Những nguyên nhân cốt lõi (cả khách quan và chủ quan) dẫn đến các điểm yếu và rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn là gì?
3. Cần thực hiện những giải pháp và biện pháp cụ thể nào nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại ở Hải Phòng?

• Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống kiểm soát nội bộ trong hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại.
• Phạm vi không gian: Các chi nhánh ngân hàng thương mại hoạt động trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thực trạng hoạt động tín dụng, dư nợ và nợ xấu được thu thập và phân tích trong giai đoạn 2010 – 2013 (khóa luận hoàn thành vào tháng 5/2014).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên các chuẩn mực quốc tế của Ủy ban Basel và khung kiểm soát nội bộ COSO, kết hợp hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam:

• Khái niệm và mục tiêu của kiểm soát nội bộ: Kiểm soát nội bộ được định nghĩa là một quy trình liên tục chịu sự tác động của Hội đồng quản trị, Ban điều hành và toàn thể nhân viên ngân hàng nhằm đạt được 3 nhóm mục tiêu: mục tiêu hoạt động (tính hiệu quả và hiệu lực trong sử dụng tài sản), mục tiêu thông tin (tính chính xác, đầy đủ và kịp thời của báo cáo tài chính và quản trị), và mục tiêu tuân thủ (chấp hành pháp luật, quy định quản lý và chính sách nội bộ).
• Cấu trúc 5 thành phần của hệ thống KSNB: Gồm Môi trường kiểm soát (Control Environment), Đánh giá rủi ro (Risk Assessment), Hoạt động kiểm soát (Control Activities), Thông tin và truyền thông (Information and Communication), và Hoạt động giám sát (Monitoring Activities).
• Phân loại rủi ro ngân hàng: Khóa luận xác định rủi ro tín dụng chiếm từ 60% đến 70% tổng rủi ro của ngân hàng thương mại (trong khi rủi ro thị trường như lãi suất, tỷ giá, chứng khoán chiếm 30% đến 40%), bên cạnh các rủi ro thanh khoản, rủi ro hoạt động, rủi ro pháp lý và rủi ro danh tiếng.
• Quy trình kiểm soát nghiệp vụ tín dụng: Bao gồm các chốt kiểm soát từ tiếp nhận hồ sơ, thẩm định điều kiện cấp tín dụng, định giá tài sản bảo đảm, phê duyệt theo thẩm quyền, giải ngân, kiểm tra giám sát sau giải ngân, quản lý danh mục, xử lý nợ quá hạn và trích lập dự phòng rủi ro.
• Cơ sở pháp lý: Hệ thống văn bản điều chỉnh hoạt động tín dụng được tác giả trích dẫn gồm Bộ luật Dân sự, Luật các Tổ chức tín dụng, Nghị định 178/1999/NĐ-CP về bảo đảm tiền vay, Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN (Quy chế cho vay), Quyết định 85, Thông tư 06/2000/TT-NHNN, Thông tư liên tịch 03...

Về mặt phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp các kỹ thuật thu thập và xử lý dữ liệu:

• Khảo sát bằng bảng câu hỏi (Questionnaires): Điều tra thực trạng hoạt động kiểm soát nội bộ tại các ngân hàng thương mại tiêu biểu trên địa bàn Hải Phòng.
• Phỏng vấn và thảo luận chuyên sâu: Trao đổi trực tiếp với các nhà quản trị chi nhánh (managers), kiểm toán viên nội bộ (internal auditors) và cán bộ tín dụng (loan officers) tại các NHTM nhà nước (SOCBs) và NHTM cổ phần.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp thống kê: Tổng hợp dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo định kỳ về dư nợ tín dụng, nợ quá hạn, nợ xấu và các nguyên nhân phát sinh từ Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh thành phố Hải Phòng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1: Theoretical background (Cơ sở lý luận)

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết nền tảng về hệ thống KSNB trong ngân hàng thương mại và quản trị rủi ro tín dụng:

• Làm rõ bản chất kinh doanh tiền tệ của NHTM và vị trí trung tâm của hoạt động cấp tín dụng. Tác giả phân tích bảng cấu trúc rủi ro cho thấy rủi ro tín dụng chiếm tỷ trọng áp đảo (60% - 70%), là nguyên nhân cốt lõi gây đổ vỡ ngân hàng nếu không có cơ chế giám sát hữu hiệu.
• Phân tích chi tiết 5 thành phần của KSNB theo chuẩn mực quốc tế, nhấn mạnh vai trò thiết lập "văn hóa kiểm soát" từ cấp lãnh đạo cao nhất (tone at the top), sự phân tách trách nhiệm rõ ràng và tính độc lập của bộ phận giám sát.
• Phân loại nguyên nhân rủi ro tín dụng thành hai nhóm: nguyên nhân khách quan (chu kỳ kinh tế, biến động thị trường, bất cập pháp lý, rủi ro thiên tai) và nguyên nhân chủ quan (chính sách tăng trưởng tín dụng nóng, năng lực cán bộ yếu kém, thiếu thông tin khách hàng, vi phạm đạo đức nghề nghiệp, quy trình giải ngân và kiểm tra sau vay lỏng lẻo).
• Xây dựng mô hình kiểm soát tín dụng chuẩn hóa: Thiết lập quyền hạn và trách nhiệm của HĐQT và Ban điều hành; ban hành sổ tay quy trình tín dụng thống nhất; thực hiện các chốt kiểm soát xuyên suốt 4 giai đoạn: (1) Tiếp nhận hồ sơ và giải ngân, (2) Giám sát khoản vay sau giải ngân, (3) Đánh giá định kỳ - phân loại nợ - trích lập dự phòng, và (4) Quản trị hạn mức và phân tán rủi ro danh mục.

Chapter 2: The real situation (Thực trạng hoạt động tín dụng và hệ thống KSNB tại các NHTM ở Hải Phòng)

Chương 2 trình bày quá trình phát triển của hệ thống ngân hàng Việt Nam từ mô hình ngân hàng một cấp (giai đoạn 1951 - 1988) chuyển sang mô hình hai cấp theo Nghị định 53/HĐBT năm 1988 và hai Pháp lệnh Ngân hàng năm 1990; đồng thời phân tích mạng lưới ngân hàng tại Hải Phòng từ các chi nhánh ban đầu của Agribank, BIDV, Vietinbank, Vietcombank đến sự tham gia của các ngân hàng cổ phần (ACB, Sacombank, DongA Bank, OCB...).

Thực trạng tăng trưởng dư nợ và nợ xấu tại Hải Phòng (Giai đoạn 2010 - 2013): Quy mô tín dụng toàn địa bàn tăng trưởng mạnh mẽ, đến cuối năm 2013 đạt 15.357 triệu đồng (tốc độ tăng trưởng tín dụng năm 2012 đạt 27,95%). Phần lớn các ngân hàng đều mở rộng dư nợ phục vụ doanh nghiệp và cá nhân.

STT	Tên Tổ chức tín dụng tại Hải Phòng	Dư nợ 2010 (Triệu VNĐ)	Tăng trưởng 2010 (%)	Dư nợ 2011 (Triệu VNĐ)	Tăng trưởng 2011 (%)	Dư nợ 2013 (Triệu VNĐ)	Tăng trưởng 2013 (%)
1	Vietinbank Hải Phòng	355.050	8,01	-	-	-	-
2	Agribank Hải Phòng	3.148	19,06	-	-	-	-
3	BIDV Hải Phòng	1.589	20,05	-	-	-	-
5	Vietinbank Hải Phòng (chi nhánh khác)	751.629	2,16	-	-	-	-
6	VBSP Hải Phòng	127.992	27,00	-	-	-	-
8	Dong A Bank Hải Phòng	150.800	61,67	-	-	-	-
9	ACB Duyên Hải	199.880	46,88	-	-	-	-
11	VID Public Bank	71.423	75,09	-	-	-	-
13	Công ty Cho thuê tài chính	212.472	20,30	-	-	-	-
14	ACB Hải Phòng	6.019	354,68	-	-	-	-
15	Phương Đông (OCB)	58.021	123,97	-	-	-	-
16	Chi nhánh Ngân hàng nước ngoài	20.737	192,26	-	-	-	-
17	Shinhan Vina	52.160	-	-	-	-	-
18	Ngân hàng Liên doanh Việt Thái	37.277	100,00	-	-	-	-
19	BIDV Hải Phòng	272.467	100,00	-	-	-	-
20	SeABank Hải Phòng	13.475	100,00	-	-	-	-
21	An Bình (ABBANK)	11.830	100,00	-	-	-	-
23	Sacombank Hải Phòng	3.324	45,23	-	-	-	-
25	Quỹ Tín dụng nhân dân	139.357	27,95	-	-	161.234	-

Tình hình nợ xấu trên địa bàn Hải Phòng: Tổng nợ xấu toàn địa bàn các năm 2011, 2012 và 2013 lần lượt chiếm tỷ lệ 0,96%, 2,41% và 1,07% tổng dư nợ (tương ứng giá trị nợ xấu năm 2011 là 89,234 triệu đồng). Mặc dù tỷ lệ nợ xấu chung nằm trong ngưỡng an toàn theo thông lệ quốc tế (dưới 5%), một số chi nhánh có quy mô nợ xấu tuyệt đối hoặc tốc độ tăng nợ xấu đáng lo ngại như BIDV Hải Phòng, Công ty Cho thuê tài chính II, Agribank, Vietinbank.

Phân tích nguyên nhân rủi ro tín dụng:

• Nguyên nhân khách quan: Môi trường kinh tế vĩ mô biến động; sản phẩm xuất khẩu chủ lực (nông, lâm, thủy sản) chủ yếu là nguyên liệu thô dễ bị tổn thương bởi biến động giá và rào cản thương mại; doanh nghiệp thành lập mới gia tăng tình trạng gian lận hoàn thuế VAT, gian lận bảo hiểm; hệ thống văn bản pháp lý còn chồng chéo và thay đổi liên tục; cơ chế xử lý tài sản bảo đảm qua thi hành án địa phương kém hiệu quả; hệ thống thông tin tín dụng CIC chưa thực sự độc lập, cập nhật chậm.
• Nguyên nhân chủ quan: Cán bộ thẩm định thiếu kinh nghiệm, lười đi kiểm tra thực địa, chỉ dựa vào báo cáo do khách hàng cung cấp; người phê duyệt bị quá tải hồ sơ nên duyệt theo đề xuất của cấp dưới; kiểm soát giải ngân không chặt chẽ, bỏ qua lỗi chữ ký giả mạo trên hợp đồng; áp lực tìm kiếm khách hàng mới khiến cán bộ bỏ qua khâu giám sát mục đích sử dụng vốn sau vay; các thủ đoạn lừa đảo tinh vi từ khách hàng (lập hồ sơ khống, dự án ma, thế chấp một tài sản tại nhiều ngân hàng, tẩu tán hàng tồn kho thế chấp); suy thoái đạo đức của cán bộ tín dụng thông đồng với khách hàng nâng khống giá trị tài sản bảo đảm.

Đánh giá 5 thành phần KSNB tại các NHTM Hải Phòng:

• Môi trường kiểm soát: Đã phân cấp thẩm quyền rõ ràng nhưng một số lãnh đạo chi nhánh vẫn bị chi phối bởi quan hệ, áp đặt chỉ tiêu tăng trưởng dư nợ quá cao làm lu mờ yêu cầu an toàn.
• Đánh giá rủi ro: Đã có hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ nhưng các mô hình định lượng chủ yếu đặt tại Hội sở; tại chi nhánh việc đánh giá rủi ro còn mang tính cảm tính, phụ thuộc gần như hoàn toàn vào tài sản thế chấp.
• Hoạt động kiểm soát: Quy trình đầy đủ nhưng việc phân bổ hạn mức tín dụng cho chi nhánh chưa hợp lý; cán bộ tín dụng quá tải; thiếu các biện pháp quyết liệt giám sát thu hồi nợ tồn đọng.
• Thông tin và truyền thông: Đã ứng dụng công nghệ trực tuyến (như ACB), nhưng dữ liệu truyền tải còn chậm, hệ thống báo cáo tín dụng thiếu các phân tích chuyên sâu phục vụ ra quyết định quản trị.
• Hoạt động giám sát: Bộ máy kiểm toán nội bộ tại chi nhánh quá mỏng so với quy mô hoạt động, phương pháp kiểm toán hiện đại chưa được áp dụng phổ biến, các biện pháp khắc phục sau kiểm toán còn mang tính đối phó sự vụ.

Chapter 3: Solutions (Các giải pháp hoàn thiện hệ thống KSNB trong hoạt động tín dụng)

Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ trên 3 cấp độ:

1. Nhóm giải pháp đối với Ngân hàng Nhà nước:

   • Hoàn thiện môi trường pháp lý: Phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Công an, Cục Hàng hải, Cục Hàng không ban hành hướng dẫn chi tiết về thủ tục thế chấp, cầm cố tài sản đặc thù (tàu thuyền, máy bay, ngư cụ...); siết chặt chế tài xử lý vi phạm tín dụng.
   • Tái cơ cấu hệ thống: Thực hiện mua bán, sáp nhập các ngân hàng yếu kém, ngăn chặn tình trạng hạ chuẩn tín dụng để cạnh tranh không lành mạnh.
   • Quy định rõ trách nhiệm của HĐQT và Ban điều hành các NHTM trong việc ban hành chiến lược quản trị rủi ro tín dụng.
   • Đổi mới công tác thanh tra, giám sát ngân hàng: Bổ sung lực lượng thanh tra chuyên trách tại NHNN Chi nhánh Hải Phòng, xây dựng tiêu chí đánh giá rủi ro KSNB theo chuẩn mực Basel, lập kế hoạch thanh tra thực địa tại các chi nhánh tối thiểu 2 năm một lần.
   • Nâng cấp Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC): Hiện đại hóa công nghệ, tích hợp dữ liệu liên ngành (Thuế, Hải quan, Tòa án, Công an) và xuất bản các ấn phẩm/trang tin chuyên đề về cảnh báo rủi ro tín dụng.

2. Nhóm giải pháp đối với cơ quan chức năng địa phương:

   • Thống nhất quy trình và biểu mẫu công chứng thế chấp tại các Phòng công chứng trên địa bàn Hải Phòng.
   • Chuẩn hóa công tác cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản nhằm ngăn chặn hành vi sử dụng một tài sản thế chấp vay vốn tại nhiều ngân hàng.
   • UBND thành phố chỉ đạo các cơ quan tư pháp, thi hành án hỗ trợ quyết liệt các ngân hàng trong việc xử lý tài sản bảo đảm thu hồi nợ khi doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản.

3. Nhóm giải pháp đối với các Ngân hàng thương mại:

   • Hoàn thiện môi trường kiểm soát: Nâng cao năng lực và đạo đức của đội ngũ quản lý; thay đổi tư duy điều hành từ chạy theo tăng trưởng sang phát triển tín dụng an toàn, bền vững; ban hành sổ tay tín dụng chuẩn hóa; tăng cường đào tạo định kỳ và xây dựng lộ trình chức danh rõ ràng.
   • Nâng cao hiệu quả KSNB trong phòng ngừa, kiểm soát rủi ro: Thành lập bộ phận nghiên cứu, phân tích và dự báo kinh tế vĩ mô; thành lập phòng quản lý rủi ro tín dụng hoạt động độc lập với bộ phận kinh doanh tại chi nhánh; hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ kết hợp chỉ tiêu định tính và định lượng; phân công hồ sơ vay phù hợp với năng lực cán bộ.
   • Kiểm soát chặt chẽ tài sản bảo đảm: Xây dựng khung giá thị trường bất động sản theo từng khu vực; quy định cán bộ thẩm định phải đeo thẻ, có giấy giới thiệu khi đi kiểm tra thực địa, yêu cầu chủ tài sản ký xác nhận; đối với động sản (máy móc, phương tiện, tàu thuyền) bắt buộc phải chụp ảnh, kiểm tra tình trạng vận hành thực tế và lưu trữ hồ sơ đầy đủ.
   • Nâng cao chất lượng kiểm toán nội bộ: Tăng cường nhân sự kiểm toán, chuyển đổi phương pháp kiểm toán tuân thủ truyền thống sang kiểm toán dựa trên rủi ro, xử lý dứt điểm các kiến nghị kiểm toán.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Khóa luận đã hệ thống hóa bức tranh toàn cảnh về hoạt động tín dụng và thực trạng nợ xấu của toàn bộ hệ thống các tổ chức tín dụng tại thành phố Hải Phòng giai đoạn 2010 – 2013, làm rõ sự biến động tỷ lệ nợ xấu qua các năm (0,96% năm 2011; 2,41% năm 2012; 1,07% năm 2013).
• Chỉ ra các điểm nghẽn nghiêm trọng trong hệ thống KSNB của các chi nhánh NHTM tại địa phương, bao gồm: sự phụ thuộc quá mức vào tài sản thế chấp thay vì dòng tiền thực tế của phương án kinh doanh; sự thiếu độc lập của bộ phận quản lý rủi ro tại chi nhánh; tình trạng quá tải và suy thoái đạo đức của một bộ phận cán bộ tín dụng; công tác kiểm tra sau giải ngân bị buông lỏng.
• Đưa ra danh mục các hành vi gian lận tín dụng điển hình từ phía khách hàng (sử dụng tài sản đang tranh chấp, bán hàng tồn kho đã thế chấp, làm giả hồ sơ quyết toán/hóa đơn VAT, thành lập doanh nghiệp "ma" để rút vốn ngân hàng).

Đóng góp thực tiễn của đề tài

• Đối với Ngân hàng Nhà nước và Chi nhánh NHNN Hải Phòng: Cung cấp tài liệu thực chứng phản ánh các khoảng trống pháp lý và hạn chế trong công tác thanh tra giám sát ngân hàng tại địa phương, làm cơ sở hoàn thiện quy chế cho vay, hướng dẫn bảo đảm tiền vay và nâng cấp hệ thống dữ liệu tín dụng CIC.
• Đối với chính quyền địa phương (UBND thành phố, Phòng Công chứng, Cơ quan Thi hành án): Nhận diện những bất cập trong thủ tục hành chính về công chứng, đăng ký giao dịch bảo đảm và thi hành án xử lý nợ xấu, đề xuất cơ chế phối hợp liên ngành bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên cho vay.
• Đối với các ngân hàng thương mại: Đưa ra hệ thống khuyến nghị mang tính ứng dụng cao, từ việc tái cấu trúc bộ máy KSNB, thành lập phòng quản lý rủi ro độc lập, ban hành sổ tay nghiệp vụ đến quy trình giám sát thực địa tài sản thế chấp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về phạm vi không gian và thời gian: Khóa luận tập trung nghiên cứu trên địa bàn thành phố Hải Phòng với chuỗi số liệu thứ cấp đến năm 2013. Mô hình hoạt động và đặc thù rủi ro tại các chi nhánh có thể chịu ảnh hưởng lớn bởi yếu tố kinh tế vùng duyên hải (tập trung nhiều ngành vận tải biển, công nghiệp đóng tàu, xuất nhập khẩu thủy hải sản), do đó tính khái quát hóa cho toàn bộ hệ thống ngân hàng tại các địa bàn khác cần được xem xét tương ứng.
• Hạn chế về phương pháp định lượng: Việc phân tích rủi ro và KSNB chủ yếu dựa trên phương pháp định tính, khảo sát thực tế và phân tích thống kê mô tả; chưa xây dựng các mô hình kinh tế lượng đo lường cụ thể mức độ tác động của từng thành phần KSNB đến xác suất vỡ nợ hoặc tỷ lệ nợ xấu của chi nhánh.
• Hướng nghiên cứu mở rộng: Nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên nhiều tỉnh/thành phố lớn khác; ứng dụng các mô hình chấm điểm tín dụng tiên tiến theo chuẩn mực Basel II/Basel III; đánh giá tác động của công nghệ ngân hàng số và dữ liệu lớn đối với việc tự động hóa hoạt động kiểm soát nội bộ tín dụng.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn cao đối với:

• Sinh viên, học viên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kiểm toán, Quản trị rủi ro: Tài liệu cung cấp cấu trúc chuẩn mực về cơ sở lý luận KSNB theo COSO/Basel, hệ thống khái niệm về các loại rủi ro ngân hàng và phương pháp thiết kế bảng hỏi khảo sát hoạt động kiểm soát nội bộ.
• Giảng viên và cán bộ nghiên cứu: Cung cấp bộ dữ liệu thực tế về thị trường tín dụng và diễn biến nợ xấu tại Hải Phòng giai đoạn 2010 - 2013, phục vụ làm tình huống giảng dạy môn Nghiệp vụ Ngân hàng thương mại, Kiểm toán nội bộ và Quản trị rủi ro tín dụng.
• Cán bộ quản lý, chuyên viên tín dụng và kiểm soát viên nội bộ tại các chi nhánh NHTM: Tham khảo trực tiếp danh mục các lỗ hổng nghiệp vụ, các thủ đoạn gian lận hồ sơ vay/tài sản thế chấp và các bước thiết lập quy trình kiểm soát thực địa được tác giả đúc kết trong Chương 2 và Chương 3.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng khung lý thuyết nào để phân tích hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại?
Tác giả sử dụng khung kiểm soát nội bộ COSO kết hợp các nguyên tắc của Ủy ban Basel, bao gồm 3 nhóm mục tiêu (hoạt động, thông tin, tuân thủ) và 5 thành phần cấu thành: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin & truyền thông, và Hoạt động giám sát.

2. Rủi ro tín dụng chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong tổng các loại rủi ro của ngân hàng thương mại theo phân tích của tác giả?
Theo số liệu phân tích trong Chương 1, rủi ro tín dụng chiếm từ 60% đến 70% tổng các rủi ro mà ngân hàng thương mại phải đối mặt (trong khi rủi ro thị trường gồm lãi suất, tỷ giá, giá chứng khoán chiếm 30% đến 40%).

3. Tỷ lệ nợ xấu tại các tổ chức tín dụng trên địa bàn Hải Phòng trong giai đoạn 2011 - 2013 diễn biến như thế nào?
Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ toàn địa bàn Hải Phòng lần lượt là 0,96% (năm 2011), 2,41% (năm 2012) và 1,07% (năm 2013). Tổng nợ xấu toàn địa bàn năm 2011 là 89,234 triệu đồng và tổng dư nợ tín dụng đến cuối năm 2013 đạt 15.357 triệu đồng. Nhìn chung tỷ lệ này vẫn nằm trong ngưỡng an toàn quốc tế (dưới 5%).

4. Khóa luận chỉ ra những thủ đoạn gian lận tài sản bảo đảm điển hình nào từ phía khách hàng vay vốn?
Các thủ đoạn gian lận bao gồm: thế chấp tài sản đang tranh chấp; tự ý bán tài sản/hàng tồn kho đang thế chấp mà không thông báo cho ngân hàng; sử dụng một tài sản đem thế chấp tại nhiều ngân hàng khác nhau; sử dụng tài sản đi mượn hoặc thuê lại để thế chấp; làm giả giấy tờ sở hữu và nâng khống giá trị tài sản.

5. Tác giả đề xuất những giải pháp trọng tâm nào đối với bộ máy kiểm toán nội bộ của các ngân hàng thương mại?
Tác giả kiến nghị tăng cường số lượng và trình độ chuyên môn cho đội ngũ kiểm toán viên nội bộ; áp dụng các phương pháp kiểm toán hiện đại dựa trên rủi ro thay vì chỉ kiểm toán tuân thủ truyền thống; kết hợp kiểm toán từ xa qua hệ thống công nghệ thông tin; đồng thời lãnh đạo ngân hàng phải cam kết thực hiện nghiêm túc, triệt để các kiến nghị sau kiểm toán.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Thị Tuyết Trinh đã giải quyết một cách toàn diện và có hệ thống vấn đề hoàn thiện kiểm soát nội bộ trong hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn Hải Phòng. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa lý luận chuẩn mực quốc tế (COSO, Basel) với dữ liệu thực chứng giai đoạn 2010 – 2013, nghiên cứu đã làm rõ thực trạng tăng trưởng dư nợ, cơ cấu nợ xấu và các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng tại địa phương. Hệ thống giải pháp đồng bộ được đề xuất trên cả ba phương diện: Ngân hàng Nhà nước, chính quyền địa phương và bản thân các ngân hàng thương mại mang giá trị thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng cao năng lực quản trị rủi ro và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng trong tiến trình hội nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Banking Academy Graduation Thesis STATE BANK OF VIETNAM MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING BANKING ACADEMY OF VIETNAM FOREIGN LANGUAGE FACULTY -----****----- GRADUATION THESIS Topic: Perfecting internal control system over credit operations in commercial banks in Hai Phong Student Pham Thi Tuyet Trinh Class ATCB – K13 Supervisor Mr Ngo Tung Anh Student number 13A7510191 Hanoi, May 2014 Pham Thi Tuyet Trinh ATCB-K13 Banking Academy Graduation Thesis DECLARATION I declare this thesis entitled “Perfecting internal control system over credit operations in commercial banks in Hai Phong” is the result of my own research except as cited in the references. The thesis has not been accepted for any degree and is not concurrently submitted in candidature of any other degree. Signature Pham Thi Tuyet Trinh Pham Thi Tuyet Trinh ATCB-K13 Banking Academy Graduation Thesis ACKNOWLEDGEMENT I would like to express my deepest appreciation to all those who provided me the possibility to complete this thesis. I am heartedly thankful to my supervisor, MA Ngo Tung Anh, whose encouragement, guidance and support from the initial to the final level enabled me to develop an understanding of the subject.

Special thanks are given to my beloved teachers, staff and friends at Foreign Language Department, Vietnam Academy of Bank, who have delivered me precious knowledge and support during the course. Finally, I would like to give my gratitude to my parents and my brothers. They were always supporting me and encouraging me with their best wishes. Pham Thi Tuyet Trinh ATCB-K13 Banking Academy Graduation Thesis LIST OF ABBREVIATIONS Number Abbreviation Original 1 SBV State Bank of Vietnam 2 SOCBs State -owned commercial banks 3 CIC Central information center 4 VAT Value added tax 5 WTO World trade organization Vietnam joint stock commercial bank for 6 Vietinbank industry and trade Vietnam Bank for Agriculture and Rural 7 Agribank Development Joint Stock Commercial Bank for Investment 8 BIDV and Development of Vietnam Joint Stock Commercial Bank for Foreign 9 Vietcombank Trade of Vietnam Saigon Thuong Tin Commercial Joint Stock 10 Sacombank Bank 11 ACB Asia Commercial Bank Pham Thi Tuyet Trinh ATCB-K13 Banking Academy Graduation Thesis LIST OF DIAGRAMS AND TABLES DIAGRAMS Diagram 1.1 Summary of outstanding balance growth in credit institutions in Hai Phong.2 Summary of bad debts in credit institutions in Hai Phong.23 Pham Thi Tuyet Trinh ATCB-K13 Banking Academy Graduation Thesis TABLE OF CONTENTS DECLARATION ACKNOWLEDGEMENT LIST OF ABBREVIATIONS LIST OF DIAGRAMS AND TABLES PART A: INTRODUCTION.

Rationale of the study. Aim of the study. Methodology of the study. The scope of the study.

Significance of the study. Organization of the study. 4 CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND. Internal control in commercial banks.

Internal control over credit operations. Credit risk and its related matters. Internal control system over credit operations. 11 CHAPTER 2: THE REAL SITUATION.

The formation and development of banking system in Vietnam and commercial banking system in Hai Phong. The foundation and development of Vietnam’s banking system. The foundation and development of commercial banks in Hai Phong. Characteristics of credit operations in commercial banks in Hai Phong.

20 Pham Thi Tuyet Trinh ATCB-K13 Banking Academy Graduation Thesis 2. The causes of credit risk in commercial banks in Hai Phong. Strengths and weaknesses of internal control system over credit operations in commercial banks in Hai Phong. Risk analysis and assessment.

Information and communication. As for state bank. Perfecting legal environment for credit activities. Strengthening the inspecting, monitoring and evaluating of the internal control system.

Creating reliable communication channels for banks and businesses. As for authorities. Integrity among notary public's offices. As for the authorities issuing property certificates.

People's Committee should assist commercial banks when businesses go bankruptcy and use their property to recover debts. As for commercial banks. The solutions to complete control environment. The solutions to improve the effectiveness of the internal control system in the prevention, control and management of credit risk.

The solutions to effectively manage and handle bad debts. The solutions to improve the quality and efficiency of internal audit machine47 PART C: CONCLUSION. 49 Pham Thi Tuyet Trinh ATCB-K13 Banking Academy 1 Graduation Thesis PART A: INTRODUCTION 1. Rationale of the study Along with the commodity based economy, many banks appear and develop to meet demands for capital and payment.

in expanding business and production of economic institutions and individuals. Commercial banks are financial intermediaries of the economy. They perform operations of mobilizing capital to channelize them into the economy and banking services to generate profits. In the banking activities, credit operations are the most important in terms of capital turnover and high profit.

However, this operation poses many potential risks. Credit risk arises when borrowers cannot repay the bank as promised. This can lead to the potential liquidity risk as a result of unrecovered loans. To limit and prevent credit risk, in addition to technical measures, an effective internal control system makes an important contribution.

Along with the rapid growth of economy and other fields in Hai Phong, the branches of commercial banks are massively opened to meet demands for savings, financial services and demands for capital to do business and consume in the province. Commercial banks are gradually modernized on all types of services to enhance their competitiveness in the market. However, due to small size, low governance capacity and professional qualifications, commercial banks in the province reveal weaknesses and the potential risks in the context of unstable business environment and inadequate legal framework. There are many loopholes for fraud.

Specifically, overdue loan rate in commercial banks in Hai Phong is not low. Therefore, commercial banks should constantly improve the credit risk management capacity - particularly build the effective internal control system. On the other hand, in the context of economic globalization, Vietnam joined the WTO, financial liberalization is not optional but inevitable for countries to put their economies in the world orbit. Pham Thi Tuyet Trinh ATCB-K13 Banking Academy 2 Graduation Thesis 2.

Aims of the study The study is aimed at evaluating the strengths and weaknesses of the internal control system over credit operations in commercial banks in Vietnam in general and commercial banks in Hai Phong in particular. Afterwards, the study proposes solutions to complete internal control system over credit operations at commercial banks in the province. Methodology of the study The study uses questionnaires to examine the status of internal control over credit operations in typical commercial banks in Hai Phong. We discuss with a number of managers, internal auditors and loan officers at a number of state-owned and joint-stock commercial banks in Hai Phong.

We synthesize the reports and data related to outstanding loans, overdue loans and the causes to the overdue loans of the State Bank of Hai Phong. Scope of the study The study pays attention to the internal control problems over credit operations in commercial banks in Hai Phong. Significance of the study The purpose of the study is to evaluate the strengths and weaknesses of the internal control system in detecting and preventing credit risks. From those points, the study provides solutions to overcome the weaknesses of the system and brings about the optimal control over credit operations for commercial banks.

The study is important as follows: - For the State and the State Bank of Hai Phong: the study is the material for the State to complete laws on credit operations, policies and measures on inspecting and monitoring commercial banks. - For authorities: the study recognizes the problems and gives lots of support for commercial banks so that they feel secure to expanse business, contributing to Pham Thi Tuyet Trinh ATCB-K13 Banking Academy 3 Graduation Thesis economic and social development in Hai Phong in particular and the nation in general. What are strengths and weaknesses of internal control system over credit operations in commercial banks in Hai Phong? 2. What are the causes of those weaknesses? 3.

What are measures to overcome those weaknesses? 7. Organization of the study Chapter 1: Theoretical background. This chapter summarizes the banking internal control system and discusses the credit operations, credit risk and internal control over credit operations. Chapter 2: The real situation.

This chapter outlines the foundation and development of the banking system in Vietnam and the commercial banks in Hai Phong. Through the survey, the study identifies and analyzes the causes of the credit risk in commercial banks in the province, then exploits the strengths and weaknesses of internal control over credit operations in Hai Phong. This chapter provides some solutions to perfect the internal control system over credit operations in commercial banks in Hai Phong. Pham Thi Tuyet Trinh ATCB-K13 Banking Academy 4 Graduation Thesis PART B: DEVELOPMENT CHAPTER 1: THEORETICAL BACKGROUND 1.

Internal control in commercial banks 1. Definition “Bank” shall mean a credit institution permitted to conduct all banking activities and other related business operations “Banking activities” shall mean monetary business activities and banking services, with regular operations as accepting deposits, and using them to provide credit and payment services 1. Types of bank risks In the course of their operations, banks are invariably faced with different types of risks that may have a potentially negative effect on their business. The risks a bank particularly exposes to in its operations are: liquidity risk, credit risk, market risks (interest rate risk, foreign exchange risk and risk from change in market price of securities, financial derivatives and commodities), operational risk, legal risk, reputational risk.

Liquidity risk is the risk of negative effects on the financial result and capital of the bank caused by the bank’s inability to meet all its due obligations. Credit risk is the risk of negative effects on the financial result and capital of the bank caused by borrower’s default on its obligations to the bank. Market risk includes interest rate and foreign exchange risk. Interest rate risk is the risk of negative effects on the financial result and capital of the bank caused by changes in interest rates.

Foreign exchange risk is the risk of negative effects on the financial result and capital of the bank caused by changes in exchange rates. A special type of market risk is the risk of change in the market price of securities, financial derivatives or commodities traded or tradable in the market. Pham Thi Tuyet Trinh ATCB-K13 Banking Academy 5 Graduation Thesis Operational risk is the risk of negative effects on the financial result and capital of the bank caused by omissions in the work of employees, inadequate internal procedures and processes, inadequate management of information and other systems, and unforeseeable external events. Legal risk is the risk of loss caused by penalties or sanctions originating from court disputes due to breach of contractual and legal obligations, and penalties and sanctions pronounced by a regulatory body.

Reputational risk is the risk of loss caused by a negative impact on the market positioning of the bank. Definition Internal control is a process effected by the board of directors, senior management and all levels of personnel. It is not solely a procedure or policy that is performed at a certain point in time, but rather it is continually operating at all levels within the bank. The board of directors and senior management are responsible for establishing the appropriate culture to facilitate an effective internal control process and for monitoring its effectiveness on an ongoing basis.

However, each individual within an organization must participate in the process. The main objectives of the internal control process can be categorized as follows: 1. efficiency and effectiveness of activities (performance objectives); 2. reliability, completeness and timeliness of financial and management information (information objectives); and 3.

compliance with applicable laws and regulations (compliance objectives). Objectives Performance objectives for internal control pertain to the effectiveness and efficiency of the bank in using its assets and other resources and protecting the bank from loss.