Chương 1 MOT SÓ VAN DE LÝ LUẬN VE HANH VI CẠNH TRANH KHONG LÀNH MẠNH VÀ PHÁP LUAT VỀ HÀNG VI CẠNH TRANH KHÔNG LÀNH MẠNH TRONG LĨNH VỰC SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP 1. Khái quát về hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp 1. Khái niệm và đặc điểm của hành vi cạnh tranh không lành mạnh 1. Khải niệm hành vi cạnh tranh không lành mạnh Khái niêm “cạnh tranh” xuất hiện hau hết trong các lính vực khác nhau của đời sông xã hội, từ cuộc sông hang ngày đến các lĩnh vực kinh tê, chính trị, văn hóa, và có rất nhiêu các hiểu khác nhau cho khái niém nay.
Căn cứ vào tính chất, canh tranh cơ bản được chia thành cạnh tranh lành manh và cạnh tranh không lành manh. Canh tranh lành manh là hình thức canh tranh công khai, công bang và ngay thing giữa các đôi thủ cạnh tranh trong kinh doanh! C anh tranh không lành manh là phương thức ma các doanh nghiép thực luận bang cách không lành mạnh nhằm day canh tranh vượt khỏi giới hạn cho phép của xã hội và thị trường, gây ảnh hưởng đền các đối thủ cạnh tranh khác và loi ích của người tiêu ding. Những hành động canh tranh nay có thé thực hiện trực tiép hoặc gián tiếp, có thể kế đến như. Xam phạm bi mật kinh doanh; ép buộc khách hàng, đối tác kinh doanh, gây tôi hoạt động kinh doanh, Quan niém về hành vi canh tranh không lành mạnh theo pháp luật trên thé giới: Một trong những điều ước quốc tê quy định về việc chóng hành vi cạnh tranh không lành m anh sớm nhất đó là Công ước Paris về bảo hộ sở hữu công nghiệp nếm 1883.
Sau khi được bỗ sung từ năm 1900 va sửa đôi lần cuối theo văn bản Stockholm nếm 1967, cạnh tranh không lành mạnh được quy đính tại Khoản 2 Điều 10bis như sau: “Bất cứ hành động nào trái với tập quán trung thực trong công nghiệp và thương mại đều bi coi là hành động canh tranh không lành manh”? Có thé thấy, tiêu chi đánh giá quan trọng nhật vệ tính cạnh tranh của một hanh vi cạnh tranh là “các tập quán trung thực” còn không 16 ràng và ổn đính, có ý bö ngỏ cho pháp luật quốc gia ' PGS. Nguyễn Thi Vin Anh (Chủ biền, 2020), Giáo trành Tuật Cạnh Tramh, Trường Daihoc Luật Hà Nội, Ned. Công annhin dân, tr 21. 3 Gicé trình kuật cạnh tranh, tlãã, tr.
287 của các nước thành viên Công ước tự định đoạt bởi mỗi quốc gia sẽ có khác biệt riêng phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, xã hội, văn hóa và lich sử của quốc gia đó. Trên thê giới, hiên nay nhiêu quốc gia đưa ra các nguyên tắc áp dụng để xác định hành vi CTKLM cho từng vụ việc cụ thé, ngoài ra kết hợp vận dung các quy dinh pháp luật và các tập quán thương mai, án lệ có sẵn, các học thuyết pháp ly nhằm. xem xét rằng hành vi đó có được coi là “không lành mạnh” hay không Tại Bi và Lucembourg, các tiêu chi đánh giá này được gọi là “thông lệ thương mại trung thực”, tại Tây Ban Nha và Thụy Sỹ là “nguyên tắc ngay tình”, tại Italia là “tính chuyên nghiệp đúng đắn”, tai Đức, Hy Lap và Ba Lan là “dao đức kinh doanly’”?. Tại Hoa Kỷ, do thiểu định ngiấa trong các văn ban pháp luật, pháp luật đá không đưa re được các chuẩn mực để nhận diện hành vi cạnh tranh không lành menh Các tòa án tai Hoa Ki đã xác đình định nghĩa cạnh tranh lành mạnh thông qua các nguôn én lệ là “các nguyên tắc giải quyết trung thực và công bằng” hoặc “đao đức thị trường”.
Như vậy, hau hết pháp luật các nước trên thé giới đều chưa đưa ra được định ngiĩa cụ thể về hành vi cạnh tranh không lành m anh mami đưa ra các yêu tổ câu thành để nhận điện. được bản chất hành vi cạnh tranh không lành manh Quan mềm về hành vì cạnh tranh không lành manh theo pháp luật Viét Nam: Hanh vị canh tranh không lành manh lân đầu được quy định tại Khoản4 Điều 3 Luật Canh tranh 2004 như sau. “Hành vi canh tranh không lành mạnh là hành vi cạnh tranh của doanh nghiệp trong quả trình lanh doanh trải với các chuẩn mực thông thường về dao đức linh doanh. gây thiết hai hoặc có thé gây thiệt hai đến lợi ich của Nhà nước, quyén và lợi ích hop pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu ding“? Định nghiia nay tương tự với dinh ng]ĩa của C ông ước Paris và pháp luật các nước có nên kinh thé thi trường phát triển trên thé giới.
Định ngiĩa về hành vi canh tranh không lành mạnh trong Luật Cạnh tranh 2018 đã có sự thay đổi trên cơ sở kê thừa Luật C anh tranh 2004 và được phát triển, bé sung phù hợp với thực tiễn hơn, cụ thể Khoản3 Điều3 Luật cạnh tranh 2018 quy dink: “Hành vi canh tranh không lành mạnh là hành vi của doanh nghiệp trải với nguyên tắc thiên chí, trung thực, tập quản thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh, gây thiết hại hoặc có thé gay 3 Chm Lit Hii Yên (2018), Pháp luật về chống cạnh tranh Không lành mạnh trong Tinh vực sở hữm công nghiép ở việt Nam lrện ney, Luin vin Thạc sĩ tật học ,Daihoc Luật Hà Nội,tr. * Luật Cạnh tanh 2004 thiệt hai đến quyển và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác “2 Tại định nghia nay, tính lành manh hay không lành mạnh của mot hành vi cạnh tranh được đánh giá dua trên tiêu chi chủ thé thực hiện hành vi, mục đích thực hiện hành vi, cách thức thực hiện và hêu quả của hành vi này gây ra. Luật Canh tranh 2018 đã quy định về doanh nghiệp ở pham vi rộng hơn, không thu hẹp giới hạn áp dụng cho các ngành nghệ, Tính vực hay hoạt động kinh doanh nao của nên kinh tế quốc dan Ngoài ra, đối tượng áp dung được quy đính tại Điều 2 cũng được mở rộng thêm, trong đó các cơ quan, tô chức, cá nhân trong nước có liên quan cũng là đối tượng điều chỉnh của pháp luật canh tranh: Tuy nhiên, hiện nay Luật chưa đề cập đền các trường hợp chủ thể là các doanh nghiệp nước ngoài không hoạt động tại lãnh thé V iệt Nam nương có hành vi canh tranh không lành mạnh ảnh hưởng đến doanh nghiệp trong nước và trên lãnh tho Viet Nam. Vì vậy, cân xem xét và bỗ sung trong luật liên quan đổi với hành viCTKLM có yêu tô nước ngoài đối với các doanh nghiệp nước ngoài hoạt động ở các nước liên.
quan Ngoài ra, với những hành vi giao dich ngoài lãnh thổ giữa các doanh ngluép nhung được thực luận bên trong lãnh thô Viét Nam, hay xảy ra ở bat kì đâu không thuộc lãnh thổ V iệt Nam nhưng tác đông đền thị trường Việt Nam thì đều bi xử lý theo quy định của Luật C anh tranh 2018. Đặc điễm hành vi canh tranh không lành mạnh Thứ nhất, chủ thé thực hiện hành vi canh tranh không lành manh Chủ thé thực hiện hành vi canh tranh. không lành mạnh trên thực tế là các doanh nghiệp, bao gồm mọi cá nhân và tổ chức tham gia vào hoạt động kinh doanh. trên thị trường (kể cả cá nhân kinh doanh không có đăng ký kinh doanh), các doanh nghiệp thuộc moi thành phân kinh tê, hợp tác xã, hộ kinh doanh, doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tai Viét nam.
Thứ hai, cách thức thực hiện hành vi cạnh tranh không lành mạnh Hanh vi được xác định làCTKLM là hành vị có tính chat trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, tap quán thương mai và các chuẩn mực khác trong kinh doanh. Đặc điểm này phân nào thể hiện nguồn gốc tập quán của pháp luật về CTKLM và là căn cứ lý luận xác định bản chất của hành vi CTKLM. Nguyên tắc thiện chí, trung Ý Luật Canh tranh 2019 thực là nguyên tắc cơ ban được hình thành và hoàn thiên qua bê dày của quá trình phát trién kinh tế - xã hội, được áp dung dé định hướng và xác định hành vi do có phải là hành vi CTKLM hay không Mặt khác, đặc điểm này cũng yêu cầu các cơ quan có thâm quyên xử phạt CTKLM có hiéu biết sâu sắc về thực tiễn thị trường để đánh giá về một hành vi có thật sự đi ngược lại quy tắc xử sự trong kính doanh tại một thời điểm nhất dinh hay không Bởi tiêu chí đánh giá các hành vi canh tranh dựa trên các thông lệ kinh doanh công bằng, thiện chí nên pháp luật chóng CTKLM luôn. hướng đến mục tiêu bảo vệ các chuẩn mực kinh doanh và các doanh nghiệp kinh doanh lành manh, xây dựng môi trường kinh doanh bình đẳng lây cạnh tranh là động lực phát triển kinh tế.
Bên cạnh đó, các tap quán thương mai đã được thừa nhận rộng rãi và áp dụng thông qua Luật Cạnh tranh 2018. Đây được xem như một biện pháp dự phòng dé áp dung cho những trường hợp hành vi cụ thé chưa được phép luật quy đính nhumg đã xâm hại đền quyên canh trenh của các cá nhân, tô chức kinh doanh khác, quyên lợi của người tiêu dùng và trái với tập quán kinh doanh. Ngoài ra, biểu hiện của CTKLM luôn thay đổi và có sự khác biệt theo từng điều kiện và hoàn cảnh cụ thé. Thực tê, tiên nay những hành vi CTKLM luôn được tiền tâu và sáng tạo ra các thủ đoạn mới.
Vi vậy, phạm vi của CTKLM cũng cân được chỉnh sửa, bố sung thường xuyên dé phù hợp về mặt thực tiến bởi nhận thức về các dâu hiệu Thứ ba, mục dich của hành vi cạnh tranh không lành mạnh Mục dich của các đối tượng thực hién hành vi CTKLM là hướng đến lợi nhuận và giành giật những uu thê nhất về phía minh Ở khía cạnh sâu hơn, hành vi nay có thê giúp các doanh nghiệp thu về những khoản lợi nhuận lớn và có chỗ đứng trong môi trường kinh doanh đây biên động và đêm bão cho tình hinh tài chinh của doanh nghiệp được ôn đính va vững chắc. hậu qua của hành vi canh tranh không lành mạnh Trong Luật C anh trenh 2004, đổi tượng bị xâm hại cụ thể của hành viCTKLM 1a quyên, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, Nhà nước và người tiêu ding Tuy nhiên, Luật Canh tranh 2018 chỉ đề cập dén doanh nghiệp khác bị thiệt hai. Cùng với sự phát triển của thị trường, hành viCTKLM co thé gây ra hậu quả thiệt hại về mat vật chat và cả tinh thân, ngoài ra sé có những trường hop xảy ra thiệt hai khác trong tương lai nêu không ngăn chăn kip thời. Hành vi CTKLM với khách hang 1a người 3 tiêu dùng cũng dan dén thiệt hại và phá vỡ hệ thông canh tranh hiện hành.