Hàm Số Lượng Giác và Phương Trình Lượng Giác: Bài Tập Toán Học Cơ Bản

Khám phá chuyên đề toán 11 với các kiến thức, bài tập và phương pháp giải chi tiết, giúp học sinh nắm vững kiến thức và chuẩn bị tốt cho kỳ thi.

• Đề tài: Hàm Số Lượng Giác và Phương Trình Lượng Giác

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG I: HÀM SỐ LƯỢNG GIÁC VÀ PHƯƠNG TRÌNH LƯỢNG GIÁC
• 1.1. BÀI TẬP TỰ LUẬN
• 1.2. BÀI TẬP SGK
• 1.3. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
• 1.4. GIÁ TRỊ LƯỢNG GIÁC CỦA MỘT GÓC LƯỢNG GIÁC
• 1.4.1. BÀI TẬP TỰ LUẬN
• 1.4.2. BÀI TẬP SGK
• 1.5. CÁC CÔNG THỨC LƯỢNG GIÁC
• 1.5.1. BÀI TẬP TỰ LUẬN
• 1.5.2. BÀI TẬP SGK
• 1.6. BÀI TẬP VỀ NHẬN DẠNG TAM GIÁC

Tóm tắt

I. Toàn Cảnh Hàm Số và Phương Trình Lượng Giác Lớp 11

Chương I trong chương trình Toán 11 giới thiệu về Hàm Số Lượng Giác và Phương Trình Lượng Giác, một trong những nền tảng quan trọng nhất của giải tích và hình học. Nội dung này không chỉ là kiến thức trọng tâm trong các kỳ thi mà còn có ứng dụng sâu rộng trong vật lý, kỹ thuật và thiên văn học. Tài liệu ‘Hàm Số Lượng Giác và Phương Trình Lượng Giác’ của tác giả Chitong T cung cấp một hệ thống bài tập toán học cơ bản đa dạng, từ tự luận đến trắc nghiệm, giúp người học củng cố kiến thức một cách toàn diện. Bài viết này sẽ phân tích sâu các khía cạnh lý thuyết và phương pháp giải bài tập dựa trên tài liệu gốc. Mục tiêu là xây dựng một lộ trình học tập hiệu quả, bắt đầu từ việc nắm vững các định nghĩa, tính chất của hàm số, cho đến việc áp dụng các công thức lượng giác để giải quyết những phương trình phức tạp. Các khái niệm cốt lõi như đường tròn lượng giác, tập xác định của hàm số lượng giác, và tính tuần hoàn và chu kỳ sẽ được làm rõ. Đồng thời, bài viết sẽ hệ thống hóa các dạng phương trình lượng giác thường gặp, cung cấp phương pháp tiếp cận logic và hiệu quả. Việc hiểu rõ cấu trúc và các dạng bài tập trong tài liệu tham khảo là bước đầu tiên để chinh phục chuyên đề lượng giác này. Nội dung được trình bày một cách có hệ thống, giúp người học dễ dàng theo dõi và áp dụng, từ đó xây dựng nền tảng vững chắc cho các chủ đề toán học cao cấp hơn.

1.1. Định nghĩa và vai trò của chuyên đề lượng giác

Lượng giác là một nhánh toán học nghiên cứu về các mối quan hệ giữa góc và cạnh của tam giác. Trong chương trình phổ thông, lý thuyết hàm số lượng giác được mở rộng thông qua khái niệm góc lượng giác và đường tròn lượng giác. Các hàm số cơ bản bao gồm sin, cos, tan và cot, mỗi hàm số đều có những đặc tính riêng về tập xác định, tập giá trị, và tính tuần hoàn. Vai trò của chuyên đề này là cực kỳ quan trọng, nó là cầu nối giữa hình học và đại số, cung cấp công cụ để mô hình hóa các hiện tượng có tính chu kỳ như sóng âm, dao động, và quỹ đạo chuyển động. Việc nắm vững công thức lượng giác không chỉ giúp giải quyết các bài toán trong sách giáo khoa mà còn là tiền đề để học tốt các môn khoa học tự nhiên khác. Chuyên đề này yêu cầu khả năng tư duy trừu tượng và kỹ năng biến đổi đại số linh hoạt.

1.2. Khám phá cấu trúc bài tập từ tài liệu gốc

Tài liệu ‘Hàm Số Lượng Giác và Phương Trình Lượng Giác’ được cấu trúc một cách khoa học, bao gồm hai phần chính: bài tập tự luận và bài tập trắc nghiệm. Phần tự luận được phân chia thành các dạng bài nhỏ, tập trung vào từng kỹ năng cụ thể như: đổi số đo góc, biểu diễn cung trên đường tròn lượng giác, tính giá trị lượng giác, và rút gọn biểu thức. Ví dụ, câu hỏi "Góc có số đo 108° đổi ra rađian là" kiểm tra trực tiếp kỹ năng chuyển đổi đơn vị. Phần trắc nghiệm củng cố kiến thức một cách tổng quát hơn, yêu cầu tốc độ và sự chính xác. Các câu hỏi bao quát toàn bộ chương, từ nhận biết tính chất hàm số đến giải các phương trình lượng giác cơ bản. Cấu trúc này giúp người học vừa rèn luyện tư duy logic theo từng dạng, vừa có cơ hội thực hành tổng hợp để chuẩn bị cho các bài kiểm tra thực tế.

II. Thách Thức Khi Giải Bài Tập Lượng Giác Hay Nhầm Lẫn

Việc học và giải bài tập hàm số lượng giác và phương trình lượng giác luôn là một thử thách lớn đối với nhiều học sinh. Thách thức lớn nhất đến từ khối lượng kiến thức khổng lồ và sự phức tạp trong các phép biến đổi. Tài liệu tham khảo cho thấy sự đa dạng của các dạng bài, mỗi dạng lại yêu cầu một phương pháp tiếp cận riêng. Một trong những khó khăn phổ biến là không thể ghi nhớ hết các công thức lượng giác, từ công thức cộng, công thức nhân đôi, cho đến công thức biến đổi tích thành tổng và ngược lại. Sự nhầm lẫn giữa các công thức này dẫn đến những sai sót không đáng có trong quá trình giải toán. Một thách thức khác là việc nhận diện sai các dạng phương trình lượng giác. Học sinh thường lúng túng khi đứng trước một phương trình phức tạp, không biết nên bắt đầu từ đâu, áp dụng phương pháp nào: đặt ẩn phụ cho phương trình bậc hai đối với một hàm số lượng giác, hay chia hai vế cho cos²x đối với phương trình thuần nhất (đẳng cấp). Hơn nữa, việc tìm điều kiện có nghiệm của phương trình cũng là một điểm yếu, dễ dẫn đến việc kết luận sai hoặc thiếu nghiệm. Việc không nắm vững các tính chất cơ bản như tính chẵn lẻ của hàm số lượng giác hay tập xác định cũng gây ra nhiều lỗi sai trong các bài toán tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất hoặc các bài toán chứa tham số.

2.1. Khó khăn trong việc ghi nhớ hệ thống công thức

Hệ thống công thức lượng giác rất đồ sộ và dễ gây nhầm lẫn. Các công thức cơ bản như sin²x + cos²x = 1 là nền tảng, nhưng các công thức nhân đôi (sin2x, cos2x), công thức hạ bậc, công thức cộng (sin(a+b)), và công thức biến đổi tổng thành tích là những nơi học sinh thường xuyên mắc lỗi. Ví dụ, việc nhầm lẫn dấu trong công thức cos(a+b) = cosacosb - sinasinb và cos(a-b) = cosacosb + sinasinb là rất phổ biến. Để khắc phục, cần có phương pháp học tập khoa học: hệ thống hóa công thức thành từng nhóm có liên quan, tự chứng minh lại công thức để hiểu sâu bản chất, và thực hành áp dụng thường xuyên qua các bài tập rút gọn biểu thức được cung cấp nhiều trong tài liệu.

2.2. Nhận diện sai các dạng phương trình lượng giác

Việc phân loại và nhận diện đúng các dạng phương trình lượng giác là chìa khóa để tìm ra lời giải. Tuy nhiên, nhiều phương trình không ở dạng chuẩn mà yêu cầu các phép biến đổi lượng giác sơ bộ. Học sinh thường gặp khó khăn trong việc xác định một phương trình có phải là phương trình bậc hai đối với một hàm số lượng giác hay không, hay khi nào nên sử dụng phương pháp giải phương trình đối xứng. Ví dụ, phương trình dạng asinx + bcosx = c yêu cầu kỹ thuật giải đặc biệt bằng cách chia cho √(a²+b²). Nếu không nhận diện đúng dạng, người giải sẽ đi vào bế tắc. Tài liệu cung cấp các bài tập phân dạng rõ ràng, đây là nguồn tài nguyên quý giá để rèn luyện kỹ năng này.

III. Hướng Dẫn Nắm Vững Lý Thuyết Hàm Số Lượng Giác Cơ Bản

Để giải quyết hiệu quả các bài tập, việc nắm vững lý thuyết hàm số lượng giác là yêu cầu tiên quyết. Lý thuyết này xoay quanh bốn hàm số chính: sin, cos, tan, và cot. Mỗi hàm số được định nghĩa dựa trên đường tròn lượng giác và có các tính chất đặc trưng. Trước hết, cần phải hiểu rõ tập xác định của hàm số lượng giác. Ví dụ, hàm y = tanx chỉ xác định khi cosx ≠ 0. Tiếp theo là các tính chất quan trọng như tính chẵn lẻ của hàm số lượng giác (hàm cos là hàm chẵn, các hàm còn lại là hàm lẻ) và tính tuần hoàn và chu kỳ. Việc hiểu rõ chu kỳ của từng hàm số giúp đơn giản hóa việc tìm nghiệm của phương trình và khảo sát hàm số. Một phần quan trọng khác là khảo sát và vẽ đồ thị hàm số lượng giác. Đồ thị cung cấp một cái nhìn trực quan về sự biến thiên, tập giá trị, và các điểm đặc biệt của hàm số. Cuối cùng, một dạng bài tập phổ biến là tìm giá trị lớn nhất nhỏ nhất của một biểu thức lượng giác. Dạng bài này yêu cầu vận dụng linh hoạt các bất đẳng thức cơ bản và các công thức biến đổi để đưa biểu thức về dạng đơn giản hơn. Tài liệu cung cấp các bài tập từ cơ bản đến nâng cao cho từng mảng kiến thức, giúp người học xây dựng một nền tảng lý thuyết vững chắc trước khi chuyển sang phần phương trình.

3.1. Phân tích tập xác định và tính chẵn lẻ của hàm số

Việc xác định đúng tập xác định của hàm số lượng giác là bước cơ bản và quan trọng nhất. Đối với hàm y = sinx và y = cosx, tập xác định là R. Tuy nhiên, với y = tanx = sinx/cosx, điều kiện là cosx ≠ 0, tức x ≠ π/2 + kπ. Tương tự, y = cotx = cosx/sinx có điều kiện sinx ≠ 0, tức x ≠ kπ. Về tính chẵn lẻ, hàm y = cosx là hàm chẵn vì cos(-x) = cosx, đồ thị của nó đối xứng qua trục tung. Các hàm y = sinx, y = tanx, y = cotx là các hàm lẻ vì sin(-x) = -sinx, tan(-x) = -tanx, đồ thị của chúng đối xứng qua gốc tọa độ. Nắm vững các tính chất này giúp loại trừ nghiệm ngoại lai và rút gọn biểu thức hiệu quả.

3.2. Khảo sát tính tuần hoàn và đồ thị hàm số lượng giác

Một đặc tính quan trọng là tính tuần hoàn và chu kỳ. Hàm số y = sinx và y = cosx tuần hoàn với chu kỳ T = 2π. Hàm số y = tanx và y = cotx tuần hoàn với chu kỳ T = π. Hiểu rõ tính tuần hoàn giúp đơn giản hóa việc khảo sát và vẽ đồ thị hàm số lượng giác. Đồ thị của hàm y = sinx là một đường hình sin đi qua gốc tọa độ, trong khi đồ thị của y = cosx cũng là đường hình sin nhưng đi qua điểm (0,1). Việc vẽ chính xác đồ thị giúp hình dung được sự đồng biến, nghịch biến của hàm số trên từng khoảng, từ đó giải các bất phương trình lượng giác một cách trực quan.

IV. Phương Pháp Giải Các Dạng Phương Trình Lượng Giác Hay Gặp

Giải phương trình lượng giác là nội dung cốt lõi của chuyên đề lượng giác trong chương trình Toán 11. Việc đầu tiên là phải thành thạo cách giải các phương trình lượng giác cơ bản, chẳng hạn như sinx = m. Từ đây, người học cần nắm vững các công thức nghiệm đặc biệt cho các trường hợp m = 0, ±1. Một yếu tố quan trọng là điều kiện có nghiệm của phương trình, ví dụ phương trình sinx = m và cosx = m chỉ có nghiệm khi |m| ≤ 1. Sau khi nắm vững dạng cơ bản, cần tiến đến các dạng phức tạp hơn. Phổ biến nhất là phương trình bậc hai đối với một hàm số lượng giác, ví dụ 2sin²x - 3sinx + 1 = 0. Phương pháp giải là đặt ẩn phụ t = sinx (với điều kiện |t| ≤ 1) và đưa về phương trình bậc hai thông thường. Dạng tiếp theo là phương trình thuần nhất (đẳng cấp) bậc hai, có dạng a.sin²x + b.sinx.cosx + c.cos²x = 0. Cách giải điển hình là xét cosx = 0, sau đó chia hai vế cho cos²x để đưa về phương trình bậc hai theo tanx. Ngoài ra còn có phương trình đối xứng và các phương trình yêu cầu kỹ năng biến đổi lượng giác phức tạp. Tài liệu của Chitong T cung cấp rất nhiều ví dụ và bài tập cho từng dạng, là cơ sở để luyện tập và thành thạo.

4.1. Giải phương trình lượng giác cơ bản và công thức nghiệm

Các phương trình lượng giác cơ bản là nền tảng cho mọi dạng bài tập khác. Chúng bao gồm bốn dạng chính: sinx = m, cosx = m, tanx = m, và cotx = m. Với sinx = sinα, họ nghiệm là x = α + k2π và x = π - α + k2π. Với cosx = cosα, họ nghiệm là x = ±α + k2π. Đối với tanx = tanα, họ nghiệm là x = α + kπ. Cuối cùng, cotx = cotα có họ nghiệm là x = α + kπ. Việc ghi nhớ chính xác các công thức nghiệm này là bắt buộc. Đặc biệt, cần chú ý đến các trường hợp đặc biệt và điều kiện của m để phương trình có nghiệm. Việc biểu diễn nghiệm trên đường tròn lượng giác cũng là một kỹ năng quan trọng giúp kiểm tra và gộp nghiệm.

4.2. Tiếp cận phương trình bậc hai và phương trình thuần nhất

Với phương trình bậc hai đối với một hàm số lượng giác, bước quan trọng nhất là đặt ẩn phụ và xác định điều kiện cho ẩn phụ. Ví dụ, khi đặt t = sinx hoặc t = cosx, điều kiện kèm theo luôn là -1 ≤ t ≤ 1. Sau khi giải phương trình bậc hai theo t, cần đối chiếu với điều kiện này trước khi giải các phương trình lượng giác cơ bản để tìm x. Đối với phương trình thuần nhất (đẳng cấp), phương pháp chia cho lũy thừa bậc cao nhất của sinx hoặc cosx là hiệu quả nhất. Kỹ thuật này giúp đưa một phương trình phức tạp về dạng phương trình bậc hai hoặc bậc ba theo tanx (hoặc cotx), từ đó dễ dàng tìm được nghiệm.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Bài Tập Hàm Số Lượng Giác

Mặc dù có vẻ trừu tượng, hàm số lượng giác và phương trình lượng giác có rất nhiều ứng dụng trong đời sống thực tế và các ngành khoa học khác. Tài liệu tham khảo đã minh họa điều này qua các bài toán ứng dụng. Một trong những ứng dụng rõ ràng nhất là mô tả các chuyển động tuần hoàn và dao động. Ví dụ, bài toán về chuyển động của van bánh xe trong tài liệu gốc sử dụng hàm sin để xác định vị trí của van theo thời gian. Tương tự, chuyển động của một con lắc đơn hay dao động của một lò xo trong vật lý đều được mô tả bằng các phương trình lượng giác. Các bài tập toán học cơ bản về đường tròn lượng giác giúp xây dựng trực quan về các pha trong một chu kỳ dao động. Trong lĩnh vực hàng hải và thiên văn, lượng giác là công cụ không thể thiếu. Bài toán về đèn hải đăng trong tài liệu sử dụng hàm tan để xác định vị trí vệt sáng trên bờ biển. Các hệ thức lượng trong tam giác, một phần mở rộng của lượng giác, được dùng để đo đạc khoảng cách, xác định vị trí các vật thể không thể tiếp cận trực tiếp. Việc giải quyết các bài toán thực tiễn này không chỉ làm cho môn học trở nên thú vị hơn mà còn giúp học sinh thấy được giá trị và sức mạnh của các công cụ toán học mà họ đang học.

5.1. Mô hình hóa chuyển động tròn qua đường tròn lượng giác

Chuyển động của một vật trên một quỹ đạo tròn có thể được mô tả hoàn toàn bằng các hàm số lượng giác. Tọa độ của vật tại một thời điểm bất kỳ được xác định bởi Rcos(ωt + φ) và Rsin(ωt + φ), trong đó R là bán kính, ω là tốc độ góc và φ là pha ban đầu. Đường tròn lượng giác chính là một trường hợp đặc biệt với R=1. Các bài tập trong tài liệu như "Vị trí các điểm B,C,D trên cánh quạt động cơ máy bay" là minh họa trực tiếp cho việc sử dụng góc lượng giác để xác định vị trí trong một hệ thống quay. Việc này cho thấy mối liên hệ mật thiết giữa lượng giác và vật lý cơ học.

5.2. Giải quyết bài toán vật lý và hàng hải từ tài liệu

Tài liệu gốc đã cung cấp một số bài toán ứng dụng rất hay. Bài toán về "Hải lí" yêu cầu đổi số đo góc sang radian để tính độ dài cung tròn trên bề mặt Trái Đất, một ứng dụng trực tiếp trong ngành địa lý và hàng hải. Bài toán về "bóng của thanh OM quay" sử dụng hàm sin để tính độ dài hình chiếu, một nguyên tắc cơ bản trong việc phân tích lực và chuyển động trong vật lý. Những ví dụ này cho thấy lý thuyết hàm số lượng giác không chỉ là công cụ tính toán trừu tượng mà còn là ngôn ngữ để mô tả thế giới tự nhiên.

VI. Tổng Kết Kinh Nghiệm Học Tốt Chương Lượng Giác Toán 11

Để chinh phục thành công chuyên đề lượng giác, cần có một chiến lược học tập và ôn luyện bài bản. Kinh nghiệm quan trọng nhất là phải nắm thật vững các kiến thức nền tảng trước khi đi vào các dạng bài phức tạp. Điều này có nghĩa là phải thuộc lòng các công thức lượng giác và hiểu rõ tính chất của từng hàm số. Việc tự mình vẽ lại đồ thị hàm số lượng giác và đường tròn lượng giác sẽ giúp củng cố kiến thức một cách trực quan. Tiếp theo, cần thực hành giải bài tập một cách có hệ thống. Hãy bắt đầu với các phương trình lượng giác cơ bản, sau đó nâng dần độ khó lên các dạng như phương trình bậc hai hay phương trình thuần nhất. Tài liệu của Chitong T là một nguồn bài tập phong phú, hãy tận dụng nó để luyện tập nhận dạng và áp dụng phương pháp giải cho từng loại. Một bí quyết khác là luôn kiểm tra lại nghiệm, đặc biệt là đối chiếu với tập xác định của hàm số và điều kiện có nghiệm của phương trình để tránh các lỗi sai phổ biến. Cuối cùng, hãy cố gắng liên hệ kiến thức với các ứng dụng thực tế. Việc hiểu được tại sao chúng ta học lượng giác sẽ tạo thêm động lực và giúp kiến thức trở nên sâu sắc hơn, bền vững hơn.

6.1. Hệ thống hóa kiến thức và các dạng bài tập trọng tâm

Một phương pháp học hiệu quả là tạo ra sơ đồ tư duy hoặc bảng tổng kết. Sơ đồ này nên bao gồm các nhánh chính: định nghĩa hàm số, tính chất (tập xác định, chẵn lẻ, tuần hoàn), đồ thị, các công thức biến đổi, và các dạng phương trình. Đối với mỗi dạng phương trình, hãy ghi lại dấu hiệu nhận biết và các bước giải cốt lõi. Ví dụ, với phương trình đối xứng a(sinx ± cosx) + bsinxcosx + c = 0, bước quan trọng là đặt t = sinx ± cosx. Việc hệ thống hóa giúp tạo ra một cái nhìn tổng thể, kết nối các mảng kiến thức rời rạc thành một thể thống nhất và logic.

6.2. Lộ trình ôn tập hiệu quả cho chuyên đề lượng giác

Một lộ trình ôn tập hiệu quả nên được chia thành các giai đoạn. Giai đoạn 1: Tập trung vào lý thuyết và công thức. Đảm bảo thuộc và hiểu tất cả các công thức biến đổi. Giai đoạn 2: Luyện tập từng dạng bài tập cụ thể, từ dễ đến khó. Sử dụng các bài tập tự luận trong tài liệu để rèn luyện kỹ năng trình bày. Giai đoạn 3: Thực hành giải đề tổng hợp. Sử dụng các bài tập trắc nghiệm để rèn luyện tốc độ và khả năng nhận diện nhanh. Trong suốt quá trình, hãy ghi chú lại những lỗi sai thường gặp để rút kinh nghiệm. Việc ôn tập đều đặn và có hệ thống sẽ mang lại kết quả tốt hơn nhiều so với việc học dồn vào cuối kỳ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương IÌ: DẪY SỐ - CẬP SỐ CỘNG - CẮP SỐ NHÂN _`__`______`____ TOÁN II-— HKI II. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM Câu 1. Cho dãy s6 (u,), biét u, = a Năm số hạng đầu tiên của đấy số đó lần lượt là những n số nào dưới day? 1. Cho dãy số (0%): biét u, = ey Ba số hạng đầu tiên của đấy số đó lần lượt là những số nào dưới đây? A.

Cho đấy số (u,), biết , ¬ 430i n>0. Ba số hạng đầu tiên của đấy số đó là lần Bay =U, lượt là những số nào dưới đây? A. Cho daywer s6oh (u,), biét :Á u, = 2n 33" ~] Tìm sốk hạng ø¿. Ménh dé nao sau đây sai? A.

Cho day sé (w,), biét u, =(-1)" 2 Timsé hang u,. Cho day số (z„) xác định bởi 1. u,=1, Cc, tạ Tân 2 D. Cho day sé (w,), biét u, = 2.1 SỐ 1s là số hạng thứ mấy của dãy số? n+1 A.

Cho day số (u,), biét u,. Số 5 là số hạng thứ mấy của dãy số? A. Cho dấy số (0) biết ø„ =2". Cho đấy số (u,)> biết ø„ =3”.

Cho day số (z„), với z„ =5".u,,=5" Bu =5 Cu ¡=550 Du, =55” Câu 13. Dãy số có các số hạng cho bởi: 0; Ti gi có số hạng tổng quát là công thức nào dưới đây? Aut By bì et. cuaetl py" — 2 n n ntl n n+l- Cau 14. Day sé có cdc sé hanh cho béi: —1,1;-1;1;—1;---.c6 sé hang tổng quát là công thức nào dưới đây? ntl A.

Cho dãy số có các số hạng đầu là: -2;0;2;4;6;---. Số hạng tổng quát của đấy số này là công thức nào dưới đây? A. Cho day sé (w,), được xác định , =2 " Số hạng tổng quát ø„ của dãy số là số Yaa = Uy, hang nào dưới đây? A. Cho day sé u, , duge xác định 2.

Số hạng tổng quát u, ca day s6 1a sé Ung FU, ~2 hạng nào dưới đây? al +2 n-l. Cho các dãy số sau. Day số nào 1a day số tăng? AL LEGG Le B. Trong cdc day sb u, cho bdi sé hạng tổng quát ø, sau, dãy số nào là dãy số tăng? A.

Trong các dãy sé u, cho bởi số hạng téng quat u, sau, day số nào là dãy số tăng? Trang 41 Chuong Il: DAY S6 — CAP SO CONG — CAP SO NHAN ___ __ TOÁN II — HKI Ñ 3° B. Trong các dấy số „„ cho bởi số hạng tổng quát x, Sau, day sé nao la day số giảm? A. Trong các dấy số x, cho bởi số hạng tổng quát u, sau, day sé nao là dãy số giám? 2 A. u, =" Hos u,=vn—Vn-1.

Mệnh đề nào sau đây đúng? A.~? la day ting, B. Day sé u, = -—1" 2"+1 là dãy giảm. Dau sé x, = ¬ là dãy giảm. Dãy số ø„ = 2n+eosL là dãy tăng, n Cau 24, Cho day sé u, , bidt u, = aa Dãy số ø„ bị chặn trên bởi số nào dưới đây? A AL.

Trong các dãy số x, cho bởi số hạng tổng quat u, sau, đấy số nào bị chặn trên? Ác =n, B. BÀI TẬP TỰ LUẬN Dạng 1:. Nhận dạng {1 dãy số là cấp số cộng Câu 1: Chứng minh các dãy số sau là cấp số cộng. a) Day số (u„) với „ =2020ø— 2021.

Câu 2: Chứng minh các dãy số sau không phải là cấp số cộng. a) Day số (ø,) với ứ, =n” +n+1. Câu 3: Cho cấp số cộng (øz„) với ø =9, công sai đ = =2. Viết ba số hạng đầu của cấp số cộng đó.

Câu 4: Dãy các số tự nhiên lẻ liên tiếp 1,3, 5,. có là cấp số cộng hay không? Vì sao? Câu 5: Tìm cấp số cộng trong các dãy số sau: a) 5;10;15;20;25;30. Câu 6: Cho cấp số cộng: 3;6;9;12;. Tìm số hạng đầu, công sai và 4,.

Dạng 2: Xác định số hạng, công sai và số hạng tổng quát của cấp số cộng Câu 7: Tìm năm số hạng đầu và số hạng thứ 100 của cấp số cộng (z„) : 10,5,. Trang 42 _ Chương II: DẬYSỐ- CÍP SỐ CỘNG - CẬP SỐ NHẬN _. TOẠN 11 - HKT_ Câu 8: Số hạng thứ 10 của một cấp số cộng (ø„) bằng 48 và số hạng thứ 18 bằng 88. Tìm số hạng thứ 100 của cấp số cộng đó.

Câu 9: Tìm năm số hạng đầu và số hạng thứ 100 của cấp số cộng (w„) : 10,5,. Câu 10: Số hạng thứ 10 của một cấp số cộng (u,) bang 48 va số hạng thứ 18 bằng 88. Tìm số hạng thứ 100 của cấp số cộng đó. Câu 11: Cần lấy tổng của bao nhiêu số hạng đầu của cấp số cộng 2,5,8,.

để được kết quả bằng 345? Câu 12: Một cấp số cộng có 8 số hạng. Số hạng đầu là 5, số hạng thứ tám là 40. Khi đó công sai Z của cấp số cộng đó là bao nhiêu? Câu 13: Cho cấp số cộng (z„) có “1 — 123 và % —#s =4 mm số hang “7, Câu 14: Tìm số hạng tổng quát z„ của cấp số cộng có số hạng đầu ø =3 và công sai đ=9. Dạng 3: Tính tổng các số hạng trong một cấp số cộng Câu 15: Tính tổng: Š =l1+5+9+13+.+97, Câu 16: Một nhà thi đấu có 20 hàng ghế dành cho khán giả.

Hàng thứ nhất có 20 ghế, hàng thứ hai có 21 ghế, hàng thứ ba có 22 ghế,. Cứ như thế, số ghế ở hàng sau nhiều hơn số ghế ở hàng trước là 1 ghế. Trong một giải thi đấu, ban tổ chức đã bán được hết số vé phát ra và số tiền thu được từ bán vé là 70800000 đồng. Tính giá tiền của mỗi vé (đơn vị: đồng), biết số vé bán ra bằng số ghế dành cho khán giả của nhà thi đấu và các vé là đồng giá.

, Câu 17: Tinh téng S=1-2+3-4+5+.+(2n-1)-2n voi n=l ya neN. Câu 18: Cho cấp sé cng (w,) thda man u, +4, +u, +14; =100. Tính tổng 16 số hạng đầu tiên của cấp số cộng đã cho. Câu 19: Cho cấp số cộng (ø,) có công sai đ =~3 và „ý +; +u2 đạt giá trị nhỏ nhất.

Tính tổng Si;; của 100 số hạng đầu tiên của cấp số cộng đó. Câu 20: Giải Câu toán ở tình huống mở đầu. Câu 21: a) Tính tổng 100 số nguyên dương đầu tiên. b) Cho cấp số cộng (ø„) có z¿ +4 = 20.

Tính tổng 9 số hạng đầu tiên của cấp số cộng đó. c) Cho cấp số cng (v,) c6 S, =-3 va S,=-15, Tinh Sy. Dạng 4: Giải phương trình ( tìm x trong cấp số cộng) Câu 22: Cho các số ~4;l;6;x theo thứ tự lập thành một cấp số cộng. Câu 23: Nếu các số 5+; 7+2m; [7+ m: theo thứ tự lập thành cấp số cộng thì ø bằng bao nhiêu? Câu 24: Với giá trị nào của x và z thì các số 7; x; 1l; y theo thứ tự đó lập thành một cấp số công? Câu 25: Tìm x biết: x? +1,x—2,1—3x lap thành cấp số cộng.

Dang 5: Chứng minh một hệ thức trong cấp số cộng lập thành cấp số cộng, Câu toán có sử dụng yếu tố cấp số cộng Câu 26: Chứng minh rằng ba số dương 4,b,€ theo thứ tự lập thành một cấp số cộng khi và chỉ khi các số—L~ | I theo thứ tự lập thành một cấp số cộng. Vb+Ve’Ve+Ja’Ja+vb Câu 27: Cho a,0,e là ba số hạng liên tiếp của một cấp số cộng, chứng minh rằng ~ Chirong IL a) a’ +2be=c? + 2ab. Câu 28: Một tam giác vuông có chủ vi bằng 3a và ba cạnh lập thành một cấp số cộng: Tính độ dài ba cạnh của tam giác theo a. Câu 29: Tìm tất ca các giá trị của tham số m để phương trình sau có ba nghiệm phân biệt lập thành một cấp số cộng: x° —3mmx? +2m(m4)x+9m” —m.

BÀI TẬP SGK Bài 1. Chứng mỉnh dấy số hữu bạn sau là cấp số cộng: I;-3;—7;—11;—15. Cho (ø„) là cấp số cộng với số hạng đầu ø, =4 và công sai 2 =—10. Viết công thức số hạng tổng quát u,.

Cho cấp số cộng (%„) có số hạng đầu ø =-3 và công sai đ =2. b) Số 195 là số hạng thứ bao nhiêu của cấp số cộng đó? Bài 4. Trong các đấy số sau day, day số nào là cấp số cộng? Tìm số hạng đầu và công sai của nó. Tìm số hạng đầu và công sai của cấp số cộng (1%); biết: a) Mom = 20 b) U, tu, =0 ©) Hy —M, = 3 Mạ +u, = 54 u, tu, =80 = 24 Ug sUy Bài 6.

Một người muốn mua một thanh gỗ đủ để cắt ra làm.các thanh ngang của một cái thang. Biết rằng chiều đài các thanh ngang của cái thang đó (từ bậc dưới cùng) lần lượt là 45 cm,43 cm, 41 em,. Hình § a) Cái thang đó có bao nhiêu bậc? b) Tính chiều dài thanh gỗ mà người đó cần mua, giả sử chiều dài các mối nối (phần gỗ bị cắt thành mùn cưa) là không đáng kế. Khi một vận động viên nhây dù nháy ra khỏi máy bay, giả sử quãng đường người ấy rơi tự đo (tính theo feet) trong mỗi giây liên tiếp theo thứ tự trước khi bung dù lần lượt là: 16;48;80;112;144;.

Trang 44 TOÁN TỊ - HRT Hình 6 a) Tỉnh công sai của cấp số cộng trên. b) Tính tổng chiều đài quãng đường rơi tự đo của người đó trong 10 giây đầu tiên. Ở một loài thực vật lưỡng bội, tính trạng chiều cao cây do hai gene không alen là A và B cùng quy định theo kiểu tương tác cộng gộp. Trong kiểu gene nếu cứ thêm một alen trội A hay B thì chiều cao cây tăng thêm 5 cm.

Khi trưởng thành, cây thấp nhất của loài này với kiểu gene aabb có chiều cao 100 em. Hồi cây cao nhất với kiểu gene AABB có chiều cao bao nhiêu? III. BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM Câu 1. Dãy số nào sau đây không phải là cấp số cộng? A.

Cho cấp số cộng có số hạng đầu ø = = cong sai d= 5 Nam sé hang lién tiép dau tiên của cấp số này là: 3 A. Viết ba số hạng xen giữa các số 2 và 22 để được một cấp số cộng có năm số hạng. Cho hai số -3 và 23. Xen kế giữa hai số đã cho ø số hạng đề tất cá các số đó tạo thành cấp số cộng có công sai đ =2.

Cho cấp số cộng (z„) có u,=-5 va d=3. Ménh dé nao sau day ding? A. Cho cấp số cng (u,) 06 % -7 va d= -<. Goi S, là tổng 5 số hạng đầu tiên của cấp số cộng đã cho.

Mệnh đề nào sau đây đúng? A. Cho cấp số cộng (u,) c6 d=-2 va S, =72. Tim số hạng đầu tiên ø,. ˆ'Chưởng II: DAY SO = CAP SO CONG= CAP SO NHAN ` “——"“ TOAN TT AKT 1 1 A.

Cho cấp số cộng (%„) thỏa mãn u, +4, = 60.