Giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại chi nhánh ngân hàng phát triển lào cai, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Vũ Thu Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Đức Tuân
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Tín dụng đầu tư
• Đề tài: Hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Lào Cai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CỞ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG ĐẦU TƯ CỦA NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN
• 1.1. Thẩm định tín dụng đầu tư
• 1.1.1. Khái quát chung về tín dụng đầu tư
• 1.1.2. Những vấn đề cơ bản về thẩm định tín dụng đầu tư
• 1.1.3. Qui trình thẩm định tín dụng đầu tư
• 1.1.4. Phương pháp thẩm định tại Ngân hàng Phát triển
• 1.1.5. Bộ máy tổ chức thẩm định
• 1.2. Đánh giá công tác thẩm định tín dụng đầu tư trong Ngân hàng Phát triển theo các chỉ tiêu
• 1.2.1. Đánh giá công tác thẩm định tín dụng đầu tư theo các chỉ tiêu định lượng
• 1.2.2. Đánh giá công tác thẩm định tín dụng đầu tư theo các chỉ tiêu định tính
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác thẩm định tín dụng đầu tư
• 1.3.1. Các nhân tố bên trong nội bộ ngân hàng
• 1.3.2. Các nhân tố bên ngoài ngân hàng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG ĐẦU TƯ TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN LÀO CAI
• 2.1. Khái quát quá trình hình thành, phát triển Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai
• 2.1.1. Sự ra đời và phát triển Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai
• 2.1.2. Những nhiệm vụ chủ yếu của Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai
• 2.2. Đánh giá thực trạng công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai qua các chỉ tiêu định lượng
• 2.2.1. Kết quả thực hiện cho vay dự án đầu tư
• 2.2.2. Chất lượng cho vay tín dụng đầu tư
• 2.2.3. Thời gian thẩm định cho vay dự án đầu tư
• 2.3. Đánh giá thực trạng công tác thẩm định dự án tín dụng đầu tư tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai theo các nội dung định tính
• 2.3.1. Nội dung thẩm định
• 2.3.1.1. Nội dung thẩm định chủ đầu tư
• 2.3.1.2. Nội dung thẩm định dự án đầu tư
• 2.3.2. Phương pháp thẩm định cho vay dự án đầu tư
• 2.4. Thực trạng quy trình thẩm định tín dụng đầu tư tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai
• 2.5. Thực trạng bộ máy thẩm định tín dụng đầu tư tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai
• 2.6. Đánh giá công tác thẩm định dự án tín dụng đầu tư tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai
• 2.6.1. Những kết quả đạt được
• 2.6.2. Những hạn chế
• 2.6.3. Nguyên nhân của những tồn tại trong công tác thẩm định của VDB Lào Cai
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG ĐẦU TƯ TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN LÀO CAI
• 3.1. Quan điểm và định hướng hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai
• 3.1.1. Quan điểm hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai
• 3.1.2. Định hướng hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lào Cai
• 3.2.1. Nhóm giải pháp về thể chế
• 3.2.2. Nhóm giải pháp về hỗ trợ
• 3.2.3. Điều kiện thực hiện giải pháp
• 3.2.3.1. Điều kiện thực hiện giải pháp trước mắt trong năm 2017
• 3.2.3.2. Điều kiện thực hiện giải pháp thời gian tới (2018 - 2020)
• 3.2.4. Một số kiến nghị
• 3.2.4.1. Kiến nghị với chủ đầu tư
• 3.2.4.2. Kiến nghị với Ngân hàng Phát triển Việt Nam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DANH MỤC CÁC DỰ ÁN VAY VỐN TDĐT
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, HÌNH
• TÓM TẮT LUẬN VĂN

Tóm tắt

I. Giới thiệu về thẩm định tín dụng đầu tư

Công tác thẩm định tín dụng đầu tư là một phần quan trọng trong quy trình cấp tín dụng tại Ngân hàng Phát triển Lào Cai. Thẩm định tín dụng đầu tư không chỉ đơn thuần là việc đánh giá khả năng tài chính của dự án mà còn bao gồm việc phân tích rủi ro và tiềm năng sinh lời của dự án. Theo đó, quy trình thẩm định cần được thực hiện một cách khoa học và chặt chẽ để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả trong việc cấp tín dụng. Việc này không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ nguồn vốn mà còn hỗ trợ các dự án có khả năng phát triển bền vững. Đánh giá công tác thẩm định tín dụng tại Ngân hàng Phát triển Lào Cai cho thấy sự cần thiết phải hoàn thiện quy trình này nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả cho vay.

1.1. Khái niệm và vai trò của thẩm định tín dụng đầu tư

Khái niệm thẩm định tín dụng đầu tư được hiểu là quá trình thu thập và phân tích thông tin liên quan đến dự án đầu tư. Mục tiêu chính của thẩm định là đánh giá khả năng hoàn trả vốn vay của chủ đầu tư. Thẩm định tín dụng không chỉ giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay mà còn giúp chủ đầu tư nhận diện và quản lý rủi ro. Theo đó, việc thực hiện thẩm định một cách chính xác và khách quan sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội tại địa phương.

II. Thực trạng công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Lào Cai

Thực trạng công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Lào Cai cho thấy nhiều điểm mạnh và hạn chế. Trong giai đoạn từ 2010 đến 2016, ngân hàng đã thực hiện nhiều dự án lớn, tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số vấn đề cần khắc phục. Tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn ở mức thấp, cho thấy chất lượng cho vay tương đối tốt. Tuy nhiên, quy trình thẩm định vẫn cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ thị trường. Việc áp dụng các phương pháp thẩm định hiện đại và nâng cao năng lực cán bộ là cần thiết để nâng cao hiệu quả công tác này.

2.1. Đánh giá kết quả thực hiện cho vay dự án đầu tư

Kết quả thực hiện cho vay dự án đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Lào Cai cho thấy sự tăng trưởng ổn định trong giai đoạn đầu, nhưng có sự giảm sút trong giai đoạn sau do ảnh hưởng của thị trường. Mặc dù vậy, ngân hàng vẫn duy trì được vị trí trong top 10 hệ thống VDB. Chất lượng cho vay được đánh giá qua tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn, cho thấy ngân hàng đã thực hiện tốt công tác thẩm định tín dụng. Tuy nhiên, cần có những giải pháp để cải thiện quy trình và nâng cao chất lượng thẩm định nhằm giảm thiểu rủi ro trong tương lai.

III. Giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng đầu tư

Để hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Lào Cai, cần có những giải pháp cụ thể. Đầu tiên, ngân hàng cần xây dựng quy trình thẩm định rõ ràng và khoa học hơn, từ khâu tiếp nhận hồ sơ đến quyết định cho vay. Thứ hai, việc đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ thẩm định là rất quan trọng. Cuối cùng, ngân hàng cần áp dụng công nghệ thông tin trong công tác thẩm định để nâng cao hiệu quả và độ chính xác trong việc phân tích dữ liệu.

3.1. Định hướng và giải pháp cụ thể

Định hướng hoàn thiện công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Lào Cai cần tập trung vào việc cải thiện quy trình và nâng cao chất lượng thẩm định. Cần thiết phải xây dựng các tiêu chí đánh giá rõ ràng cho từng dự án, đồng thời áp dụng các phương pháp thẩm định hiện đại. Ngân hàng cũng nên tăng cường hợp tác với các tổ chức tài chính khác để chia sẻ thông tin và kinh nghiệm, từ đó nâng cao hiệu quả công tác thẩm định và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động cho vay.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2010-2016, Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) tại Lào Cai đã thực hiện công tác thẩm định tín dụng đầu tư với vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án phát triển kinh tế xã hội. Dư nợ cho vay tại chi nhánh này trải qua hai giai đoạn: tăng trưởng mạnh mẽ từ 2010 đến 2012 do nhiều dự án được giải ngân, sau đó giảm dần từ 2013 đến 2016 do ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn duy trì ở mức thấp, lần lượt dao động trong khoảng 1,68% - 2% và 1,12% - 2,34%, thấp hơn nhiều so với mặt bằng chung các ngân hàng thương mại trong nước.

Tuy nhiên, công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại VDB Lào Cai vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như độ tin cậy số liệu chưa cao, chưa chú trọng thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp, phân tích phương án tài chính chưa đầy đủ, đặc biệt là chưa xem xét kỹ lưỡng các yếu tố kỹ thuật và thị trường. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại chi nhánh, xác định những thành tựu và tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả, độ chính xác và an toàn vốn trong hoạt động tín dụng đầu tư.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào nghiệp vụ thẩm định tín dụng đầu tư tại phòng Tín dụng và phòng Tổng hợp của VDB Lào Cai, trong khoảng thời gian 2010-2016. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện quy trình thẩm định, góp phần nâng cao chất lượng tín dụng đầu tư, giảm thiểu rủi ro nợ xấu và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương cũng như toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về tín dụng đầu tư và thẩm định dự án, bao gồm:

• Lý thuyết tín dụng đầu tư của Nhà nước: Tín dụng đầu tư là công cụ điều tiết vĩ mô, hỗ trợ các dự án phát triển kinh tế xã hội trọng điểm, không vì mục tiêu lợi nhuận, với nguồn vốn chủ yếu từ ngân sách Nhà nước và các nguồn huy động theo kế hoạch.

• Mô hình thẩm định tín dụng đầu tư: Quá trình thu thập, phân tích và đánh giá thông tin khách hàng và dự án nhằm xác định khả năng trả nợ, hiệu quả dự án và rủi ro tín dụng. Nội dung thẩm định gồm thẩm định chủ đầu tư và thẩm định dự án vay vốn.

• Các phương pháp thẩm định chính: Phương pháp thẩm định trình tự, so sánh đối chiếu chỉ tiêu, phân tích độ nhạy, dự báo và triệt tiêu rủi ro. Các phương pháp này giúp đánh giá toàn diện các khía cạnh pháp lý, tài chính, kỹ thuật, thị trường và môi trường của dự án.

• Khái niệm và chỉ tiêu tài chính quan trọng: Bao gồm các chỉ tiêu về cơ cấu vốn, khả năng thanh toán, hiệu quả sử dụng vốn, NPV (giá trị hiện tại ròng), IRR (tỷ suất hoàn vốn nội bộ), B/C (tỷ lệ lợi ích trên chi phí), thời gian hoàn vốn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp từ báo cáo hoạt động tín dụng của VDB Lào Cai giai đoạn 2010-2016, các văn bản pháp luật liên quan, tài liệu ngành ngân hàng, cùng dữ liệu khảo sát thực tế tại phòng Tín dụng và phòng Tổng hợp của chi nhánh.

• Phương pháp phân tích: Tổng hợp, phân tích thống kê số liệu dư nợ, tỷ lệ nợ xấu, thời gian thẩm định; so sánh các chỉ tiêu tài chính; phân tích nội dung thẩm định dự án qua các case study tiêu biểu; đánh giá quy trình và bộ máy tổ chức thẩm định.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung đánh giá thực trạng trong giai đoạn 2010-2016, đề xuất giải pháp và định hướng hoàn thiện công tác thẩm định cho giai đoạn 2017-2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng và chất lượng dư nợ: Dư nợ cho vay dự án đầu tư tại VDB Lào Cai tăng trưởng mạnh trong giai đoạn 2010-2012, sau đó giảm nhẹ từ 2013-2016 do tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Tỷ lệ nợ xấu duy trì ở mức thấp, từ 1,68% đến 2%, và tỷ lệ nợ quá hạn dao động từ 1,12% đến 2,34%, thấp hơn nhiều so với các ngân hàng thương mại trong nước.

2. Thời gian thẩm định đáp ứng yêu cầu: Thời gian thẩm định dự án tại chi nhánh được đánh giá là hợp lý, chưa có trường hợp khách hàng chuyển sang vay tại ngân hàng thương mại do thời gian thẩm định kéo dài.

3. Nội dung thẩm định còn hạn chế: Qua đánh giá định tính, công tác thẩm định chủ đầu tư và dự án còn thiếu sót ở một số khía cạnh như chưa chú trọng thẩm định năng lực tài chính doanh nghiệp, chưa phân tích đầy đủ các yếu tố trượt giá do lạm phát, chưa đánh giá toàn diện về kỹ thuật và thị trường.

4. Bộ máy tổ chức và quy trình thẩm định: Quy trình thẩm định được xây dựng tương đối chặt chẽ, khoa học, với sự phối hợp giữa phòng Tín dụng và phòng Tổng hợp. Tuy nhiên, chi nhánh chưa có phòng thẩm định chuyên trách, nguồn nhân lực còn thiếu và chưa đồng đều về chất lượng, trang thiết bị phục vụ thẩm định chưa đầy đủ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những tồn tại trong công tác thẩm định tại VDB Lào Cai bao gồm hồ sơ vay vốn còn rườm rà, phức tạp; thiếu phòng thẩm định chuyên trách; chưa có mẫu báo cáo thẩm định riêng biệt cho từng ngành; nguồn nhân lực chưa đồng đều; phương pháp thẩm định chưa đổi mới; và nguồn thông tin thẩm định chưa đầy đủ, tin cậy. Ngoài ra, từ phía khách hàng vay vốn, năng lực quản lý dự án còn yếu, thủ tục đầu tư chưa chuẩn bị kỹ càng, và tình hình tài chính doanh nghiệp thiếu minh bạch cũng góp phần làm tăng rủi ro tín dụng.

So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả nghiên cứu tại VDB Lào Cai cho thấy sự tương đồng về tầm quan trọng của việc thẩm định toàn diện và chính xác, đồng thời phản ánh những đặc thù riêng của ngân hàng phát triển chính sách. Việc duy trì tỷ lệ nợ xấu thấp là điểm mạnh nổi bật, tuy nhiên cần cải tiến quy trình và nâng cao năng lực thẩm định để thích ứng với biến động kinh tế và yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ theo năm, bảng so sánh tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn giữa VDB Lào Cai và các ngân hàng thương mại, cũng như sơ đồ quy trình thẩm định hiện tại để minh họa các bước và bộ máy tổ chức.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tổ chức đào tạo chuyên sâu cho cán bộ thẩm định: Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ và kỹ năng phân tích tài chính, kỹ thuật, thị trường cho đội ngũ cán bộ thẩm định nhằm nâng cao chất lượng đánh giá dự án. Thời gian thực hiện: trong năm 2017-2018. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo VDB Lào Cai phối hợp với các đơn vị đào tạo chuyên ngành.

2. Thành lập phòng thẩm định chuyên trách: Xây dựng bộ phận chuyên trách thẩm định dự án để tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả và tính chuyên nghiệp trong công tác thẩm định. Thời gian thực hiện: 2017-2018. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc VDB Lào Cai.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng phần mềm quản lý thẩm định: Phát triển hệ thống phần mềm hỗ trợ thu thập, xử lý thông tin và phân tích dự án, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu ngành để nâng cao độ chính xác và tốc độ thẩm định. Thời gian thực hiện: 2018-2020. Chủ thể thực hiện: Phòng Công nghệ thông tin phối hợp phòng Tín dụng và Thẩm định.

4. Cải tiến quy trình và nội dung thẩm định: Rút ngắn thủ tục hành chính, xây dựng mẫu báo cáo thẩm định riêng biệt theo từng ngành, bổ sung các chỉ tiêu đánh giá năng lực tài chính, phân tích rủi ro lạm phát và biến động thị trường. Thời gian thực hiện: 2017-2019. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo phối hợp phòng Tín dụng và Thẩm định.

5. Tăng cường phối hợp giữa các phòng ban và các tổ chức tín dụng khác: Thiết lập cơ chế trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp kiểm soát rủi ro tín dụng. Thời gian thực hiện: liên tục từ 2017. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc VDB Lào Cai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và nhân viên ngân hàng phát triển: Nghiên cứu giúp nâng cao năng lực thẩm định tín dụng đầu tư, cải tiến quy trình nghiệp vụ và quản lý rủi ro tín dụng.

2. Nhà hoạch định chính sách tài chính và ngân hàng: Tham khảo để xây dựng chính sách tín dụng đầu tư phù hợp, hỗ trợ phát triển kinh tế bền vững và kiểm soát rủi ro hệ thống.

3. Chủ đầu tư và doanh nghiệp vay vốn: Hiểu rõ quy trình, yêu cầu và tiêu chí thẩm định dự án, từ đó chuẩn bị hồ sơ vay vốn đầy đủ, chính xác, nâng cao khả năng được cấp tín dụng.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính ngân hàng: Tài liệu tham khảo về cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và thực trạng công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại ngân hàng phát triển.

Câu hỏi thường gặp

1. Thẩm định tín dụng đầu tư là gì và tại sao quan trọng?
   Thẩm định tín dụng đầu tư là quá trình thu thập, phân tích và đánh giá thông tin dự án và chủ đầu tư để quyết định cấp vốn. Đây là bước quan trọng giúp ngân hàng hạn chế rủi ro, đảm bảo vốn được sử dụng hiệu quả và có khả năng thu hồi.

2. Các chỉ tiêu tài chính nào thường được sử dụng trong thẩm định dự án?
   Các chỉ tiêu phổ biến gồm NPV (giá trị hiện tại ròng), IRR (tỷ suất hoàn vốn nội bộ), B/C (tỷ lệ lợi ích trên chi phí), thời gian hoàn vốn, cùng các chỉ số về cơ cấu vốn, khả năng thanh toán và hiệu quả sử dụng vốn.

3. Thời gian thẩm định dự án tại VDB Lào Cai thường kéo dài bao lâu?
   Thời gian thẩm định được quy định tối đa từ 20 đến 40 ngày tùy loại dự án, đáp ứng yêu cầu nhanh chóng và chính xác, giúp khách hàng không phải chuyển sang vay tại ngân hàng khác do chậm trễ.

4. Những hạn chế chính trong công tác thẩm định tại VDB Lào Cai là gì?
   Bao gồm hồ sơ vay vốn phức tạp, thiếu phòng thẩm định chuyên trách, nguồn nhân lực chưa đồng đều, phương pháp thẩm định chưa đổi mới, và thiếu thông tin tin cậy phục vụ thẩm định.

5. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng đầu tư?
   Các giải pháp gồm đào tạo chuyên sâu cán bộ, thành lập phòng thẩm định chuyên trách, ứng dụng công nghệ thông tin, cải tiến quy trình và nội dung thẩm định, tăng cường phối hợp nội bộ và với các tổ chức tín dụng khác.

Kết luận

• Công tác thẩm định tín dụng đầu tư tại VDB Lào Cai trong giai đoạn 2010-2016 đã đạt được nhiều kết quả tích cực với tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn duy trì ở mức thấp, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế địa phương.
• Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại các hạn chế về quy trình, nguồn nhân lực, phương pháp và chất lượng thông tin thẩm định cần được khắc phục.
• Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm hoàn thiện công tác thẩm định, bao gồm đào tạo, tổ chức bộ máy, ứng dụng công nghệ và cải tiến quy trình.
• Các bước tiếp theo cần triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2017-2020, đồng thời xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả và kiểm soát rủi ro chặt chẽ hơn.
• Kêu gọi Ban lãnh đạo VDB và các bên liên quan phối hợp thực hiện các đề xuất để nâng cao chất lượng tín dụng đầu tư, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong điều kiện của nước ta hiện nay, nguồn vốn vay dài hạn từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) là nguồn vốn quan trọng để phát triển các hoạt động cho vay kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội; Nông nghiệp, nông thôn và công nghiệp nhằm phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thông qua hoạt động cho vay dự án đầu tư, Ngân hàng Phát triển đã thực hiện nhiệm vụ cung cấp nguồn vốn quan trọng này cho nền kinh tế. Thẩm định cho vay dự án là một công việc hết sức phức tạp, tinh vi.

Nó không đơn giản chỉ là tính toán theo công thức có sẵn mà đòi hỏi cán bộ thẩm định phải hội tụ được các yếu tố: Kiến thức, kinh nghiệm, năng lực và phẩm chất đạo đức. Ngoài ba yếu tố trên, cán bộ thẩm định phải có tính kỷ luật cao, phẩm chất đạo đức, lòng say mê và khả năng nhạy cảm trong công việc. Tuy nhiên, hoạt động này tiềm ẩn nhiều rủi ro bởi thời gian thu nợ kéo dài, khả năng trả nợ của khách hàng cũng như khả năng sinh lời của dự án bị thử thách nhiều hơn. Do đó, để đảm bảo dự án đầu tư có hiệu quả, có khả năng trả nợ vay thì VDB phải tiến hành thẩm định cho vay dự án một cách toàn diện, kỹ lưỡng trước khi quyết định cấp vốn.

Công tác thẩm định cho vay dự án là khâu quan trọng nhất giúp cho ngân hàng nhận diện, sàng lọc những dự án tốt, vừa đảm bảo trả nợ vay cho VDB, vừa tạo ra lợi ích cho nền kinh tế. Thực tế tại một số ngân hàng thương mại và một số chi nhánh của VDB trong thời gian gần đây cho thấy, việc cán bộ, nhân viên ngân hàng cố tình “nới tay” trong quá trình thẩm định cho vay vốn để hưởng lợi riêng và làm thất thoát vốn của ngân hàng là có thật. Thực tế này liên quan đến các doanh nghiệp làm ăn thua lỗ, còn có cán bộ ngân hàng cố tình làm sai, tạo ra những khe hở và hưởng lợi từ đó. Nói một cách khác là người trong và người ngoài đều "xâu xé" vào đồng vốn của ngân hàng.

Các doanh nghiệp đi vay, bản thân nhận thấy dự án đầu tư không có hiệu quả, chắc chắn việc đi vay về cũng không đầu tư thật sự để sinh lời nhưng vẫn cố tình đi vay, chấp nhận chia chác với một số cán bộ ngân hàng để chiếm dụng vốn. 2 Mặt khác, công tác giám sát của các ngân hàng do không được chú trọng, thẩm định qua loa, cố tình làm ngơ với những sai phạm trong giao dịch ngân hàng, cho nên hiện tượng nợ xấu, mất vốn xẩy ra tại VDB và một số NHTM. Ngân hàng Phát triển Việt Nam là một trong các ngân hàng dẫn đầu về hoạt động cho vay tín dụng dài hạn, đặc biệt là đối với những dự án có nguồn vốn lớn, thời gian hoạt động lâu dài, có ảnh hưởng sâu sắc đến kinh tế xã hội Việt Nam. Hoạt động thẩm định cho vay dự án tại VDB cũng vì thế mà đóng vai trò quan trọng trong hoạt động tín dụng đầu tư.

Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế - xã hội có những biến động khó lường thời gian qua và những năm tới vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong công tác thẩm định cho vay dự án tín dụng đầu tư và rất cần được nghiên cứu và hoàn thiện. Tổng quan nghiên cứu Thẩm định cho vay dự án đầu tư là một nghiệp vụ quan trọng trong nhóm nghiệp vụ tín dụng ngân hàng. Qua quá trình hoạt động và phát triển lâu dài, các ngân hàng đã xây dựng cho riêng mình bộ quy trình nghiệp vụ khá đầy đủ và khoa học về thẩm định cho vay dự án đầu tư, dùng làm cơ sở để đào tạo, hướng dẫn và định hướng cho các cán bộ tín dụng ngân hàng. Việc triển khai tốt nghiệp vụ này đã giúp các ngân hàng chọn lựa, sàng lọc được các dự án tốt để cho vay, góp phần kiểm soát rủi ro tín dụng, nâng cao lợi nhuận cho ngân hàng và cung cấp nguồn vốn trung dài hạn cho nền kinh tế.

Kết quả trên có được hoàn toàn do sự đóng góp từ nền tảng cơ sở lý luận của các công trình nghiên cứu, các bài báo, bài phân tích, tài liệu, giáo trình. về thẩm định cho vay dự án đầu tư được các nhà khoa học thực hiện trong các năm vừa qua. Nghiên cứu về công tác thẩm định dự án đầu tư đã có các công trình trong nước và ngoài nước tập trung giải quyết. Tuy nhiên, phạm vi và mức độ nghiên cứu mới dừng lại ở việc xem xét, bàn luận về các kỹ thuật phân tích đánh giá dự án, ở nội dung tài chính và ở tầm vĩ mô nhiều hơn.

Tổng quan nghiên cứu các công trình ở nước ngoài Thẩm định cho vay dự án đầu tư theo các nghiên cứu ở nước ngoài tập trung nhiều vào kỹ thuật phân tích đánh giá dự án. 3 Curry Steve và John Weiss(1993) xem xét kỹ thuật phân tích chi phí và lợi ích của dự án đầy đủ hơn trong tác phẩm “Phân tích dự án trong các nước đang phát triển”. Quan điểm của các tác giả là đánh giá dự án bằng kỹ thuật phân tích chi phí - lợi ích là sự ước lượng và so sánh các ảnh hưởng lợi ích của đầu tư với các chi phí của nó. Hassan Hakimian và Erhun Kula (1996), đại học Tổng hợp London khi bàn về công tác thẩm định dự án đầu tư cho rằng thẩm định dự án đầu tư là kỹ thuật phân tích đánh giá dự án.

Trong đề tài “Đầu tư và thẩm định dự án”, hai tác giả khẳng định bản chất của thẩm định dự án đầu tư chính là việc đánh giá các đề xuất bằng cách đưa ra các tính toán lợi ích và chi phí của dự án. Yếu tố kỹ thuật phân tích lợi ích và chi phí của dự án khi thẩm định dự án đầu tư được xem xét trên hai quan điểm từ phía tư nhân và nhà nước. Đặc biệt phân tích lợi ích và chi phí được đề cập nhiều và áp dụng trong lĩnh vực công cộng. Chính vì vậy, việc phân tích của các tác giả tập trung nhiều vào các kỹ thuật phân tích, đánh giá dự án.

Các phương diện khác của công tác thẩm định dự án không hoặc ít được đề cập đến như: tổ chức thẩm định, yêu cầu về đội ngũ cán bộ thẩm định, thời gian và chi phí thẩm định. Lumby Stephen (1994) trong “Thẩm định đầu tư và các quyết định tài chính” cũng tập trung vào kỹ thuật phân tích lợi ích và chi phí của dự án đặc biệt tác giả đề cập nhiều đến các phương pháp thẩm định đầu tư truyền thống như: phương pháp hoàn vốn, phương pháp tính lợi nhuận trên vốn, cách tiếp cận dòng tiền chiết khấu. Kỹ thuật phân tích đánh giá dự án phục vụ cho việc ra các quyết định tài chính được tác giả tập trung xem xét. Nhìn chung, các công trình nước ngoài nghiên cứu về thẩm định dự án đầu tư thường tập trung vào kỹ thuật phân tích dự án với mục tiêu kiểm tra tính hiệu quả, khả năng sinh lời của dự án.

Tổng quan nghiên cứu trong nước Các công trình nghiên cứu ở trong nước về thẩm định cho vay dự án đã có song chủ yếu tập trung vào một số ngành, lĩnh vực kinh doanh tại Việt Nam hoặc một số nội dung tác nghiệp chủ yếu.Nguyễn Hồng Minh (2003) trong “Phương hướng và những biện pháp chủ yếu nhằm đổi mới công tác lập và thẩm định dự án đầu tư trong ngành công nghiệp đồ uống của Việt nam” xem xét công tác thẩm định dự án ở tầm vĩ mô trong ngành công nghiệp chế biến thực phẩm, hàng tiêu dùng nói chung và ngành công nghiệp sản xuất đồ uống ở Việt Nam. Tác giả đã chỉ ra những đặc thù của ngành sản xuất đồ uống có ảnh hưởng đến công tác thẩm định dự án khi so sánh với việc thẩm định dự án đầu tư ở các ngành khác, đó là các sản phẩm được tiêu thụ của ngành phụ thuộc nhiều vào điều kiện cụ thể (thời tiết, khả năng tiếp cận của người tiêu dùng,.); Quá trình sản xuất sản phẩm phụ thuộc nhiều vào công nghệ sản xuất, các bí quyết cho việc pha chế (nguồn nước, công nghệ. Trần Thị Mai Hương (2007) trong “Hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư thuộc các tổng công ty xây dựng trong điều kiện phân cấp quản lý đầu tư hiện nay” nghiên cứu nội dung thẩm định dự án đầu tư trong ngành xây dựng, cụ thể là các tổng công ty xây dựng trực thuộc Bộ Xây dựng Việt Nam, gắn liền với một điều kiện mang tính rất đặc thù của các công ty xây dựng do Nhà nước quản lý, đó là: Việc quản lý đầu tư dự án và thẩm định dự án đầu tư không tập trung mà được phân cấp để quản lý. Nguyễn Đức Thắng (2007) trong “Nâng cao chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam” tập trung nghiên cứu về chất lượng thẩm định trong cho vay dự án đầu tư của NHTM nói chung và BIDV nói riêng.

Tác giả đã đưa ra một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng thẩm định dự án đầu tư như thời gian thẩm định dự án, tăng trưởng dư nợ cho vay dự án …“ Một số công trình nghiên cứu công tác thẩm định cho vay dự án trong các ngân hàng thương mại ở Việt nam trong đó chú trọng nhiều đến kỹ thuật nghiệp vụ thẩm định tín dụng mà các ngân hàng áp dụng. Các công trình này đã vận dụng cơ sở lý luận cơ bản kết hợp nghiên cứu hoạt động cho vay, thẩm định dự án đầu tư đang được triển khai tại các ngân hàng, từ đó đưa ra giải pháp hoàn thiện nghiệp vụ chủ yếu về nội dung thẩm định. Đó là: Bùi Anh Tuấn (2011) trong “Hoàn thiện nội dung thẩm định dự án đầu tư tại Ngân hàng Công thương chi nhánh Ba Đình”; Nguyễn Như Thành (2010) trong “Nâng cao chất lượng cho vay dự án tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển chi nhánh Quang Trung”, Luận văn thạc sỹ, Học Viện Tài Chính… 5 2. Đánh giá tổng quan 2.

Kết quả đạt được Các nhà khoa học trong và ngoài nước đã có nhiều đóng góp cho nền tảng cơ sở lý luận về thẩm định cho vay dự án đầu tư từ các công trình nghiên cứu, các bài báo, bài phân tích, tài liệu, giáo trình. trong các năm vừa qua.